III SA/Po 301/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-09-20
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowykara pieniężnaprzewóz na potrzeby własnezezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnikakontrola drogowaustawa o transporcie drogowympostępowanie administracyjnewadliwość decyzjiuchylenie decyzjiWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym z powodu wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na D. sp. z o.o. sp.k. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w tym wykonywanie przewozu bez zezwolenia i z usterką techniczną. Skarżąca twierdziła, że wykonywała przewóz na potrzeby własne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, naruszając zasady postępowania dowodowego i wyjaśnienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę D. sp. z o.o. sp.k. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenia dotyczyły wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia oraz przewozu pojazdem z usterką układu hamulcowego. Skarżąca argumentowała, że przewóz 5 ton kaszy z L. do G. był przewozem na potrzeby własne, a nie zarobkowym transportem drogowym. Organy administracji uznały, że przewóz nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne, ponieważ przewożony towar nie był własnością skarżącej ani nie był związany z jej podstawową działalnością gospodarczą. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasady dotyczące postępowania dowodowego i wyjaśnienia sprawy (art. 7, 8, 11, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.). Sąd wskazał na istotne wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych, zwłaszcza w kontekście oceny dokumentów przedstawionych przez stronę i organów. Z uwagi na wadliwe ustalenie stanu faktycznego, które uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji, który ma uwzględnić ocenę prawną sądu i przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, w szczególności jeśli przewożony towar nie jest własnością przedsiębiorcy ani nie jest związany z jego podstawową działalnością gospodarczą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny w zakresie charakteru przewozu, co uniemożliwiło prawidłową ocenę, czy spełnione zostały warunki przewozu na potrzeby własne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

u.t.d. art. 4 § pkt 3, 4

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja transportu drogowego i niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne.

u.t.d. art. 92a § ust. 1, 3, 7 pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa nałożenia kar pieniężnych za naruszenia przepisów.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

u.t.d. art. 5 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Wymóg posiadania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika.

u.t.d. art. 87 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązki kierowcy w zakresie posiadania dokumentów.

k.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek związania organu administracji oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.

k.p.a. art. 189a § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisów o karach pieniężnych.

k.p.a. art. 189d

Kodeks postępowania administracyjnego

Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

k.p.a. art. 189e

Kodeks postępowania administracyjnego

Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

k.p.a. art. 189f

Kodeks postępowania administracyjnego

Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

u.t.d. art. 92c § ust. 1 pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

u.t.d. art. 66 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Wymogi dotyczące stanu technicznego pojazdu.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia art. 9 § ust. 1 pkt 9 i 10

Warunki techniczne pojazdów.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego art. załącznik 1 § pkt 5.3.5 i pkt 8.4.1

Warunki kontroli ruchu drogowego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Prd art. 66 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Obowiązki kierującego pojazdem.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5

Opłaty za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, naruszając zasady postępowania dowodowego i wyjaśnienia sprawy. Zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia, które wykazywałoby podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie rozpatrywał innych aspektów sprawy, które mogą się zaktualizować wyłącznie w razie ustalenia, że doszło do deliktu administracyjnego. Bez należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy zasadniczo nie można skutecznie sprawdzić prawidłowości zastosowanych do niego przepisów prawa materialnego. Organy obydwu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. zasady wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., jak i przepisy stanowiące ich uszczegółowienie - m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Skład orzekający

