III SA/Wa 113/26

III SA/Wa 113/26 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-04-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Czarkowski
Maciej Kurasz /sprawozdawca/
Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną w części uznającej stanowisko za nieprawidłowe
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 §1 pkt 1, art. 146 §1, art. 200, art. 205 §2 i §4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2018 poz 1687
§2 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w  postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Sygn. akt III SA/Wa 113/26 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Edyta Jarzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi X. S.A z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 listopada 2025 r. nr 0114-KDIP3-1.4011.836.2025.1.AK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną w części uznającej stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe; 2) zasądza Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz X. S.A z siedzibą w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Z akt sprawy wynikało, że wnioskiem z 3 października 2025 r. X. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" "Spółka" lub "Wnioskodawca"), zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej "Dyrektor KIS") o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Wnioskodawca wskazał, że jest spółką dominującą w Grupie X. z siedzibą w P.. Skarżąca podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Wnioskodawca jest domem maklerskim prowadzącym działalność na rynku OTC (ang. over-the-counter) – rynku pozagiełdowym oraz na rynku giełdowym. Skarżąca podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego i prowadzi działalność regulowaną na podstawie zezwolenia z 8 listopada 2005 r. Najistotniejszą część portfela produktów i usług Spółki stanowią instrumenty pochodne CFD (kontrakty na różnice, ang. contracts for difference). W ofercie Spółki znajdują się także instrumenty finansowe bez dźwigni, takie jak akcje i ETF-y (ang. exchange-traded fund). Za pośrednictwem platform transakcyjnych Spółka umożliwia klientom detalicznym obrót na instrumentach finansowych. Dzięki zaawansowanemu środowisku technologicznemu obejmującemu platformy transakcyjne, zróżnicowanej ofercie produktów i wysokiej jakości obsługi klientów, Skarżąca rozszerza swoją działalność na rynki zagraniczne. Od 2007 r. Spółka zaczęła tworzyć zagraniczne oddziały w wybranych krajach Europy i spółki zależne, za pośrednictwem których dociera do klientów z całego świata ze swoją ofertą obrotu instrumentami finansowymi online. Zagraniczne oddziały Spółki stanowią organizacyjnie wyodrębnione jednostki Skarżącej. Głównym zadaniem zagranicznych oddziałów Spółki i spółek zależnych jest świadczenie usług wsparcia sprzedaży na rzecz Skarżącej na lokalnych rynkach, których celem jest pozyskiwanie klientów zainteresowanych ofertą produktową Wnioskodawcy, tj. ofertą w zakresie obrotu instrumentami finansowymi. Zarówno klienci pozyskani przez zagraniczne oddziały Spółki jak i bezpośrednio przez Spółkę, zawierają transakcje bezpośrednio z Wnioskodawcą, a nie z samymi oddziałami Spółki. Dotyczy to kontraktów CFD i - w przyszłości - również opcji OTC. W przypadku rzeczywistych akcji i ETF-ów, klienci zawierają transakcje za pośrednictwem Skarżącej. Oddziały Spółki pełnią zatem wyłącznie funkcję sprzedażowo-marketingową umożliwiającą poszerzanie bazy klientów Spółki. Wnioskodawca jest w trakcie wprowadzania nowego produktu umożliwiającego klientom inwestowanie w opcje. Opcja to instrument pochodny, który stanowi umowę pomiędzy dwiema stronami - nabywcą oraz wystawcą opcji. Nabywca opcji zyskuje prawo do zakupu (opcja kupna tzw. “call") lub sprzedaży (opcja sprzedaży, tzw. “put") określonego aktywa bazowego po określonej cenie (inaczej "cena wykonania", czyli "strike") w określonym terminie (opcja typu europejskiego) lub do jego upływu (opcja typu amerykańskiego). Prawo to ma określoną cenę - ceną opcji jest tzw. premia. Nabywca opcji dokonuje płatności premii na rzecz wystawiającego opcję w chwili zawarcia transakcji. W każdej chwili nabywca opcji może ją sprzedać. Dodatkowo w przypadku opcji amerykańskiej, nabywca może ją w każdej chwili zrealizować, jeżeli jest in-the-money. Nabywca opcji (zarówno amerykańskiej jak i europejskiej) może poczekać do jej wygaśnięcia – skutki takiego zdarzenia zostały opisane w dalszej części niniejszego wniosku. Spółka będzie oferować następujące opcje: a) Opcja europejska (opcja typu europejskiego, European exercise style option) - opcja, w ramach której nabywca opcji jest uprawniony do realizacji nabytego prawa tylko w dacie wygaśnięcia opcji, b) Opcja amerykańska (opcja typu amerykańskiego, American exercise style option) - opcja, w ramach której nabywca opcji jest uprawniony do realizacji nabytego prawa w każdym momencie aż do daty wygaśnięcia opcji pod warunkiem, że opcja jest In-The-Money. Opcja może być: a) Out-Of-The-Money: Opcja jest Out-Of-The-Money (OTM) kiedy nie ma wartości wewnętrznej. W przypadku opcji kupna (Call), opcja jest OTM jeżeli kurs wykonania opcji jest powyżej kursu instrumentu bazowego. W przypadku opcji sprzedaży (Put), opcja jest OTM jeżeli kurs wykonania opcji jest poniżej kursu instrumentu bazowego. Innymi słowy hipotetyczny wynik finansowy z wykonania opcji byłby niekorzystny dla nabywcy opcji, b) At-The-Money: Opcja jest At-The-Money (ATM) kiedy jej kurs wykonania jest bliski cenie instrumentu bazowego. Innymi słowy hipotetyczny wynik finansowy z wykonania opcji byłby neutralny dla nabywcy opcji, c) In-The-Money: Opcja jest In-The-Money (ITM) kiedy ma wartość wewnętrzną. W przypadku opcji kupna (Cali), opcja jest ITM, jeżeli kurs wykonania opcji jest poniżej kursu instrumentu bazowego. W przypadku opcji sprzedaży (Put), opcja jest ITM, jeżeli kurs wykonania opcji jest powyżej kursu instrumentu bazowego. Innymi słowy wynik finansowy z wykonania opcji jest korzystny dla nabywcy opcji. Spółka przewiduje, że będzie mieć w ofercie opcje m.in. na indeksy giełdowe, kursy walutowe, towary, surowce, metale