Pełny tekst orzeczenia III SA/Po 552/24

III SA/Po 552/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marzenna Kosewska /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 2 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi J. W. na akt Prezydenta Miasta z dnia 6 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny wniosku o udzielenie dotacji celowej na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienia ich źródłami proekologicznymi I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 24 lipca 2024 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta o udzielenie dotacji celowej ze środków budżetu Miasta [...] na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi w budynku jednorodzinnym przy ul. [...] w [...]
We wniosku podano, że:
1. planowana inwestycja polega na trwałej likwidacji źródła na paliwo stałe (kotła c. o. ma węgiel i drewno - pkt II. 5 i 6 wniosku) i zmianie na ogrzewanie gazowe (pkt II.1 wniosku);
2. w lokalu jest piec gazowy Immergas - rok prod. 2003, ale jest niesprawny (pkt II.7 wniosku); dodatkowo na końcu wniosku ręcznie napisano, że piec gazowy nie był używany w ostatnich dwóch sezonach grzewczych do ogrzewania;
3. na powierzchni nieruchomości przy ul. [...] znajduje się dom jednorodzinny o powierzchni użytkowej 110 m˛ ogrzewanej źródłami na paliwo stałe przeznaczonymi do trwałej likwidacji.
Do wniosku załączono:
1. opinię z 22 lipca 2024 r., że kocioł na węgiel i drewno jest sprawny;
2. protokół usługi serwisowej z 24 lipca 2024 r., że piec gazowy Immergas jest niesprawny.
Z pkt B01 i B02 deklaracji dotyczącej źródeł i źródeł spalania paliw, dalej: "deklaracja CEEB", z 25 lipca 2004 r. wynika, że w przedmiotowym budynku poniższe źródła ciepła są zainstalowane i eksploatowane:
1. miejska sieć ciepłownicza - c.o. (centralne ogrzewanie);
2. kocioł na paliwo stałe (węgiel i drewno) - c.o.;
3. kocioł gazowy - c.o. i c.w.u. (ciepła woda użytkowa).
Prezydent Miasta pismem z 29 lipca 2024 r. (doręczonym 2 sierpnia 2024 r.) wezwał stronę do uzupełnienia wniosku w terminie do 8 sierpnia 2024 r. o:
1. dokument potwierdzający roczne zużycie gazu uwzględniające przynajmniej ostatni sezon grzewczy;
2. zaktualizowanej deklaracji CEEB, która zawiera aż trzy zainstalowane i eksploatowane źródła ciepła (miejską sieć ciepłowniczą, kocioł na paliwo stałe i piec gazowy);
3. protokół odłączenia od miejskiej sieci ciepłowniczej;
4. zdjęcie niesprawnego pieca gazowego.
Skarżąca 8 sierpnia 2024 r. przesłała;
1. faktury za gaz za okres od 1 marca 2023 r. do 31 marca 2024 r.;
2. zaktualizowaną 3 sierpnia 2024 r. deklarację CEEB, w której jako zainstalowane i eksploatowane źródła ciepła podała:
a) kocioł na paliwo stałe (węgiel i drewno) - c.o.;
b) kocioł gazowy kocioł gazowy - c.w.u.;
3. oświadczenie [...] S. A. (dostawcy ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej) z 13 lipca 2022 r. o rozwiązaniu umowy sprzedaży ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej ze skutkiem na 31 października 2022 r. w związku z długotrwałym brakiem poboru ciepła; planowane odłączenie obiektu od sieci wiosną 2023 r.;
4. zdjęcie pieca gazowego.
Aktem z 6 września 2024 r. Prezydent Miasta poinformował skarżącą, że jej wniosek z 24 lipca 2024 r. został oceniony negatywnie.
W uzasadnieniu aktu wskazano, co następuje.
Zasady i tryb udzielania dotacji celowych reguluje uchwała nr LXXV/1386/VIII/2022 Rady Miasta Poznania z dnia 6 grudnia 2022 r. w sprawie zasad i trybu udzielania dotacji celowych na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2022 r., poz. 9449), zmieniona uchwałą nr ll/13/IX/2024 Rady Miasta Poznania z dnia 28 maja 2024 r. zmieniającą uchwałę w sprawie zasad i trybu udzielania dotacji celowych na likwidację źródeł niskiej emisji i zastąpienie ich źródłami proekologicznymi (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2024 r. poz. 5235), dalej: "uchwała".
