III SA/Po 814/19

III SA/Po 814/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 659/20 - Wyrok NSA z 2023-09-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Sentencja
Dnia 19 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, wskazując na art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58 z późn. zm., dalej jako u.t.d.) nałożył na M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], karę pieniężną w wysokości [...] zł, za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego ([...] zł) oraz za niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi ([...] zł).
Rozpoznając odwołanie M. K. (dalej także jako skarżący) Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] września 2019 r. nr [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust 7, art. 92c u.t.d., lp. 6.2.1, lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 32 ust. 3, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając napisał, że inspektorzy transportu drogowego w dniu [...] maja 2019 r. przeprowadzili kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] nr rej. [...].Kontrolowanym zespołem pojazdów kierował P. F.. Kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Polski do [...] w imieniu M. K..
Dalej organ napisał, że przepis lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonuje niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi - karą pieniężną w wysokości [...] złotych. Zdaniem organu wyższego stopnia zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy i tachografu zamontowanego w kontrolowanym pojeździe, wydruków z tachografu, dokumentów przewozowych, że strona w dniu [...] maja 2019 r. wykonywała przewóz drogowy w trakcie którego karta kierowcy nie była zalogowana do tachografu. W trakcie kontroli, po odczytaniu danych cyfrowych z tachografu i karty kierowcy kontrolujący ustalili, że w dniu [...] maja od godz. 10:19 do godz. 10:48 pojazdem o nr rej. [...] wykonywana była jazda bez zalogowanej karty kierowcy. Z danych cyfrowych wynikało, że tego dnia przedmiotowy pojazd był prowadzony przez P. F.. W celu ustalenia jazdy bez zalogowanej karty kierowcy, kontrolujący przesłuchali kierowcę, po wcześniejszym pouczeniu go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Świadek zeznał, że w dniu [...] maja 2019 r. jazda bez włożonej do tachografu karty kierowcy była spowodowana odczytywaniem danych z karty kierowcy przez żonę przedsiębiorcy. Kierowca zeznał, że zapomniał zalogować swoją kartę kierowcy przed wykonaniem przewozu i kierował pojazdem od godz. 10:19 do godz. 10:48 bez włożonej karty kierowcy.
Organ odwoławczy napisał, że nie dał wiary wyjaśnieniom strony o braku wpływu na naruszenie. Organ wskazał, że jazda bez zalogowanej karty kierowcy jest sygnalizowana przez tachograf, wobec czego kierowca powinien zauważyć fakt wykonywania jazdy bez zalogowanej karty kierowcy, tym bardziej, że P. F. jest kierowcą zawodowym. Organ odwoławczy ocenił, że zeznania kontrolowanego kierowcy nie do końca są wiarygodne. Z zeznań świadka wynika, że jazda bez zalogowanej karty kierowcy miała miejsce dnia [...] maja 2019 r. od godz. 10:19 do godz. 10:48. Tymczasem z danych zapisanych na karcie kierowcy wynika, że odczytanie danych z karty zostało przeprowadzone w dniu [...] maja 2019 r. po godzinie dwunastej.
Dalej organ odwoławczy napisał, że przepis Ip. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - karą pieniężną w wysokości [...] zł. Organ ocenił, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. protokołu kontroli drogowej, dokumentacji przewozowej, wydruku ze strony internetowej www.historiapojazdow.gov.pl, że [...] maja 2019 r. strona wykonywała przewóz drogowy ciągnikiem samochodowym marki [...] o nr rej. [...], który nie posiadał aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego.
Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. K., zaskarżając decyzję w części, co do kary pieniężnej za przewóz drogowy, w trakcie którego karta kierowcy nie była zalogowana do tachografu. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., błędne określenie podmiotu odpowiedzialnego za powstanie naruszeń norm czasu jazdy i odpoczynków oraz błędne zastosowanie przepisów u.t.d.
Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że organ ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny konkretnego przypadku, na podstawie analizy całościowej materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy K.p.a. Zdaniem skarżącego nie ma podstaw do nałożenia tak wysokiej kary finansowej na przedsiębiorstwo. Podczas kontroli drogowej to kierowca zeznał, pouczony o odpowiedzialności karnej, że nieświadomie nie umieścił karty kierowcy w tachografie; co więcej, jazda bez karty nie była ani w interesie kierowcy, ani skarżącego. Kierowca nie miał żadnych naruszeń prawa w tym dniu. Co więcej, w okresie objętym kontrolą nie stwierdzono żadnych naruszeń dotyczących norm czasu jazdy, przerw i odpoczynków. Skarżący wskazał, że odpowiedzialność przedsiębiorcy ma miejsce kiedy czynności kierowcy podejmowane są za zgodą i wiedzą przedsiębiorcy. Obowiązek ustalenia odpowiedzialności wynika z zapisów u.t.d. oraz K.p.a. Gdyby ustawodawca chciał uczynić przedsiębiorcę "odpowiedzialnym bez względu na okoliczności", nie tworzyłby zapisu zawartego w art. 92c u.t.d. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zawarł informację, że kierowca zeznał że zapomniał włożyć karty kierowcy do tachografu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji natomiast znajduje się adnotacja (str. 5 i str. 6), że organ nie daje wiary w zeznania kontrolowanego kierowcy. Zdaniem skarżącego to kierowca był odpowiedzialny za naruszenie stwierdzone podczas kontroli, co potwierdziło przesłuchanie kierowcy podczas kontroli drogowej jak i przyjęcie przez kierowcę mandatu karnego. Skarżący wskazał, że przedsiębiorstwo nie skorzystało na postępowaniu kierowcy, a naruszenie prawa było spowodowane decyzją kierowcy. Skarżący, jako organizator przewozu nie ma wpływu na autonomiczne, samodzielne działanie kierowcy, znajdującego się w trasie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] lutego 2020 r. skarżący oświadczył, że zapłacił karę pieniężną za badania techniczne, natomiast kwestionuje karę w wysokości [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Istota sporu, do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy organy postąpiły prawidłowo, nakładając na skarżącego administracyjną karę pieniężną za jazdę bez włożonej do tachografu karty kierowcy.
Natomiast administracyjna kara pieniężna z naruszenie obowiązku posiadania aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego nie była przez skarżącego kwestionowana i została zapłacona.
Jak wynika z akt sprawy, w trakcie kontroli, która miała miejsce w dniu [...] maja 2019 r., przeanalizowano dane cyfrowe pobrane z karty kierowcy oraz dane pobrane z tachografu zainstalowanego w pojeździe. Kontrolerzy ustalili, że w dniu [...] maja 2019 r. od godz. 10:19 do godz. 10:48, a więc przez 29 minut kierowca prowadził pojazd bez włożonej do tachografu karty kierowcy; jak wynika z zeznań kierowcy, zapomniał włożyć kartę po jej odczycie.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, a co wynika już z art. 92a ust. 7 u.t.d., wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10, załącznika nr 3 do u.t.d.
Odpowiedzialność administracyjna przewidziana w powyższych przepisach ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest niezależna od winy podmiotu naruszającego obowiązki lub warunki przewozu drogowego.
Jest poza sporem, że miało miejsce zdarzenie polegające na tym, że w dniu [...] maja 2019 r. od godz. 10:19 do godz. 10:48, a więc przez 29 minut kierowca prowadził pojazd bez włożonej do tachografu karty kierowcy. Z tytułu tego naruszenia skarżącemu, zgodnie z art. 92a ust. 1 w zw. z ust. 7 u.t.d. powinna zostać wymierzona kara pieniężna w wysokości [...] zł.
Sporne pozostaje jednak, czy w okolicznościach kontrolowanej sprawy skarżący nie powinien być zwolniony z wynikającej z przywołanych regulacji odpowiedzialności z uwagi na wystąpienie przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Już w tym miejscu wykluczyć należy dopuszczalność sięgnięcia po rozwiązanie przyjęte w art. 92b ust. 1 u.t.d., skoro przepis ten odnosi się wyłącznie do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresach odpoczynku, które to naruszenia w sprawie nie wystąpiły.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W ocenie Sądu organy co najmniej przedwcześnie uznały, że przepis ten nie znajduje w sprawie zastosowania.