szlachetne, metale nieszlachetne i akcje. W pierwszym etapie będą to opcje na akcje, rozliczane w modelu OTC (ang. over-the-counter, tj. w pozagiełdowym systemie obrotu). W tym modelu klienci będą nabywać opcje, których wystawcą będzie Wnioskodawca, przy czym instrumenty te nie będą dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym. Skarżąca, w przypadku modelu OTC, pozostanie wyłącznym wystawcą opcji oraz stroną wszystkich transakcji (zarówno opcji kupna, jak i opcji sprzedaży), będzie zatem podmiotem dokonującym rozliczeń, wynikających z decyzji klienta co do realizacji opcji. Rola oddziałów Spółki nadal będzie ograniczać się do akwizycji nowych klientów i wsparcia sprzedaży. Klienci będą mieli możliwość wykonywania następujących transakcji na opcjach: a) nabycie opcji od Spółki, b) sprzedaż opcji do Spółki przed jej wygaśnięciem, c) rozliczenie opcji tj. wykonania opcji oznaczającego realizację prawa z niej wynikającego (gdy opcja jest in-the-money), d) rezygnacja z wykonania opcji w przypadku braku sprzedaży (opcja wygasa bez wartości - gdy opcja jest out-of-the-money). Co do zasady, opcje mogą być rozliczane w następujące sposoby: a) rozliczenie rzeczywiste - trzeba dostarczyć aktywo bazowe - czyli nabywca opcji realizuje prawo żądając określonej fizycznej operacji na instrumencie bazowym opcji np. realizując cali otrzymuje akcje płacąc cenę strike, b) rozliczenie pieniężne - czyli nabywca opcji otrzymuje pieniężny ekwiwalent wynikający z realizacji prawa. Opcje, które planuje oferować Spółka i których dotyczy niniejszy wniosek, będą rozliczane wyłącznie w formie gotówkowej (rozliczenie pieniężne), bez fizycznej dostawy instrumentu bazowego. Dodatkowo Spółka wyjaśniła, że w przypadku opcji typu amerykańskiego klient będzie mógł zrealizować opcje w dowolnym momencie, kiedy ta opcja będzie in-the-money do czasu jej wygaśnięcia. W momencie upływu czasu na jaki została opcja wystawiona, jeśli jest: a) in-the-money nastąpi automatyczna jej realizacja i klient nie będzie mógł zrezygnować z takiego korzystnego dla niego rozliczenia, b) out-of-the-money opcja wygaśnie bez realizacji/ nie zostanie wykonana/ dojdzie do "rezygnacji z rozliczenia" i zadzieje się to również automatycznie. W momencie upływu czasu na jaki opcja została wystawiona klient nie będzie mógł nie rozliczyć korzystnej dla niego opcji (in-the-money) oraz nie będzie mógł rozliczyć niekorzystnej dla niego opcji (out-of-the-money), która po prostu wygaśnie. W przypadku opcji typu europejskiego zasady są analogicznie jak wyżej wskazano tylko, że ograniczone jedynie do momentu upływu czasu na jaki została wystawiona opcja tj. w momencie upływu czasu na jaki została opcja wystawiona, jeśli jest: a) in-the-money nastąpi automatyczna jej realizacja i klient nie będzie mógł zrezygnować z takiego korzystnego dla niego rozliczenia, b) out-of- the money opcja wygaśnie bez realizacji/ nie zostanie wykonana/ dojdzie do "rezygnacji z rozliczenia" i zadzieje się to również automatycznie. W momencie upływu czasu na jaki opcja została wystawiona klient nie będzie mógł nie rozliczyć korzystnej dla niego opcji (in-the-money) oraz nie będzie mógł rozliczyć niekorzystnej dla niego opcji (out-of-the-money), która po prostu wygaśnie. W przypadku transakcji na opcjach, przychód klienta będzie powstawał w wyniku: a) sprzedaży opcji przez klienta przed jej terminem wygaśnięcia lub b) wykonania opcji i jej rozliczenia (w przypadku korzystnego wyniku opcji dla klienta - opcja in-the-money). Klienci nie będą otrzymywać dodatkowych świadczeń, takich jak np. ekwiwalenty dywidend co może mieć miejsce np. w przypadku instrumentów finansowych typu CFD, których jednak nie dotyczy niniejszy wniosek. Kosztami, jakie przykładowo będą ponosić klienci na rzecz Spółki w związku z transakcjami dokonywanymi na opcjach, będą m.in. premie płacone przez klientów przy zakupie opcji, potencjalne opłaty i prowizje związane z transakcjami dokonywanymi na opcjach, a także ewentualne koszty przewalutowania (Spółka może doliczać marże na kursie przewalutowania) - Koszty inwestycji w opcje. Koszty przewalutowań mogą przykładowo wynikać z konieczności przewalutowania wartości pieniężnych z waluty instrumentu na walutę rachunku klienta (jeśli takie przewalutowanie jest konieczne tj., jeśli waluta instrumentu różni się od waluty rachunku klienta) - innymi słowy opłata za przewalutowanie, może być naliczana, gdy klient dokonuje transakcji w innej walucie niż waluta jego rachunku. W przypadku rezygnacji z wykonania opcji (opcja jest out-of-the-money w momencie wygaśnięcia), przy jednoczesnym braku jej sprzedaży, klienci nie uzyskają żadnego przychodu, a poniesione Koszty inwestycji w opcje nie będą im zwracane. Przedmiotowe opcje stanowić będą pochodny instrument finansowy w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z póżn. zm., dalej "u.p.d.o.f.") w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722, z późn. zm., dalej "u.o.i.f."). W związku z wprowadzaniem do oferty Spółki nowych produktów w postaci opcji, Spółka zwraca się o potwierdzenie obowiązku wykazywania przez nią w informacji PIT-8C za 2025 r. i lata następne Kosztów inwestycji w opcje, poniesionych przez klientów w przypadku, kiedy klient: a) sprzedaje opcję do Spółki przed jej wygaśnięciem, b) rozlicza opcję tj. wykonuje opcję poprzez realizację prawa z niej wynikającego (gdy opcja jest in-the-money), c) rezygnuje z wykonania opcji (opcja jest out-of-the-money w momencie wygaśnięcia) i dochodzi do jej wygaśnięcia bez uprzedniego jej odsprzedania. Spółka wystąpiła o wydanie interpretacji podatkowej zarówno w odniesieniu do stanu faktycznego, jak i zdarzenia przyszłego.
2. Wnioskodawca zadał organowi interpretacyjnemu następujące pytania:
1) Czy w przypadku podjęcia przez klienta decyzji o wykonaniu (opcja jest in-the-money) albo zbyciu opcji (powstaje przychód), w wyniku czego poniesie stratę, rozumianą jako uzyskanie przychodu w kwocie niższej niż poniesione Koszty inwestycji w opcje, z tego tytułu Spółka powinna wykazać w informacji PIT-8C zarówno uzyskany przychód, jak i poniesione przez klienta Koszty inwestycji w opcje?
