III SA/Po 401/22

III SA/Po 401/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Górecka
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2277
art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 11(1) ust. 4
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 16 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor Sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2022 roku sprawy ze skarg M.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% alkoholu oraz powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży I. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2022r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] i umarza postępowanie administracyjne w zakresie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, II. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2022r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w zakresie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości od 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, III. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2022r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] i umarza postępowanie administracyjne w zakresie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego M.S. kwotę 2.031,- zł (słownie: dwa tysiące trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Na skutek sprawdzenia prawidłowości złożonego przez M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą S. (dalej: M.S. lub strona/skarżący) oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2020 r. w lokalu przy ul. S. lok. [...] w P., Prezydent Miasta Poznania pismem z [...] grudnia 2021 r. zawiadomił M.S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia następujących zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych:
- [...] wydanego [...].04.2021 r. na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% alkoholu oraz piwa,
- [...] wydanego [...].09.2019 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18%,
- [...] wydanego [...].04.2021 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18%,
wydanych dla S., [...] - [...] P., ul. M. [...], dla punktu sprzedaży: P., ul. S. lok. [...].
W zawiadomieniu wyjaśniono, że powodem powyższego jest przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2020 r.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta Poznania trzema decyzjami z [...] stycznia 2022 r. znak: [...]:
1. cofnął ww. zezwolenie nr [...] wydane [...].04.2021 r. ,
2. cofnął ww. zezwolenie [...] wydane [...].09.2019 r.,
3. cofnął ww. zezwolenie [...] wydane [...].04.2021 r.
Decyzje wydano na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: Kpa) oraz art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1119 ze zm., dalej: uwtpa).
W tożsamo sformułowanych uzasadnieniach decyzji powołano treść art. 111 ust. 4 i 5 uwtpa wskazujące na obowiązek przedsiębiorcy prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych do składania pisemnych oświadczeń o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, od której to wartości uzależniona jest opłata za korzystania z zezwoleń na tego rodzaju sprzedaż. Wskazano, iż w reprezentująca stronę J.K. przedłożyła m.in. roczny raport sprzedaży towarów wg asortymentu dokumentujący wartość sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w okresie 1.01-31.12.2020 r. wygenerowany przy wykorzystaniu licencjonowanego programu komputerowego Subiekt GT. W oparciu o przedłożoną dokumentację ustalono, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,5% do 18% (z wyjątkiem piwa) w 2020 r. wyniosła 87.784,32 zł. W oświadczeniu z [...] stycznia 2021 r. skarżący podał zaś, że wartość sprzedaży tej kategorii napojów alkoholowych wyniosła 67.762,20 zł. Rzeczywista wartość sprzedaży napojów alkoholowych ustalona podczas czynności sprawdzających okazała się więc niezgodna z wartością sprzedaży podaną przez stronę; jest wyższa od kwoty podanej w oświadczeniu o 20.022,12 zł, co miało wpływ na wysokość opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w 2021 r.
Zdaniem organu z analizy zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego wynika, że przedsiębiorca zaniżył wartość sprzedaży napojów alkoholowych w 2020 r. Przesłuchana w charakterze świadka A.H., która sporządziła za stronę oświadczenie za 2020 r. o wartości sprzedaży napojów alkoholowych podała, że tego rodzaju oświadczenia sporządza corocznie od 6 lat. Kwota podana w oświadczeniu za 2020 r. została jej podana telefonicznie przez informatyka, który wygenerował ją w programie Subiekt GT. Podczas tej czynności powstał błąd w zapisie kwoty, bowiem składająca oświadczenie zapisała 6 zamiast 8 na początku kwoty oświadczenia.
Organ wyjaśnił, że przedsiębiorca prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych powinien prowadzić działalność gospodarczą w sposób profesjonalny i posiadać niezbędną wiedzę co do zasad prowadzenia tej działalności, mając świadomość dotkliwych ujemnych skutków ewentualnego pogwałcenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a swym postępowaniu winien kierować się starannością i rzetelnością, mając świadomość dotkliwych skutków ewentualnego pogwałcenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w uwtpa.
Zdaniem organu wobec niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych należało zastosować art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa, bowiem ustawodawca w tej materii nie pozostawia organom administracji swobody stanowiąc, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadkach enumeratywnie wskazanych w art. 18 ust. 10 uwpta. Podkreślono, że strona w oświadczeniu wskazała, że jest w nim podawana rzeczywista wartość sprzedaży, tzn. niezaniżona i niezawyżona, zawierająca VAT i akcyzę oraz, że powyższe dane zostały złożone zgodnie ze stanem faktycznym na podstawie prawidłowo oraz rzetelnie prowadzonej ewidencji księgowej, ze świadomością konsekwencji prawnych za przedstawienie fałszywych danych tj. cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 uwpta.
