III SA/Po 375/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-11-05
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowykara pieniężnaprzekroczenie masyprawo o ruchu drogowymustawa o transporcie drogowymdrewnogęstość drewnakontrola drogowaWSAuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o nałożeniu kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przewożącego drewno, wskazując na konieczność uwzględnienia normatywnej gęstości drewna przy obliczaniu jego masy.

Sąd uchylił decyzje nakładające karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów przewożącego drewno. Kluczowym błędem organów było oparcie się wyłącznie na wadze zespołu pojazdów, zamiast zastosowania przepisu Prawa o ruchu drogowym, który nakazuje obliczanie masy drewna na podstawie jego objętości i normatywnej gęstości. Sąd podkreślił, że przy przewozie drewna, rzeczywista masa ładunku powinna być ustalana zgodnie z tym przelicznikiem, a nie bezpośrednim ważeniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Inspektor Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, które nałożyły na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekroczonej o co najmniej 20%. Sąd uznał, że organy obu instancji popełniły błąd, opierając się wyłącznie na wyniku ważenia zespołu pojazdów, który wykazał przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie art. 61 ust. 15 Prawa o ruchu drogowym, który stanowi, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. W tym przypadku, dla drewna sosnowego, norma wynosi 740 kg/m3. Organy miały obowiązek obliczyć masę drewna na podstawie okazanej przez kierowcę objętości (27,36 m3) i tej normatywnej gęstości, a nie polegać jedynie na wskazaniu wagi. Sąd podkreślił, że definicja "rzeczywistej masy całkowitej" obejmuje masę własną pojazdu oraz masę przewożonego drewna ustaloną zgodnie z art. 61 ust. 15 P.r.d. W związku z tym, organy powinny były przeprowadzić odpowiednie obliczenia, czego zaniechały, koncentrując się na protokole ważenia. Sąd uchylił obie decyzje, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, należy stosować przepisy dotyczące normatywnej gęstości drewna.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 61 ust. 15 Prawa o ruchu drogowym nakazuje obliczanie masy drewna na podstawie jego objętości i normatywnej gęstości, a nie wyłącznie na podstawie bezpośredniego ważenia zespołu pojazdów. Organy błędnie zignorowały ten przepis.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

P.r.d. art. 61 § ust. 15

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna.

u.t.d. art. 92a § ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2

Ustawa z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia art. 3 § ust. 1 pkt 2

Określa dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów (40 ton dla zespołu z co najmniej 5 osiami).

Rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 02 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna

Określa normatywną gęstość drewna dla różnych gatunków, np. dla sosny 740 kg/m3.

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące postępowania administracyjnego, w tym zasady wyjaśniania stanu faktycznego, oceny dowodów i uzasadniania decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 15 Prawa o ruchu drogowym poprzez nieuwzględnienie normatywnej gęstości drewna przy obliczaniu jego masy. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak ponownego ważenia pojazdu pomimo zastrzeżeń kierowcy.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów dotyczące braku podwójnego karania za to samo naruszenie (nie były przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie).

Godne uwagi sformułowania

Organy obu instancji mylnie uznały, że kierowca nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu. Zastrzeżenie kierowcy co do wyników pomiaru zgłoszone do protokołu stanowi istotną w sprawie okoliczność, która zgodnie z zasadą wnikliwości działania oraz zasadą zaufania obywateli do organów państwa winna doprowadzić organ do konkluzji o konieczności ponownego ważenia. Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że ww. wyjątek nie znajduje zastosowania. W myśl § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dopuszczalna masa całkowita pojazdu [...] nie może przekraczać [...] 40 ton. Uszło uwadze organów obu instancji, że przy ustalaniu masy przewożonego drewna znaczenie ma uśredniona waga tego drewna, wynikająca z przepisów ww. rozporządzenia, jego normatywna gęstość, nie zaś wskazanie wagi użytej do pomiaru. Sąd powtarza, że zgodnie z art. 61 ust. 15 P.r.d. przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna.

Skład orzekający

Marzenna Kosewska

sprawozdawca

Walentyna Długaszewska

przewodniczący

Zbigniew Kruszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania masy ładunku przy przewozie drewna oraz obowiązków organów kontrolnych w przypadku zastrzeżeń kierowcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przewozu drewna i stosowania art. 61 ust. 15 P.r.d. oraz zasad postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów prawa, nawet w pozornie rutynowych kontrolach. Pokazuje też, jak ważne są prawa kierowcy i obowiązki organów w procesie dowodzenia.