2) Czy w przypadku rezygnacji przez klienta z wykonania opcji w sposób opisany wyżej, gdy dochodzi do jej wygaśnięcia bez uprzedniego jej odsprzedania, w wyniku której nie uzyskałby on przychodu (opcja jest out-of-the-money w momencie wygaśnięcia), lecz poniósł wyłącznie Koszty inwestycji w opcje, z tego tytułu Spółka powinna wykazać w informacji PIT-8C wyłącznie poniesione przez klienta Koszty inwestycji w opcje?
Zdaniem Wnioskodawcy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym, w przytoczonym opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego odpowiedzi na pytania interpretacyjne nr 1 i nr 2 od Wnioskodawcy są twierdzące. Skarżąca wskazała - uzasadniając swoje stanowisko w zakresie pytania nr 1 - że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. źródłem przychodów są m.in. kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. precyzuje, że do przychodów z kapitałów pieniężnych zalicza się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających. Jak wskazano w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, opcje będące przedmiotem obrotu w analizowanej sprawie stanowić będą pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i u.o.i.f. W konsekwencji, przychody z transakcji dokonywanych przez klientów Spółki na wskazanych w opisie stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego opcjach będą mieściły się w kategorii przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. W myśl art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f., dochodem ze źródła przychodów, poza wyjątkami wskazanymi w ustawie, jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli natomiast koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica stanowi stratę ze źródła przychodów. Zgodnie z art. 30b ust. 1 pkt 1) u.p.d.o.f. od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Jak stanowi art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. dochodem z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających jest różnica między sumą przychodów, a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika - wywiodła Spółka - że dla prawidłowego określenia dochodu lub straty poniesionej przez podatnika z tytułu inwestycji w opcje, będące pochodnymi instrumentami finansowymi, konieczne jest ustalenie zarówno: a) sumy przychodów uzyskanych z tego źródła, jak też b) sumy kosztów uzyskania przychodów, poniesionych w ramach tego źródła. Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy. Ustawodawca przewidział zatem generalną zasadę, że każdy racjonalnie poniesiony wydatek, pozostający w związku przyczynowym z osiągnięciem przychodu lub zachowaniem źródła przychodów, może zostać uznany za koszt podatkowy, o ile nie został wyłączony wprost przez przepisy. Jednocześnie w art. 23 u.p.d.o.f. zawarto katalog wydatków, które nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. W katalogu tym ustawodawca przewidział również regulację szczególną w odniesieniu do pochodnych instrumentów finansowych. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f., wydatki poniesione na nabycie pochodnych instrumentów finansowych nie stanowią kosztów uzyskania - do czasu realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo ich odpłatnego zbycia - o ile wydatki te, stosownie do art. 22g ust. 3 i 4, nie powiększają wartości początkowej środka trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych. A contrario, wydatki poniesione przez klientów Spółki, a zdefiniowane wyżej jako Koszty inwestycji w opcje, stanowią koszty uzyskania przychodów z chwilą zajścia jednego ze zdarzeń, określonych w art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f., tj.: a) realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, b) rezygnacji z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, oraz c) odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych. Powyższe znajduje potwierdzenie w doktrynie prawa podatkowego. Przykładowo: "W art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. i art. 16 ust. 1 pkt 8b u.p.d.o.p. ustawodawca posługuje się pojęciem wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych a nie wydatków poniesionych na nabycie pochodnych instrumentów finansowych, co należy odczytywać jako chęć rozszerzenia zakresu możliwych do zaliczenia przez podatnika kosztów uzyskania przychodu ponad ich cenę, która musi zostać zapłacona w zamian za ich nabycie. Użycie zwrotu "związane z nabyciem" obejmuje bowiem także te koszty, które choć nie zostały poniesione na nabycie instrumentów pochodnych, to jednak w dalszym ciągu pozostają w związku z ich nabyciem. Z praktyki obrotu wynika, że nakłady związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych można zatem podzielić na dwie zasadnicze kategorie - cenę oraz koszty okołotransakcyjne (koszty bezpośrednie oraz pośrednie). (...) Do drugiej kategorii zalicza się koszty okołotransakcyjne, które mogą składać się z różnych składników. Zasadniczo mogą to być wydatki związane z rozliczeniem kontraktu, ponoszone przy okazji realizacji, rezygnacji lub zbycia instrumentów. Będą to także koszty ponoszone na depozyt zabezpieczający, wynagrodzenie firmy inwestycyjnej, dostęp do notowań instrumentów bazowych, literaturę specjalistyczną, doradztwo prawne czy też analizy inwestycyjne" (M. Lewandowski: Opodatkowanie pochodnych instrumentów finansowych, Wolters Kluwer, Warszawa 2023, s. 124-129). Skarżąca podkreśliła, że wydatki, zdefiniowane we wniosku jako Koszty inwestycji w opcje, pozostają w bezpośrednim związku z możliwością dokonania inwestycji w pochodne instrumenty finansowe. Bez ich poniesienia podatnik nie miałby możliwości nabycia opcji ani potencjalnego uzyskania przychodu z jej realizacji lub zbycia. Wydatki te mają więc charakter inwestycyjny i są podejmowane w celu uzyskania przychodów w przyszłości. Uzasadnia to ich traktowanie jako koszt podatkowy, rozpoznawany w momencie określonym przez ustawodawcę, tj. w chwili realizacji, rezygnacji lub zbycia instrumentu pochodnego. Koszty te wpływają na ustalenie dochodu z kapitałów pieniężnych i mogą być rozpoznane dla celów podatkowych także w sytuacji, gdy przychód okaże się niższy od poniesionych wydatków. Skutkiem tego jest powstanie straty podatkowej ze źródła przychodów. Obowiązek prawidłowego zadeklarowania przychodów i kosztów spoczywa na podatniku (złożenie zeznania podatkowego i samoobliczenie podatku), przy czym w określonych przypadkach osoby prawne są obowiązane sporządzić i przesłać podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu informację o wysokości dochodu, o którym mowa w powoływanym już art. 30b ust. 2 u.p.d.o.f. Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej są obowiązane w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym przesłać podatnikowi oraz do końca stycznia urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, imienne informacje o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 30b ust. 2 ustawy. Dokumentem tym jest informacja PIT-8C (na moment złożenia wniosku obowiązująca jest wersja 13 i do niej następuje odwołanie w dalszej części uzasadnienia). Spółka jako strona transakcji zawieranych przez klientów inwestujących w opcje, a jednocześnie podmiot dokonujący rozliczenia z tytułu opcji, jest zobowiązana do sporządzania informacji PIT-8C w oparciu o posiadane informacje finansowe. Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej są obowiązane w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym przesłać podatnikowi oraz do końca stycznia urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, imienne informacje o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 30b ust. 2 ustawy. Dokumentem tym jest informacja PIT-8C (na moment złożenia wniosku obowiązująca jest wersja 13 i do niej następuje odwołanie w dalszej części uzasadnienia). Spółka jako strona transakcji zawieranych przez klientów inwestujących w opcje, a jednocześnie podmiot dokonujący rozliczenia z tytułu opcji, jest zobowiązana do sporządzania informacji PIT-8C w oparciu o posiadane informacje finansowe. Obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C koresponduje z obowiązkami klientów, którzy, stosownie do art. 45 ust. 1 a pkt 1 u.p.d.o.f., są zobowiązani do złożenia w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym odrębnego zeznania, według ustalonych wzorów, o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b (deklaracja podatkowa PIT-38). Podatnicy, składający zeznanie PIT-38 (na moment złożenia wniosku obowiązująca jest wersja 18), są zobowiązani do wykazania w cz. C tej deklaracji, wiersz 1, kwot przychodów i kosztów uzyskania przychodów, wykazanych w części D informacji PIT-8C. Z powyższego wprost wynika, że informacja PIT-8C jest jednym z podstawowych dokumentów służących podatnikom do właściwego wywiązania się ze swoich obowiązków podatkowych w zakresie dochodów i strat ze źródła kapitały pieniężne, w tym z tytułu inwestycji w pochodne instrumenty finansowe. Informacje dotyczące przychodów oraz kosztów z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających podmiot zobowiązany wykazuje odpowiednio w pozycjach 27 i 28 formularza PIT-8C (13). Rozdzielenie tych pól formularza daje możliwość prawidłowego wykazania zarówno przychodów, jak i kosztów podatkowych - niezależnie od tego, czy inwestycja w pochodne instrumenty finansowy zakończy się dla klienta zyskiem, czy stratą. W konsekwencji podatnik otrzymuje kompletną informację podatkową, na podstawie, której właściwie rozliczy dochód lub wykaże stratę, podlegającą rozliczeniu na zasadach wynikających z u.p.d.o.f. Mając na uwadze powyższe Skarżąca stwierdziła, że w sytuacji, gdy klient decyduje się na zbycie opcji lub realizację praw z niej wynikających i w konsekwencji uzyskuje przychód niższy niż poniesione Koszty inwestycji w opcje, na Spółce spoczywa obowiązek odpowiedniego ujęcia kwoty uzyskanych przychodów i poniesionych kosztów w odpowiednich pozycjach PIT-8C. Przychody z tych operacji powinny zostać wykazane w cz. D, wiersz 3 (opis: odpłatne zbycie pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających), poz. 27 (przychody) i 28 (koszty uzyskania przychodów). Takie ujęcie danych umożliwia podatnikowi prawidłowe sporządzenie rocznego zeznania podatkowego oraz skorzystanie z uprawnienia do rozliczenia straty w kolejnych latach podatkowych, jeżeli taka strata powstała. Spółka jako podmiot dysponujący pełną informacją o przychodach wypłaconych klientom i wydatkach pobranych z kont klientów inwestujących w opcje jest więc zobowiązana do wykazania w informacji PIT-8C zarówno przychodów, jak i kosztów jego uzyskania, niezależnie od tego, czy transakcje: a) sprzedaży opcji do Spółki przed jej wygaśnięciem, b) rozliczenia opcji tj. wykonania opcji poprzez realizację prawa z niej wynikającego (gdy opcja jest in-the-money), c) zakończą się dla klienta zyskiem czy stratą. Reasumując, prawidłowe rozumienie obowiązków podmiotu, o którym mowa w art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f., w związku z art. 9 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 10, art. 23 ust. 1 pkt 38a oraz art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że w przypadku wykonania lub zbycia opcji w PIT-8C należy wykazać zarówno przychód, jak i koszty uzyskania przychodu, albowiem tylko zestawienie obu wielkości pozwala na ustalenie dochodu w rozumieniu ustawy. Skarżąca następnie wskazała - uzasadniając swoje stanowisko w zakresie pytania nr 2 - że w odróżnieniu od sytuacji opisanej w pytaniu nr 1, w której wykonanie lub odpłatne zbycie opcji zawsze wiąże się z powstaniem przychodu (choćby niższego niż poniesione koszty), przypadek rezygnacji z wykonania praw wynikających z instrumentu pochodnego charakteryzuje się tym, że po stronie podatnika nie powstaje przychód z tytułu pochodnego instrumentu finansowego. Podstawą rozliczenia podatkowego pozostają wówczas poniesione przez podatnika Koszty inwestycji w opcje. Wnioskodawca podkreślił, że przepis art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. nie warunkuje możliwości rozpoznania kosztów uzyskania przychodu tym, czy przychód faktycznie zostanie osiągnięty. Zgodnie z jego treścią wydatki na nabycie instrumentów pochodnych nie stanowią kosztów do czasu realizacji praw z tych instrumentów, rezygnacji z ich realizacji albo ich odpłatnego zbycia. Ziszczenie się którejkolwiek z tych przesłanek (realizacji praw wynikających z instrumentów pochodnych, rezygnacji z ich realizacji albo ich odpłatnego zbycia) pozwala rozpoznać poniesiony wcześniej koszt, jeżeli spełnia on warunki uznania go za koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Jak natomiast wskazano w uzasadnieniu do stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 ponoszone przez klientów Spółki Koszty inwestycji w opcje mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu. Zatem jest wyraźna różnica w konstrukcji przepisów: art. 30b ust. 2 pkt 3 i art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. Ustawodawca, określając zdarzenia prowadzące do powstania dochodu, wskazał tylko dwie sytuacje: odpłatne zbycie instrumentu pochodnego i realizację praw z niego wynikających, co jest w pełni zgodne z charakterystyką funkcjonowania pochodnych instrumentów finansowych. Natomiast przy określaniu katalogu wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych, które stanowią koszty uzyskania przychodów, wymienił trzy sytuacje: a) odpłatne zbycie tych instrumentów, b) realizację praw oraz c) rezygnację z ich realizacji. Oznacza to, że nawet gdy przychód nie powstaje, bo podatnik rezygnuje