Jacek Rejman

sprawozdawca

Marzenna Kosewska

członek

Mirella Ławniczak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wadliwość postępowania administracyjnego w zakresie ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów w sprawach o nałożenie kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki interpretacji przepisów o transporcie drogowym i zasad postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna jest złożona. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Błędy proceduralne organów administracji uchylają karę pieniężną za naruszenie przepisów transportowych.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 301/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Marzenna Kosewska
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 20 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 roku sprawy ze skargi D sp. z o.o. w K. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 7 marca 2023 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 4.017,- (słownie: cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 7 marca 2023 r. nr [...] Inspektor Transportu Drogowego (dalej również: Główny Inspektor; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w K. (dalej również: D. sp.k.; skarżąca; strona), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej również: Wojewódzki Inspektor; organ I instancji) z dnia 11 października 2021 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Decyzja odwoławcza została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - dalej: k.p.a. oraz art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.) - dalej również: u.t.d., art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), § 9 ust. 1 pkt 9 i 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.), pkt 5.3.5 i pkt 8.4.1 załącznika 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2141) oraz lp. 1.1 i lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Decyzja ta została wydane w następującym stanie sprawy wynikającym z jej uzasadnienia.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 11 października 2021 r. nr [...] nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł na D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółkę komandytową w K. .
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Inspektora stanowiły naruszenia polegające na:
- wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji,
- wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd, tj. naruszenia określone w lp. 1.1 i lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Powyższe naruszenia stwierdzono na podstawie materiału dowodowego zebranego podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 9 sierpnia 2021 r. w K. na drodze krajowej nr [...] samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rej. [...], którym kierował Ł. D.. Kierujący wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy. Wymienionym pojazdem kierujący przewoził 5 ton kaszy z L. do G. . Opisany przewóz drogowy kierujący wykonywał w imieniu przedsiębiorcy D. sp.k. Podczas kontroli ustalono, że sprzedawcą przewożonego towaru jest przedsiębiorstwo K. z siedzibą w L. , a jego odbiorcą jest przedsiębiorstwo P. sp.j. z siedzibą w G. . Do wykonania tego przewozu kierujący nie posiadał zezwolenia na wykonywanie przewozu drogowego rzeczy lub licencji. Przeprowadzona kontrola wykazała również, że przedmiotowy pojazd posiada usterkę niebezpieczną, bowiem układ pneumatyczny pojazdu jest nieszczelny i zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przebieg i ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r.
W piśmie z dnia 9 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Inspektor zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie naruszeń ujawnionych w protokole kontroli, tj. naruszeń określonych w lp. 1.1 i lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie strona w piśmie z dnia 8 września 2021 r. wniosła o umorzenie postępowania w zakresie naruszenia określonego w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy, podnosząc, że skontrolowany kierowca wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne zgodnie z okazanym dokumentem uprawniającym do wykonania tego przewozu.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w postaci: 1) umowy o pracę zawartej z Ł. D. w dniu 27 grudnia 2018 r. na okoliczność prowadzenia skontrolowanego pojazdu przez pracownika strony, 2) dowodu rejestracyjnego pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na okoliczność własności tego pojazdu, 3) faktury VAT nr [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r., 4) wydania zewnętrznego nr [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r. i faktury VAT nr [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r. na okoliczność sprzedaży przewożonego towaru przedsiębiorcy G. M. P. F. spółka jawna i wykonywania nieodpłatnego przewozu tego towaru, 5) wypisu z zaświadczenia nr [...] na okoliczność posiadania przez stronę zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, 6) protokołu przesłuchania świadka Ł. D. na okoliczność wykonywania przez stronę niezarobkowego przewozu drogowego i braku usterek w skontrolowanym pojeździe.
