III SA/Po 506/25

III SA/Po 506/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska
Marek Sachajko /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189 a, art. 189 f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 92 a, art. 92 b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Sentencja
Dnia 26 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 roku sprawy ze skargi P. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 8 lipca 2025 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: [...]WITD) o nałożeniu na P. H. (dalej: skarżący lub strona) kary pieniężnej w łącznej kwocie 13.050 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiło:
1. lp. 5.1 przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin: 1) o czas powyżej 15 minut do mniej niż 1 godziny;
2. lp. 5.2 przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone: 1) o czas do mniej niż 1 godziny; 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut;
3. lp. 5.4 przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu: 1) czas do mniej niż 10 godzin;
4. lp. 5.5 skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego: 1) o czas do 1 godziny; 2) o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut;
5. lp. 5.7 skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej: 1) o czas do 1 godziny;
6. lp. 5.10 przekroczenie 6 kolejny okresów 24-godzinnych od uprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku: 1) o czas do mniej niż 3 godzin;
7. lp. 5.11 przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: 1) o czas do mniej niż 30 minut: 2) o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut;
8. lp. 6.2.1 niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego
9. lp. 6.3.8 niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis;
10. lp. 6.3.11 niepoprawne operowanie przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy - za każdy dzień;
11. lp. 6.3.17 naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę;
12. lp. 9.1 wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd.
Wyjaśniono, że na podstawie upoważnienia wydanego przez [...]WITD przeprowadzono kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy – skarżącego. Jej przedmiotem było przestrzeganie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikających z aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. transporcie drogowym.( t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 ze zm.), dalej u.t.d. Kontrolą objęto okres od 16.11.2023 r. do 15.11.2024 r.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...]WITD decyzji z 29.01.2025 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w łącznej wys. 13.050 zł za stwierdzone w protokole naruszenia.
Strona odwołała się od ww. decyzji, podnosząc zarzuty naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.), w tym art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 a § 1 oraz art. 107 § 1. Podniosła również, że organ I instancji poprzez złamanie podstawowych zasad K.p.a., w tym zasady prawdy obiektywnej, czy zasady oficjalności, przyczynił się do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Skarżący wyjaśnił, że dochował należytej staranności, podjął działania, aby zatrudnieni przez niego kierowcy mogli wykonywać przyjęte zlecenia transportowe, bez konieczności naruszenia obowiązujących przepisów. Jego zdaniem w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenia, tj. art. 92b i art. 92c u.t.d. Wyjaśnił, że jako podmiot nadzorujący nie mógł przewidzieć przyszłych, nagłych naruszeń, bowiem ww. wykroczenia wynikają z zaniedbań kierowców, na które nie miał żadnego wpływu, ani świadomości ich popełniania. Z tych powodów zastosowanie przepisów wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy byłoby zasadne. Nadto strona kwestionuje prawidłowość ustaleń organu I instancji oraz zmierza do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z poziomu argumentacji osadzonej na gruncie niewłaściwego zastosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. - odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Organ II instancji utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) uznał zarzuty odwołania za niezasadne. Stwierdził, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a., bowiem kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść zaś art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d K.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania w sprawie. Nadto zastosowania nie znajdzie art. 189e K.p.a. oraz art. 189f K.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te reguluje odrębnie u.t.d. w art. 92c ust. 1 pkt 1, a w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku - art. 92b ust. 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 K.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa K.p.a.