z wykonania opcji, ale wcześniej poniósł Koszt inwestycji w opcje, wydatki te, jako koszty uzyskania przychodów, wpływają na ustalenie dochodu i straty podatkowej za dany rok podatkowy ze źródła jakim są kapitały pieniężne. Powyższe wynika wprost z brzmienia art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. Wnioskodawca zakłada, że gdyby racjonalny ustawodawca nie przewidywał możliwości uznania za koszt uzyskania przychodów wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych w sytuacji rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, to nie wymieniłby tego przypadku w dyspozycji omawianego przepisu. W powyższym kontekście Spółka zwróciła również uwagę, że zaprezentowany w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego sposób automatycznego wygasania opcji out-of-the-money po upływie terminu, na który została zawarta, mieści się w zakresie pojęcia rezygnacji z rozliczenia opcji, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. Zdaniem Spółki przepis ten ma na celu umożliwienie zaliczenia kosztów związanych z nabyciem instrumentów pochodnych do kosztów podatkowych w momencie, gdy instrument przestaje generować możliwość osiągnięcia przychodu, a więc także na moment jego wygaśnięcia (gdy nie powstaje żaden przychód, bo opcja jest out-of-the-money i wygasa bez realizacji/ nie zostaje wykonana/ dochodzi do rezygnacji z rozliczenia"). Przepisy nie precyzują tej kwestii, ale w orzecznictwie organów podatkowych można odnaleźć podobne podejście do tej kwestii. Spółka Wskazać wskazała przykładowo na interpretację z 3 czerwca 2019 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.140.2019.2.APO. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zgodził się z Wnioskodawcą, że: "jako moment rezygnacji z realizacji praw z opcji należałoby, w ocenie Wnioskodawcy, rozumieć moment, w którym wygasa prawo do wykonania opcji, czyli moment, w którym znany jest wynik osiągnięty na transakcji (data wykonania)." Co prawda interpretacja została wydana na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 16 ust. 1 pkt 8b tej ustawy), ale przepis ten ma analogiczne brzmienie jak art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. Na tle tak ukształtowanych przepisów, Spółka odnosi się do konstrukcji formularza PIT-8C. Trzeci wiersz części D formularza PIT-8C (wersja 13), dotyczący przychodów z pochodnych instrumentów finansowych, opisany jest następująco: "Odpłatne zbycie pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacja praw z nich wynikających". Brak jest zatem literalnego odniesienia do sytuacji rezygnacji z realizacji praw wynikających z instrumentów pochodnych. Może to rodzić wątpliwość czy Wnioskodawca powinien wykazywać koszty podatnika poniesione w takiej sytuacji. Podobnie sytuacja ma się w odniesieniu do treści deklaracji PIT-38 (wersja 18). W deklaracji tej w części C możliwe jest wykazanie dochodu/straty składającego się z: a) przychodów i kosztów podatkowych wykazanych w części D informacji PIT-8C oraz b) innych przychodów i kosztów podatkowych, pomniejszonych o c) dochody (przychody i koszty uzyskania przychodów) zwolnione na podstawie art. 21 ust 1 pkt 105a ustawy. Z powyższego wynika, że również w formularzu PIT-38 (18) brak jest właściwych pól do ujęcia wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych w przypadku rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, jeśli nie zostaną one wykazane w formularzu PIT-8C. Natomiast jak wykazano powyżej, nie powinno ulegać wątpliwości, że ww. poniesione wydatki stanowią koszt uzyskania przychodów. W konsekwencji, powinny być uwzględnione przy obliczaniu podatku od dochodów ze źródła przychodów jakim są kapitały pieniężne. Zdaniem Spółki brak literalnego odniesienia w formularzach podatkowych do zdarzenia jakim jest rezygnacja z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych nie powinien przesądzać o braku możliwości ujęcia i wykazania kosztów podatkowych przez Skarżącą na formularzu PIT-8C. Art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. stanowi, że dochodem z obrotu instrumentami pochodnymi jest różnica między przychodami a kosztami ustalonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a. Skoro zatem w zeznaniu rocznym podatnik ma prawo do rozpoznania kosztów również w przypadku rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, to brak ich wykazania w PIT-8C prowadziłby do sytuacji, w której podatnik nie otrzymuje pełnej informacji niezbędnej do przygotowania zeznania. Po drugie, informacja PIT-8C stanowi podstawę także dla automatycznych zeznań w usłudze Twój e-PIT. Pominięcie tych kosztów w informacji PIT-8C na rzecz odrębnego ich wykazania przez Skarżącą, np. w dodatkowym nieoficjalnym/ nieurzędowym dokumencie przygotowanym przez Spółkę, oznaczałoby, że administracja skarbowa generowałaby wstępnie przygotowany PIT-38 bez uwzględnienia pełnej wysokości kosztów podatkowych. Zdaniem Spółki, pomimo braku wyraźnego odniesienia do rezygnacji z wykonania opcji (tj. rezygnacji z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych) w treści formularza PIT-8C, nie ma przeszkód, aby Wnioskodawca wykazał w informacji podatkowej PIT-8C koszty poniesione przez klienta w związku z rezygnacją z realizacji praw wynikających z tych instrumentów finansowych. Wynika to wprost z art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f., zgodnie z którym wydatki poniesione na nabycie pochodnych instrumentów finansowych nie stanowią kosztów uzyskania - do czasu realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo ich odpłatnego zbycia - o ile wydatki te, stosownie do art. 22g ust. 3 i 4, nie powiększają wartości początkowej środka trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych. Do powyższego przepisu pośrednio referuje również sam formularza PIT-8C w opisie tabeli "D" - tj. do art 30b ust. 2 u.p.d.o.f., który zawiera w sobie odesłanie (w punkcie 3) do powoływanego art. 23 ust. 1 pkt 38a. Reasumując, prawidłowe rozumienie obowiązków podmiotu zobowiązanego do wystawienia informacji PIT-8C w świetle art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f. w związku z art. 9 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 10, art. 23 ust. 1 pkt 38a oraz art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że w przypadku rezygnacji z realizacji opcji, pomimo braku przychodu podatkowego, Koszty inwestycji w opcje stanowią koszty uzyskania przychodu i w konsekwencji mogą znaleźć odzwierciedlenie w tej informacji. W ocenie Spółki wydatki te, mogące w myśl art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. stanowić koszt uzyskania przychodu, należałoby wykazać w części odnoszącej się do rozliczenia pochodnych instrumentów finansowych, tj. cz. D, wiersz 3, poz. 28 informacji PIT-8C (13).