Strona podniosła w odwołaniu zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie zakupu kaszy od Ł. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. i sprzedaży tej kaszy przedsiębiorcy "P. spółka jawna", a także wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego przez kierowcę zatrudnionego w przedsiębiorstwie strony i prowadzenia przez niego pojazdu będącego własnością strony. Ponadto skarżąca wskazała na naruszenie art. 4 pkt 4 u.t.d. poprzez przyjęcie, że skontrolowany przewóz drogowy nie był niezarobkowym przewozem drogowym i art. 92c ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu decyzji z dnia 7 marca 2023 r. Inspektor Transportu Drogowego w pierwszej kolejności przywołał brzmienie art. 4 pkt 22 lit. 1 u.t.d. i art. 189a § 2 k.p.a., stwierdzając, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., gdyż kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., a treść art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. w zw. z załącznikiem nr 3 do tej ustawy określa natomiast w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia wskazane w załączniku nr 3. Dodał, że w tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych, w związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na podstawie art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto zauważył że zastosowania w sprawie nie znajdą również art. 189e i art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, bowiem kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do naruszenia z Ip. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor wskazał na definicję niezarobkowego przewozu drogowego wyrażoną w art. 4 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 3 u.t.d. Ponadto zauważył, że w myśl art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Wskazał też na określone w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. obowiązki w zakresie posiadania dokumentów przez kierowcę podczas wykonywania przewozu drogowego.
Organ II instancji wyjaśnił, wskazując na treść art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d., to, w jakiej wysokości karom pieniężnym podlega podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Ponadto wskazał, że w myśl lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12 000 zł. Argumentował, że powołany przepis art. 4 pkt 4 u.t.d. wskazuje, że dla uznania danego przewozu drogowego za niezarobkowy przewóz na potrzeby własne wymagane jest spełnienie łącznie wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie, a brak którejkolwiek z nich powoduje, że nie można wówczas mówić o wykonywaniu przewozu drogowego na potrzeby własne.
Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, że przewóz wykonywany w dniu kontroli nie był przewozem drogowym na potrzeby własne, ponieważ nie spełniał wszystkich przesłanek wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d. W tym dniu kierujący Ł. D. przewoził bowiem w imieniu strony 5 ton kaszy z L. do G. . Przewóz ten wykonywał samochodem ciężarowym marki [...] o nr rej. [...] Jak wynika z dokumentów przewozowych okazanych przez kierującego do kontroli, sprzedawcą przewożonego towaru było przedsiębiorstwo K. z siedzibą w L., a jego odbiorcą przedsiębiorstwo P. spółka jawna z siedzibą w G. (dalej również: P. sp.j.). Organ podniósł, że "okoliczności te potwierdza dokument przewozowy wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia". Na tym dokumencie nie było potwierdzenia odebrania towaru w nim wskazanego. Kierujący okazał do kontroli również "dokument przewozowy wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia i fakturę VAT nr [...] kopia". Organ II instancji stwierdził, że z treści tych dokumentów wynika, iż w dniu kontroli kierujący przewoził także 2,5 tony kaszy jęczmiennej wiejskiej grubej LUZ, którą odebrały Zakłady W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. (dalej również: Zakłady W. sp. z o.o.). Sprzedawcą obydwu ładunków towarów był Ł. J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą K. z siedzibą w L.. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na to, że zeznanie złożone w charakterze świadka przez kierującego pojazdem potwierdza wykonywanie opisanego przewozu. Organ wskazał, że w chwili zatrzymania do kontroli kierujący jechał z D. do G. ; taki przebieg trasy wynika również z opisanych dokumentów przewozowych; kierujący wskazał również, że załadunku dokonano w przedsiębiorstwie Ł. J. w L.. W takich okolicznościach organ stwierdził, że przewożony ładunek kaszy nie był własnością skarżącej spółki ani nie miał związku z przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej wykonywanej przez skarżącą, polegającej na przetwarzaniu i konserwowaniu mięsa z drobiu ani też z pozostałą działalnością wykonywaną przez tę spółkę. Organ uznał, że strona była jedynie przewoźnikiem kaszy, dlatego do wykonania opisanego przewozu drogowego powinna posiadać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
Przy takich ustaleniach Główny Inspektor stwierdził, że strona w dniu kontroli wykonywała krajowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, gdyż według art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d. transport drogowy, to także każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Wobec tego słusznie organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. i lp. 1.1 załącznika nr 3 do tej ustawy.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ocenił, że w dniu kontroli wykonywano transport drogowy rzeczy, gdyż zgodnie z art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. jednym z warunków uznania przewozu drogowego za przewóz drogowy na potrzeby własne jest przewożenie rzeczy będących własnością przedsiębiorcy lub przez niego sprzedanych, kupionych, wynajętych, wydzierżawionych, wyprodukowanych, wydobytych, przetworzonych lub naprawionych. W tym zakresie organ wskazał na to, że kierujący Ł. D. przewoził w imieniu skarżącej spółki ładunek kaszy będący własnością przedsiębiorcy Ł. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą K. z siedzibą w L.. Tym samym przewóz wykonywany w imieniu skarżącej spółki nie spełnił wszystkich warunków art. 4 pkt 4 u.t.d. W dniu kontroli strona skarżąca nie posiadała licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego; skontrolowany kierowca okazał jedynie wypis nr [...] z wydanego dla strony zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne. Ponadto organ zauważył, że brak w rejestrze KREPTD wpisów dotyczących strony wskazuje, że nie posiada ona żadnych innych uprawnień do wykonywania przewozów drogowych poza zaświadczeniem na przewozy drogowe na potrzeby własne.
Co do naruszenia z Ip. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym Główny Inspektor wskazał na treść art. 66 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz § 9 ust. 1 pkt 9 i 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia co do wymogów stawianych pojazdowi uczestniczącemu w ruchu, a także pkt 5.3.5 i pkt 8.4.1 załącznika 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego.
Organ II instancji, przybliżając treść art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d., stwierdził również, że suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł (ust. 3). Zarazem stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. i lp. 9.2 załącznika nr 3 do tej ustawy.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji ustalił, czy przewóz wykonywany przez stronę w dniu kontroli spełnia przesłanki art. 4 pkt 4 u.t.d. i dokonał właściwej analizy zebranego materiału dowodowego i tego przepisu. Stąd tez nie uznał zasadności zarzutów strony w tym zakresie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że fakt zatrudnienia kierowcy organ I instancji ustalił na podstawie złożonych w trakcie kontroli przez kierowcę zeznań w charakterze świadka; tytuł prawny do pojazdu, którym był wykonywany skontrolowany przewóz, organ I instancji ustalił na podstawie wpisów zamieszczonych w rejestrze CEPiK. Ponadto organ stwierdził, że "dokument wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia i fakturę VAT nr [...] należy uznać za dokumenty sporządzone na potrzeby przedmiotowej sprawy, bowiem dokument wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia skontrolowany" kierowca okazał w dniu 9 sierpnia 2021 r. do kontroli. W tym zakresie organ wyjaśnił, że "dokument ten zawiera innego odbiorcę towaru w nim wskazanego". Również pozostałe dokumenty okazane do kontroli, tj. "dokument przewozowy wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia i faktura VAT nr [...] kopia" wskazują, że "dokumenty przewozowe dołączone do odwołania nie istniały w dniu kontroli". Zdaniem organu odwoławczego, dokumenty przewozowe okazane do kontroli wzajemnie się uzupełniają i są ze sobą zgodne. Natomiast dokumenty dołączone do odwołania przeczą treści dokumentów okazanych do kontroli w części dotyczącej odbiorcy towaru, zatem wbrew twierdzeniom strony - w dniu kontroli strona nie wykonywała przewozu towarów przez siebie sprzedanych, lecz towary sprzedane przez przedsiębiorcę Ł. J. prowadzącego działalność pod firmą K. . Tym samym skontrolowany przewóz drogowy nie był przewozem drogowym na potrzeby własne.