Zdaniem organu sankcja ta musi być obligatoryjnie zastosowania, gdy podawanie przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży napojów alkoholowych ma kwalifikowany charakter, jako przejaw przedstawienia fałszywych danych, mających na celu zaniżenie wartości sprzedaży oraz uiszczanie niższej opłaty, czego skutkiem jest zmniejszenie wpływów do budżetu gminy. W orzecznictwie wskazuje się, że "fałszować" oznacza przedstawiać coś niezgodnego prawdą, "zniekształcać". Organ administracji nie ma obowiązku badać, czy przedsiębiorca, który podał fałszywe oświadczenie, działał umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność w tym zakresie spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w uwtpa. Celem art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa jest zapobieganie zmniejszeniu się wpływów do budżetu gminy. Jeżeli złożenie przez przedsiębiorcę oświadczenia o 20.022,12 zł niższej niż rzeczywista wartość, wynikające z rażącej niestaranności polegającej na telefonicznym ustaleniu i błędnym zapisie kwoty oświadczenia przez osobę odpowiedzialną za jego sporządzenie, co w rezultacie spowodowało uszczuplenie opłaty o 293,22 zł, zastosowanie sankcji ją jest cofnięcie zezwolenia, musi być uznane za działanie proporcjonalne w stosunku do zamierzonego przez ustawodawcę celu.
W odwołaniach od powyższych decyzji pełnomocnik strony jednakowo zarzucił organowi I instancji naruszenie:
I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1. art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 111 ust. 4 uwtpa polegające na błędnej wykładni sformułowania "przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu", co skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem, że strona przedstawiła fałszywe dane w oświadczeniu, a w konsekwencji nieuzasadnione wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia,
2. art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji polegające na wydaniu decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z rażącym naruszenie konstytucyjnych zasad zaufania obywateli do Państwa oraz proporcjonalności,
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 7 Kpa poprzez prowadzenie postępowania z naruszenie zasady uwzględnienia słusznego interesu obywateli tj. w tym wypadku skarżącego,
2. art. 8 § 1 Kpa polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z naruszeniem zasady proporcjonalności, co doprowadziło do zastosowania nieproporcjonalnej w stosunku do zamierzonego przez ustawodawcę celu i nieproporcjonalnej dla skarżącego sankcji w postaci cofnięcia skarżącemu zezwolenia na sprzedaż alkoholu, gdy w realiach sprawy nie było podstaw do zastosowania tego rodzaju sankcji.
Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie – uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Trzema decyzjami z [...] lutego 2022 r. (o nr: [...],[...] i [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej: Kolegium/SKO lub organ odwoławczy/organ II instancji), po rozpoznaniu odwołań M.S., na podstawie art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.
W jednakowo brzmiących uzasadnieniach decyzji Kolegium powołało treść art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa, by wskazać, że podziela ustalenia faktyczne organu I instancji co do podania przez stronę w oświadczeniu złożonym w styczniu 2021 r. zaniżonej wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2020 r. Stwierdzono, że na podstawie dokumentacji księgowej wartość sprzedaży alkoholu w 2020 r. wyniosła 87.784,32 zł, a w oświadczeniu podano kwotę wartości sprzedaży 67.762,20 zł. Skarżący zaniżył więc wartość sprzedaży alkoholu w 2020 r. o 20.022,12 zł, co spowodowało błędne obliczenie należnej opłaty z tytułu korzystania z zezwolenia i zaniżyło opłatę za korzystanie z zezwolenia.
Organ odwoławczy wskazał, iż w piśmie z [...] grudnia 2021 r. strona poinformowała, że nie posiada żadnej wiedzy w sprawie przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2020 r. Zatrudnia managera sklepu, który zajmował się sporządzeniem tego oświadczenia. Kolegium dodało, że sporządzająca owo oświadczenie w firmie M.S. A.H. wyjaśniła, iż kwota z oświadczenia została podana jej telefonicznie przez informatyka, który wygenerował kwotę w programie Subiekt GT, a ona błędnie zapisała kwotę podaną jej podaną – zamiast cyfry 8 na początku kwoty, podała cyfrę 6. Zdaniem Kolegium trudno zrozumieć podane wyjaśnienia, gdyż nie tylko została pomylona pierwsza cyfra kwoty, jak wyjaśnia świadek, ale cała podana kwota jest inna, niż kwota właściwa, co nietrudno zauważyć, biorąc pod uwagę kwotę 87.784,32 zł i 67.762,20 zł.