Jak bowiem bezspornie wynika z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym z protokołu kontroli, dokumentu w postaci podglądu wydruku tarczy, z zeznań przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy, jak i dalszych wyjaśnień składanych przez skarżącego w toku postępowania przed tymi organami, do naruszenia z lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym doszło tylko i wyłącznie na skutek omyłki kierowcy, który nie umieścił – przez okres 29 minut - karty kierowcy w tachografie. Podkreślić należy, że Sąd zasadniczo zgadza się z twierdzeniami, znajdującymi zresztą szerokie poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że przedsiębiorca co do zasady odpowiada za działalność kierowcy, którym posługuje się przy realizacji przewozu drogowego, nie sposób jednocześnie uznać, aby niezależnie od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, występująca w tym względzie odpowiedzialność przedsiębiorcy, o której stanowi art. 92a ust. 1 u.t.d., była odpowiedzialnością wręcz absolutną. Należy w każdym przypadku poddać konkretne okoliczności faktyczne występujące w niniejszej sprawie ocenie z punktu widzenia wystąpienia zdarzeń i okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć i powstania naruszeń, na które nie miał on wpływu (por. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 14 listopada 2019 r., III SA/Po 547/19; CBOSA).
W realiach kontrolowanej sprawy organy – z perspektywy prawnej - nie wykluczyły wystąpienia przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Aby uzyskać odpowiedź na pytanie, czy skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia, czy naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć – należało sprawdzić, czy popełnione naruszenie, polegające na kierowaniu pojazdem przez 29 minut bez włożonej do tachografu karty kierowcy, mogło mieć wpływ na jakiekolwiek inne naruszenie prawa dotyczące transportu drogowego. W szczególności mogło być tak, że kierowca jechał na tyle krótki odcinek, że nie byłby w stanie naruszyć jakichkolwiek innych obowiązujących norm, a dotyczących długości czasu pracy kierowcy. Takich rozważań i ustaleń organy obu instancji jednak nie uczyniły.
Sąd zaznacza, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podkreślił, że dla kontrolującego istotna powinna być ta okoliczność, że jazda bez włożonej do tachografu karty kierowcy nie była ani w interesie kierowcy, ani w interesie skarżącego. Kontrola dokonana przez organ dnia [...] maja 2019 r. wskazuje, że kierowca nie miał [...] maja 2019 r. żadnych innych naruszeń przepisów prawa, w szczególności - w okresie objętym kontrolą – organ nie stwierdził żadnych naruszeń dotyczących norm czasu jazdy/przerw/odpoczynków. Organ, pomimo jednoznacznego zasygnalizowania tego stanowiska w odwołaniu złożonym przez skarżącego, nie dokonał szczegółowej analizy tego zdarzenia w zakresie ewentualnego wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, a w szczególności czy zaistniałe okoliczności zdarzenia dotyczą jedynie sfery psychofizycznej (tj. pomyłki) kierowcy, która została następnie, po 29 minutach, wyeliminowana i kierowca – jak wynika z wydruku tarczy (k. 13 akt administracyjnych) - dalej prowadził pojazd z zapisem.
W ocenie Sądu organy co najmniej przedwcześnie przyjęły, że skarżący mógł mieć jakikolwiek wpływ na ww. okoliczności. Powyższe nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Organy w uzasadnieniu decyzji zobowiązane będą do szczegółowego opisania i oceny czy naruszenie wykazane w trakcie postępowania kontrolnego jest naruszeniem prawa tego rodzaju, że skarżący miał wpływ na jego powstanie oraz czy okoliczności, które je spowodowały mogły być przez przedsiębiorcę przewidziane – w aspekcie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność.
Na marginesie Sąd zaznacza, że kierowca został ukarany mandatem karnym za nierejestrowanie wskazań za pomocą tachografu (k. 3 akt administracyjnych).
Sąd uchylił obie decyzje wydane w sprawie, z wyżej opisanych powodów. Powyższe uchybienia skutkują wadą postępowania polegającą na nieprawidłowym i niepełnym uzasadnieniu decyzji zarówno I, jak i II instancji skutkującym - zdaniem Sądu - takim stopniem wadliwości, że niezbędne jest uchylenie obu decyzji wydanych przez organy orzekające w sprawie będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do dokonania wyczerpujących rozważań faktycznych, a także normatywnych, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji organów administracji publicznej, uwzględniając w jej treści kwestie istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy tj. kwestię ewentualnego wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za wyżej opisane zachowanie kierowcy. Wówczas uzasadnienie decyzji będzie spełniało wymogi wynikające z przepisu art. 107 § 3 K.p.a.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.