Ponadto organ II instancji podkreślił, że skarżąca spółka nie przedłożyła żadnego dowodu mogącego potwierdzić brak usterek w skontrolowanym pojeździe przed rozpoczęciem przewozu drogowego i powstanie usterek podczas wykonywania skontrolowanego przewozu drogowego. W swoich zeznaniach kierowca nie wskazał, aby przed wyjazdem w trasę sprawdzał stan techniczny pojazdu. Nie zauważył również istnienia usterek, zatem brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały również okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c u.t.d., przemawiające za brakiem podstaw do wszczęcia postępowania lub jego umorzeniem. Zebrany materiał dowodowy nie zawiera dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony. W odwołaniu strona także nie wskazała żadnego dowodu świadczącego o istnieniu okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony, zatem brak jest podstaw do zastosowania powołanego przepisu.
W skardze na powyższą decyzję odwoławczą D. sp.k., działając za pośrednictwem pełnomocnika procesowego (radcy prawnego) zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie przez organy administracji publicznej stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie decyzji, a w szczególności nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy, a kwestie istotne dla jej rozstrzygnięcia zostały pominięte, m.in.: a) fakt, iż w dniu 9 sierpnia 2021 r. spółka D. sp.k. wykonywała krajowy transport drogowy kaszy w ilości 5 ton z L. do G. , który to towar został przez spółkę sprzedany na rzecz spółki "G. M. P. F. spółka jawna", a zatem fakt, iż spółka przewoziła tego dnia wyłącznie 5 ton paszy sprzedanej spółce "G. M. P. F. spółka jawna"; b) fakt, że postępowanie dotyczyło przewozu drogowego na potrzeby własne w postaci 5 ton paszy sprzedanej przez skarżącą spółce "G. M. P. F. spółka jawna", a nie "przewozu 2,500 kg kaszy jęczmiennej grubej LUZ, która została przez skarżącego sprzedana na rzecz ZW sp. z o.o. z siedzibą w D. "; c) fakt, że przewóz wykonywany przez spółkę D. sp.k. nie był przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych; d) fakt, że przewóz wykonywany przez spółkę D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa był niezarobkowym przewozem na potrzeby własne; e) fakt, że zeznanie złożone przez kierującego w charakterze świadka w żadnym razie nie wskazywały na fakt, iż przewożony towar był własnością K. z siedzibą w L., albowiem zeznał on, że wykonuje transport "na rzecz firmy w której jestem zatrudniony", a zatem D. sp. z o.o. sp.k., co potwierdzone zostało umową o pracę; f) fakt, że dla tego, w jaki sposób należy zakwalifikować przejazd bez znaczenia są rodzaje PKD, które dany podmiot zadeklarował podczas rejestracji działalności gospodarczej;
2. prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, iż przewóz wykonywany w dniu kontroli nie był przewozem drogowym na potrzeby własne – a czym naruszono art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu strona rozwinęła i umotywowała zarzuty, przedstawiając argumentację zbieżną z tą, która wcześniej została zaprezentowana w odwołaniu. Skarżąca podkreśliła, że 9 sierpnia 2021 r. spółka D. sp.k. kupiła od K. towar w postaci kaszy jęczmiennej wiejskiej średniej LUZ w ilości 4 000 kg, kaszę jęczmienną wiejską grubą LUZ w ilości 500 kg oraz kaszę jęczmienną pęczak LUZ w ilości 500 kg, co zostało potwierdzone wystawieniem faktury VAT nr [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r. Towar został odebrany przez spółkę z przedsiębiorstwa K. w dniu 9 sierpnia 2021 r., co potwierdzone zostało wystawieniem dokumentu wydania zewnętrznego nr [...]. Zakupiony i odebrany przez D. sp.k. w dniu 9 sierpnia 2021 r. towar tego samego dnia został przez spółkę sprzedany spółce "G. M. P. F. spółka jawna". Sprzedany przez spółkę D. sp.k. na rzecz spółki "G. M. P. F. spółka jawna" towar był przez D. sp.k. przewożony do nabywcy. Co istotne, towar przewożony był przez zatrudnionego przez D. sp.k. kierowcę Ł. D. pojazdem ciężarowym stanowiącym własność spółki. Ponadto skarżąca podkreśliła, że przedmiotem niniejszego postępowania był "przewóz 5 ton kaszy z L. do G. ", zatem poza rozstrzygnięciem jest każdy inny dokonany tego dnia przewóz.