Organ II instancji stwierdził, że nie jest wystarczające nakierowanie organu na stwierdzenie skutku (w postaci rozbieżności oświadczenia ze stanem faktycznym), lecz niezbędne jest także przynajmniej podjęcie przez organ próby ustalenia, czy działaniu przedsiębiorcy towarzyszył element wolicjonalny, tj. czy zadeklarowanie błędnych wartości miało charakter zamierzony, czy wynikało z rażącego niedbalstwa przedsiębiorcy. Zdaniem Kolegium sporządzanie oświadczenia na podstawie danych przekazanych przez telefon, co spowodowało podanie nieprawdziwych danych, jest rażącym niedbalstwem i niestarannością. Tym bardziej, że w oświadczeniu przedsiębiorca podpisuje się pod klauzulą o zgodności stanu faktycznego ze prawidłowo i rzetelnie prowadzoną ewidencją księgową i konsekwencjach prawnych za podanie danych niezgodnie z prawdą tj. cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa. Podanie nieprawidłowych danych daje podstawy, zgodnie z ww. przepisem, do cofnięcia zezwolenia. Kolegium zwróciło uwagę, że przedsiębiorca sprzedający alkohol, winien zapoznać się z obowiązującymi przepisami w tym zakresie, a co za tym idzie, ciążącymi na nim obowiązkami. Winien swą działalność prowadzić w sposób profesjonalny, rzetelny, z dochowaniem wszelkiej staranności, co do tyczy również składania oświadczenia o wielkości sprzedaży alkoholu za ubiegły rok.
SKO zaznaczyło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd oparty na słownikowej definicji, iż "fałszować" oznacza przedstawić coś niezgodnie z prawdą, zniekształcać". Na gruncie prawa administracyjnego nie ma znaczenia fakt, czy fałszywość zeznania ma charakter świadomy czy nieświadomy. Wyrazem należytej staranności jest obowiązek zgłoszenia przez przedsiębiorcę w oświadczeniu o wartości sprzedaży alkoholu rzetelnego oświadczenia zgodnego z prawdą. Ustawodawca nie daje organom swobody w podjęciu decyzji w zakresie cofnięcia zezwolenia. Podanie fałszywych danych w oświadczeniu skutkuje cofnięciem zezwolenia.
Kolegium dodało, że strona nie wytłumaczyła, czy podała nieprawdziwe dane świadomie, czy nie. Podała tylko, że nie odpowiada za sporządzanie oświadczenia, robi to jej firmie manager, a podana kwota jest wynikiem błędu.
M.S., reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc do tutejszego Sądu trzy skargi na ww. decyzje SKO w Poznaniu (zarejestrowane pod sygn. akt III SA/Po 401-403/22) powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających decyzji organu I instancji, umorzenie postępowania administracyjnego sprawie, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o połączenie spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W motywach skarg na gruncie wykładni art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa wskazano, że z treści uzasadnień wydanych decyzji wynika, iż organ w istocie postawił znak równości pomiędzy pojęciem "dane fałszywe" a pojęciem "dane nieprawdziwe", co nie było prawidłowe. Nie wzięto również pod uwagę przyczyn podania przez stronę niezgodnych z rzeczywistością danych w oświadczeniu, które były prozaiczne i sprowadzały się do błędnego zapisu kwoty podyktowanej telefonicznie osobie, która sporządziła treść oświadczenia, przez informatyka obsługującego program księgowy Subiekt GT. Podkreślono, że działanie przedsiębiorcy nie było umyślne, ani nie miało na celu uszczuplenia wpływów do budżetu gminy, a wynikało z omyłki. Trudno wyobrazić sobie, by strona mogła celowo i wolicjonalnie zaniżyć wartość sprzedaży alkoholu w złożonym oświadczeniu, albowiem różnica w opłacie wynosiła 293,22 zł, zaś przychody ze sprzedaży alkoholu były w ujęciu rocznym wielokrotnie, nieporównanie wyższe. Irracjonalne byłoby intencjonalne wprowadzanie w błąd organ o taką kwotę opłaty, ryzykując utratą zezwolenia na sprzedaż alkoholu i pozbawienie się wielokrotnie wyższych od opłaty przychodów. Podkreślono, że skarżący działał w zaufaniu do swego managera, który dotychczas swe obowiązku wykonywał należycie. Nie miał więc żadnych powodów, by przypuszczać, że w oświadczeniu widnieje błędna wartość sprzedaży alkoholu.
Skarżący podniósł, iż na gruncie art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że aby sankcja mogła być zastosowana, podanie przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu musi mieć kwalifikowany charakter, jako przejaw przedstawienia fałszywych danych. Ma to miejsce w sytuacji świadomego wprowadzenia w błąd organu przez przedsiębiorcę, mimo posiadania wiedzy co do niezgodności oświadczenia o wartości sprzedaży alkoholu ze stanem rzeczywistym. Przepis art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa nie obejmuje zaś swym zakresem wszelkich błędów, omyłek w składanych oświadczeniach.
