III SA/Po 868/23

III SA/Po 868/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1744/24 - Wyrok NSA z 2025-04-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 12 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 31 lipca 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
W dniu 6 lipca 2023 roku Prezydent Miasta P. zawiadomił J. L. o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie skierowania na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Wskazano w zawiadomieniu, że wszczęcie postępowania jest wynikiem wniosku Prokuratury Regionalnej w [...].
J. L. złożył " pismo – skargę" na wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek Prokuratury Regionalnej w [...] .Wskazał w nim, że prokurator w piśmie zawarł sprzeczne wnioski, zakwestionował istnienie okoliczności, które mogą rodzić podejrzenie co do sprawności kierowania pojazdem. Dalej podkreślił, że prokurator nie ma żadnych uprawnień ani kompetencji do stawiania diagnoz medycznych.
Decyzją z dnia 31 lipca 2023 roku, o nr [...] Prezydent Miasta P. skierował J. L. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzję wydano w oparciu o art. 99 ust.1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, że okoliczności wskazane we wniosku Prokuratora Regionalnego w [...] wskazują na uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia J. L. jako kierującego pojazdem.
Strona złożyła odwołanie od tej decyzji. Zarzuciła w nim organowi naruszenie procesowe a mianowicie, że nie została zapoznana z repliką Prokuratora Regionalnego na złożone przez nią pismo, co uniemożliwiło stronie złożenie m.in. wniosków dowodowych. Również merytorycznie wniosek jest sprzeczny i bezzasadny, gdyż prokurator w sposób nieuprawniony stawia diagnozy, a organ je powiela.
Decyzją dnia 3 października 2023 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że mocą art. 99 ust.1 pkt 2 organ jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia o skierowaniu na badania lekarskie, jeżeli zaistniały okoliczności wymienione w tym przepisie. W ocenie organu informacje uzyskane z Prokuratury Regionalnej w [...] odnoszące się do stanu zdrowia J. L. organ uznał za wiarygodne i uzasadnione, co budzi zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Problemy zdrowotne zostały ustalone na podstawie dwóch opinii biegłych sądowych: psychologicznej i psychiatrycznej. Zdaniem organu już sam stwierdzony obustronny niedosłuch i szumy uszne stanowią poważne i konkretne zastrzeżenie dotyczące stanu zdrowia kierowcy. Ponadto świadczy o tym cukrzyca, problemy kardiologiczne i podejrzenie choroby Parkinsona. Organ odniósł się też do zarzutu strony o niezapoznaniu jej z pismem Prokuratora Regionalnego z dnia 24 lipca 2023 roku, wyjaśnił, że w istocie było ono powtórzeniem argumentów zawartych we wniosku o wszczęcie postępowania i nie wnosiło niczego nowego do sprawy. Podkreślono, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i nie przesądza o ich utracie. Ma ona na celu wyłącznie wyjaśnienie wątpliwości co do stanu zdrowia.
Strona skorzystała z prawa skargi do WSA w Poznaniu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. J. L. odniósł się do opinii specjalistów z dnia 17 października 2022 roku, którą szczegółowo przyrównał do sformułowań zawartych w zaskarżonej decyzji i uznał, że SKO w P. dopuściło się przestępstwa z art.231 §1 kk na jego szkodę. Zakwestionował też stanowisko SKO, że po zażyciu leku Estazolam nie można prowadzić samochodu.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W dniu 8 stycznia 2024 roku udział postępowaniu zgłosił Prokurator Regionalny w [...].
Strona w dniu 7 lutego 2024 roku złożyła pismo procesowe, odnoszące się do zgłoszenia udziału prokuratora w postępowaniu przed sądem.
Na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 roku J. L. wyjaśnił, że czuje się zdrowo. Jest wytrawnym kierowcą, jeździł na torze [...], nigdy nie miał wypadku drogowego, a jedynie drobną stłuczkę nie z własnej winy. Krótki czas kierował nawet autobusem pracowniczym i samochodami ciężarowymi. Ostatnie badania lekarskie miał przeprowadzane około 10-11 lat temu, gdy jeszcze pracował jako kierowca.
Prokurator podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i piśmie procesowym z dnia 8 stycznia 2024 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga jest zasadna, ale nie wszystkie zarzuty skargi Sąd podzielił , w tym te o dopuszczeniu się przez organy administracji i prokuratora nadużycia uprawnień przez funkcjonariusza w ramach postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Kolegium utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję Prezydenta Miasta P. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami .
Marterialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 622 z późn. zm.).
I tak, zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia.
Stosownie zaś do treści art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega między osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Przywołane powyższe regulacje nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie, ale mają one być uzasadnione i poważne. Uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (por. wyrok NSA z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1052/17).
Wyjaśnić należy, że powziąwszy wiedzę o istniejących zastrzeżeniach dotyczących stanu zdrowia kierowcy starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I OSK 564/13).
Jest rzeczą oczywistą, że sam wniosek o skierowanie na badanie pochodzący od organu państwowego i organu ścigania jakim jest prokurator jest wnioskiem, który nie podlega ocenie pod kątem jego wiarygodności czy kompetencji do jego skierowania. Niemniej już treść, postulaty i żądania wniosku muszą podlegać ocenie organu, działającego w oparciu o art. 99 ust.1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. To organ administracji państwowej zobowiązany jest do samodzielnej jego oceny i dokonania subsumcji oraz przyporządkowania do określonej normy prawa materialnego i nie jest związany wnioskiem Prokuratora. Ta normą ,stanowiącą podstawę wydania decyzji jest cyt. wyżej przepis ustawy o kierujących pojazdami.