Czy waga kłamie? Sąd wyjaśnia, jak prawidłowo obliczyć masę przewożonego drewna.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 375/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 61 ust. 15
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 5 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2024 roku sprawy ze skargi R. C. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...]; II. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 2.217,- (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 lutego 2023 r. nr [...] W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 180 z późn. zm., dalej także jako u.t.d.) nałożył karę pieniężną w wysokości 10 000 zł na R. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Organ stwierdził naruszenia określone w przepisie lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. jako dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%.
W odwołaniu R. C. (dalej także jako strona, skarżący) zastępowany przez zawodową pełnomocnik, wniósł o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie z zastosowaniem kwalifikacji prawnej z przepisu lp. 10.2.1 zał. nr 3 do u.t.d. tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o mniej niż 5%. Nadto wniósł o połączenie obu spraw za to samo naruszenie, w których W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzje. Pełnomocnik zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak należytej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
2. art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie ustaleń, które statuują wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, względnie o nałożeniu kary pieniężnej w przedstawionej wysokości,
3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niespójne uzasadnienie decyzji;
4. art. 75 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez stronę, pomimo, iż dowody te przyczyniłyby się w sposób bezpośredni do wyjaśnienia sprawy,
5. art. 92a ust 1, ust. 3 i ust. 7 u.t.d. w związku z przepisem lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do tej ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego zgromadzenia i błędnej oceny materiału dowodowego,
6. art. 92c ust 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego.
Decyzją z 30 kwietnia 2024 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. l), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit d), art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c u.t.d., przepis lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. - zwanej dalej P.r.d.), § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2024 r. poz. 502) - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje.
Dnia 13 grudnia 2022 r. na drodze ekspresowej S5 w okolicy MOP [...] został zatrzymany do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z 3-osiowego ciągnika siodłowego [...] nr rej. [...] wraz z 2-osiową naczepą [...] nr rej. [...] Pojazdem kierował J. J., wykonujący przewóz drewna (drewno sosnowe dłużycowe - ładunek podzielny). Kierowca okazał kwit wywozowy z ilością drewna 27,36 m3 co odpowiada 20 246,40 kg, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 02 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r. poz. 536, dalej także jako rozporządzenie w sprawie gęstości drewna).
Po zważeniu stwierdzono rzeczywistą masę całkowitą zespołu pojazdów: 49,25 t, zatem organ uznał, że miało miejsce przekroczenie dopuszczalnej wartości o 9,25 t czyli o 23,1%. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm., dalej także jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów), dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton.
W trakcie kontroli wykonano pomiar nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej przy użyciu przenośnej wagi samochodowej [...] (o podanym w decyzji znaku, numerze fabrycznym i roku produkcji a także świadectwie legalizacji ponownej), w miejscu ważenia dla którego sporządzono stosowny operat techniczny. Kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących uprawnieniach, miał możliwość zapoznania się z instrukcją wag oraz sposobem ważenia. Nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu. Kierowca nie podpisał protokołu kontroli z uwagi na zgłoszone zastrzeżenie; w ocenie kierowcy waga przewożonego ładunku powinna przekroczyć jedynie 400 kg.
Organ nie zgodził się, że z tego samego tytułu zostały wszczęte dwa odrębne postępowania administracyjne o nałożenie kary pieniężnej a tym samym, że dochodzi do podwójnego karania. W niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej były przepisy ustawy o transporcie drogowym a nie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. art. 140aa i 140ab, stanowią, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Organ powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 29 czerwca 2023 r. II GSK 624/20).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. C., zastępowany przez tą samą pełnomocnik, wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak należytej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