Ponadto zdaniem skarżącego organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie. Powołano przy tym wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2021 r. sygn. I NSNc 115/20 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2021 r. sygn. II GSK 145/21, akcentując, że nie da się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami zaufania obywateli do Państwa i proporcjonalności sytuacji, w której organ wskutek popełnionej przez przedsiębiorcę w sposób niezamierzony omyłki pisarskiej, wydaje decyzję, mocą której praktycznie całkowicie pozbawia przedsiębiorcę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych w określonym miejscu.
Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżący podkreślił, iż odnośnie obowiązku uwzględnienia słusznego interesu obywatela (art. 7 § 1 Kpa) organy powinny mieć na uwadze całokształt okoliczności dotyczących sytuacji danego podmiotu. Tymczasem rozstrzygnięcia zapadły z zupełnym pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego: faktu, że podanie przezeń w oświadczeniu niezgodnej z rzeczywistością kwoty wynikało wyłącznie z omyłki pisarskiej, nie było działaniem zamierzonym ani celowym, by narazić dochody gminy na uszczuplenie, strona współpracowała z organem w toku postępowania przedstawiając stosowną dokumentację księgową oraz udzielając szczegółowych wyjaśnień, a także, iż ewentualne skutki finansowe powyższego nie były dotkliwe, bowiem dotyczyły kwoty niższej niż 300 zł i były odwracalne. Ponadto organ prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 Kpa), z naruszeniem zasady proporcjonalności, co doprowadziło do zastosowania nieproporcjonalnej w stosunku do zamierzonego przez ustawodawcę celu i nieproporcjonalnie dotkliwej dla skarżącego sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Przewidziana w art. 8 Kpa zasada proporcjonalności oznacza zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości, ingerencji w sferę praw i wolności. Dolegliwość nałożona na skarżącego jest nieproporcjonalna w stosunku do wartości kwoty, na którą budżet gminy mógłby zostać narażony na uszczuplenie.
Zdaniem skarżącego zasadnym jest umorzenie postępowań jako bezprzedmiotowych, co Sąd może uczynić na podstawie art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: Ppsa).
W odpowiedziach SKO w Poznaniu wniosło o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Sąd postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 401/22 na podstawie art. 11 § 2 Ppsa połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt III SA/Po 401/22, III SA/Po 402/22 i III SA/Po 403/22 oraz dalszego prowadzenia pod wspólną sygn. akt III SA/Po 401/22.
Postanowieniem zaś z 10 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 401/22 Sąd oddalił wnioski skarżącego o wstrzymanie wykonanie zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy, iż z uwagi na wniosek skarżącego o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i brak żądania organu – po udzieleniu mu w tym zakresie informacji - przeprowadzenia rozprawy, Sąd na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 Ppsa rozpoznał połączone sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu badającego legalność wydanych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych jest zwrócenie uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik dwóch z trzech połączonych spraw.
Wskazać należy, iż przedmiotem skarg w niniejszej sprawie są trzy decyzje SKO w Poznaniu z [...] lutego 2022 r. (odpowiednio o nr [...],[...] i [...]), którymi utrzymano w mocy (odpowiednio) trzy decyzje Prezydenta Miasta Poznania z [...] stycznia 2022 r.:
1. o cofnięciu zezwolenia nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. udzielonego skarżącemu na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% alkoholu oraz piwa,
2. o cofnięciu zezwolenia nr [...] z [...] września 2019 r. udzielonego skarżącemu na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18% oraz
3. o cofnięcia zezwolenia nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. udzielonego skarżącemu na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18%,
dla punktu sprzedaży: P., ul. S. lok. [...].
Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił przepis art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa (pełną nazwę ustawy i jej publikator podano wyżej), który określa, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4. Przepis art. 111 ust. 4 uwtpa nakłada zaś na przedsiębiorcę, prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, obowiązek złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim.
Dodać należy, iż wymóg złożenia przez przedsiębiorców ww. oświadczeń związany jest ze sposobem naliczania przez gminy opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Zgodnie z art. 111 ust. 1 uwtpa w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 (uw. Sądu: prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu) gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18. Przepis art. 111 ust. 2 uwtpa określa zaś, że opłatę, o której mowa w ust. 1, wnosi się na rachunek gminy, przed wydaniem zezwolenia, w wysokości:
1) 525 zł na sprzedaż napojów zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa;
2) 525 zł na sprzedaż napojów zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa);
3) 2100 zł na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu.
