III SA/Po 653/20

III SA/Po 653/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Marzenna Kosewska
Walentyna Długaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 1566/21 - Wyrok NSA z 2025-02-12
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 4a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Sentencja
Dnia 24 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2021 roku sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] sierpnia 2020 r.
nr [...] wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 11 i 22, art. 18 ust. 4a, art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58, dalej także jako u.t.d.) oraz Ip. 2.11 załącznika nr [...] do u.t.d., utrzymał w mocy w decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2019 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł na M. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą GOSP M. Z. w P. za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] września 2019 r. w P. doszło do kontroli drogowej pojazdu kierowanego przez G. M., wykonującego przewóz okazjonalny osób
w imieniu i na rzecz M. Z.. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził pasażera z Dworca Głównego [...]. Przewóz wykonywany był samochodem przeznaczonym do przewozu [...] osób łącznie z kierowcą. Przewóz został zamówiony przez pasażera za pomocą aplikacji [...] i za pośrednictwem tej samej aplikacji pasażer uiścił opłatę za przewóz. Kierowca do kontroli okazał wypis
z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. W trakcie przesłuchania kierowcy ustalono, że jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w firmie M. Z., która obejmowała wypożyczenie samochodu i telefonu a ponadto wykonywanie przewozu za pomocą aplikacji .Kierowca zeznał, że nie sporządzał z klientem żadnej umowy przed rozpoczęciem przewozu.
W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że doszło do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. (Ip 2.11 załącznika
nr [...] do ustawy o transporcie drogowym).
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że
z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli kierowca wykonywał przewóz okazjonalny osób w imieniu i na rzecz M. Z.. Usługa została zamówiona za pośrednictwem aplikacji [...]. Kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób, albowiem pojazd ten nie służył do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. W przedmiotowej sprawie przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji i przed przejazdem pasażer nie podpisywał umowy w siedzibie przedsiębiorcy.
Ponadto, zdaniem organu w sprawie nie miał zastosowania art. 92 c u.t.d., albowiem strona nie wykazała żadnych okoliczności wskazanych w treści tego przepisu.
M. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w P. i domagając się uchylenia obu wskazanych wyżej decyzji, zarzucił:
1. naruszenie art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a i ust. 4b w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego podczas, gdy okoliczności sprawy,
w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji, wykonanie tego przejazdu przez kierowcę nie zaś przez skarżącego (bądź jego pracownika) świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy; nadto czynności podejmowane przez skarżącego w odniesieniu do tej konkretnej sprawy nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
2. naruszenie art. 18 ust. 4b pkt 1 lit c) u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy t.j. [...]
3. naruszenie art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 i w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
4. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz brak zebrania i nierozpatrzenie materiału dowodowego
a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie, czy wykonywane przez kierującego czynności. stwierdzone protokołem kontroli, nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy
w chwili kontroli oraz braku wyjaśnienia, w oparciu o jaki stosunek prawny kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu skarżącego;
5. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność, brak wyjaśnienia zasad działalności aplikacji;
6. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, ze płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia
w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
7. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej – zdaniem skarżącego – decyzji organu I instancji;
8. naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu, co do konieczności zweryfikowania zasad działania aplikacji;
9. naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje
w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł na M. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą GOSP M. Z. w P., za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym.
Jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie w dniu [...] września 2019 r.
w P. doszło do kontroli drogowej pojazdu kierowanego przez G. M., wykonującego przewóz okazjonalny osób w imieniu i na rzecz M. Z..
W chwili zatrzymania do kontroli kierowca odpłatnie przewoził pasażera z Dworca Głównego w P.. Przewóz wykonywany był samochodem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Przewóz został zamówiony przez pasażera za pomocą aplikacji [...] i za pośrednictwem tej samej aplikacji pasażer uiścił opłatę za przewóz. Kierowca do kontroli okazał wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. W trakcie przesłuchania kierowcy ustalono, że jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia
w firmie M. Z., która obejmowała wypożyczenie samochodu i telefonu
a ponadto wykonywanie przewozu za pomocą aplikacji .Kierowca zeznał, że nie sporządzał z klientem żadnej umowy przed rozpoczęciem przewozu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym, która określa zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a u.t.d.).
Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie
i wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej
w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi
w kraju.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego,
z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr [...] z dnia [...] października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE L 300
z dnia 14 listopada 2009 r., str. 51).
Z kolei warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego
w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie
i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c
i art. 6 u.t.d.
Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis
z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).
Jeśli chodzi o przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie
z kierowcą.
Na podstawie art. 18 ust. 4b u.t.d., dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi;
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę;
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa;
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przez rozpoczęciem przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej;
Dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Z uwagi na treść zarzutów podniesionych w skardze, w pierwszej kolejności należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organu, że wykonywany w dniu kontroli przewóz osób stanowił krajowy transport drogowy, regulowany wskazanymi wyżej przepisami ustawy o transporcie drogowym, rozumiany, jako podejmowanie
i wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej
w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi
w kraju (art. 4 pkt 1 u.t.d.).
Jak ustalił organ, M. Z., jako przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w przedmiocie działalności ujawnionym w Centralnej Ewidencji
i Informacji o Działalności Gospodarczej.. Z informacji uzyskanej z Urzędu Miasta P. wynika, ze posiada aktualna licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. W związku
z powyższym czynności podejmowane przez skarżącego niewątpliwie mieściły się
w definicji krajowego transportu drogowego.
Ponadto, organ słusznie wskazał, że podmiotem wykonującym transport drogowy jest nie tylko ten, kto podejmuje i wykonuje tego rodzaju działalność gospodarczą, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. przedsiębiorca zarejestrowany
w CEiDG, ale także ten, kto faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadająca definicji transportu drogowego.
Sąd podziela również stanowisko organu, że wykonywany przez skarżącego przewóz był przewozem okazjonalnym, wykonywanym pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, zawarta w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna
i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w przepisach prawa unijnego. Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz. U. UE L 300 z dnia 14 listopada 2009 r., s. 8), za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach, zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, CBOSA).
W świetle powyższego, zasadną jest ocena organów, że skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
Niezasadne są także, podnoszone w skardze zarzuty dotyczące braku ustalenia przez organy okoliczności dotyczących tego, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność, brak wyjaśnienia zasad działalności aplikacji.
Ustalenia dokonane przez organ, z których wynika, że przewóz odbywał się
z wykorzystaniem aplikacji [...] , są bezsporne. W tym miejscu należy zatem jedynie wskazać, że analizy charakteru usługi pośrednictwa świadczonej przez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja [...], dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r., C-34/15, gdzie Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych,
a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa za pomocą aplikacji przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu oraz że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą.
Nie zasługuje na uwzględnienie zatem również zawarty w skardze zarzut zmierzający do podważenia ustalenia o odpłatnym charakterze przewozu. Fakt uiszczenia przez pasażera zapłaty za przewóz, bezpośrednio po jego zakończeniu, jest bowiem niewątpliwy. To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na rzecz kierowcy lecz zrealizowana ona została w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji [...], nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego
i został wykonany na zlecenie pasażera.
W niniejszej sprawie za trafną uznać należy także ocenę organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., ponieważ żadna
z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie zachodzi.
W świetle powyższego za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego oraz reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy należycie rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, a organ odwoławczy również odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, zaś zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie zarówno faktyczne, jak i prawne. Organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji.
W tym stanie rzeczy Sąd na postawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.