III SA/PO 501/22

III SA/Po 501/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 187a ust. 5 i 8 oraz art. 188 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Dnia 21 marca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2023 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia wysokości udziału w kosztach poniesionych na zaprojektowanie oraz wykonanie urządzenia wodnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w P. decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w K. z dnia 28 grudnia 2021 r. w sprawie odmowy określenia wysokości udziału w kosztach zaprojektowania oraz wykonania urządzenia wodnego rowu ziemnego położonego na nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] w obrębie [...] w powiecie [...], woj. [...] oraz odmowy dokonania podziału kosztów utrzymywania tego urządzenia wodnego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że M. K. i T. K. wnieśli na podstawie art. 188 ust. 1 Prawa wodnego o wydanie decyzji w sprawie :
- zwrotu kosztów wykonania i utrzymania urządzenia wodnego – rowu na działce nr ewid.[...] w m. [...] bez wydanej decyzji administracyjnej
- podziału poniesionych kosztów przez podmioty korzystające z urządzenia wodnego.
Wnioskodawcy wskazali, że przedmiotowy rów nie stanowi odwodnienia ich działki, w zadanym stopniu nie korzystają z tego rowu, a jego wykonanie i przebieg powoduje degradację obiektu budowlanego, tj. parkingu, podmywając jego narożna część. Wnioskodawcy podali dotychczasowe koszty wynoszące 5500 zł, obejmujące wykonanie rowu, operat geodezyjny i utrzymanie roczne rowu. Jako podstawę żądania wskazali art. 187 a ust. 1 i ust. 3 Prawa wodnego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. orzekł o:
- odmowie określenia wysokości udziału w kosztach poniesionych przez M. K. i T. K. na zaprojektowanie oraz wykonanie urządzenia wodnego rowu ziemnego położonego na nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] w obrębie [...] w powiecie [...], woj. [...] - między podmiotami: S. R. i G. R., C. R. i S. R., J. D. i [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P.
- odmowie dokonania podziału kosztów utrzymywania tego urządzenia wodnego między podmiotami: S. R. i G. R., C. R. i S. R., J. D. i [...] Zarządem Dróg Wojewódzkich w P..
Po rozpatrzeniu odwołania M. K. i T. K. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wydał swoją decyzję na podstawie art. 187 a i art. 188 ust. 3 Prawa wodnego.
Zgodnie z art. 186 Prawa wodnego budownictwo wodne polega na projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych.
Zgodnie natomiast z art. 187 a Prawa wodnego :
1.W kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych może uczestniczyć ten, kto zamierza odnosić z nich korzyści.
2.Przepis stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub suszą,
żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych,
wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz
innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej
z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem
działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa.
3.Na wniosek inwestora projektującego lub wykonującego urządzenia wodne
organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, w drodze decyzji, określa
wysokość kosztów projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych, które
ponosi podmiot zamierzający odnosić korzyści z projektowanych lub
wykonywanych urządzeń wodnych.
4.We wniosku, o którym mowa w ust. 3, inwestor projektujący lub
wykonujący urządzenia wodne wskazuje podmiot zamierzający odnosić korzyści
z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych oraz proponowaną
wielkość udziału w kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych.
5.Decyzja w przedmiocie ustalenia i podziału kosztów, o których mowa
w ust. 1 i 3, określa :
1)zakres prognozowanych korzyści z projektowanych lub wykonywanych
urządzeń wodnych oraz wysokość kosztów uczestnictwa w projektowaniu lub
wykonywaniu tych urządzeń, które poniesie podmiot zamierzający odnosić
korzyści z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych;
2)termin oraz sposób przekazania środków z tytułu uczestnictwa w kosztach
projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych, a także warunki, termin
oraz sposób zwrotu tych środków.
6.Na wniosek podmiotu zamierzającego odnosić korzyści z projektowanych
lub wykonywanych urządzeń wodnych rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia
i podziału kosztów, o których mowa w ust. 1 i 3, dokonuje się w treści pozwolenia
wodnoprawnego lub przyrzeczenia wydania pozwolenia wodnoprawnego.
7.Inwestor projektujący lub wykonujący urządzenia wodne, który złoży
wniosek, o którym mowa w ust. 3, dokonuje zwrotu środków z tytułu uczestnictwa
w kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych na rzecz podmiotu
zamierzającego odnosić korzyści z projektowanych lub wykonywanych urządzeń
wodnych na zasadach określonych w ust. 5 pkt 2.
8.Stronami postępowania o wydanie decyzji są inwestor projektujący lub
wykonujący urządzenia wodne oraz podmiot zamierzający odnosić korzyści
z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych.
W odniesieniu do art. 187 a Prawa wodnego organ II instancji wskazał, że jego przepisy mają zastosowanie jedynie wtedy, gdy urządzenie wodne jest dopiero w fazie projektowania lub wykonywania – czyli nie zostało jeszcze zrealizowane. Ustalenie udziału w kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych musi wobec tego nastąpić przed zaistnieniem tych korzyści z udziałem wszystkich podmiotów, które będą odnosiły korzyści z tych urządzeń.
Z tego względu wniosek dotyczący partycypacji innych podmiotów w poniesionych kosztach w odniesieniu do już zaprojektowanego i wykonanego urządzenia wodnego – rowu ziemnego należało uznać za niezasadny – w tym zakresie wniosek skarżących podlegał oddaleniu.
Zgodnie natomiast z art. 188 Prawa wodnego :
1.Utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji.
2.W kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi
z nich korzyści. Przepis stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub
suszą, żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych,
wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej
z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem
działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa.
3.Na wniosek właściciela urządzenia wodnego organ właściwy w sprawach
pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych, w drodze decyzji,
dokonuje podziału kosztów utrzymywania urządzeń wodnych, o których mowa
w ust. 2.
4.We wniosku, o którym mowa w ust. 3, właściciel urządzenia wodnego
wskazuje podmioty odnoszące korzyści, określa zakres odnoszonych korzyści oraz
proponowaną wielkość udziału w kosztach utrzymywania urządzenia wodnego.
Organ wskazał, że konserwacją jest wykonywanie prac na bieżąco w węższym zakresie niż roboty budowlane określone jako remont. Z kolei remont to wykonywanie w urządzeniu wodnym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego a niestanowiących bieżącej konserwacji.
Zdaniem organu podstawą do ustalania kosztów partycypacji w utrzymaniu urządzeń wodnych winny być koszty ponoszone przez właścicieli tych urządzeń wodnych. Wniosek o koszty nie jest opinią biegłego, lecz dokumentem prywatnym stanowiącym dowód podlegający ocenie w normalnym postępowaniu dowodowym.
W ramach prowadzonego postępowania dowodowego organ I instancji wezwał pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień – do wskazania podmiotów odnoszących korzyści z funkcjonowania odcinka rowu, zweryfikowania i uzasadnienia proponowanej wielkości udziału w kosztach, przedstawienia materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie nakładów poniesionych na utrzymanie przedmiotowego urządzenia wodnego.
Skarżący w odpowiedzi wskazali m. in., że :
1. wskazanie podmiotów odnoszących korzyści jest bezprzedmiotowe
2. zaproponowano podział – udział w kosztach wynikający z wielkości nieruchomości poszczególnych podmiotów:
- nieruchomości należące do p. R. – łącznie pow. 4870 m kw.
- nieruchomości należące do p. R. (1) i J. D. – łączna pow. działki wynosi 3730 m kw.
3. organ I instancji winien ustalić podmioty korzystające faktycznie z przedmiotowego urządzenia
4. do przedmiotowego rowu spływają również wody opadowe z drogi – rów na działce o nr [...] został bezprawnie połączony z rowem stanowiącym odwodnienie drogi
5. korzyści odnoszone przez wskazane podmioty uzasadniają ich aktywny udział w odrębnym postępowaniu administracyjnym
6. procedura podziału kosztów nie wymaga sporządzenia jakiejkolwiek kalkulacji kosztów
7. oświadczenia wnioskodawców są wystarczającym materiałem dowodowym potwierdzającym poniesione nakłady finansowe.
C. R. i S. R. w piśmie z dnia 19 sierpnia 2021 r. wnieśli o przeprowadzenie wizji w terenie z udziałem wszystkich stron. S. R. i G. R. w piśmie z 21 sierpnia 2021 r. poinformowali, że nie odnoszą żadnych korzyści z funkcjonowania przedmiotowego odcinka rowu. Ich zdaniem, takie korzyści odnoszą sami wnioskodawcy. J. D. wniosła w piśmie z 31 sierpnia 2021 r. o przeprowadzenie wizji w terenie. Z kolei [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. w piśmie z dnia 20 sierpnia 2021 r. wskazał, że tezy wnioskodawców są błędne, gdyż z terenu pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr [...], zlokalizowanej przy nieruchomości nr [...], nie są odprowadzane wody z drogi do okolicznego rowu z uwagi na wykonaną zaporę.
W dniu 28 października 2021 r. pracownicy organu dokonali wizji – oględzin w terenie. Pomimo prawidłowego powiadomienia, skarżący nie wzięli udziału w oględzinach. W trakcie oględzin ustalono, m. in., że warunki lokalne – naturalne ukształtowanie terenu oraz zagospodarowanie terenu nieruchomości [...] uniemożliwiają spływ wód osadowych lub roztopowych z terenu nieruchomości należących do S. i G. R. ( działki [...], [...] i [...] ) do odcinka rowu zimnego na działce nr [...]. Naturalny spływ wód opadowych lub roztopowych z terenu nieruchomości S. i G. R. jest skierowany w stronę południowo-wschodnią – w stronę działki nr [...] z pominięciem działki nr [...]. Spływ wód opadowych z działek [...], [...] i [...] do odcinka rowu ziemnego uniemożliwia wywyższenie poziomu gruntu na działce [...] Z kolei, nieruchomość nr [...] należąca do J. D. nie przylega bezpośrednio do przedmiotowego rowu ziemnego. W trakcie oględzin ustalono ponadto, że odcięto dotychczasowe połączenie rowów przydrożnych ( odwadniających drogę wojewódzką nr [...] ) z przedmiotowym rowem ziemnym w sąsiedztwie przepustu – od jego strony zachodniej, poprzez wykonanie zapór ziemnych, co miało na celu uniemożliwienie dopływu do rowu ziemnego wód opadowych lub wód roztopowych, pochodzących z odwodnienia pasa drogowego. W trakcie oględzin, uczestniczące w nich osoby oświadczyły, że żądania wnioskodawców dotyczące podziału kosztów są nieuzasadnione.
W piśmie z dnia 16 listopada 2021 r. wnioskodawcy wnieśli, m. in., o sprostowanie nieprawdziwych informacji zawartych w protokole oględzin i o ich ponowne dokonanie. Wnieśli też o włączenie do postępowania zarządcy drogi nr [...], który również winien ponosić przedmiotowe koszty.
Organ w odpowiedzi, w piśmie z dnia 30 listopada 2021 r., wskazał, że żądania dotyczące ponownych oględzin są nieuzasadnione.
[...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. w piśmie z dnia 7 grudnia 2021 r. wskazał z kolei, że żądanie włączenia do przedmiotowego postępowania zarządcy drogi nr [...] jest bezpodstawne.
Organ stwierdził, że w toku postępowania ustalono ostatecznie, że S. i G. R. nie odnoszą korzyści ( jako właściciele działek nr [...], [...] i [...] ) z odcinka rowu – spływ wód z ich działek odbywa się naturalnie w kierunku południowo – wschodnim ( działka nr [...] ) z pominięciem gruntów na działce nr [...]. Wyższy poziom powierzchni terenu na działce [...], niż na działkach [...], [...] i [...] skutecznie przeciwdziała spływowi wód z nieruchomości stanowiących ich własność. Powyższe wynika z oględzin terenu oraz z analizy map hipsometrycznych i hydrologicznych.
Organ stwierdził ponadto, że C. R. i S. R. nie mogą odnosić korzyści z przedmiotowego urządzenia, albowiem jedynym właścicielem działki nr [...] jest J. D.. W toku oględzin ustalono, że nieruchomość ta jest oddalona od spornego urządzenia o ok. 7 m. Odcinek rowu przylegający najbliżej nieruchomości nr [...] jest położony na działce ewidencyjnej nr [...], na której urządzenie pełni funkcję melioracyjną. Spływ nadmiaru wód opadowych i roztopowych z działki nr [...] jest kierowany w stronę rowu na nieruchomości nr [...], ale ma on charakter naturalny – podyktowany ukształtowaniem terenu. Spływ ten nie jest zorganizowany w jakikolwiek sztuczny sposób. Dlatego spływu tego nie można traktować, jako odnoszonej korzyści z użytkowania spornego rowu.
Korzyści odnoszone przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. również nie zostały udowodnione. W trakcie oględzin potwierdzono, że dokonano odcięcia spływu wód opadowych lub roztopowych z rowów przydrożnych odwadniających pas drogi wojewódzkiej nr [...] do odcinka przedmiotowego rowu.
Organ wskazał ponadto, że wnioskodawcy nie uprawdopodobnili poniesienia kosztów w wysokościach wskazywanych w ich wniosku. Nie przedstawili zakresu odnoszonych korzyści oraz harmonogramu, rodzaju i nakładu pracy generującej koszty utrzymywania urządzenia wodnego.
Za niezasadny uznano również zarzut wydania decyzji przed zakończeniem postępowania prowadzonego przez Prezesa [...] na podstawie decyzji z 17 listopada 2021 r., w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja Prezesa [...] z 17 stycznia 2022 r. została wydana w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji z dnia 31 sierpnia 2021 r. uchylającej decyzję organu I instancji z dnia 16 grudnia 2020 r., orzekającą o odmowie nakazania właścicielom przedmiotowego urządzenia wodnego – rowu ziemnego przywrócenia jego poprzedniej funkcji. Organ rozpoznający sprawę nie bada jej ponownie pod kątem merytorycznym, a jedynie w zakresie potencjalnego istnienia przesłanek z art. 156 kpa. Rozstrzygnięcie Prezesa PGW WP nie ma zatem wpływu na przedmiotowe postępowanie.
Za niezasadny uznano także zarzut błędnego przyjęcia, że legalność rowu została rozstrzygnięta decyzją Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia 30 maja 2017 r. i nie wymagała dalszego badania. Tryb przedmiotowego postępowania nie dotyczy bowiem badania legalności wykonanego urządzenia wodnego.
T. K. i M. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia wskazanej wyżej decyzji organu II instancji, zarzucili naruszenie:
- art. 6 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia funkcji urządzenia wodnego, co uniemożliwia ustalenie podstaw prawnych prowadzonego postępowania
- art. 7 k.p.a. poprzez niepełną i nierzetelną ocenę zgromadzonych dowodów oraz zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez dowolne ustalenie kręgu osób i podmiotów korzystających z przedmiotowego urządzenia wodnego, przyjęcia niczym nieuzasadnionego zakresu oddziaływania urządzenia wodnego i nakładanie na wnioskodawców obowiązków ciążących na właściwym organie.
- art. 11 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jako podmiotu postępowania zarządcy drogi ze względu na uznanie istnienia przedmiotowych zapór
- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zakwestionowanie danych wskazanych we wniosku i dotyczących wyliczeń kosztów i udziału w nich poszczególnych podmiotów
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie dowodów
- art. 80 k.p.a. poprzez odmowę uznania za udowodnione faktów potwierdzonych przez właściwe organy oraz zainteresowane osoby
- art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez wadliwe uzasadnienie wydanej decyzji
- art. 187 i art. 188 Prawa wodnego poprzez niewłaściwą interpretację przepisu, polegająca na nieuzasadnionym ograniczeniu należnego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2022 r. Sąd odrzucił skargę T. K..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, dlatego zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] w P. z dnia 29 kwietnia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w K. z dnia 28 grudnia 2021 r. wydaną w sprawie odmowy określenia wysokości udziału w kosztach zaprojektowania oraz wykonania urządzenia wodnego rowu ziemnego położonego na nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] w obrębie [...] w powiecie [...], woj. [...] oraz odmowy dokonania podziału kosztów utrzymywania tego urządzenia wodnego.
Jak wynika z ustaleń organów, M. K. i T. K. wnieśli pismem z dnia 21 września 2020 r. na podstawie art. 188 ust. 1 Prawa wodnego o wydanie decyzji w sprawie zwrotu kosztów wykonania i utrzymania urządzenia wodnego – rowu na działce nr ewid.[...] w m. [...] bez wydanej decyzji administracyjnej oraz podziału poniesionych kosztów przez podmioty korzystające z urządzenia wodnego. Jako podstawę żądania wskazano art. 187 a ust. 1 i ust. 3 Prawa wodnego.
Zgodnie z art. 186 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne ( Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.) budownictwo wodne polega na projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych.
Zgodnie z art. 187 Prawa wodnego:
1.Przy projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych należy kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju, koniecznością osiągnięcia dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz, koniecznością osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61, oraz potrzebą zachowania istniejącej rzeźby terenu oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i ekosystemach lądowych zależnych od wód.
2. Budowle piętrzące powinny umożliwiać migrację ryb.
Zgodnie natomiast z art. 187 a Prawa wodnego:
1.W kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych może uczestniczyć ten, kto zamierza odnosić z nich korzyści.
2.Przepis stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub suszą,
żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych,
wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz
innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej
z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem
działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa.
3.Na wniosek inwestora projektującego lub wykonującego urządzenia wodne
organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, w drodze decyzji, określa
wysokość kosztów projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych, które
ponosi podmiot zamierzający odnosić korzyści z projektowanych lub
wykonywanych urządzeń wodnych.
4.We wniosku, o którym mowa w ust. 3, inwestor projektujący lub
wykonujący urządzenia wodne wskazuje podmiot zamierzający odnosić korzyści
z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych oraz proponowaną
wielkość udziału w kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych.
5.Decyzja w przedmiocie ustalenia i podziału kosztów, o których mowa
w ust. 1 i 3, określa :
1) zakres prognozowanych korzyści z projektowanych lub wykonywanych
urządzeń wodnych oraz wysokość kosztów uczestnictwa w projektowaniu lub
wykonywaniu tych urządzeń, które poniesie podmiot zamierzający odnosić
korzyści z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych;
2) termin oraz sposób przekazania środków z tytułu uczestnictwa w kosztach
projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych, a także warunki, termin
oraz sposób zwrotu tych środków.
6.Na wniosek podmiotu zamierzającego odnosić korzyści z projektowanych
lub wykonywanych urządzeń wodnych rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia
i podziału kosztów, o których mowa w ust. 1 i 3, dokonuje się w treści pozwolenia
wodnoprawnego lub przyrzeczenia wydania pozwolenia wodnoprawnego.
7.Inwestor projektujący lub wykonujący urządzenia wodne, który złoży
wniosek, o którym mowa w ust. 3, dokonuje zwrotu środków z tytułu uczestnictwa
w kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych na rzecz podmiotu
zamierzającego odnosić korzyści z projektowanych lub wykonywanych urządzeń
wodnych na zasadach określonych w ust. 5 pkt 2.
8.Stronami postępowania o wydanie decyzji są inwestor projektujący lub
wykonujący urządzenia wodne oraz podmiot zamierzający odnosić korzyści
z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych.
Wbrew podniesionym w skardze zarzutom, organy ustaliły, że przedmiotem postępowania jest odcinek rowu ziemnego, położony na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów pod nr [...] w obrębie [...] w gminie [...], stanowiącej własność skarżących. Rów ziemny jako całość jest wyraźnie ukształtowany na działkach nr [...] w obrębie [...]. Wymienione nieruchomości stanowią własność kilku prywatnych podmiotów oraz Skarbu Państwa. Rów nie jest poprowadzony na wydzielonej działce gruntowej. Spływ wód rowem odbywa się zgodnie z ukształtowaniem terenu w kierunku południowo – wschodnim, począwszy od działki nr [...].Analizowany odcinek rowu ziemnego położony jest w środkowym odcinku urządzenia wodnego – biorąc pod uwagę cały jego przebieg. Dalej, jak ustalił organ, legalność rowu została rozstrzygnięta decyzją Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia 30 maja 2017 r. i nie wymagała dalszego badania, gdyż tryb niniejszego postępowania nie dotyczy tej kwestii. Ponadto zaś, ww. decyzja z dnia 30 maja 2017 r. utrzymała w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 9 marca 2017 r. o odmowie nałożenia obowiązku likwidacji przedmiotowego urządzenia wodnego z wniosku T. i M. K.. Skarga na powyższą decyzję organu II instancji została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn.. akt II SA/Po 763/17.
Przechodząc do oceny pozostałych podniesionych w skardze zarzutów, należy wskazać, że jak wynika z ww. art. 187 a Prawa wodnego, co prawidłowo ocenił organ, jego przepisy mają zastosowanie jedynie wtedy, gdy urządzenie wodne jest dopiero w fazie projektowania lub wykonywania – czyli nie zostało jeszcze zrealizowane. Ustalenie udziału w kosztach projektowania lub wykonywania urządzeń wodnych musi wobec tego nastąpić przed zaistnieniem tych korzyści z udziałem wszystkich podmiotów, które będą odnosiły korzyści z tych urządzeń. Chodzi zatem o podmiot zamierzający odnosić korzyści, a nie o podmiot już te korzyści odnoszący.
Podobnie, w art. 187 a ust. 5 ustawy mowa jest o "zakresie prognozowanych korzyści" .
Ponadto, jak wynika z art. 187 a ust. 8 stronami postępowania o wydanie decyzji są inwestor projektujący lub wykonujący urządzenia wodne oraz podmiot zamierzający odnosić korzyści z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych. Chodzi zatem również o podmiot zamierzający odnosić korzyści, a nie o podmiot już te korzyści odnoszący.
Z tego względu, w ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, że wniosek skarżących dotyczący partycypacji innych podmiotów w poniesionych już kosztach, w odniesieniu do już zaprojektowanego i wykonanego urządzenia wodnego – rowu ziemnego, należało uznać za niezasadny.
W ocenie Sądu, zasadnie organy odmówiły również dokonania podziału kosztów utrzymywania wskazanego wyżej urządzenia wodnego między wymienionymi w decyzji podmiotami.
Zgodnie z art. 188 Prawa wodnego:
1.Utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji.
2 W kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi
z nich korzyści. Przepis stosuje się także w przypadku ochrony przed powodzią lub
suszą, żeglugi, poboru wód, energetycznego wykorzystania urządzeń wodnych,
wprowadzania ścieków lub odprowadzania wody do urządzeń wodnych oraz innych usług wodnych, a także działalności gospodarczej związanej
z wykorzystaniem urządzeń wodnych do celów rekreacyjnych, z wyłączeniem
działalności wykonywanej przez uprawnionych do rybactwa.
3. Na wniosek właściciela urządzenia wodnego organ właściwy w sprawach
pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych, w drodze decyzji,
dokonuje podziału kosztów utrzymywania urządzeń wodnych, o których mowa
w ust. 2.
4.We wniosku, o którym mowa w ust. 3, właściciel urządzenia wodnego
wskazuje podmioty odnoszące korzyści, określa zakres odnoszonych korzyści oraz
proponowaną wielkość udziału w kosztach utrzymywania urządzenia wodnego.
W ocenie Sądu, prawidłowo uznał organ, że podstawą do ustalania kosztów partycypacji w utrzymaniu urządzeń wodnych winny być koszty ponoszone realnie rzeczywiście przez właścicieli tych urządzeń wodnych. Wniosek o koszty nie jest opinią biegłego, lecz dokumentem prywatnym stanowiącym dowód podlegający ocenie w normalnym postępowaniu dowodowym. Dla dokonania oceny wysokości tych kosztów organ winien zatem dysponować danymi pochodzącymi od wnioskodawców, w zakresie szczegółowych kosztorysów poszczególnych prac związanych z bieżącym utrzymywaniem przedmiotowego urządzenia wodnego. W kontrolowanej sprawie takich szczegółowych i konkretnych danych organ nie uzyskał od wnioskodawców w trakcie prowadzonego postępowania dowodowego, mimo wezwania w tym zakresie. Wnioskodawcy nie uprawdopodobnili poniesienia kosztów w wysokościach wskazywanych w ich wniosku, w tym nie przedstawili harmonogramu, rodzaju i nakładu pracy generującej koszty utrzymywania urządzenia wodnego. Niewątpliwie zaś, samo oświadczenie wnioskodawców dotyczące wysokości poniesionych nakładów finansowych związanych z zaprojektowaniem, wykonaniem i utrzymywaniem urządzenia wodnego, jak słusznie ocenił organ, nie dało organowi możliwości weryfikacji przedstawionych informacji oraz podstaw do nałożenia obowiązku partycypacji w kosztach utrzymywania urządzenia wodnego w trybie art. 188 ust 3 ustawy. Zatem, zasadnie zdaniem Sądu, organ uznał, że wnioskodawcy nie uprawdopodobnili poniesienia wskazanych we wniosku kosztów.
Zdaniem Sądu, prawidłowo również organ ocenił, że wnioskodawcy nie wykazali rodzaju i zakresu odnoszonych korzyści przez podmioty wskazane w decyzji
Istotnym dowodem w tym zakresie okazały się oględziny terenu z przedmiotowym urządzeniem wodnym.
W dniu 28 października 2021 r. pracownicy organu dokonali wizji – oględzin w terenie, w trakcie których ustalono, m.in., że warunki lokalne – naturalne ukształtowanie terenu oraz zagospodarowanie terenu nieruchomości [...] uniemożliwiają spływ wód osadowych lub roztopowych z terenu nieruchomości należących do S. i G. R. ( działki [...], [...] i [...] ) do odcinka rowu zimnego na działce nr [...]. Naturalny spływ wód opadowych lub roztopowych z terenu nieruchomości S. i G. R. jest skierowany w stronę południowo-wschodnią – w stronę działki nr [...] z pominięciem działki nr [...]. Spływ wód opadowych z działek [...], [...] i [...] do odcinka rowu ziemnego uniemożliwia wywyższenie poziomu gruntu na działce [...]
Ustalono również, że nieruchomość nr [...] należąca do J. D. nie przylega bezpośrednio do przedmiotowego rowu ziemnego. Nieruchomość ta jest oddalona od spornego urządzenia o ok. 7 m. Odcinek rowu przylegający najbliżej nieruchomości nr [...] jest położony na działce ewidencyjnej nr [...] na której urządzenie pełni funkcję melioracyjną. Spływ nadmiaru wód opadowych i roztopowych z działki nr [...] jest kierowany w stronę rowu na nieruchomości nr [...], ale ma on charakter naturalny – podyktowany ukształtowaniem terenu. Spływ ten nie jest zorganizowany w jakikolwiek sztuczny sposób. Dlatego spływu tego nie można traktować jako odnoszonej korzyści z użytkowania spornego rowu.
Nie zostały również udowodnione korzyści odnoszone przez [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P.. W trakcie oględzin potwierdzono, że odcięto dotychczasowe połączenie rowów przydrożnych ( odwadniających drogę wojewódzką nr [...] ) z przedmiotowym rowem ziemnym w sąsiedztwie przepustu – od jego strony zachodniej poprzez wykonanie zapór ziemnych, co miało na celu uniemożliwienie dopływu do rowu ziemnego wód opadowych lub wód roztopowych, pochodzących z odwodnienia pasa drogowego. Od strony wschodniej odpływ wód następuje zaś w kierunku przeciwnym do odcinka rowu ziemnego na działce nr [...]. Jak wyjaśnił [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w P., na co wskazał organ, wykonane zapory ziemne są trwałe a ich stan jest kontrolowany podczas cotygodniowych objazdów drogi. Powyższe zaś wskazuje na brak podstaw do włączenia do postępowania zarządcy drogi nr [...], który, zdaniem skarżących, również winien ponosić przedmiotowe koszty.
We wniosku o ponowne przeprowadzenie oględzin, który organ uznał za nieuzasadniony, skarżący nie podnieśli żadnych uwag czy okoliczności mogących podważyć skutecznie wyniki dokonanych oględzin.
W świetle poczynionych ustaleń, w ocenie Sądu, prawidłowo zatem organy stwierdziły brak podstaw do dokonania podziału kosztów utrzymywania ww. urządzenia wodnego między wskazanymi w decyzji podmiotami.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.