III SA/Po 762/15

III SA/Po 762/15 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2015-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Beata Sokołowska /przewodniczący/
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1265
art. 92, art. 92b ust. 1, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 30 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko (spr) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. sp. k. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2012 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Pile, działając na podstawie art. 104 K.p.a., art. 92a, art 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 125 z późn. zm.) , a także art. 6 ust. 1, art. 7 i art. 8 ust. 1-4 rozporządzenia nr 561/2006 z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820 (Dz. Urz. WE L 102 z dnia 11 kwietnia 2006 r. z późn. zm.), a także zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli Nr [...] z dnia [...] października 2011 r., nałożył na spółkę A. Sp. z o.o. Sp.k., zwaną dalej: "A.", karę pieniężną w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) z tytułu: (1) przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny ([...] x 100 zł); (2) skrócenia dziennego czasu odpoczynku: - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny ([...] x 100 zł), - za każdą następną rozpoczętą godzinę ([...] x 200 zł).
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w dniu [...] października 2011 r., na drodze krajowej nr 11, w miejscowości Piła, funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w Poznaniu – Referat Grupa Mobilna nr 2 w Pile, zatrzymali do kontroli ciągnik samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] - zestaw pojazdów zarejestrowany na spółkę A., o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3.500,00 kg. Kontrolowany okazał do kontroli wypis nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. W pojeździe zamontowany był tachograf analogowy. Podczas kontroli przeanalizowano czas pracy kierowcy, odebranie przez niego okresów odpoczynku i przerw za okres od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] października 2011 r. Analiza danych zawartych na okazanych wykresówkach wykazała, że w dniach: [...] października 2011 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 2 godziny i 30 minut. Kierowca rozpoczął kolejny okres jazdy dziennej o godz. 18:50 dnia [...] października 2011 r. W ciągu 24 godzin (tj. do godz. 18:50 dnia [...] października 2011 r.) zobowiązany był do odebrania prawidłowego odpoczynku minimum dziewięciogodzinnego. W okresie tym odebrał natomiast 6 godzin i 30 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 12:20 do godziny 18:50 dnia [...] października 2011 r. Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania wymaganych odpoczynków.
Ponadto analiza danych zapisanych na wykresówce z dnia [...] i [...] października 2011 r. wykazała, że dzienny okres prowadzenia pojazdu rozpoczął się w dniu [...] października 2011 r. o godzinie 18:50, a zakończył się w dniu [...] października 2011 r. o godzinie 12:20. W tym okresie kierowca prowadził pojazd łącznie przez 10 godzin i 30 minut. Oznacza to, że przekroczył dzienny czas prowadzenia pojazdu o 30 minut. Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu.
Dalej organ stwierdził, że po przeprowadzeniu analizy stanu faktycznego stwierdzonego w trakcie kontroli drogowej oraz w oparciu o obowiązujące przepisy regulujące zasady wykonywania przewozu drogowego uznano, że spółka A. w dniu [...] października 2011 r. wykonywała transport drogowy rzeczy z naruszeniem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerwach i odpoczynkach. Konsekwencją powyższego jest zastosowanie kary zgodnie z treścią załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - lp. 5.3, w myśl którego karze podlega skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do 1 godziny - 100 zł (w tym przypadku 100 zł x [...]) oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę - 200 zł (w tym przypadku 200 zł x [...]) oraz zgodnie z treścią załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym - lp. 5.1.1, w myśl którego karze podlega przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - 100 zł (w tym przypadku 100 zł x [...]).