GITD uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez [...]WITD w zakresie następujących naruszeń polegających na:
1. przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin; lp. 5.1 zał. nr 3 do u.t.d.;
2. przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone; lp. 5.2 zał. nr 3 do u.t.d.;
3. przekroczeniu maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu; lp. 5.4. zał. nr 3 do u.t.d.;
4. skróceniu wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego; lp. 5.5 zał. nr 3 do u.t.d.;
5. skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej; lp. 5.7 zał. nr 3 do u.t.d.;
6. przekroczeniu 6 kolejnych okresów 24-godzinnych od uprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku; lp. 5.10 zał. nr 3 do u.t.d.;
7. przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy; lp. 5.11 zał. nr 3 do u.t.d.;
8. niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, lp. 6.2.1 zał. nr 3 do u.t.d.;
9. niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis; lp. 6.3.8 zał. nr 3 do u.t.d.;
10. niepoprawnym operowaniu przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy - za każdy dzień karą pieniężna w wysokości 100,00 zł maksymalnie 1.000,00 zł; lp. 6.3.11 zał. nr 3 do u.t.d.;
11. naruszeniu obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę lp. 6.3.17 zał. nr 3 do u.t.d.;
12. wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd; lp. 9.1 zał. nr 3 do u.t.d.
Odnosząc się do argumentacji strony o ograniczeniu "zasady winy obiektywnej" GITD wyjaśnił, że za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca. To na nim spoczywa obowiązek znajomości obowiązujących przepisów prawa dotyczących transportu drogowego. Do przedsiębiorcy należy również organizowanie pracy oraz działalności gospodarczej w sposób, aby był zgodny ze wspomnianymi przepisami. Rolą organu kontrolnego jest weryfikacja ich przestrzegania. Oznacza to, że organ kontrolny w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów regulujących transport drogowy zobligowany jest do nałożenia kary pieniężnej określonej w załączniku nr 3 do u.t.d. W tym stanie prawnym organ zobligowany jest jedynie do nałożenia kary administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów transportu drogowego. Nie posiada kompetencji do badania współmierności kary do stopnia naruszenia przepisów i okoliczności faktycznych deliktu. Oceny dokonał ustawodawca nie dając organom żadnego luzu decyzyjnego w kwestii ustalania wysokości kary pieniężnej.
Ustosunkowując się do twierdzeń strony, iż ziściły się przesłanki zastosowania instytucji z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż o znikomej wadze naruszenia świadczy nieznaczne przekroczenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, GITD stwierdził, że kwestie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zostały uregulowane odrębnie przez u.t.d. wart. 92c ust. 1 pkt 1, a w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Jednocześnie organ II instancji nie stwierdził zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 92b ust. 1 oraz 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia lp. 9.1 zał. nr 3 do u.t.d., że skarżący niezwłocznie po kontroli skierował pojazd do okręgowej stacji kontroli pojazdów, gdzie pojazd przeszedł badanie techniczne z wynikiem pozytywnym organ odwoławczy zważył, iż nie wpływa to na ustalony w sprawie stan faktyczny i fakt, że do naruszenia prawa, tj. wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego w istocie doszło. Przedsiębiorca miał realny wpływ i mógł uniknąć naruszenia. Co więcej przedsiębiorca jako właściciel jest zobowiązany, by pojazd należący do niego posiadał ważne badania techniczne. Tym samym skarżący miał realny wpływ i mógł uniknąć naruszenia. To na przedsiębiorcy ciąży obowiązek zapewnienia by pojazdy, którymi wykonywany jest przewóz drogowy rzeczy, miały aktualne badania techniczne. Obowiązku tego na podstawie wewnętrznych regulacji w przedsiębiorstwie nie można cedować na inne osoby, w tym kierowców. Strona nie przedstawiła dowodów zwalniających ją z odpowiedzialności za naruszenie.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w organ I instancji nie naruszył przepisów K.p.a., wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 K.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, jak i dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.
Postępowanie administracyjne było prowadzone zgodnie z dyrektywą wynikającą z art. 8 kpa. Organ prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie kontrolowanego do władzy publicznej. Zebrał istotne w sprawie dowody. Strona została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w toku czynności kontrolnych, zgłaszania dowodów, składania wyjaśnień. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne stosownie do obowiązujących w tym zakresie wymogów oraz . Nadto zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 K.p.a.
Odnosząc się do argumentu strony, że stwierdzone naruszenia powinny być adresowane do kierowców, a nie przedsiębiorców, GITD stwierdził, że to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy spoczywa, w toku postępowania administracyjnego, ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia. W odwołaniu strona podnosi, że stwierdzone naruszenia były wynikiem zaniedbań kierowców, a nie celowego działania przedsiębiorcy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że okoliczności uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 92b i art. 92c u.t.d. powinien wykazać sam przedsiębiorca. Strona nie wskazała nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, które spowodowały powstanie naruszeń. Nie udowodniła, że uczyniła wszystko, aby zapobiec powstaniu tychże naruszeń.
W skardze do tutejszego Sądu P. H. zarzucił GITD naruszenie:
- art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez przypisanie stronie odpowiedzialności za naruszenia w zakresie czasu pracy kierowców, podczas gdy odpowiadają za to wyłącznie sami kierowcy
- art. 92 b ust. 1 u.t.d. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący jako przewoźnik zapewnił kierowcom właściwą organizację czasu pracy z wymaganymi przerwami i okresem odpoczynku;
- art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 a § 1 i art. 107 § 1 K.p.a. poprzez brak udowodnienia stronie, że w przedmiotowej sprawie naruszyła prawo;
- art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 189 a § 1, art. 189 a § 2 pkt 1-3 i art. 189 f K.p.a. poprzez niezasadne niezastosowanie przepisów K.p.a. dotyczących wymierzania kar pieniężnych.
Strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i o umorzenie postępowania lub o przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania.
Zdaniem strony odpowiedzialność za naruszenia ponoszą wyłącznie kierowcy, gdyż skarżący zapewnił im warunki pracy zgodne z wymaganiami wynikającymi z przepisów prawa. Analiza przyjętych zleceń transportowych w okresie objętym kontrolą pozwala stwierdzić, że zlecenia mogły zostać wykonane bez naruszeń czasu pracy kierowców i warunków użytkowania tachografu. Przewoźnik twierdzi, że nie miał wpływu na zachowanie kierowców i nie mógł ich przewidzieć. Skarżący dodał, że trasy były tak zaplanowane, że na kierowcach nie była wywierana żadna presja i mogły one zostać wykonane naruszenia norm czasu pracy. Przewoźnik dochował w tym zakresie należytej staranności. Skarżący podniósł, że zarówno on, jak i współpracujący z nim kierowcy posiadają wiedzę o przepisach prawnych dotyczący czasu pracy kierowców oraz konsekwencjach związanych z ich naruszeniem. W firmie skarżącego wdrożone są procedury, które powinny zapobiegać powstaniu naruszeń. Na stronę nie powinna zatem zostać nałożona kara. Organ nie udowodnił bowiem, że skarżący ponosi odpowiedzialność za zarzucane mu naruszenia, lecz zastosował niedopuszczalne domniemanie, że skoro kierowcy dopuścili się naruszeń, to dopuścił się ich też skarżący, bez poczynienia rozważań na gruncie art. 92b i art. 92c u.t.d.
Co do zaś braku aktualnego badania technicznego pojazdu skarżący wskazał, że niezwłocznie po kontroli skierował pojazd do okręgowej stacji kontroli pojazdów, gdzie pojazd przeszedł badania techniczne z wynikiem pozytywnym.
Zdaniem skarżącego zasadnym było na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, przynajmniej w części zarzucanych nieprawidłowości. Tymczasem w ogóle nie rozważono zastosowania tej instytucji, co samo w sobie uzasadnia konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji.
GITD w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem które nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.).
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać w pierwszej kolejności, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, iż podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Wedle art. 92a ust. 3 utd suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć 12 000 zł. Stosownie zaś do art. 92a ust. 7 utd wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do utd.