Przy tak sformułowanych zarzutach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto strona domagała się zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego. Przepis ten, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowej. Natomiast w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, tj. akt sądowych (wraz z pismami procesowymi stron) oraz akt administracyjnych.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł na skarżącą spółkę D. sp.k. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w związku z przewozem drogowym w dniu 9 sierpnia 2021 r., który był przedmiotem kontroli przez Inspekcję Transportu Drogowego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił ar. 92a u.t.d., zgodnie z którym co do zasady podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie (ust. 1), przy czym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Uznając, że przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania nie był stan techniczny pojazdu stwierdzony w dniu kontroli - 9 sierpnia 2021 r. (strona jedynie argumentowała, że usterka powstała w trakcie przewozu drogowego), należy podkreślić, że podstawową okolicznością sporną, a zarazem najistotniejszą dla rozstrzygnięcia sprawy było to, czy skarżąca realizowała w dniu kontroli niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne (art. 4 pkt 4 u.t.d.), czy też był to transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.t.d., tj. krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, który obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób. Taki przewóz wymaga zaś – jak trafnie zauważył organ – odpowiednich zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika i licencji na wykonywanie transportu drogowego (patrz: rozdział 2 ustawy o transporcie drogowym Zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego - art. 5 i nast.)
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, że przewóz wykonywany w dniu kontroli nie był przewozem drogowym na potrzeby własne, ponieważ nie spełniał wszystkich przesłanek wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d. W tym dniu kierujący Ł. D. przewoził bowiem w imieniu strony 5 ton kaszy z L. do G. . Przewóz ten wykonywał samochodem ciężarowym marki [...] o nr rej. [...] Według organu, z dokumentów przewozowych okazanych przez kierującego do kontroli wynika, że sprzedawcą przewożonego towaru było przedsiębiorstwo K. z siedzibą w L., a jego odbiorcą przedsiębiorstwo P. spółka jawna z siedzibą w G. . Okoliczności te miały potwierdzać takie dokumenty, jak "dokument przewozowy wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia", "dokument przewozowy wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia" i "faktura VAT nr [...] kopia".
O tyle słusznie zauważyła skarżąca, że postępowanie według organu dotyczyło przewozu drogowego "5 ton kaszy z L. do G. ", zatem poza rozstrzygnięciem jest każdy inny dokonany tego dnia przewóz. Niemniej jednak nie ma racji co do tego, że okoliczności dotyczące przewozu 2,500 kg kaszy jęczmiennej grubej LUZ, która została sprzedana Zakładom W. sp. z o.o., nie może być przedmiotem rozważań przy rozstrzyganiu sprawy. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że przy ocenie całego kontekstu zdarzenia może mieć znaczenie również dokumentacja dotycząca przewozu innego towaru, o ile pozwoli to na prawidłową weryfikację twierdzeń strony skarżącej i okoliczności sprawy co do rzeczywistego charakteru przewozu przedmiotowych 5 ton kaszy 9 sierpnia 2021 r. Trzeba przy tym zauważyć, że skarżąca spółka przy tym argumencie wykazuje pewną niespójność w swoich twierdzeniach. Mianowice według okazanych przez kierowcę przy kontroli w dniu 9 sierpnia 2021 r. dokumentów w postaci "dokumentu przewozowego wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia" z dnia 6 sierpnia 2021 r. oraz "faktury VAT nr [...] kopia" sprzedany towar w postaci kaszy jęczmiennej wiejskiej grubej LUZ w ilości 2500 kg był przedmiotem transakcji handlowej pomiędzy sprzedawcą K. w L. i Zakładami W. sp. z o.o. w D. . Natomiast w skardze odniosła się do "przewozu 2,500 kg kaszy jęczmiennej grubej LUZ, która została przez skarżącego sprzedana na rzecz ZW sp. z o.o. z siedzibą w D. ". Skarżącym w niniejszej sprawie jest zaś D. sp.k., a nie Ł. J. prowadzący działalność pod firmą K. w L. . Kwestia ta wespół z innymi, donioślejszymi prawnie okolicznościami powinna zostać wzięta pod uwagę podczas ponownego rozpatrywania sprawy w drugiej instancji.
Przechodząc zaś do zasadniczej części rozważań, należy podkreślić, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia tejże kary pieniężnej najistotniejsze było ustalenie charakteru spornego przewozu.