2. art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie ustaleń, które statuują wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, względnie o nałożeniu kary pieniężnej w przedstawionej wysokości;
3. art. 8 § 1 w związku z art 11 i art 78 § 1 k.p.a., poprzez przeprowadzenie kontroli drogowej z naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej: nie wysłuchano pracownika strony i nie dokonano ponownego ważenia pojazdu, pomimo wyraźnych zastrzeżeń kierowcy, co doprowadziło do wydania decyzji;
4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niespójne uzasadnienie decyzji;
5. art. 75 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez stronę, pomimo, iż przyczyniłyby się bezpośrednio do wyjaśnienia sprawy,
6. art. 92a ust 1, ust. 3 i ust. 7 u.t.d. w związku z przepisem lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do tej ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego zgromadzenia i błędnej oceny materiału dowodowego,
7. art. 92c ust 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego.
Organy obu instancji mylnie uznały, że kierowca nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu. Zastrzeżenie kierowcy co do wyników pomiaru zgłoszone do protokołu stanowi istotną w sprawie okoliczność, która zgodnie z zasadą wnikliwości działania oraz zasadą zaufania obywateli do organów państwa winna doprowadzić organ do konkluzji o konieczności ponownego ważenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Obie decyzje wydane w sprawie nie mogą pozostać w obrocie prawnym, aczkolwiek z powodu innego, niż podniesione w skardze.
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; ma obowiązek dokonać oceny legalności działania organów administracji również z urzędu.
Przedmiot kontroli Sądu w tym postępowaniu stanowiła decyzja Inspektor Transportu Drogowego z 30 kwietnia 2024 r. który utrzymał w mocy decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 16 lutego 2023 r. Organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł bowiem stwierdził naruszenie określone w przepisie lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. jako dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%.
Materialnoprawną podstawę nałożonej kary pieniężnej stanowią art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 2 u.t.d. oraz lp.10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. a także § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm., dalej także jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów).
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.
Jak wynika z art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do u.t.d.
Na podstawie lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, jest objęte karą pieniężną w wysokości 10 000 zł.
W myśl § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie, co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Stosownie zaś do § 57 ust. 3 tego rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 t.
Jak wynika z ustaleń faktycznych, które nie były kwestionowane, kontrolowany samochód ciężarowy został po raz pierwszy zarejestrowany w 2003 r., ale naczepa ciężarowa pierwszy raz została zarejestrowana w 2008 r. Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że ww. wyjątek nie znajduje zastosowania. Wykładnia językowa ww. przepisu § 57 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów wskazuje, że zarówno pojazd silnikowy, jak i przyczepa muszą być zarejestrowane przed dniem 13 marca 2003 r. co wynika ze słowa "zarejestrowanych" odnoszącego się zarówno do pojazdu silnikowego i naczepy (por. wyrok NSA z 16 września 2010 r. II GSK 791/09; Lex).
Ze przywołanych regulacji prawnych wynika, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego, organ jest co do zasady zobowiązany do ustalenia i nałożenia kary pieniężnej, w wysokości określonej przepisami prawa.
Warunki przewozu ładunku zostały uregulowane w ustawie z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 z późn. zm., dalej jako P.r.d.). Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 61 ust. 1 P.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Przewóz drewna stanowi jednak wyjątek od tej zasady. Ustawodawca wskazał wprost w ust. 15 tego artykułu, że przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Z kolei w ust. 16 tego artykułu umieścił delegację ustawową do określenia w drodze rozporządzenia gęstości drewna, każąc uwzględniać w szczególności gatunki drewna mające zastosowanie w przemyśle i budownictwie, jego rodzaj i postać, w jakiej jest ono przewożone, mając na uwadze potrzebę ustalenia masy przewożonego drewna w celu uniknięcia przekroczenia nacisków osi pojazdów i ograniczenia negatywnego wpływu na stan techniczny dróg. W realizacji ww. delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 02 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r. poz. 536, dalej jako rozporządzenie w sprawie gęstości drewna).