Organ I instancji odniósł się także do stanowiska zajętego przez spółkę A., stwierdzając, że strona w swoim piśmie wskazała, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje system nadzoru i kontroli dokonujący precyzyjnej analizy rzeczywistego całokształtu okoliczności towarzyszących powstaniu danej nieprawidłowości w toku świadczonych zadań przewozowych oraz, że posiłkuje się w tym zakresie elektronicznym systemem całodobowego nadzoru pojazdu oraz kierowcy, połączonym z weryfikacją aktualnych zleceń, przewozowych, to jednak pomimo wezwania przez organ do przedstawienia dowodów potwierdzających fakt właściwej organizacji i dyscypliny pracy, spółka ograniczyła się jedynie do ponownego przedłożenia powyższych wyjaśnień.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka A., wnosząc o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a także o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 92 w zw. z art. 92b oraz art. 92c u.t.d poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając wniesiony środek zaskarżenia spółka A. podniosła, że kontrola drogowa zakończona wydaniem zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do prowadzenia postępowania względem jej przedsiębiorstwa. Sposób określenia podmiotu odpowiedzialnego z tytułu stwierdzonych naruszeń, w świetle obowiązującego stanu prawnego, jest dla odwołującej niezrozumiały i budzi wątpliwości. Odwołująca nie miała wiedzy ani świadomości o nieprawidłowości stwierdzonej w toku czynności kontrolnych, co więcej nie godziła się na powstanie jakichkolwiek naruszeń towarzyszących wykonywanemu zadaniu przewozowemu. Był to wynik samodzielnego, indywidualnego działania kierowcy, którego spółka A. jako przewoźnik uprzednio nie mogła przewidzieć, co więcej nie miała ona jakiegokolwiek wpływu na nienależyte działanie bądź zaniechanie ze strony osoby prowadzącej środek transportu. Odwołująca podniosła przy tym, że charakterystyka systemu nadzoru i kontroli była już prezentowana w toku postępowania, lecz w sposób subiektywny odmówiono jej mocy dowodowej. Nie wzięto również pod uwagę jednoznacznego stanowiska wynikającego z treści protokołu przesłuchania świadka - A. W.
Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Pile z dnia [...] października 2012 r.
Motywując powyższą decyzję organ II instancji wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie organ stwierdził, że w okolicznościach sprawy za bezsporne uznać można, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy w rozumieniu przepisów u.t.d. była spółka A., która w ramach tego przewozu wykonywała krajowy transport drogowy rzeczy. Regulacje prawne, szczegółowo przywołane przez organ II instancji w uzasadnieniu, nie pozostawiają wątpliwości, że za naruszenie wspólnotowych norm reglamentujących czas pracy kierowców określonych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 odpowiedzialność mogą ponosić zarówno przedsiębiorcy wykonujący przewóz drogowy jak i kierowcy, którymi w tym celu się posługują. Organ odwoławczy podkreślił, że odpowiedzialność obu tych kategorii podmiotów ma całkowicie odmienny charakter. Jednak z brzmienia przepisu art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wyraźnie wynika, że w pierwszej kolejności organ winien zbadać, czy przedsiębiorca wywiązał się ciążącego na nim na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 561/2006r obowiązku zapewnienia organizacji i dyscypliny pracy oraz zasad wynagradzania umożliwiających kierowcy przestrzeganie przepisów tego rozporządzenia oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. Ustalenie tak istotnych w rozpatrywanym przypadku okoliczności jak właściwa organizacja i dyscyplina pracy, czy też prawidłowe zasady wynagradzania, możliwe były tylko w oparciu o dokumenty, których jedynym dysponentem była strona. Dlatego też kilkukrotne, aczkolwiek bezskuteczne, wezwania organu I instancji o ich dostarczenie były jak najbardziej uzasadnione. Przedłożenie tych dokumentów umożliwiałoby uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenia, których dopuścił się kierowca. Natomiast, zdaniem organu strona wykazała całkowitą bierność w tym zakresie. Reasumując, organ II instancji podkreślił, że ciężar udowodnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy ciąży na przedsiębiorcy, jako dysponencie właściwej w tym zakresie dokumentacji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w prawem przewidzianym terminie wywiodła spółka A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji, jako opierającej się na domniemaniu określenia sprawcy nieprawidłowości w sytuacji ewidentnego braku wpływu przewoźnika drogowego na samoistne działanie osoby prowadzącej pojazd samochodowy, zarzuciła naruszenie art. 92 w zw. z art. 92b oraz art. 92c u.t.d., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając wniesioną skargę spółka A. w całości powtórzyła argumentację przedstawianą dotychczas w toku postępowania administracyjnego. Ponadto skarżąca odniosła się do regulacji zawartych w art. 92b u.t.d., wskazując, że pojęcie "właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Skarżąca wyraźnie przy tym zaakcentowała, że stan faktyczny zaistniały w chwili kontroli, to efekt wyłącznie samoistnego działania kierowcy, na którym spoczywa pełna odpowiedzialność.
Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Występujący na rozprawie pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
Według Sądu, decyzja Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Pile z dnia [...] października 2012 r. dotknięte są wadą skutkującą stwierdzeniem ich nieważności, jako że decyzja organu I instancji wydana została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że jego zdaniem, w obowiązującym od 1 stycznia 2012 r. stanie prawnym w sytuacji, w której kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze izby celnej, właściwym instancyjnie do nałożenia kary administracyjnej, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za stwierdzone w toku tej kontroli naruszenia, organem pierwszej instancji jest dyrektor izby celnej. Natomiast wówczas, gdy kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze urzędu celnego, właściwym instancyjnie organem pierwszej instancji jest naczelnik urzędu celnego. Odwołując się m.in. do art. 10 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm., dalej: u.s.c.), Sąd I instancji stwierdził także, że na gruncie art. 17 pkt 3 k.p.a. Szefa Służby Celnej należy uznać za organ nadrzędny nad dyrektorem izby celnej, albowiem pojęcie nadzoru obejmuje zarówno uprawnienie do kontroli, jak i zalecania usunięcia uchybień stwierdzonych w funkcjonowaniu podmiotu poddanego nadzorowi i sprawowania władzy zwierzchniej nad tym podmiotem. W ocenie Sądu I instancji na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie ma wpływu fakt, że kontrola została przeprowadzona przed 1 stycznia 2012 r., gdyż postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało formalnie wszczęte już na gruncie znowelizowanych regulacji, a jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, także rozstrzygnięcie w niej zapadłe zostało podjęte po dniu 1 stycznia 2012 r. Zgodnie zaś z art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454 z 2011 r.) nowelizującej z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawę o transporcie drogowym, przepisy ustawy nowelizowanej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Powyższe oznacza, że data przeprowadzenia kontroli nie ma wpływu na wyznaczenie organu właściwego do rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, a Naczelnik Urzędu Celnego w Pile powinien z urzędu dostrzec nowelizację art. 93 u.t.d. mającą wpływ na jego właściwość instancyjną i po dniu 1 stycznia 2012 r. przekazać sprawę do Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, jako organu właściwego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu. Skarga została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.270, dalej: p.p.s.a.)
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 156 k.p.a., poprzez bezpodstawne zastosowanie tych przepisów, w sytuacji gdy wobec nienaruszenia przepisów o właściwości nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji,
2) związane z powyższym uchybienie art. 153 p.p.s.a. przez wadliwą ocenę prawną sprawy i wskazania, co do dalszego postępowania.
Z kolei na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 93 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d., poprzez błędne przyjęcie literalnej wykładni art. 93 ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 93 ust. 2-7 oraz art. 19 ust. 1 pkt 2 pkt 2 oraz art. 20 ust.1 pkt 8 u.s.c., prowadzące do nieuzasadnionego zróżnicowania organów celnych orzekających w I instancji w sprawach dotyczących naruszeń ustawy o transporcie drogowym.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Pile z dnia [...] października 2012 r. dotknięte są wadą nieważności z powodu wydania decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Sąd II instancji wskazał, że przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 93 ust.1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2012 r., umknęło Sądowi I instancji, że brak jest normy określającej wprost dyrektora izby celnej, jako organu uprawnionego do orzekania w pierwszej instancji w kwestiach dotyczących naruszeń ustawy o transporcie drogowym.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 93 ust.1 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2012 r., należy rozumieć w ten sposób, że właściwym organem do wydania decyzji w kwestiach dotyczących naruszeń ustawy o transporcie drogowym, tak z punktu widzenia właściwości miejscowej, jak i instancyjnej, jest organ upoważniony do takiego działania na mocy przepisów ustrojowych. W konsekwencji Sąd II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie organem I instancji był Naczelnik Urzędu Celnego w Pile, a Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu rozstrzygał jako organ odwoławczy. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2012 r., gdyż organy celne obu instancji orzekły zgodnie z właściwością.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty nie są trafne. W działaniu organu administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest, zdaniem Sądu, wyczerpująca.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż skarżąca spółka nie kwestionuje prawidłowości ustaleń faktycznych kontroli drogowej w zakresie stwierdzonego naruszenia.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo wykazały, że doszło do naruszenia norm określonych w art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1-4 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniających rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85 (Dz. Urz. Nr L 102/1 z 11 kwietnia 2006 r.), ponieważ kierowca przekroczył dzienny maksymalny czas prowadzenia pojazdu oraz nie wykorzystał wymaganego dziennego czasu wypoczynku.
Zdaniem Sądu dokonane przez przedsiębiorcę naruszenie zostało zakwalifikowane prawidłowo, prawidłowo też określona została podstawa prawna nałożonej kary i jej wysokość.
W ocenie strony skarżącej organy prowadzące postępowanie winne były wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny i wziąć pod uwagę wszelkie dowody mogące mieć znaczenie w sprawie.
Zdaniem spółki organy nie poczyniły takich ustaleń co doprowadziło do niesłusznego nałożenia kary administracyjnej na skarżącą pomimo, że stwierdzone naruszenia nie powstały z jej winy i nie miała wpływu na ich powstanie. Według skarżącej stwierdzone naruszenia to efekt samoistnego działania kierowcy.