W ocenie Sądu zarzuty dotyczące wadliwości ustaleń organów w tym zakresie okazały się zasadne. Stanowiło to wystarczającą podstawę do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji. Bez należytego ustalenia tego podstawowego faktu nie można bowiem zastosować przepisów prawa materialnego i nałożyć kary za naruszenie prawa - domniemany delikt administracyjny, jaki miał mieć miejsce 9 sierpnia 2021 r. Dlatego też Sąd nie rozpatrywał innych aspektów sprawy, które mogą się zaktualizować wyłącznie w razie ustalenia, że doszło do deliktu administracyjnego, tj., że w określonym czasie miało miejsce wykonywanie przez skarżącą transportu drogowego w innych warunkach niż określone w art. 4 pkt 4 u.t.d. Tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego może bowiem stanowić podstawę do przeprowadzenia przez organ aktu subsumcji prawnej, który mógłby następnie być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Bez należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy zasadniczo nie można skutecznie sprawdzić prawidłowości zastosowanych do niego przepisów prawa materialnego.
Zdaniem Sądu, organy obydwu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. zasady wyrażone w art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., jak i przepisy stanowiące ich uszczegółowienie - m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organ II instancji naruszył przepisy art. 15 k.p.a. W tym ostatnim przepisie ustanowiono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - i powołane tam orzecznictwo). Decyzji organu odwoławczego należy zatem stawić wszystkie wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasady przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego i motywowania stanowiska organu (przede wszystkim art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 oraz art. 107 § 3 k.p.a.).
W ocenie Sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, jak i akt administracyjnych wskazuje na to, że obydwie wydane w tej sprawie decyzje nie sprostała wymaganiom w tym zakresie. W istocie decyzja organu II instancji powiela w swych ustaleniach i argumentacji niedostatki decyzji organu I instancji. Pozostaje bowiem zasadnicza wątpliwość, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, a podstawowe ustalenia faktyczne oparto na całokształcie oceny materiału dowodowego. Tymczasem obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny jw.).
Przypisane naruszenie dotyczy niedostatecznych ustaleń faktycznych co do charakteru spornego przewozu drogowego w dniu 9 sierpnia 2021 r., jak i w konsekwencji dalszej analizy sprawy pod kątem spełnienia warunków określonych w zastosowanych przepisach prawa materialnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że przedstawione wraz z odwołaniem dowody, jak "dokument wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia i fakturę VAT nr [...]" [z dnia 9 sierpnia 2021 r.] należy uznać za dokumenty sporządzone na potrzeby przedmiotowej sprawy, bowiem kierowca okazał w dniu 9 sierpnia 2021 r. do kontroli inny dokument, tj. "wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia". W tym też zakresie organ wyjaśnił, że "dokument ten zawiera innego odbiorcę towaru w nim wskazanego", również pozostałe dokumenty okazane do kontroli, tj. "dokument przewozowy wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia i faktura VAT nr [...] kopia" wskazują, że "dokumenty przewozowe dołączone do odwołania nie istniały w dniu kontroli". Według okazanego przez kierowcę przy kontroli drogowej w dniu 9 sierpnia 2021 r. dokumentu "wydanie zewnętrzne z VAT nr [...] kopia", na którym nie zostało potwierdzone przez nabywcę odebranie towaru, sprzedawcą łącznie 5 ton kaszy (3 pozycje: 1. kasza jęczmienna wiejska średnia LUZ w ilości 4000 kg oraz 2. kasza jęczmienna wiejska gruba LUZ w ilości 500 kg i 3. kasza jęczmienna pęczak LUZ w ilości 500 kg) miał być podmiot K. w L. , zaś nabywcą P. spółka jawna w G. . Taki dokument – w zależności od wyników analizy zeznań kierowcy złożonych w dniu kontroli – mógłby wskazywać na to, że przewóz tego towaru przez D. sp.k. nie miał charakteru niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d., gdyż nie spełniał wszystkich warunków określnych w tym przepisie. Natomiast w razie pozytywnej weryfikacji wartości dowodowej "dokumentu wydania zewnętrznego z VAT nr [...] kopia do dokumentu [...]" i "faktury VAT nr [...]" z dnia 9 sierpnia 2021 r. okoliczności mogłyby wskazywać na niezarobkowy przewóz własny, który nie wymagał zezwolenia czy licencji. Dokumenty te dotyczyły sprzedaży w dniu 9 sierpnia 2021 r. przez K. w L. – i odbioru towaru przez nabywcę [bez podpisu] – łącznie 5 ton kaszy (3 pozycje: 1. kasza jęczmienna wiejska średnia LUZ w ilości 4000 kg oraz 2. kasza jęczmienna wiejska gruba LUZ w ilości 500 kg i 3. kasza jęczmienna pęczak LUZ w ilości 500 kg) na rzecz D. sp.k. Towar ten miał zaś następnie zostać w tym samym dniu sprzedany przez D. sp.k. podmiotowi określonemu jako "G. M. P. F. spółka jawna w G. ", co miała potwierdzać faktura VAT [...] z dnia 9 sierpnia 2021 r. W tym miejscu zauważyć należy, że według umieszczonej na fakturze pieczęci nabywcy towaru, podmiot ten to P. sp.j. w G. , a nie G. M. P. F. spółka jawna w G. .