Zgodnie z § 3 pkt 1 uchwały dotacja udzielana jest na likwidację źródeł niskiej emisji będących jedynym lub podstawowym źródłem ogrzewania w lokalu mieszkalnym/nieruchomości mieszkalnej i ich zamianę na źródła proekologiczne.
Jednocześnie uchwała przewiduje udzielenie dotacji na trwałą likwidację podwójnych systemów grzewczych, wskazuje jednak przy tym warunki, które muszą zostać spełnione, aby dotacja mogła zostać udzielona. Zgodnie z § 5 pkt 5 uchwały dopuszcza się udzielenie dotacji na trwałą likwidację podwójnych systemów grzewczych, na przykład węglowo-gazowych w przypadku posiadania współpracującego ze źródłem ciepła na paliwa stałe ogrzewania gazowego niesprawnego oraz zainstalowanego ponad 10 lat przed dniem złożenia wniosku. Warunkiem otrzymania dotacji jest:
1) wykazanie przez wnioskodawcę, że ogrzewanie niskoemisyjne zainstalowane ponad 10 lat przed dniem złożenia wniosku jest niesprawne i przynajmniej w ostatnim okresie grzewczym wykorzystywane było wyłącznie źródło ciepła na paliwo stałe,
2) jednoczesna trwała likwidacja obu systemów grzewczych,
3) zamontowanie nowego proekologicznego systemu ogrzewania.
We wniosku wskazano ekologiczne źródło ogrzewania - kocioł gazowy Immergas, a w deklaracji CEEB jako źródło służące do ogrzewania nieruchomości poza kotłem na paliwo stałe wskazano kocioł gazowy oraz miejską sieć ciepłowniczą. Wszystkie sposoby ogrzewania zaznaczono jako zainstalowane i eksploatowane. Nową deklarację CEEB wskazującą już wyłącznie ogrzewanie na paliwo stałe złożono 3 sierpnia 2024 r.
Nadesłane faktury z rocznym zużyciem gazu w okresie od 1 kwietnia 2023 r. do 31 marca 2024 r. uwzględniające ostatni sezon grzewczy wykazały wielkość zużycia 10 547 kWh, co wskazuje na używanie pieca gazowego poza podgrzewaniem ciepłej wody użytkowej także na potrzeby ogrzewania nieruchomości w miesiącach obejmujących sezon grzewczy.
Oświadczenie z 13 lipca 2022 r. o rozwiązaniu umowy sprzedaży ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej wskazuje, że trwałe odłączenie obiektu nastąpi poza sezonem grzewczym, tj. wiosną 2023 r. Jak wskazano w piśmie przewodnim do dnia uzupełnienia wniosku o udzielenie dotacji dostawca ciepła nie dokonał trwałego odłączenia budynku i demontażu liczników, a zatem w dalszym ciągu nieruchomość jest podłączona do miejskiej sieci ciepłowniczej czyli do sprawnego źródła niskoemisyjnego.
Rozpatrzenie wniosku o udzielenie dotacji nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wnioskodawcy nie przysługuje odwołanie ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wnioskodawczyni wniosła skargę na akt Prezydenta Miasta z 6 września 2024 r. zarzucając naruszenie:
1. art. 403 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672), dalej: "P.o.ś.", przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji celowej ze środków budżetu Miasta [...] w celu wykonania zadania inwestycyjnego z zakresu ochrony środowiska nie jest decyzją administracyjną ani innym aktem z zakresu działalności administracji publicznej podlegającym kontroli sądów administracyjnych, a skarżąca winna dochodzić swoich roszczeń o udzielenie dotacji na drodze cywilnoprawnej;
2. art. 403 ust. 2 i ust. 4-6 w zw. z art. 400a ust. 1 pkt 5 i 21 P.o.ś. przez błędne przyjęcie, że stronie nie przysługuje prawo do odwołania lub zaskarżenia rozstrzygnięcia, jak również przyjęcie, że powołane przepisy dają uprawnienie do ustanowienia przez organ przepisów prawa miejscowego pozbawiających stronę prawa do odwołania lub zaskarżenia rozstrzygnięcia organu w sytuacji, gdy powołane przepisy dają uprawnienie organom samorządu jedynie do ustanowienia w przepisach prawa miejscowego trybu udzielenia dotacji, nie natomiast trybu odwołania od rozstrzygnięcia organu, a w konsekwencji pozbawienia tego prawa strony postępowania;
3. § 3 ust. 1 i § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały oraz błędne i nieuprawnione uznanie, że kocioł węglowy zainstalowany w budynku skarżącej nie jest źródłem niskiej emisji będącymi jedynym lub podstawowym źródłem ogrzewania w budynku mieszkalnym skarżącej;
4. § 5 ust. 5 uchwały przez błędne uznanie, że kocioł gazowy zainstalowany ponad 10 lat przed dniem złożenia wniosku w budynku skarżącej nie jest niesprawny, a w konsekwencji uznanie niedopuszczalności udzielenia dotacji na trwałą likwidację podwójnego systemu grzewczego węglowo-gazowego;