Jednakże, zgodnie z art. 111 ust. 5 i 6 uwtpa przedsiębiorca, którego roczna wartość sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w roku poprzednim przekroczyła:
1) 37 500 zł dla napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa - wnosi w wysokości 1,4% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim;
2) 37 500 zł dla napojów alkoholowych o zawartości od 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) - wnosi w wysokości 1,4% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim;
3) 77 000 zł dla napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu - wnosi w wysokości 2,7% ogólnej wartości sprzedaży tych napojów w roku poprzednim.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że składane przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oświadczenie o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy zobowiązany będzie ponieść opłatę podstawową określoną w art. 111 ust. 2 uwtpa, czy opłatę podwyższoną (zgodnie z art. 111 ust. 5 i 6 uwtpa). W rezultacie również dane zawarte w tymże oświadczeniu o wartości sprzedaży przez przedsiębiorcę w danym roku napojów alkoholowych mają wpływ na wielkość kwot pozyskanych dodatkowo na finansowanie przez gminę zadań związanych z szeroko pojętą profilaktyką uzależnień od alkoholu.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowany w judykaturze sądów administracyjnych stanowisko, iż ustawodawca celowo w art. 18 ust. 10 pkt 5 utwpa posłużył się terminem "fałszywe dane", a nie przykładowo "dane nieprawdziwe". Użyty przez ustawodawcę termin wskazuje na konieczność zbadania celu działania przedsiębiorcy, w szczególności wyjaśnienia zamiaru, jaki mu towarzyszył. Istotne jest też zbadanie skutku, jaki chciał osiągnąć. Należy stanąć na stanowisku, iż nie można mówić o podaniu danych "fałszywych" w przypadku stwierdzenia, iż do podania nieprawdziwych danych wyszło w wyniku omyłki, bądź nawet przyjęcia wadliwej metody wyliczeń, jeżeli w jej wyniku nie nastąpiło uszczuplenie budżetu gminy należnej poprzez zaniżenie wysokości należnej od przedsiębiorcy opłaty rocznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1581/15, wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w innym z orzeczeń, z czym należy się zgodzić, przyjęcie, że dla zastosowania sankcji określonej w art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa wystarczającym jest przedstawienie fałszywych danych, bez odniesienia relacji, jaka zachodzi pomiędzy tymi "fałszywymi danymi", a ustaloną w oparciu o nie opłatą roczną, rodzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności takiej wykładni z zasadą proporcjonalności ustanowioną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (wyrok NSA z 31 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2423/14).
W konsekwencji należy przyjąć, że na gruncie normy określonej w art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa nie każdy przypadek podania przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu dla celów wyliczenia omawianej opłaty uzasadnia zastosowanie sankcji cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Aby sankcja ta mogła być zastosowana, podanie przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu musi mieć kwalifikowany charakter, jako przejaw przedstawienia fałszywych danych. Ma to miejsce w sytuacji świadomego wprowadzenia w błąd organu przez przedsiębiorcę co do wartości sprzedanego alkoholu, mimo posiadania wiedzy co do ich niezgodności ze stanem rzeczywistym (por. wyrok NSA z 31 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2398/14).
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę, że obowiązek ciążący na przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych (określony w art. 111 ust. 4 uwtpa) dotyczy złożenia pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, a opłata za korzystanie z zezwolenia – zgodnie z art. 111 ust. 1, 2, 5 i 6 uwtpa – uzależniona jest od tejże wartości sprzedaży wyliczanej dla poszczególnych zezwoleń (na sprzedaż napojów alkoholowych: 1. o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa; 2. o zawartości od 4,5% do 18% alkoholu /z wyjątkiem piwa; 3. o zawartości powyżej 18% alkoholu), wymaga rozważenia, czy dopuszczalne jest na gruncie art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa sankcjonowanie cofnięciem przedsiębiorcy wszystkich zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, w przypadku stwierdzenia naruszeń w zakresie wartości sprzedaży napojów alkoholowych w jednym tylko oświadczeniu.
Z taką sytuacją mamy bowiem do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku przeprowadzonej kontroli przedsiębiorcy, a następnie postępowania o cofnięcie zezwoleń (wszystkich trzech posiadanych przez skarżącego) organy orzekające ustaliły, że skarżący w oświadczeniu za rok 2020 r. dotyczącym sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) podał niższą niż w rzeczywistości (a wynikającą z dokumentacji księgowej) wartość sprzedanego w 2020 r. w lokalu przy u. S. lok. [...] napojów alkoholowych. W oświadczeniu wskazano kwotę 67.762,20 zł, zaś wartość księgową ustalono na 87.784,32 zł. Jednocześnie organy orzekające nie stwierdziły uchybień w oświadczeniu dotyczącym wartości sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, a także w oświadczeniu dotyczącym sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 18% alkoholu. Oświadczeń tych nie dołączono do akt sprawy i nie stanowiły one przedmiotu oceny organów orzekających, jak i dowodu na okoliczność zastosowania sankcji, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa.
Dokonując oceny we wspomnianym zakresie Sąd pragnie zaznaczyć, że znana jest mu treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 2/07, gdzie stwierdzono, że w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2), objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz na piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1), organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu.