3. Interpretacją indywidualną przepisów prawa podatkowego
z 28 listopada 2025 r. Dyrektor KIS stwierdził, że stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe - odnośnie pytania nr 1, a nieprawidłowe - odnośnie pytania nr 2. Dyrektor KIS, na wstępie uzasadnienia ww. interpretacji indywidualnej przywołał treść art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 10 i ust. 1b, art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i u.o.i.f., wskazując dalej, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.o.i.f., instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są niebędące papierami wartościowymi m.in. opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny. Następnie Dyrektor KIS przywołał treść art. 30b ust. 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f., zauważając dalej, że pod pojęciem wydatków na nabycie pochodnych instrumentów finansowych należy rozumieć wszelkie wydatki bezpośrednio warunkujące nabycie pochodnych instrumentów finansowych, czyli takie, bez których ich nabycie nie byłoby możliwe. Do typowych kosztów warunkujących nabycie pochodnych instrumentów finansowych zaliczyć należy zatem zapłaconą cenę za pochodne instrumenty finansowe oraz inne koszty bezpośrednio związane z tym zakupem. Mając na uwadze takie rozumienie pojęcia "wydatki na nabycie", łatwo zauważyć - ocenił Dyrektor KIS - że odnosi się ono wyłącznie do kosztów, których poniesienie warunkuje nabycie papierów wartościowych czy pochodnych instrumentów finansowych. "Wydatkami na nabycie" będą zatem wyłącznie koszty, bez których przeniesienie własności pochodnych instrumentów finansowych nie będzie możliwe. Takie wydatki zalicza się do kosztów uzyskania przychodów w dacie odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z nich wynikających, z uwzględnieniem, że spełniają ogólne przesłanki zaliczenia ich do kosztów podatkowych wynikające z art. 22 ust. 1 ustawy podatkowej. Przepis art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f., odwołując się do wskazanych przepisów dotyczących kosztów nie wyłącza ogólnej zasady określania kosztów uzyskania przychodów wynikającej z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. W myśl art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Taka regulacja nie stoi w sprzeczności z faktem, że niektóre koszty ponoszone są przez podatnika w określonym przedziale czasowym, bez związku z konkretną transakcją. W takim przypadku wydatki te stanowią koszt uzyskania przychodu w momencie uzyskania jakiegokolwiek przychodu z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z nich wynikających. Dyrektor KIS podkreślił, że warunkiem koniecznym uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu jest jego związek przyczynowo - skutkowy z uzyskaniem przychodu z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z nich wynikających. W myśl art. 30b ust. 6 u.p.d.o.f., po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 1, wykazać uzyskane w roku podatkowym dochody, o których mowa w ust. 1 i 1a, i obliczyć należny podatek dochodowy. Mając na uwadze powyższe, w przypadku podjęcia przez klienta decyzji o wykonaniu opcji albo zbyciu opcji, Spółka powinna wykazać w informacji PIT-8C zarówno uzyskany przychód, jak i poniesione przez klienta koszty inwestycji w opcje. Tym samym stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1 Dyrektor KIS uznał z prawidłowe. Wątpliwości Wnioskodawcy wynikające z pytania nr 2 - ocenił Dyrektor KIS - dotyczą obowiązków płatnika, tj. obowiązku prawidłowego sporządzenia PIT - 8C i możliwości wykazania w nim w części D tego formularza poniesionych przez klienta Spółki kosztów inwestycji w opcje w sytuacji, gdy dochodzi do jej wygaśnięcia bez uprzedniego jej odsprzedania, a klient w wyniku tej transakcji nie uzyskuje przychodu (opcja jest out-of-the-money w momencie wygaśnięcia). Podstawową regułą wykładni przepisów prawa, w tym prawa podatkowego - wskazał Dyrektor KIS - jest przyjęcie za prawdziwą i obowiązującą zasadę racjonalności ustawodawcy, która sprowadza się do stwierdzenia, że kształt regulacji prawnej, tj. przepisu prawa, został świadomie zaprojektowany przez ustawodawcę. Dotyczy to w szczególności doboru określeń z zakresu zdarzeń gospodarczych przekładających się na kwalifikację podatkową. W tym miejscu Dyrektor KIS zwrócił uwagę na fakt, że nie bez przyczyny w treści art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. ustawodawca odwołał się jedynie do dwóch zdarzeń gospodarczych, które w jego ocenie mogą prowadzić do powstania dochodu z obrotu instrumentami pochodnymi, tj. odpłatne zbycie i realizacja praw z tych instrumentów. Natomiast w treści przepisów określających koszty uzyskania przychodów z tego tytułu (art. 23 ust. 1 pkt 38a ww. ustawy) ustawodawca wskazał nie dwa, ale trzy zdarzenia, które uprawniają do przekwalifikowania poniesionych przez podatnika wydatków na koszty stanowiące koszty uzyskania przychodów, tj. odpłatne zbycie, realizacja praw oraz rezygnacja z realizacji praw z nabytych instrumentów pochodnych. Powyższą regułę potwierdza również konstrukcja formularza PIT - 8C (Informacja o wysokości niektórych dochodów z kapitałów pieniężnych), gdzie w części D poz. 3 ustawodawca wskazał, że wykazaniu prze płatnika podlegają przychody i koszty z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor KIS w konsekwencji uznał, że obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C, zgodnie z art. 39 ust. 3 ww. ustawy, przez płatnika dla klienta, będzie miało miejsce tylko w przypadku odpłatnego zbycia oraz realizacji praw z nabytych instrumentów pochodnych. Ujęciu w tym formularzu podatkowym nie podlegają poniesione przez klienta koszty inwestycji w opcje, które wygasły bez uprzedniego ich odsprzedania. Wobec tego Spółka nie będzie zobowiązana do wykazania poniesionych przez Klienta wydatków w informacji PIT-8C, a zatem, stanowisko Skarżącej w zakresie pytania Nr 2 jest nieprawidłowe - podsumował swoje uzasadnienie Dyrektor KIS.
4. Wnioskodawca - pismem z 23 grudnia 2025 r. - złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na interpretację indywidualną Dyrektora KIS z 28 listopada 2025 r., której zarzucił naruszenie:
1) Prawa materialnego, tj.:
a) dopuszczenie się błędu wykładni art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f. w zw. z art. 30b ust. 2 pkt 3 i art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f., poprzez uznanie, że Skarżąca nie będzie zobowiązana do wykazania w informacji PIT-8C poniesionych przez klienta Spółki wydatków na inwestycje w opcje, które następnie wygasły bez uprzedniego ich odsprzedania (na skutek czego klient nie uzyskał przychodu), a w konsekwencji dopuszczenie się niewłaściwej oceny co do zastosowania ww. przepisu;
b) dopuszczenie się błędu wykładni art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f. poprzez uznanie, że obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C przez płatnika dla klienta będzie miał miejsce tylko w przypadku odpłatnego zbycia oraz realizacji praw z nabytych instrumentów pochodnych, podczas gdy z art. 23 art. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. wynika, że również rezygnacja z realizacji praw z nabytych instrumentów pochodnych uprawnia do zakwalifikowania poniesionych przez podatnika wydatków w kosztach uzyskania przychodów, a zatem (dla prawidłowej realizacji obowiązków podatnika) powinny być wskazywane w przez płatnika w części D formularza PIT-8C, a w konsekwencji dopuszczenie się niewłaściwej oceny co do zastosowania ww. przepisu;
c) dopuszczenie się błędu wykładni art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f. w zw. z art. 45b ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., poprzez oparcie się przez organ jedynie na literalnym brzmieniu formularza PIT-8C, którego treść nie odzwierciedla treści przepisów art. 30b ust. 2 pkt 3 i art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f., a tym samym nie może mieć rozstrzygającego znaczenia dla określenia obowiązków Spółki jako płatnika w zakresie przygotowania i przedłożenia podatnikowi informacji o osiągniętych dochodach z kapitałów pieniężnych, a w konsekwencji dopuszczenie się niewłaściwej oceny co do zastosowania ww. przepisu;
2) Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 14c § 1 i § 2, art. 120, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm., dalej "O.p."), poprzez:
- sporządzenie wadliwego uzasadnienia interpretacji zawierającego w przeważającej mierze przytoczenie przepisów prawa, bez pełnego odniesienia się do argumentacji przedstawionej przez Spółkę oraz bez wskazania wyczerpującego uzasadnienia prawnego zaprezentowanej przez organ oceny, co nie pozwoliło Skarżącej w pełni odnieść się do podstaw uznania przez organ stanowiska Spółki za nieprawidłowe, a tym samym naruszyło zasadę zaufania do organów podatkowych;
- sporządzenie wadliwego uzasadnienia interpretacji w sposób wewnętrznie niespójny, tj. stwierdzenie, że Spółka nie ma obowiązku wskazywania w formularzu PIT-8C poniesionych przez klienta Spółki wydatków na inwestycje w opcje, które następnie wygasły bez uprzedniego ich odsprzedania, a jednocześnie wskazanie, że rezygnacja z realizacji praw z nabytych instrumentów pochodnych (na skutek wygaśnięcia) stanowi podstawę do uwzględnienia poniesionych przez podatnika wydatków w kosztach uzyskania przychodów.