W sprawie niesporna jest okoliczność, iż kierowca A. W. dopuścił się naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców oraz nieprzerwanego odpoczynku w dniach [...] i [...] października 2011 r. Okoliczność powyższa została wykazana przez organ administracji, a skarżąca tych ustaleń w żaden sposób nie kwestionuje. Skarżąca podniosła jednak, iż organy powinny zastosować wobec niej rozwiązania przewidziane w art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ):
1. Kierujący wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze grzywny w wysokości do 2.000 złotych.
2. Wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 1 do ustawy.
3. Osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń, podlega karze grzywny w wysokości do 2.000 złotych.
4. Wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 3, oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy.
5. Orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa w ust. 1 i 3, następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.
6. Przepisy ust. 1 i 3 stosuje się również w przypadku ujawnienia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego popełnionego za granicą, chyba że sprawca wykaże, iż za naruszenie została już nałożona kara.
Zgodnie z art. 92b ust.1 ustawy o transporcie drogowym nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,
b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,
c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Zgodnie z art. 92b ust. 2 ustawy o transporcie drogowym za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń.
Istotą powyższej regulacji jest umożliwienie przewoźnikowi uwolnienia się od odpowiedzialności finansowej w przypadku, gdy jego pracownik (kierowca) dopuścił się naruszeń w zakresie czasu pracy, postępując wbrew intencji samego przewoźnika, który podjął wszystkie możliwe działania w celu zapewnienia właściwej (zgodnej z prawem) organizacji pracy. Podmiot świadczący usługi transportowe, domagając się zastosowania wobec niego art. 92b ustawy o transporcie drogowym powinien wykazać w postępowaniu - w kategoriach dowodowych- iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2015 r. sygn. II SA/Gl 1173/14 – wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu za www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W istocie można przyjąć, iż zwolnienie się od odpowiedzialności za czyny dokonane przez kierowcę może nastąpić w sytuacji, gdy przedsiębiorca wykaże, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy. Przy czym pod tym pojęciem nie należy rozumieć tylko przeprowadzania szkoleń, czy też niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. Pojęcia te obejmują bowiem także stały, wnikliwy nadzór nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, wykrywanie ewentualnych naruszeń przepisów i stosowną, przewidzianą przepisami prawa pracy reakcję (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. II SA/Gl 933/14). Brak właściwego i w rezultacie skutecznego nadzoru lub akceptacja zachowań kierowcy, a w konsekwencji dopuszczenie do powstania naruszeń, obciąża wykonującego przewóz drogowy. Profesjonalny przewoźnik winien posiadać odpowiednią wiedzę specjalistyczną i wdrożyć rozwiązania organizacyjne, pozwalające na prawidłowe wykonywanie przewozów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. III SA/Gd 698/13). Przedsiębiorca ma bowiem możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących. Powinnością pracodawcy jest nie tylko zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby mogli oni przestrzegać obowiązujące przepisy, ale również bieżące kontrolowanie wykonania powierzonych obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. II GSK 1473/13).
Warto wreszcie podkreślić, iż wykazanie należytej staranności, zarówno przy organizowaniu pracy kierowców, jak i przy prowadzeniu późniejszego nadzoru nad nią, należy do przewoźnika. To nie organ, lecz przedsiębiorca powinien udowodnić, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W dyspozycji tego przepisu nie mieszczą się w szczególności sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. II SA/Go 843/14).
Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy skład orzekający uznał, że zarzuty skargi są niezasadne. W postępowaniu przed organem I instancji skarżący nie wykazał żadnej aktywności dowodowej w zakresie wykazania, iż w jego przedsiębiorstwie transportowym została zapewniona właściwa organizacja pracy, uniemożliwiająca kierowcom naruszanie przepisów o czasie pracy kierowców.
Organ I instancji w trakcie postępowania kilkukrotnie wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentów w postaci regulaminu pracy lub innej dokumentacji regulującej organizację i dyscyplinę pracy, obowiązującego regulaminu wynagradzania lub innej dokumentacji dotyczącej sposobu wynagradzania pracowników wraz z potwierdzeniem zapoznania się z nim A. W. - kierowcy.