Organ zasadnie zwrócił uwagę na obowiązki w zakresie posiadania dokumentów przez kierowcę podczas wykonywania przewozu drogowego, jakie wynikają z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Niemniej jednak przepis ten nie daje podstaw do skonstruowania tezy w zakresie legalnej oceny dowodów na gruncie stosowania kar pieniężnych w trybie art. 92a u.t.d. i odrzucenia a limine przydatności dowodowej dokumentów przedstawionych przez stronę w toku postępowania administracyjnego – przy tym trzeba zaznaczyć, że strona dołączyła do odwołania fotokopie dokumentów, a nie ich oryginały czy poświadczone odpisy tych dokumentów. Dlatego też przedwczesne, bo pozbawione należytej podpory dowodowej i argumentacyjnej, okazało się stanowisko organu, że dołączone do odwołania dokumenty nie istniały w dniu kontroli drogowej.
Stwierdzenie przez organy kontroli, że przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności, narusza warunek lub warunki przewozu na potrzeby własne określone w art. 4 pkt 4 u.t.d., powoduje uznanie takiego przewozu za transport drogowy z konsekwencją wynikającą z art. 87 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 u.t.d. (patrz: wyrok NSA z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1695/11, dostępny jw.). Niemniej jednak w postępowaniu w sprawie o nałożenie przedmiotowej kary pieniężnej nie jest wyłączone stosowanie art. 75 § 1 k.p.a., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wobec tego organy powinny były przy wykorzystaniu dostępnych środków dowodowych wszechstronnie ocenić, które ze zgromadzonych dokumentów – po uprzednim pozyskaniu ich oryginałów lub urzędowych odpisów (art. 76 k.p.a.) – potwierdzają rzeczywiste zdarzenie gospodarcze w zakresie sprzedaży przedmiotowych 5 ton kaszy, której przewóz został ujawniony w dniu kontroli pojazdu należącego do D. sp.k. Dopiero wtedy organ będzie mógł prawidłowo rozstrzygnąć, czy przedmiotowy przewóz może być uznany za przewóz na potrzeby własne czy też nie. To z kolei będzie rzutowało na zaistnienie podstaw do zastosowania sankcji administracyjnej za zarzucany skarżącej delikt.
W konsekwencji należało przypisać organowi II instancji naruszenie przez organ odwoławczy przepisów art. 7, art. 8 § 1 i art. 11 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Organ odwoławczy nie usunął uchybień postępowania organu I instancji w zakresie zgromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz ustaleń faktycznych. Ponadto zbyt pobieżnie odniósł się do zasadniczych zarzutów odwołania, bez wyczerpujących rozważań i należytego umotywowania uznania, że zgromadzone dowody nie wskazują na wykonanie przewozu na potrzeby własne. Ponadto powyższe braki wynikowo przełożyły się na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na niedostatki uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie wykazania ustalenia podstawowych okoliczności sprawy.
Stwierdzone uchybienia dotyczyły podstawowych ustaleń faktycznych w sprawie, które powinny zasadniczo zostać poczynione już na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji i następnie ewentualnie poparte dodatkowymi dowodami uzupełniającymi przeprowadzonymi na podstawie art. 136 k.p.a. Organ odwoławczy ma bowiem możliwość przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (art. 136 § 1 k.p.a.).
Wszystko to uzasadniało zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w przedmiotowej sprawie i wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ II instancji w wykonaniu normy określonej w art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a. w zakresie istotnych okoliczności sprawy. Następnie, w zależności od wyników tego postępowania, podejmie właściwe rozstrzygnięcie w sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), uwzględniając wynik sprawy i wniosek strony skarżącej. Na zasądzone koszty składają się następujące kwoty: 400 zł (wymagany wpis od skargi), 17 zł (uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa) i 3600 zł (wynagrodzenie pełnomocnika).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI