III SA/Po 546/24

III SA/Po 546/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Szymon Widłak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art.12, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 19 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 roku sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania J. B. reprezentowanego przez adwokata (dalej: "strona", "skarżący"), od decyzji Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia 2 marca 2023 r.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Decyzją z 2 marca 2023 r. Zarząd Dróg Miejskich w [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.378,80 zł, za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Decyzja organu I instancji wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania została doręczona osobie upoważnionej do odbioru w dniu 29 marca 2023 r.
W dniu 12 maja 2023 r. pełnomocnik strony – adwokat wniósł odwołanie od ww. decyzji z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyżej wskazane rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez pełnomocnika strony do tut. Sądu i wyrokiem z 19 lutego 2024 r. wydanym w sprawie III SA/Po 545/24 Sąd oddalił skargę.
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr [...] SKO powołując się na przepis art. 127 § 2, art. 129 § 2 i art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał się na wydaną w tym samym dniu tj. 7 sierpnia 2024 r. decyzję o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że decyzja organu I instancji z 2 marca 2023 r. z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania została prawidłowo i skutecznie doręczona stronie, a ostatnim dniem na wniesienie odwołania był 12 kwietnia 2023 r. Odwołanie zostało nadane do organu w dniu 12 maja 2023 r., a zatem po 14-dniowym terminie ustawowym. Niezłożenie odwołania w terminie spowodowało, że decyzja z 2 marca 2023 r. stała się ostateczna. W związku z powyższym Kolegium nie orzekło w sprawie merytorycznie.
W skardze wniesionej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącego zaskarżył postanowienie Kolegium z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr [...] w całości wnosząc o uchylenie ww. postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 134 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji zaskarżenia do tut. Sądu decyzji o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że decyzja o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczna, ale nie prawomocna, w związku z czym wydanie zaskarżonego postanowienia było we wskazanej sytuacji przedwczesne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując zaskarżone postanowienie z dnia 7 sierpnia 2024 r., Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który obligowałby do wyeliminowania ww. postanowienia z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 134 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W myśl natomiast przepisu art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.
W kontrolowanej sprawie bezspornym było to, że decyzja z 2 marca 2023 r. została skutecznie doręczona J. B. w dniu 29 marca 2023 r. zgodnie z art. 43 k.p.a. W sprawie nie kwestionowano również tego, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione po upływie 14-dniowego terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 12 kwietnia 2023 r., a w dniu 12 maja 2023 r. pełnomocnik strony (adwokat) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyżej wskazane rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez pełnomocnika strony do tut. Sądu i wyrokiem z 19 lutego 2024 r. wydanym w sprawie III SA/Po 545/24 Sąd oddalił skargę.
Istota sporu sprowadzała się zatem do oceny dopuszczalności wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie jest prawomocne, w związku z jego zaskarżeniem do tut. Sądu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w orzecznictwie ujawniły się dwa stanowiska dotyczące możliwości wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a., w sytuacji odmowy przywrócenia terminu zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a.
W ocenie części judykatury, rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu już samo w sobie zawiera ustalenie, że odwołanie zostało wniesione po terminie i nie ma konieczności wydania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 29 września 2010 r., I OSK 478/10, LEX nr 745245, wyrok NSA z 24 września 2008 r., I OSK 1490/07, LEX nr 500040). Zgodnie natomiast z odmiennym poglądem, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje, należy wydać dwa odrębne rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2006 r., II OSK 50/05, LEX nr 220815, postanowienie NSA z 5 marca 2013 r., II OZ 141/13, LEX nr 1305582, wyrok NSA z 24 kwietnia 2013 r., II GSK 151/12, LEX nr 1337094). Nie można zatem przyjąć, że w razie wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wykluczone jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie tego terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r., I OSK 1832/18, LEX nr 2624552). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stwierdzenie uchybienia terminu wymaga jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia, o czym stanowi art. 134 k.p.a. Wydanie bowiem postanowienia na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania załatwia tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu.
Także w kontrolowanej przez Sąd sprawie Kolegium prawidłowo wydało dwa odrębne rozstrzygnięcia: o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Oba ww. rozstrzygnięcia zapadły w tym samym dniu tj. 7 sierpnia 2024 r.
Organ zasadnie wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania po jednoznacznym ustaleniu, że wskazany środek zaskarżenia został złożony po upływie 14-dniowego terminu oraz że termin na wniesienie odwołania nie został przywrócony, o czym organ orzekł w dniu 7 sierpnia 2024 r. Tym samym odmowa przywrócenia terminu do zaskarżenia decyzji otworzyła organowi drogę do wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu.
Niewątpliwie organ wobec jednoznacznego stwierdzenia okoliczności obiektywnej, którą było uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był nie tyle uprawniony, co zobowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu zgodnie z art. 134 k.p.a. Rozstrzygnięcie takie nie miało charakteru uznaniowego (por. wyrok NSA z 27 marca 2024 r. I OSK 318/23, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych zwanej dalej "CBOSA").
Z formalnego punktu widzenia w pierwszej kolejności organ administracji publicznej powinien wydać postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu i wobec odmowy przywrócenia terminu wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W przeciwnym bowiem razie, w sytuacji ewentualnego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ byłby zmuszony uchylić postanowienie stwierdzające uchybienie terminu.
W kontrolowanej sprawie oba ww. postanowienia zostały wydane w tej samej dacie. Przy czym w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania SKO wskazało na wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W sprawie zatem właściwa kolejność, w której organ najpierw rozstrzygnął w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, została zachowana.
Co istotne dla sprawy w kontekście podnoszonych zarzutów to zauważyć należy, że żaden przepis prawa, a w szczególności art. 134 k.p.a., nie nakłada na organ obowiązku wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania dopiero po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bądź po wydaniu prawomocnego orzeczenia przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r., I OSK 1565/20, wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r. II OSK 278/18, opubl. CBOSA).
Z uwagi natomiast na zasadę ekonomiki procesowej wyrażonej w art. 12 k.p.a. istnieje możliwość wydania tych rozstrzygnięć w jednej dacie, a nawet o czym już była mowa powyżej możliwe jest ich połączenie w jedno rozstrzygnięcie, o czym świadczy istniejąca odrębna linia orzecznicza w tym przedmiocie. Tym bardziej, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie powoduje wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, co oznacza, że akt ten pozostaje w obrocie prawnym. Przy czym zarówno postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak i postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania są niewątpliwie ostateczne, pozostają w obrocie prawnym, nie zostały zmienione ani uchylone.
Co szczególnie jednak istotne dla sprawy to Sąd w niniejszym składzie, w dacie orzekania w niniejszej sprawie, w przedmiocie skargi na decyzję o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania orzekł również w przedmiocie skargi na decyzję o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie III SA/Po 545/24, wydając wyrok oddalający skargę. Poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd stwierdził tym samym, że rozstrzygnięcie nie było prawnie wadliwe z punktu widzenia ustanowionych w art. 145 p.p.s.a. kryteriów zgodności z prawem.
Z powyższych względów Sąd nie miał zatem podstaw do uznania, że stwierdzenie przez organ uchybienia terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne. Wydanie bowiem ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania umożliwiało organowi odwoławczemu wydanie rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, bez względu na otwarty termin do złożenia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Stwierdzenie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji i złożenia odwołania po terminie, który nie został przywrócony, umożliwiało organowi wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z przepisem art. 134 k.p.a. Nie było przy tym żadnych podstaw do opóźnienia wydania tego postanowienia w stosunku do postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Wręcz przeciwnie takie działanie byłoby sprzeczne z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd zgodnie z art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.