Na podstawie art. 4 pkt 22 u.t.d. przyjąć należy, że odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 u.t.d. dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z ustawy, jak i podanych w tym przepisie aktów, w tym m.in. z przepisów cyt. wyżej rozporządzenia nr 561/2006, rozporządzenia nr 165/2014, ustawy Prawo o ruchu drogowym, czy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2024 r. poz. 220, dalej:: ucpk).
Stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11, wszystkie cyt. orzeczenia publ. pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy. Dla ustalenia tejże odpowiedzialności wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, zatem określona w art. 92a u.t.d. kara pieniężna jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki NSA z 23 listopada 2018 r., sygn. II GSK 3554/16, z 9 lipca 2019 r., sygn. II GSK 2096/17). Ma ona przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a jej istotą jest wyegzekwowanie respektowania nakazów i zakazów dotyczących przewozów drogowych (por.m.in. wyroki NSA z 28 czerwca 2022 r., sygn. II GSK 1703/18 oraz z 10 października 2019 r., sygn. II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy u.t.d. stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę uznaną przez ustawodawcę za szczególnie istotną.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność ponosi co do zasady to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 3 u.t.d.
Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. (por. wyroki NSA z 19 kwietnia 2023 r., sygn. II GSK 199/20; z 23 listopada 2018 r., sygn. II GSK 3554/16; z 9 lipca 2019 r., sygn. II GSK 2096/17).
W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie i dokonały prawidłowej jego subsumcji do zastosowanych przepisów art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. w zw. z przepisami załącznika nr 3 do u.t.d. Te ustalenia organów (odnośnie stwierdzonych, poszczególnych naruszeń) nie były zresztą kwestionowane przez skarżącego i uznać należy je za bezsporne.
Sąd w pełni podziela stanowisko GITD odnośnie stwierdzonych naruszeń, co do których zarówno w warstwie faktycznej, jak i prawnej skarżący nie miał zastrzeżeń. Zważywszy, że Sąd w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia wyroku opisał poszczególne naruszenia skarżącego, przyjmując, że organ działał zgodnie z prawem, niniejszym odstępuje od powtórzenia ustaleń faktycznych GITD i ich subsumcji do zastosowanych przepisów prawa.
Zarzuty skargi dotyczyły właściwie jedynie kwestii, czy skarżący jest odpowiedzialny bezpośrednio za stwierdzone naruszenia, czy może – jak stara się przekonać Sąd skarżący - odpowiedzialność ta dotyczy wyłącznie kierowców działających na jego rzecz i w jego imieniu, którzy swym postępowaniem dopuścili się poszczególnych naruszeń przepisów transportu drogowego.
Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 189a § 1 K.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a. a contrario oraz art. 189f K.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów K.p.a dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa) pomimo, że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy.
Zakres stosowania przepisów Działu IVa K.p.a. "Administracyjne kary pieniężne" wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a kpa, t. 7, w: Komentarz aktualizowany do Kpa, LEX/el. 2021).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że oczekiwanie skarżącego co do zasadności zastosowania art. 189f § 1 K.p.a. nie może być uznane za usprawiedliwione. W sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 K.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f K.p.a. Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa K.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a.
Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się (por. wyrok NSA z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa K.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a K.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki NSA: z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 717/21, z 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych powodów w sprawie nie mogło dojść do naruszenia art. 189f K.p.a., który nie znajdował zastosowania.
Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.
Pierwszy z powyższych przepisów przewiduje, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,
c) Umowy AETR,
d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Zważywszy, że ustawodawca nie definiuje pojęcia "właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów" należy w tym zakresie posiłkować się wytycznymi określonymi w art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006. Ów przepis wskazuje, że przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Tym samym należy uznać, że to podmiot wykonujący transport ma zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, a nie jedynie stworzyć warunki do przestrzegania przez kierowców czasu pracy.