W ocenie Sądu, jak wynika nie tylko z samej tezy uchwały, ale i jej uzasadnienia, zasadniczym motywem jej podjęcia był jednak inny aspekt, aniżeli występujący w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu uchwały skład poszerzony 7 sędziów NSA zważył, iż "zasadniczym jednak argumentem na rzecz odrzucenia możliwości wiązania cofnięcia określonego zezwolenia wyłącznie z okolicznościami dotyczącymi korzystania z tego zezwolenia jest stwierdzenie, że w ramach obecnie obowiązującego modelu reglamentacji sprzedaży napojów alkoholowych wymagania dotyczące sprzedaży określa ogólnie ustawa, w odniesieniu do wszystkich rodzajów napojów alkoholowych, nie zaś indywidualne zezwolenie na sprzedaż w odniesieniu do rodzaju alkoholu objętego tym zezwoleniem. W konsekwencji przepisy art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości określają przesłanki cofnięcia zezwolenia w oderwaniu od konkretnego rodzaju alkoholu czy też rodzaju zezwolenia. Cofa się zezwolenie, jeżeli dopuszczono się sprzedaży napojów alkoholowych (a więc jakiegokolwiek napoju alkoholowego) osobom nieletnim (art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) bądź jeżeli np. sprzedawano jakikolwiek alkohol bez zezwolenia (art. 18 ust. 10 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 7 pkt 1). Cofnięcie zezwolenia określonego rodzaju nie jest wyłącznie sankcją za niewłaściwe, niezgodne z prawem korzystanie z tego zezwolenia, lecz sankcją za naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, odnoszących się w jednakowym stopniu do wszystkich napojów alkoholowych." NSA wskazał dalej, iż: "Na tej podstawie za ratio legis interpretowanych przepisów można uznać dążenie do wyeliminowania z obrotu napojami alkoholowymi przedsiębiorcy, który dopuścił się naruszenia warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, nie zaś ograniczenie jego udziału w obrocie do sprzedaży tych napojów alkoholowych, które do tej pory sprzedawał zgodnie z warunkami i zasadami sprzedaży. Uznając cofnięcie zezwolenia za rodzaj sankcji stanowiącej konsekwencję naruszenia ustawowych warunków sprzedaży napojów alkoholowych, należałoby interpretować przepisy prawne dotyczące stosowania tej sankcji w sposób zapewniający osiągnięcie wszystkich jej celów, a więc nie tylko spowodowanie dolegliwości dla naruszającego prawo, ale również ochronę (w tym ochronę prewencyjną) wartości i dóbr, w które godziło naruszanie warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Przedsiębiorca, który sprzedawał piwo osobom nieletnim albo pozwalał na spożywanie tego napoju alkoholowego w miejscu sprzedaży nie mając odpowiedniego zezwolenia, nie daje rękojmi, że nie będzie tak postępował w tym punkcie sprzedaży z innymi napojami alkoholowymi.
Odnosząc się następnie do zarzutu, iż taka wykładnia przepisu art. 18 ust. 10 pkt 2 uwtpa mogłaby naruszać zasadę proporcjonalności, wynikającą z określonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego, NSA stwierdził, że Konstytucja RP dopuszcza ograniczanie wolności gospodarczej w drodze ustawy, jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny (art. 22). Z kolei przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. NSA stanął na stanowisku, iż: "Nie ulega wątpliwości, że cele ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wynikające już z tytułu ustawy i określone w jej preambule oraz w przepisach prawnych, całkowicie usprawiedliwiają ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych. Życie obywateli w trzeźwości jest wartością niedającą się w żaden sposób porównać z utratą korzyści majątkowych przez przedsiębiorcę prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych niezgodnie z prawem. Dlatego powoływanie się na zasadę proporcjonalności nie jest w tym przypadku uzasadnione. (...) całkowicie niewłaściwe, wynikające z niezrozumienia istoty problemu są stwierdzenia formułowane niekiedy w orzeczeniach sądowych, że sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia za chociażby jednorazową sprzedaż napojów alkoholowych osobie niepełnoletniej jest zbyt surowa, dotkliwa i niewspółmierna do czynu. Każdy taki czyn bowiem jest wyraźnie i oczywiście sprzeczny z celami wyznaczonymi przez ustawę o wychowaniu w trzeźwości i wymaga w związku z tym takiego samego potraktowania."
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, odmienne od zaprezentowanego w powołanej uchwale stanowisko należy przyjąć w sytuacji, gdy mamy do czynienia z naruszeniem, o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa, tj. przedstawienia przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 (o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim). W tym bowiem wypadku nie mamy do czynienia z nieprzestrzeganiem określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) i nie można uznać, by dochodziło do naruszenia fundamentalnych z punktu widzenia celów ustawy wartości i dóbr prawnie chronionych tj. uznania życia obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu (zgodnie z preambułą), realizowanych m.in. przez zakaz sprzedaży osobom nieletnim (art. 15), zakaz reklamy i sprzedaży napojów alkoholowych w określonych miejscach i czasie (art. 14), zakaz wnoszenia napojów alkoholowych na teren określonych obiektów (art. 16), czy obowiązek niedopuszczenia do pracy pracownika pod wpływem alkoholu (art. 17), a w konsekwencji przez sankcję w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż osobom nieletnim (art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a uwtpa), względnie za nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2 uwtpa).