Kontrolowana przez Sąd sprawa dotyczy przeładowanego zespołu pojazdów wiozącego drewno, sosnowe. Przeprowadzający kontrolę zważyli zespół pojazdów i stwierdzili, na podstawie wskazań wagi, że dopuszczalna masa całkowita została przekroczona. Uszło uwadze organów obu instancji, że przy ustalaniu masy przewożonego drewna znaczenie ma uśredniona waga tego drewna, wynikająca z przepisów ww. rozporządzenia, jego normatywna gęstość, nie zaś wskazanie wagi użytej do pomiaru.
Sąd powtarza, że zgodnie z art. 61 ust. 15 P.r.d. przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. W trakcie kontroli kierowca okazał kwit wywozowy na drewno, zgodnie z którym przewoził 27,36 m3 drewna sosnowego (k. 71). Co więcej, w celu potwierdzenia ilości przewożonego drewna inspektor transportu drogowego przy udziale strażnika leśnego przeprowadził kontrolę wywozu drewna, potwierdzając, że przewożone jest 27,36 m3 drewna sosnowego i stwierdzając brak nieprawidłowości (protokół nr [...] z kontroli wywozu drewna, k. 74).
W ocenie Sądu, skoro z przepisów prawa wynika przelicznik dla ustalenia masy przewożonego ładunku drewna, to ocena, czy nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów przewożącego drewno sosnowe, powinna nastąpić z uwzględnieniem wskazanych powyżej regulacji prawnych, czego w kontrolowanej sprawie zabrakło. Innymi słowy, organ powinien był, w świetle art. 61 ust. 15-16 Prawa o ruchu drogowym wykonać działanie matematyczne: ustalić iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości przewożonego drewna oraz procedować dalej, biorąc pod uwagę obliczony iloczyn.
Zgodnie z lp. 15 tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia w sprawie gęstości drewna, w przypadku sosny gęstość drewna [kg/m3] wynosi 740. W związku z powyższym organy obu instancji miały obowiązek przyjąć, że masa przewożonego drewna sosnowego wynosi 27,36 m3 x 740 kg/m3 czyli 20 246,40 kg. Tymczasem organy obu instancji skoncentrowały się na pomiarze wykonanym z użyciem wagi, wywodząc skutki prawne z protokolarnego ważenia zespołu pojazdów wraz z ładunkiem i dowodząc zgodności z prawem tak przeprowadzonej kontroli.
Sąd wskazuje na definicję legalną pojęcia "rzeczywista masa całkowita" – zgodnie z art. 2 pkt 55 P.r.d. jest to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. Przyjąć zatem należy, że rzeczywistą masę całkowitą pojazdu przewożącego drewno stanowi suma masy własnej tego pojazdu oraz masy przewożonego drewna ustalonej w sposób określony w art. 61 ust. 15 P.r.d., którą ustawodawca uznaje za "rzeczywistą masę" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2018 r. II GSK 2396/16 i z 24 stycznia 2017 r. II GSK 1693/16; wyrok WSA w Łodzi z 09 października 2024 r. III SA/łd 331/24; Lex). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela i ten pogląd NSA wyrażony w ww. wyroku II GSK 1693/16, że przepis art. 61 ust. 15 P.r.d. odnosi się do wszystkich gatunków drewna i nie ma żadnych podstaw prawnych do uzależniania możliwości zastosowania tego przepisu od wyników sprawdzenia, czy przewożone drewno ma zastosowanie w przemyśle i budownictwie.
Z uzasadnienia projektu ustawy dodającej ust. 15-16 do art. 61 P.r.d. wynika, że kierowano się ułatwieniem przewoźnikom kalkulacji możliwości transportowych, tak aby przedmiotem wykroczeń popełnianych przez przewoźników nie były przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Jednocześnie rozwiązanie to miało w założeniu ograniczyć negatywny wpływ przewozu drewna pojazdami nienormatywnymi na stan techniczny nawierzchni dróg publicznych, po których przewóz drewna się odbywa (druk nr 4223 Sejm VI kadencji).
Przyjęcie tak opisanej oceny prawnej każe uznać za bezzasadne argumenty skargi, koncentrującej się wprawdzie na wykazaniu niezgodności prawem protokolarnego ważenia zespołu pojazdów wraz z ładunkiem, ale z powodów innych niż ustalanie rzeczywistej masy przewożonego drewna w sposób określony w art. 61 ust. 15 P.r.d.
Końcowo Sąd zaznacza, że poza granicami kontrolowanej sprawy znajduje się ocena wywodów GITD dotyczących braku podwójnego karania za to samo naruszenie tj. wszczętego na podstawie tej samej kontroli odrębnego postępowania dotyczącego przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia (s. 9-11 decyzji). Oba rozstrzygnięcia wydane w kontrolowanej sprawie dotyczą wyłącznie naruszenia określonego w przepisie lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. jako dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%. Jak wynika z Bazy Danych tut. Sądu, skarżący wniósł do Sądu tylko jedną skargę – niniejszą; Sąd nie może odnosić się do postępowania które nie jest utrwalone w aktach sprawy załączonych do skargi.
Ponownie prowadząc postępowanie organ obliczy masę przewożonego drewna kierując się zawartą w tym wyroku oceną prawną i będzie procedował przyjmując tak ustaloną masę przewożonego drewna - jako rzeczywistą.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uchylił obie decyzje wydane w sprawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w związku z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania (wpis od skargi - 400 zł, opłata od pełnomocnictwa – 17 zł, opłata za czynności radcy prawnego – 1 800 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI