III SA/PO 558/23

III SA/Po 558/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 78 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Sentencja
Dnia 24 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2023 roku sprawy ze skargi I. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 24 lutego 2023 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Decyzją z 24 lutego 2023 r. Starosta [...] orzekł o nałożeniu na I. N. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku zgłoszenia zbycia wymienionego w decyzji pojazdu w terminie.
Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4 oraz art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: "P.r.d.".
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 15 marca 2020 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu nie dokonała do dnia wydania decyzji. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni, zgodnie z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Z tego powodu nałożono na stronę karę administracyjną w wysokości [...] zł.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z 13 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "K.p.a.", orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że termin na zgłoszenie zbycia pojazdu upłynął 11 września 2020 r., które w tym terminie nie nastąpiło. Okres pandemii i wynikające z niego zmiany organizacyjne w działalności organu nie mogą stanowić przeszkody dla realizacji obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosła I. N. żądając jej uchylenia i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, a także wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 189f § 1 K.p.a. w zw. z art. 140n ust. 4 P.r.d. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wymierzenie kary administracyjnej jest uzasadnione w sytuacji, w której organ powinien odstąpić od jej wymierzenia, względnie wymierzyć w najniższej możliwej wysokości;
2. art. 138 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji i nienależyte rozważenie okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia kary administracyjnej, względnie wymierzenie jej w najniższej możliwej wysokości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę jako zasadną należało uwzględnić.
Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł.
Powyższy termin został zmodyfikowany, gdyż w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z jej art. 31i ust. 1 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.:
1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Wskazane wyżej przepisy ustawy COVID-19, jak prawidłowo przyjęły organy, mają zastosowanie w kontrolowanej sprawie, gdyż zbycie pojazdu (15 marca 2020 r.) nastąpiło w czasie obowiązywania wydłużonego do 180 dni terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu.
Organy orzekające prawidłowo przyjęły też, że strona nie wywiązała się w terminie 180 dni z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Starosty [...] o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że skarżąca zbyła przedmiotowy pojazd 15 marca 2020 r. i nie zgłosiła tego faktu organowi w 180-dniowym terminie.
Organy zignorowały jednak instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną przepisem art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19.
Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Użyte w art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 wyrażenie "w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii (...) terminów" oznacza, że aby przepis ten znalazł zastosowanie, uchybienie terminu, a nie stwierdzenie uchybienia terminu, winno nastąpić w okresie obowiązywania stanu epidemii.
Uchybienie terminu nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19. Przewidziany w tych przepisach termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącą tego terminu organ winien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. Zaniechanie to nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), lecz także obowiązku prowadzenia tego postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie terminu spowoduje bowiem, że stronie nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. w zw. z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19.
Organ pierwszej instancji zatem, na zasadzie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, zawiadomi stronę o uchybieniu terminu i wyznaczy jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W razie złożenia takiego wniosku organ rozstrzygnie w sprawie tego przywrócenia. Dopiero wykazanie, że skarżąca w ogóle winna ponosić odpowiedzialność na gruncie normy określonej art. 140mb pkt 2 P.r.d., czego w kontrolowanej sprawie zabrakło, pozwoli na rozważenie kwestii związanych z wysokością kary pieniężnej i ewentualnym odstąpieniem od jej nałożenia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku.
Sąd w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, na który składa się kwota wpisu od skargi.