Sąd przyjął, że naruszenie polegające na przedstawieniu przez przedsiębiorcę fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych nie jest równoznaczne z nieprzestrzeganiem określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, co wynika wprost z treści przepisu art. 18 ust. 10 uwtpa, w którym obie te przesłanki ustawodawca potraktował rozłącznie. Prowadzić może ono bowiem – w zależności od rozmiarów naruszenia - do umniejszenia opłaty za korzystanie z zezwolenia za sprzedaż napojów alkoholowych, a jedynie pośrednio wpływać może na umniejszenie gminnych środków na finansowanie zadań prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu.
W związku z powyższym uwzględnić należy, iż tak jak w przepisach art. 111 ust. 1-9 uwtpa ustawodawca ustanowił opłaty za korzystanie z zezwoleń za sprzedać poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, tak też wyraźnie w art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa przewidział sankcję w postaci cofnięcia konkretnego (pojedynczego) zezwolenia za naruszenie polegającego na przedstawieniu fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych.
W rezultacie Sąd stoi na stanowisku, że nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą proporcjonalności przyjętą w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, znajdującej również wyraz w art. 8 § 1 Kpa, jest cofnięcie przedsiębiorcy wszystkich posiadanych przezeń zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych poszczególnych rodzajów (o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa, 4,5%-18% /z wyj. piwa/ oraz powyżej 18%) w przypadku stwierdzenia przedstawienia fałszywych danych o wartości sprzedaży jednego rodzaju napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Zasada proporcjonalności jest powszechną zasadą prawa obowiązującą w cywilizowanych krajach świata. W prawie europejskim jest zasadą traktatową, przy czym reguły stosowania tej zasady objęte zostały protokołem w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności. Na tę zasadę powołują się często trybunały europejskie, a także Trybunał Konstytucyjny. Niejednokrotnie, nie mówiąc wprost o tej zasadzie, odwołuje się do niej poprzez wskazanie konieczności wyważenia interesów lub zachowania proporcji między celem, który chce się osiągnąć a środkami, które mają służyć osiągnięciu tego celu (por. wyrok NSA z 31 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2398/14).
Ponadto w świetle wykształconych zasad wykładni przepisów prawa, zwłaszcza, gdy wiąże się to wymierzeniem sankcji o charakterze publicznoprawnym, w pierwszej kolejności treść przepisu w zakresie powinności zachowania się zgodnego z nim przez jego adresata, wyznacza treść słowna (semantyczna) słów i wyrażeń użytych w tym przepisie (wykładnia językowa). Użycie w przepisie art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa, mającym wysoce sankcyjny charakter za jego naruszenie, zwrotów "zezwolenie ... cofa się" oraz "w oświadczeniu", a więc w obu przypadkach liczby pojedynczej, nie pozwala na zastosowanie wykładni rozszerzające i pozbawienia przedsiębiorcy wszystkich zezwoleń, jeżeli naruszeń dopuścił się w pojedynczym oświadczeniu.
W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu, brak było podstaw do cofnięcia skarżącemu zezwolenia nr [...] z [...].04.2021 r. na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% alkoholu oraz piwa a także zezwolenia nr [...] z [...].04.2021 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18%, albowiem kwestionowane przez organy orzekające oświadczenie strony z [...] stycznia 2021 r. obejmowało jedynie wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,5% do 18% w D. zlokalizowanych przy ul. [...] w P.
W związku z powyższym Sąd uznał, że obie zaskarżone decyzje SKO w Poznaniu z [...] lutego 2022 r. o nr [...] i o nr [...] oraz poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta Poznania z [...] stycznia 2021 r. dotyczące cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa i powyżej 18% – jako naruszające przepisy prawa materialnego art. 18 ust. 10 pkt 5 w zw. z art. 111 ust. 4 uwtpa – wymagają na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 Ppsa uchylenia, a postępowanie administracyjne w tym zakresie - jako bezprzedmiotowe - wymaga na podstawie art. 145 § 3 Ppsa umorzenia. Ostatnio powołany przepis przewiduje bowiem, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (a więc m.in. w przypadku gdy sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Dlatego na podstawie ww. przepisów Sąd orzekł, jak w pkt I. i III sentencji wyroku.
