III SA/Po 375/25

III SA/Po 375/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /przewodniczący/
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 41 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 28 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2025 roku sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 listopada 2023 r, o nr [...], nr [...] Prezydent Miasta [...] nałożył na M. M. karę pieniężną w kwocie 6.608,90 zł za umieszczenie bez zezwolenia zarządcy drogi ogrodzenia na terenie działki przy ul. [...] w [...] . W dniu 15 grudnia 2023 roku M. M. złożył odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.
We wniosku wskazano ,że strona w październiku 2023 roku zmieniała miejsce zamieszkania ,po dość długim okresie przeprowadzki i nie maiła możliwości odebrania korespondencji, w tym odwołania pod adresem przy ul. [...] w [...]. Organy nie pouczyły ,że uczestnik postępowania winien informować o każdej zmianie miejsca zamieszkania. Powyższe stanowi naruszenie zasady informowania , a żadne z kierowanych do strony pism nie zawierało takiego pouczenia.
W dniu 14 kwietnia 2025 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W tym samym dniu 14 kwietnia 2025 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją o nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano że fakt, iż M. M. zmienił miejsce zamieszkania i nie miał możliwości odbioru korespondencji od organu nie oznacza,że strona nie wiedziała, że toczy się postępowanie administracyjne. Powinna więc spodziewać się ,że skoro postępowanie wszczęto, to zostanie zakończone. Przytoczono treść art. 41 §1 i 2 Kpa, zgodnie z którym strona winna poinformować organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie adresu. Zdaniem Kolegium ewentualny brak pouczenia o tym obowiązku nie może powodować ,że doręczenie pod dotychczasowym adresem będzie nieskuteczne.
Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu . W uzasadnieniu podniesiono ,że organy administracji publicznej muszą przekazać niezbędne informacje , na podstawie których strona może dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach .Obowiązków informacyjnych nie należy utożsamiać z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej , udzielania porad prawnych czy instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania.Organ administracji ma obowiązek pouczenia strony o obowiązku powiadamiania o zmianie adresu, a brak takiego pouczenia stanowi naruszenie zasad informowania stron. Podkreślono kierunek aktualnego orzecznictwa odnośnie kwestii pouczenia stron o powyższym obowiązku.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz.
137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r.
poz. 1634, dalej w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji
publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie
stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w
przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia
terminu do wniesienia odwołania, wydane m.in. na podst. art. 58 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Zgodnie z tym przepisem przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o
przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie
uchybiono. Strona wypełniła dyspozycję tego przepisu.
Analiza przepisów art.40-44 Kodeksu postępowania administracyjnego nie pozostawia wątpliwości, że po pierwsze skuteczność
zastępczego sposobu doręczenia pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tych przepisach, a
uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie
doręczenia.
Po drugie uniemożliwia przyjęcie skutku doręczenia, o którym mowa w art. 41 § 2 k.p.a. na adres nieaktualny. Zgodnie bowiem z art. 41
§ 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej
o każdej zmianie swojego adresu. W myśl art. 41 § 2 k.p.a., w razie zaniedbania przez strony, ich przedstawicieli i pełnomocników
obowiązku polegającego na informowaniu w toku postępowania organu administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, doręczenie
pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.W ugruntowanym orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa administracyjnego dominuje
pogląd, zgodnie z którym zastosowanie art. 41 § 2 k.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o
skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku normowanego w art. 41 § 1 k.p.a. Wynika to z ogólnej zasady określonej w art. 9
k.p.a., stanowiącym, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o
okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania
administracyjnego oraz że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu
nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niedopełnienie tych obowiązków przez organ stanowi
naruszenie prawa. Należy stwierdzić zatem, że obowiązkiem organu jest pouczenie strony przy pierwszym doręczeniu o treści art. 41
k.p.a.
Skoro na organie administracji spoczywa obowiązek pouczenia strony o treści przepisu art. 41 § 1 i § 2 k.p.a., to brak pouczenia w tym
zakresie stanowiłby naruszenie art. 9 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, powodujące jednocześnie nieskuteczność prawną
doręczenia pod dotychczasowym adresem i to mimo zaniechania przez stronę powiadomienia o jego zmianie . Brak pouczenia, pouczenie
niepełne lub błędne powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest niezawinione przez stronę, a tym samym nie może
szkodzić stronie. Dlatego taka okoliczność może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 28 stycznia
2014 r., sygn. akt I OZ 30/14; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 61/12 i z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt II GSK 734/09).
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nie pouczył strony o treści art. 41 k.p.a. Rację należy przyznać stronie ,że
ani z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 7 września 2023 roku ,ani z zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego z dnia
29 września 2023 roku nie wynika, aby strona pouczenie takie otrzymała.
W związku z tym Kolegium nie miało podstaw do przyjęcia, iż prawidłowe było doręczenie stronie decyzji z 2 listopada 2023 roku o
wymierzeniu kary pieniężnej , gdyż przepis art. 41 § 2 k.p.a., wprowadzający domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym
adresem, może mieć zastosowanie tylko w razie pouczenia strony o skutkach zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu administracji
publicznej prowadzącego postępowanie, o zmianie adresu w toku postępowania .Dopiero po tym powiadomieniu aktualizuje się obowiązek
strony zawiadamiania organu o każdej zmianie jej adresu (np. wyrok NSA z 7 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1695/19). Strona przed
wszczęciem postępowania nie jest zobowiązana do powiadamiania wszystkich organów administracji publicznej, przed którymi potencjalnie
mogą toczyć się jakieś postępowania administracyjne z jej udziałem, o zmianie swojego adresu. Podobnie na stronie po zakończeniu
postępowania nie ciąży obowiązek zawiadamiania organu o zmianie adresu. Naruszenie przez organ tych przepisów, spowodowało, że strona
przypadkiem uzyskała informację ,że wobec niej zapadło rozstrzygnięcie .Uzasadnionym więc w całości był jej wniosek o przywrócenie
terminu do dokonania czynności.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w pkt 1
wyroku. W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd postanowił natomiast o kosztach postępowania
sądowego.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym
rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją
art. 153 p.p.s.a.