W ocenie sądu zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza oparte na obiektywnych przesłankach wątpliwości powzięte z wiarygodnego źródła i nasuwające duże wątpliwości do kierowania pojazdami. Nie wystarczą zatem same wątpliwości, iż kierujący ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Okoliczności ustalone przez organ muszą bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Przesłanka ta musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Tymczasem tak w decyzji I, jak i II instancji nie sposób doszukać się oceny i stanowiska organu, które ze wskazanych we wniosku prokuratora okoliczności uznaje za nasuwające poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W decyzji organu I instancji wskazano jedynie, że "przytoczone okoliczności" o tym świadczą, ale istocie w tym rozstrzygnięciu wyszczególniono jedynie dokumenty, które Prokuratura przekazała wraz z wnioskiem, bez odniesienia do okoliczności, które organ uznał za przesądzające o pogarszającym się stanie zdrowia. Podobnie organ II instancji zaaprobował jedynie stanowisko prokuratora , że wskazane na podstawie opinii psychiatrycznej i psychologicznej problemy zdrowotne stanowią obiektywny dowód na podstawie, którego można przyjąć, że istnieją poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Tymczasem opinie te wydane na potrzeby prowadzonego przez prokuratora postępowania karnego, zawierające ocenę stanu zdrowia psychicznego podejrzanego w kontekście jego udziału w postępowaniu karnym czy też pobytu w Areszcie nie dają w ocenie sądu podstaw do skierowania go na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi.
Celem zlecanych przez prokuratora badań była ocena stanu poczytalności podejrzanego , jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz zdolności do udziału w postępowaniu karnym. Uzyskane w ten sposób opinie nie zawierają żadnych ustaleń odnośnie stanu zdrowia uniemożliwiającego podejrzanemu prowadzenie pojazdów mechanicznych. Dodać należy, że przedmiotem postępowania nie było też przestępstwo skierowane przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji bądź mające jakikolwiek związek ze sferą transportu. W wydanej opinii sądowo-psychiatrycznej biegli psychiatrzy stwierdzili, że podejrzany może brać udział w postępowaniu karnym, jego stan somatyczny nie stanowi przeciwwskazania do postawienia mu zarzutów i przesłuchania, natomiast stanowi przeciwwskazanie do zastosowania tymczasowego aresztowania. We wniosku prokuratora, a właściwie w dołączonych do niego opiniach sądowo-psychiatrycznej nie znalazły się żadne konkretne dane, wskazujące na istnienie po stronie J. L. podstaw do skierowania go na badanie lekarskie, bowiem zaburzenia somatyczne,o których mowa w decyzji organu II instancji tj. niedosłuch, niedowidzenie, choroba niedokrwienna serca i cukrzyca ustalone zostały wyłącznie na podstawie wywiadu przeprowadzonego przez biegłych lekarzy psychiatrów. Takie dane, nie potwierdzone żadnym materiałem dowodowym w żaden sposób nie wskazywały, że mógł on stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Co więcej organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na podejrzenie choroby Parkinsona, podczas, gdy z opinii lekarza psychologa wynika, że to sam skarżący, a nie lekarz podejrzewa u siebie chorobę, ale Alzheimera, a nie Parkinsona. Dodać też należy, że była to opinia wydana przez psychologa, ale nie biegłego sądowego. Powyższe świadczy jedynie o niedostatecznej ocenie przez organy administracji wniosku Prokuratora oraz załączonych do niego dokumentów. Opinia sądowo - psychiatryczna, dołączana do wniosku prokuratora o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie, aby stanowiła dla starosty jedyny i rozstrzygający dowód, uzasadniający wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie powinna być szczegółowo przez organ oceniona, a w razie wątpliwości powinien on na podstawie art. 7 k.p.a. podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wymienione w niej okoliczności dotyczące somatycznych dolegliwości pochodzące w istocie z wywiadu od podejrzanego, a którym on konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego i przed sądem zaprzeczał nie mogą automatycznie oznaczać, że skarżący powinien być skierowany na badanie lekarskie, a więc że wobec skarżącego faktycznie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, o których mowa w treści art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p.
Rozpoznając odwołanie Kolegium nie dostrzegło wskazanych nieprawidłowości i utrzymało w mocy zaskarżone do rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta P.. Prowadzi to do wniosku, że zarówno zaskarżona do sądu jak i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 §3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przepis ten wymaga bowiem, aby zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia były "uzasadnione". Oznacza to, że okoliczności ustalone przez organ muszą przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, które powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego, co w rozpoznawanej sprawie nie zostało ustalone.
Z uwagi na powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organy administracji powinny rozważyć możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie czy wobec skarżącego istnieją "uzasadnione i poważne" zastrzeżenia do stanu zdrowia, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Następnie należy dokonać wnikliwej oceny całego materiału dowodowego oraz wydać rozstrzygnięcie w sprawie, które powinno zostać uzasadnione zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.