Mając na względzie wskazane zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS podtrzymał swoją argumentację wyrażoną w zaskarżonej interpretacji indywidualnej i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
6. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosowanie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy tym, sprawując kontrolę sądowoadministracyjną interpretacji podatkowych, sąd nie może wykraczać poza zarzuty skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Na podkreślenie zasługuje także to, że w postępowaniu o wydanie interpretacji podatkowej zarówno organ jak Sąd są związani treścią wniosku strony. Nie można bowiem pomijać tego w jakim celu powstała instytucja wydawania interpretacji podatkowych. Celem tym było udzielenie urzędowej odpowiedzi na konkretne zapytania podatników co do wykładni przepisów prawa, a nie przedstawianie obszernych dywagacji na tematy pozostające w tle sprawy. Z tych powodów wszelakie nieścisłości, niedopowiedzenia, błędy w opisach stanu faktycznego obciążają wnioskodawcę. Tym samym jakiekolwiek próby modyfikacji wniosku, jego doprecyzowania na etapie skargi przed sądem administracyjnym są nieskuteczne. Stosownie bowiem do treści art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co zastosowania przepisu prawa materialnego. Zdanie drugie tego przepisu wprowadza zasadę związania sądu zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie zaś art. 146 § 1 i przy odpowiednim zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżoną interpretację w razie stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub procesowego w sposób - odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania. Wskazane przepisy prawa znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zatem rozpoznając skargę na interpretację indywidualną Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może poszukiwać i uwzględnić innych naruszeń prawa aniżeli zostały wskazane w skardze.
7. Przyjmując powyższe kryteria oceny zaskarżonego aktu Sąd uznał, że skarga była zasadna. Na podkreślenie zasługuje to, że Spółka zaskarżyła interpretację w zakresie, w którym Organ podatkowy uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe (pytanie nr 2). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest obowiązek uwzględnienia przez płatnika w sporządzanej informacji PIT-8C poniesionych przez klienta (podatnika) kosztów inwestycji w opcje w sytuacji, gdy dochodzi do rezygnacji przez klienta z realizacji praw wynikających z opcji na skutek wygaśnięcia opcji bez jej uprzedniego odsprzedania, w wyniku czego klient nie uzyskał przychodu (a poniósł wyłącznie koszty inwestycji w opcje). Na podkreślenie zasługuje to, że zasadniczo Organ podziela stanowisko, że poniesione w takim przypadku wydatki podatnika stanowią koszty uzyskania przychodu. Spór dotyczy w swej istocie wyłącznie kwestii formalnoprawnej (technicznej) dotyczącej sposobu wypełnienia informacji PIT - 8C. Zdaniem Dyrektora KIS, wydatków z tego tytułu nie można uwzględnić w informacji PIT-8C, z uwagi na brak właściwej rubryki. Organ oparł swoje stanowisko na literalnym brzmieniu poszczególnych części i pozycji informacji PIT-8C, skupiając się jedynie na "formalnej stronie" tego formularza. W ocenie Organu, w sprawie należy uwzględnić zasadę racjonalności ustawodawcy, zgodnie z którą każdy przepis prawa jest świadomie zaprojektowany przez ustawodawcę. Oznacza to, że ustawodawca świadomie dokonuje doboru określeń dotyczących zdarzeń gospodarczych przekładających się na określoną kwalifikację podatkową. Zatem zdaniem Dyrektora KIS, ustawodawca w sposób przemyślany i konsekwentny formułuje poszczególne określenia w treści przepisów, co powinno mieć przełożenie na treść i zawartość formularzy podatkowych, wydawanych na podstawie tych przepisów. Zestawiając powyższe rozważania z treścią wydanego rozstrzygnięcia, Dyrektor KIS przywołał treść przepisu art. 30b ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. (wskazującego na zdarzenia prowadzące do powstania dochodu z obrotu instrumentami pochodnymi) oraz art. 23 ust. 1 pkt 38a ww. ustawy (określającego koszty uzyskania przychodu z tego tytułu), wskazując, że "nie bez przyczyny w treści art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy (...) ustawodawca odwołał się jedynie do dwóch zdarzeń gospodarczych, które w jego ocenie mogą prowadzić do powstania dochodu z obrotu instrumentami pochodnymi, tj. odpłatne zbycie i realizacja praw z tych instrumentów". Stąd, w ocenie Organu, prawidłowa jest konstrukcja formularza PIT - 8C, gdzie w części D poz. 3 ustawodawca wskazał, że wykazaniu przez płatnika podlegają przychody i koszty z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających. Dlatego też, w ocenie Dyrektora KIS, obowiązek sporządzenia informacji PIT-8C przez płatnika dla klienta, będzie miał miejsce tylko w przypadku odpłatnego zbycia oraz realizacji praw z nabytych instrumentów pochodnych (opcji), a ujęciu w tym formularzu nie będą podlegały poniesione przez klienta Koszty inwestycji w opcje, które wygasły bez uprzedniego ich odsprzedania. Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się Skarżąca wskazując, że formalnie treść normatywna przepisów art. 30b ust. 2 pkt 3 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. nie ma prawidłowego przełożenia na treść formularza PIT. Niemniej jednak w ocenie Strony powinno się ujmować wszystkie kategorie kosztów, wynikające z art. 30b ust. 2 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. w części D formularza PIT-8C. Sąd w przedmiotowym sporze przyznał rację Skarżącej. W ocenie Sądu nic nie stoi na przeszkodzie przedstawieniu w formularzu PIT 8C informacji o kosztach, w taki sposób w jaki prezentuje to Spółka. Zdaniem Sądu informacja PIT-8C w takim kształcie jaki jest obecnie stosowany pozwala na dochowanie niezbędnych obowiązków sprawozdawczych. Przyznać oczywiście należy, że uzupełnienie formularza o kolejne rubryki, check boxy byłoby wskazane, aczkolwiek ich brak nie powoduje sam w sobie (tak jak to organ by to oceniał) - nakazu wykazywania poniesionych wydatków (kosztów) wyłącznie w rocznej deklaracji.