Okoliczność, że kontrolowany kierowca posiadał odpowiednie uprawnienia, szkolenia i aktualne badania o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami, nie świadczy jeszcze o faktycznie prawidłowej dyscyplinie w przedsiębiorstwie skarżącego. To bowiem od faktycznie sprawowanego nadzoru i bieżącej rzetelnej kontroli kierowców sprawowanych przez odpowiedzialne za to osoby zależy, czy kierowcy przestrzegają norm czasu pracy, w tym odnośnie posługiwania się własnymi kartami kierowcy.
Skarżący nie przedstawił w ocenie Sądu żadnych dowodów wskazujących na to, by taki nadzór i kontrolę w przedsiębiorstwie skarżącego sprawowano, a także by realnie piętnowano w sposób dotkliwy dla zatrudnianych kierowców naruszenia, do jakich w sprawie doszło. Twierdzenia strony zawarte w skardze należy uznać zatem za gołosłowne i niepoparte stosownymi dowodami.
Organy ITD również trafnie uznały, że nie można było przyjąć stosownie do art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Regulacja tego przepisu ma charakter wyjątkowy i dotyczy sytuacji ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
W sytuacji, w której każdy przewoźnik działa w oparciu o tożsame przepisy i związane z nimi obowiązki, nie może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności w przypadku, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Gdyby przyjąć stanowisko skarżącego przedstawiane za trafne, przepis kreujący odpowiedzialność przewoźnika praktycznie nie miałby zastosowania, ponieważ kierowcy wykonują przewóz samodzielnie i to w następstwie ich bezpośrednich działań lub zaniechań dochodzi do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, za którą ponoszą odrębną odpowiedzialność.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 podkreślił, że regulacje zawarte w u.t.d. zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. Niezależnie od formy zatrudnienia (stosunek pracy, umowa zlecenie, czy samozatrudnienie) kierowca wykonuje tylko jedną z czynności składowych ogółu działań stanowiących transport drogowy, natomiast przedsiębiorca (a także osoba w jego imieniu zarządzająca transportem) odpowiada za całość tych działań. Na przedsiębiorcę spada więc odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu swej działalności się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego go z taką osobą.
Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzonych naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyrok NSA z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 734/18). Dla uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od odpowiedzialności wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek: braku wpływu tego podmiotu na powstałe naruszenie oraz niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, które do powstania naruszenia doprowadziły. Niezbędne jest spełnienie tych dwóch przesłanek, by postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zostało wszczęte, a wszczęte umorzone (por. wyrok NSA z 23 września 2021 r., II GSK 611/21, publ. j.w.). Dokonując wykładni tego przepisu wskazuje się, że warunkiem zwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności powodujących naruszenie, ale ponadto wystąpienie jednocześnie braku wpływu na powstanie naruszenia.
W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błąd w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w normujących tę sferę przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego (por. wyroki NSA z 20 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 399/15 i 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 133/15). Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że ciężar wykazania okoliczności wynikających z art. 92c ust. 1 u.t.d. spoczywa na przewoźniku. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej, jak zasadnie wskazały organy obu instancji, nie jest wystarczające wykazanie przez przedsiębiorcę braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstania naruszenia prawa.
Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaakceptowania skutków, tj. przerzucenie odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców, a tym samym, uniemożliwiłaby realizacje celów u.t.d. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym on się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnym, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników.
W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., albowiem przyjąć należy, że przedsiębiorca powinien każdorazowo sprawdzać pojazd przed wysłaniem kierowcy z zadaniem przewozowym i mieć kontakt telefoniczny z kierowcą przez cały czas, kiedy znajduje się on w trasie. W rezultacie winien mieć pod kontrolą czas pracy kierowcy.
Reasumując, Sąd w działaniu organu odwoławczego nie dopatrzył się nieprawidłowości, tak co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. GITD wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczoną na ten temat argumentację należy uznać za wyczerpującą. W konsekwencji zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. W toku postępowania zbadano wszelkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadzono dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny (art. 80 K.p.a.) oraz rzetelnie uzasadniono stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, w sposób wymagany przez art. 107 § 3 K.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.