5. § 5 ust. 5 pkt 1 uchwały przez błędne uznanie, że skarżąca nie wykazała, aby ogrzewanie niskoemisyjne zainstalowane ponad 10 lat przed dniem złożenia wniosku było niesprawne i przynajmniej w ostatnim okresie grzewczym wykorzystywane było wyłącznie źródło ciepła na paliwo stałe;
6. § 5 ust. 5 uchwały przez błędne uznanie, że skarżąca posiada dodatkowo trzecie źródło ogrzewania w postaci miejskiej sieci ciepłowniczej;
7. art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez naruszenie zasady prawa strony do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd;
8. art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez naruszenie zasady prawa strony do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji;
9. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 1 i art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", przez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta nie mieści się w katalogu aktów lub czynności o których mowa art. 3 § 2 p.p.s.a., przez co kontrola tego rozstrzygnięcia nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a skarga na nie podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.;
10. art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1 i 2, art. 15 i art. 16 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), przez ich niezastosowanie.
Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonego aktu,
2. zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie, nie dłuższym niż 14 dni, aktu w przedmiocie pozytywnej oceny wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i podnosząc ponadto, co następuje.
Czynność organu administracji publicznej dotycząca zajęcia stanowiska w przedmiocie negatywnego zweryfikowania wniosku o udzielenie dotacji stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że piec gazowy nie był używany w ostatnich dwóch sezonach grzewczych do ogrzewania z uwagi na przedstawioną przez skarżącą dokumentację, tj. faktury zużycia gazu w okresie od 1 kwietnia 2023 r. do 31 marca 2024 r. uwzględniające ostatni sezon grzewczy. Faktury te wykazały zużycie 10 547 kWh, co jednoznacznie świadczy o używaniu pieca gazowego - poza podgrzewaniem ciepłej wody użytkowej - także na potrzeby ogrzewania nieruchomości w miesiącach obejmujących ostatni sezon grzewczy. Krajowy program Czyste Powietrze wskazuje, że średnioroczne zużycie gazu w domu jednorodzinnym przyjęte jako graniczne dla oceny, czy gaz był wykorzystywany na potrzeby ogrzewania, wynosi 5 600 kWh. Zużycie wykazane przez skarżącą znacząco przewyższa tę wartość. Stało się to podstawą do zakwestionowania wiarygodności protokołu sporządzonego w trakcie usługi serwisowej zleconej przez skarżącą 24 lipca 2022 r., potwierdzającego niesprawność pieca gazowego. Zużycie gazu świadczyło o tym, że piec gazowy jest używany poza podgrzewaniem ciepłej wody użytkowej również na potrzeby ogrzewania nieruchomości.
Oświadczenie z 13 lipca 2022 r. dotyczące miejskiej sieci ciepłowniczej o rozwiązaniu umowy sprzedaży ciepła wskazuje, że trwałe odłączenie obiektu nastąpi poza sezonem grzewczym, tj. wiosną 2023 r. Do dnia uzupełnienia wniosku o udzielenie dotacji dostawca ciepła nie dokonał trwałego odłączenia budynku i demontażu liczników, a zatem nieruchomość dalej jest podłączona do sprawnego niskoemisyjnego systemu ogrzewania. Jak wskazuje dostawca ciepła, mimo wypowiedzenia umowy na dostarczanie ciepła z tego źródła, jego pobór dalej jest możliwy, ale będzie się odbywał w sposób bezumowny. Wypowiedzenie umowy nie jest dokumentem stwierdzającym fakt niesprawności tego systemu ogrzewania zainstalowanego w nieruchomości, co jest warunkiem obligatoryjnym wskazanym w uchwale, a świadczy jedynie o dobrowolnej rezygnacji wnioskodawcy z korzystania z tego rodzaju niskoemisyjnego systemu ogrzewania.
W dodatkowym piśmie procesowym skarżąca podtrzymała zarzuty i twierdzenia podniesione w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest dopuszczalna, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżony akt narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Zgodnie z § 3 pkt 1 uchwały dotacja udzielana jest na likwidację źródeł niskiej emisji [są nimi w pełni sprawne źródła ciepła na paliwa stałe - § 2 pkt 3 uchwały] będących jedynym lub podstawowym źródłem ogrzewania w lokalu mieszkalnym/nieruchomości mieszkalnej i ich zamianę na źródła proekologiczne, tj.: m. in. 1) podłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej, 2) ogrzewanie gazowe.