Odnosząc się zaś do zaskarżonej decyzji SKO w Poznaniu z [...] lutego 2022 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania z [...] stycznia 2021 r. dotyczącej cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,% do 18% (z wyjątkiem piwa) Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jakkolwiek skarżący nie kwestionuje okoliczności, że doszło do podania przez niego nieprawdziwych danych o wartości sprzedaży w 2020 r. napojów alkoholowych o zawartości alkoholu 4,5-18% w oświadczeniu z 21 stycznia 2021 r., to Sąd w oparciu o przepis art. 134 Ppsa nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dostrzega nierzetelność przeprowadzonego przez organy orzekające w tym zakresie postępowania, zebranych dowodów i wniosków wskazanych w uzasadnieniach wydanych decyzji.
Wyjaśnić należy, że na skutek zawiadomienia skierowanego do skarżącego przez Prezydenta Miasta Poznania pismem z [...] października 2021 r. skarżący – jak wynika z jego pisma z [...] listopada 2021 r. – przedłożył organowi:
pełnomocnictwo szczególne PPS-1,
dowód opłaty od pełnomocnictwa,
zestawienie sprzedaży wg asortymentu,
zestawienie sprzedaży całego asortymentu za 2020 r.,
fakturę za zakup licencji Subiekt GT na kolejny okres rozliczeniowy,
zestawienie dokonanych zakupów napojów alkoholowych wraz z fakturami zakupu,
inwenturę początkową i końcową w 2020 r.,
rejestry sprzedaży za 2020 r.,
rejestry zakupów za 2020 r.,
deklaracje VAT oraz JPK VAT za 2020 r.,
książkę przychodów i rozchodów za 2020 r.
W protokole czynności sprawdzających z [...] -[...] listopada 2021 r. pracownicy organu I instancji potwierdzili, że pełnomocnik strony ww. dokumenty dostarczył i na tej podstawie stwierdzili, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu 4,5-18% (z wyjątkiem piwa) w 2020 r. wyniosła 87.784,32 zł, podczas gdy w oświadczeniu przedsiębiorca podał ową wartość na kwotę 67.672,20 zł.
Organy orzekające wydając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa decyzje cofające skarżącemu przedmiotowe zezwolenie oparły się na powyższych ustaleniach, dodatkowo wskazując, że strona ich nie zakwestionowała. Zważyć należy jednak, że organy nie zebrały prawidłowo materiału dowodowego ani nie oceniły go w jego całokształcie. Akta sprawy nie zawierają bowiem zasadniczej części dokumentów, które rzekomo przedstawiła organowi I instancji strona. Poza pełnomocnictwem szczególnym, dowodem uiszczenia opłaty od pełnomocnictwa, zestawienia sprzedaży towarów z 2020 r. według asortymentu, dokumentu zakupów wg towaru, faktury VAT dokumentującej abonament programu Subiekt GT, w aktach sprawy brak jest pozostałych ww. dokumentów. Jednocześnie zauważyć należy, iż dowód, w oparciu o który organy stwierdziły, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu 4,5-18% za 2020 r. wyniosła 87.784,32 zł, a nie jak wskazano w oświadczeniu 67.762,20 zł, zawiera w zestawieniu sprzedaży wg towarów pozycję zakupową nr 18 opisaną jako "butelka do [...]", a więc asortyment inny aniżeli napój alkoholowy o zawartości alkoholu 4,5-18%. Okoliczności te w połączeniu z niezebraniem pozostałych dowodów przedstawionych przez stronę i ich wszechstronnej oceny, podważają wiarygodność ustaleń organów w zakresie stwierdzonego naruszenia. Wskazać przy tym należy, iż uzasadnienia faktyczne wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji nie zawierają wyjaśnień w tym zakresie.
W tym stanie sprawy Sąd uznał za przedwczesne odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania (7 i art. 8 § 1 Kpa) poprzez nieuwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz naruszenia zasady proporcjonalności w tym zakresie. Powyższe można będzie bowiem ocenić dopiero w wówczas, gdy organy na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego w całokształcie materiału dowodowego uznają, że ziściły się przesłanki do cofnięcia stronie zezwolenia nr [...] wydanego skarżącemu [...].09.2019 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 4,5% do 18%.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 Ppsa orzekł, jak w pkt II. sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę jedynie w tym zakresie organ I instancji zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowody i dokonać rzetelnej jego oceny pod kątem zasadności zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 5 uwtpa.
Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800) zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 2031 zł, jako sumę uiszczonych wpisów od skarg (3x500 zł), opłat od pełnomocnictw (3x17 zł) oraz stawki wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł). Biorąc pod uwagę, iż skargi w połączonych sprawach zostały sformułowane jednobrzmiąco Sąd uznał za zasadne odstąpienie od zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika strony od każdej z wniesionych skarg, przyznając wynagrodzenie w wysokości jednokrotnej stawki (pkt IV sentencji wyroku).