8. Podnieść należy, że przepisy u.p.d.o.f. w zakresie przychodów i kosztów związanych z pochodnymi instrumentami finansowymi wyróżnia następujące kategorie: Zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy - jako zdarzenia prowadzące do powstania dochodu, wskazano przychody z dwóch kategorii: przychody z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz przychody z realizacji praw z nich wynikających. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. - jako wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, ustawodawca wskazał wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych, jeżeli doszło do jednej z trzech poniższych sytuacji: 1) odpłatne zbycie pochodnych instrumentów finansowych, 2) realizacja praw wynikających z tych instrumentów oraz 3) rezygnacja z realizacji praw wynikających z tych instrumentów.
9. To pokazuje na niekonsekwencję w treści formularza PIT-8C względem obowiązujących regulacji dotyczących przychodów i kosztów ich uzyskania związanych z pochodnymi instrumentami finansowymi. Skoro ustawa przewiduje 2 kategorie przychodów związanych z pochodnymi instrumentami finansowymi (odpłatne zbycie i realizacja praw z nich wynikających), oraz 3 kategorie kosztów uzyskania przychodów (wydatki związane z pochodnymi instrumentami finansowymi, które można rozliczyć w momencie ich odpłatnego zbycia, realizacji praw lub rezygnacji z realizacji praw), to konsekwentnie wszystkie te kategorie powinny być ujęte w treści formularza PIT-8C. Zatem nie może być tak, że formularz podatkowy, który jest wydawany na podstawie obowiązujących przepisów prawa i na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie, nie odzwierciedla wszystkich kategorii przychodów i kosztów, co do których podatnik ma prawo ich rozliczenia (w przypadku inwestycji w opcje). Tekst deklaracji (zeznania, informacji), sporządzany i udostępniany przez Ministra Finansów, jest bowiem jedynie pewną realizacją treści przepisów ustawy (ale bezwzględnie musi być z nimi zgodny).
10. W ocenie Sądu za możliwością ujęcia w formularzu PIT-8C kosztów inwestycji w opcje, które wygasły bez uprzedniego odsprzedania przemawia także sam tytuł części D formularza PIT-8C, który brzmi: "Informacja o wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 30b ust. 2 ustawy". Ww. przepis stanowi, że "Dochodem, o którym mowa ust. 1, jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a". Przepis ten referuje zatem do art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f., który już wprost wskazuje na to, że kosztami uzyskania przychodów są wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych w momencie realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo ich odpłatnego zbycia. To oznacza, że w części D formularza PIT-8C powinny być ujęte wszystkie kategorie kosztów, wynikające z art. 30b ust. 2 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f. Tym bardziej, że ziszczenie się którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 23 ust. 1 pkt 38a ww. ustawy pozwala rozpoznać poniesiony wcześniej koszt związany z nabyciem instrumentu. Powyższy przepis nie warunkuje zatem możliwości rozpoznania kosztów uzyskania przychodu tym, czy przychód faktycznie zostanie osiągnięty. Tym samym nawet gdy przychód nie powstaje, bo podatnik rezygnuje z realizacji praw wynikających z opcji, ale wcześniej poniósł Koszt inwestycji w opcje, wydatki te (jako koszty uzyskania przychodu) wpływają na ustalenie dochodu i straty podatkowej za dany rok podatkowy ze źródła kapitały pieniężne. Gdyby bowiem ustawodawca nie przewidywał możliwości uznania za koszt uzyskania przychodów wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych w sytuacji rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, to nie wymieniłby tego przypadku w art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f.
11. Skoro omawiane wydatki stanowią koszty uzyskania przychodów i powinny być uwzględniane przy obliczaniu podatku od dochodów z kapitałów pieniężnych (bądź określaniu straty), to sam fakt braku literalnego odniesienia się w formularzu PIT-8C do zdarzenia jakim jest rezygnacja z realizacji praw pochodnych instrumentów finansowych nie powinien przesądzać o braku możliwości ujęcia i wykazania tych kosztów podatkowych przez płatnika w informacji PIT-8C. W efekcie zdaniem Sądu, Spółka powinna mieć możliwość wykazania w informacji PIT-8C poniesionych przez klienta Kosztów inwestycji w opcje, w sytuacji, gdy dochodzi do wygaśnięcia opcji bez jej uprzedniego odsprzedania.
12. Zważywszy powyższe, prawidłowe rozumienie obowiązków płatnika dotyczących wystawienia informacji PIT-8C (w świetle art. 39 ust. 3 u.p.d.o.f. w związku z art. 9 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 10, art. 23 ust. 1 pkt 38a oraz art. 30b ust. 2 pkt 3 ww. ustawy) prowadzi do wniosku, że w przypadku rezygnacji z realizacji opcji, koszty inwestycji w opcje stanowią koszty uzyskania przychodu i w konsekwencji powinny znaleźć odzwierciedlenie w tej informacji. Wydatki te należałoby wykazać w części odnoszącej się do rozliczenia pochodnych instrumentów finansowych, tj. części D, wierszu 3, pozycji nr 28 informacji PIT-8C (w wersji 13).
13. Zaskarżona interpretacja stanowi wynik błędnej, zawężającej wykładni wskazanych w skardze przepisów u.p.d.o.f. i niewłaściwej oceny co do ich zastosowania w opisanym we wniosku stanie faktycznym w zestawieniu z kształtem informacji PIT -8C. Wydając poddaną kontroli Sądu interpretację organ nie dopuścił się, jednakże naruszenia przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi organ przedstawił własne stanowisko w sprawie i je uzasadnił. To, że stanowisko przyjęte przez organ jest w ocenie Sądu błędne nie zmienia tego, że formalnie spełnia zasady i regulacje wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego. W toku ponownego rozpatrywania wniosku Skarżącej organ będzie zobligowany do uwzględnienia przedstawionej powyżej wykładni prawa prezentowanej przez Sąd, jak i Skarżącą spółkę.
14. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację w zaskarżonej części. O kosztach postępowania w wysokości 697 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Na koszty składa się wpis (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika Strony skarżącej ustalone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postepowaniu przed sądami administracyjnymi powiększone o kwotę uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa -17 zł.