Zgodnie z § 5 pkt 5 uchwały dopuszcza się udzielenie dotacji na trwałą likwidację podwójnych systemów grzewczych, na przykład węglowo-gazowych w przypadku posiadania współpracującego ze źródłem ciepła na paliwa stałe ogrzewania gazowego niesprawnego oraz zainstalowanego ponad 10 lat przed dniem złożenia wniosku. Warunkiem otrzymania dotacji jest:
1) wykazanie przez wnioskodawcę, że ogrzewanie niskoemisyjne zainstalowane ponad 10 lat przed dniem złożenia wniosku jest niesprawne i przynajmniej w ostatnim okresie grzewczym wykorzystywane było wyłącznie źródło ciepła na paliwo stałe;
2) jednoczesna trwała likwidacja obu systemów grzewczych;
3) zamontowanie nowego proekologicznego systemu ogrzewania.
Powyższe przepisy uchwały wykluczają udzielenie dotacji, gdy oprócz sprawnego kotła na paliwo stałe (węgiel i drewno):
1. lokal jest podłączony do miejskiej sieci ciepłowniczej i
2. wnioskodawca nie wykaże, że piec gazowy jest niesprawny i przynajmniej w ostatnim okresie grzewczym wykorzystywane było wyłącznie źródło ciepła na paliwo stałe.
Odnośnie pierwszego warunku należy podnieść, że organ bezzasadnie uznał, że lokal jest podłączony do miejskiej sieci ciepłowniczej. W kontekście kontrolowanej sprawy podłączenia lokalu do tej sieci nie należy rozumieć wyłącznie jako fizycznego jego do niej podłączenia, a to z uwagi na przedstawione przez skarżącą oświadczenie [...] S. A. (dostawcy ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej) z 13 lipca 2022 r. o rozwiązaniu umowy sprzedaży ciepła z miejskiej sieci ciepłowniczej ze skutkiem na 31 października 2022 r. w związku z długotrwałym brakiem poboru ciepła i zaznaczeniem w tym piśmie, że odłączenie obiektu od sieci nastąpi wiosną 2023 r. Skarżąca nie przeczy, że fizyczne odłączenie od sieci nie nastąpiło, ale zdaniem Sądu nie można skarżącej czynić zarzutu fizycznego nieodłączenia lokalu od sieci, gdyż pozostaje ono poza możliwościami sprawczymi skarżącej, jako że powinno być dokonane przez dostawcę ciepła. Skoro dostawca ten zwleka z fizycznym odłączeniem lokalu od sieci, w sytuacji rozwiązania umowy na dostawę ciepła z sieci skarżąca pozbawiona byłaby możliwości pozytywnej oceny wniosku z przyczyny od siebie niezależnej.
Odnośnie drugiego warunku należy podnieść, że przedwczesne jest uznanie przez organ, że skarżąca nie wykazała, że piec gazowy jest niesprawny i przynajmniej w ostatnim okresie grzewczym wykorzystywane było wyłącznie źródło ciepła na paliwo stałe. Niesprawność tę należy oceniać w zakresie ogrzewania lokalu (tego dotyczy uchwała), a w zaktualizowanej deklaracji CEEB skarżąca podała, że piec gazowy nie ogrzewa lokalu. Ponadto przedstawiła protokół usługi serwisowej z 24 lipca 2024 r., że piec gazowy jest niesprawny. Organ w zaskarżonym akcie nie odniósł się do tego protokołu. Odniesienie się do niego dopiero w odpowiedzi na skargę jest spóźnione. W zaskarżonym akcie jako argument na sprawność pieca do ogrzewania lokalu w ostatnim sezonie grzewczym podano zużycie 10 547 kWh, ale nie uzasadniono dlaczego organ przyjął taką wartość. Podanie w odpowiedzi na skargę, że krajowy program Czyste Powietrze wskazuje, że średnioroczne zużycie gazu w domu jednorodzinnym przyjęte jako graniczne dla oceny, czy gaz był wykorzystywany na potrzeby ogrzewania, wynosi 5 600 kWh, jest nie tylko spóźnione (powinno być zawarte w zaskarżonym akcie), ale również niejasne i niepełne - bez podania podstawy prawnej powołanego twierdzenia o limicie zużycia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.
Wobec tego Sąd orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.