Ponadto organ wezwał do wskazania i udokumentowania m.in.:
1. w jaki sposób odbywa się w firmie skarżącej nadzór nad przestrzeganiem przez ww. kierowcę norm czasu jazdy, odpoczynków i wymaganych przerw, a także nadzór nad prawidłowym korzystaniem z tachografu,
2. czy firma organizuje szkolenia dla zatrudnionych w niej kierowców z zakresu przestrzegania norm czasu jazdy, odpoczynków i wymaganych przerw, a także nadzór nad prawidłowym korzystaniem z tachografu,
3. czy firma dyscyplinuje swoich kierowców za naruszenia norm dotyczących ich czasu pracy oraz zasad użytkowania przez nich urządzeń rejestrujących.
Organ podjął ww. działania w celu ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, których zaistnienie warunkowałoby uwolnienie się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Wezwania doręczono skarżącej w dniach [...] kwietnia 2012 r., [...] czerwca 2012 r. i [...] sierpnia 2012 r. Pomimo wezwań skarżąca nie przedstawiła organowi wskazanej dokumentacji i nie wyjaśniła powodu takiego działania. Skarżąca w swoich wyjaśnieniach wskazywała, że wnikliwie analizuje i weryfikuje wszelkie nieprawidłowości zaistniałe podczas wykonywania transportu drogowego przez kierowców i stosuje katalog kar porządkowych w celu dyscyplinowania kierowców.
Wyjaśnienia te nie zostały jednak przez skarżącą poparte żadną dokumentacją (np. regulaminem pracy lub regulaminem wynagradzania, wydrukiem z elektronicznego systemu całodobowego nadzoru pojazdu, dokumentacją z przeprowadzonych szkoleń).
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła istnienia przesłanek określonych w art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym umożliwiających uwolnienie od odpowiedzialności administracyjnej.
Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym: "Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat."
W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał ten zarzut za bezzasadny z uwagi na fakt powoływania się przez skarżącą przy tym zarzucie na zapewnienie właściwego systemu nadzoru i kontroli, zaznaczając przy tym, że stwierdzone naruszenia były wyłącznie wynikiem działań kierowcy, których skarżąca nie mogła przewidzieć i nie miała na nie wpływu. Należy wskazać, że ww. wyjaśnienia skarżącej odnoszą się w rzeczywistości do kryterium właściwej organizacji i dyscypliny pracy i mogą stanowić przesłankę uwolnienia się od odpowiedzialności określoną w art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Przesłanki te nie mieszczą się natomiast w zakresie określonym w art. 92c ust. 1 pkt 1, który zawiera niespodziewane, nie dające się przewidzieć w normalnych warunkach zdarzenia lub okoliczności, całkowicie niezależne od przedsiębiorcy.
Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1168/14 (Lex nr 1575763). W orzeczeniu tym Sąd wskazał, że "przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez własne akty staranności w zakresie właściwej organizacji przedsiębiorstwa w tym planowania przewozów, jak też bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie, w przypadku stwierdzenia naruszeń, właściwych środków dyscyplinujących. Mając na uwadze obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium odpowiednio wysokiej staranności. Wbrew wywodom skarżącego należy uznać, że przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Skarżący nie wykazał wystąpienia okoliczności ujętych w przepisie art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym - nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie byłby w stanie przewidzieć. Bez wątpienia w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd na drodze, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Jednakże okoliczności tej nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu" czy "okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć", bowiem, zgodnie z przepisem art. 11 umowy AETR, która miała zastosowanie do przewozu objętego kontrolą obowiązkiem pracodawcy jest przeprowadzanie kontroli i organizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń zwłaszcza w zakresie czasu pracy kierowców. Celem sankcji określonych w ustawie o transporcie drogowym jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg (poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy). Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. To on zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków. Profesjonalny przewoźnik winien wdrożyć odpowiednie rozwiązania organizacyjne, zabezpieczające prawidłowe wykonywanie przewozów. Brak realnego skutecznego nadzoru nad działaniami kierowców związanymi z wykonywaniem przewozów nie może skutkować egzoneracją".
W ocenie Sądu bezpodstawne są również zarzuty uchybień w zakresie postępowania dowodowego. Wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy. Skarżąca została zawiadomiona o możliwości aktywnego uczestnictwa w postępowaniu. Ponadto organ kilkukrotnie wystosował do skarżącej wezwanie o przedłożenie dowodów umożliwiających stronie uwolnienie się od odpowiedzialności administracyjnej. Bierna postawa skarżącej w aspekcie gromadzenia przez organ dowodów w sprawie spowodowała, że organ orzekał na podstawie posiadanego materiału dowodowego. W ocenie Sądu uzasadnienie rozstrzygnięcia odpowiada wymogom kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.