III SA/Po 298/25

III SA/Po 298/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 3 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2025 roku sprawy ze skargi P. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Uzasadnienie
UZASADNIENIE.
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 marca 2025r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 18 października 2024r. o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10500 zł z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym.
W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.
W trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 23 lipca 2024 r. stwierdzono wykonywanie przewozu zespołem pojazdów, składających się z pojazdu [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...]
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 18 października 2024r. nałożył na stronę skarżącą karę pieniężnej w wysokości 10500 zł z tytułu naruszenia ustawy o transporcie drogowym – tj. naruszenie art. 92 a ust. 1, ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2024, poz. 728 ze zm., dalej: u.t.d.) oraz lp. 6.1.1 ( wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu ) oraz 1.12 ( niewyposażenie kierowcy w dokumenty wskazane w art. 87 u.t.d. ) załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Od powyższej decyzji zostało wniesione odwołanie. W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca wskazała, że ustalenia organu nie były zgodne ze stanem faktycznym. Nie załatwiono sprawy w wyznaczonym terminie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wyżej wskazaną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że naruszenie przepisów prawa było bezsporne. Ze względu na charakter wykonywanego przewozu kontrolowany pojazd winien mieć tachograf posiadający świadectwo homologacji typu. Kontrolowany kierowca potwierdził brak tachografu.
Ponadto do kontroli kierowca nie okazał oryginału wypisu z zaświadczenia nr [...] na potrzeby własne, kierowca okazał tylko zalaminowaną kserokopię tego zaświadczenia.
Zdaniem organu odwoławczego strona nie wskazała okoliczności których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Brak więc też było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Zdaniem organu odwoławczego to przedsiębiorca powinien udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, gdyż to przedsiębiorca wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.
W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła organowi naruszenie
1. art. 6 kpa – strona wykazała, że w realizowanym przewozie nie wymagano rejestracji czasu pracy ze względu na
- wyłączenia wskazane w art. 13 ust. 1 lit h rozporządzenia WE nr 561/2006 –
O ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie do następujących przewozów wykonywanych:
pojazdami używanymi w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę, gaz i elektryczność, utrzymaniem i kontrolą dróg, zbieraniem odpadów z gospodarstw domowych i ich wywozem, usługami telegraficznymi i telefonicznymi, nadawaniem programów radiowych i telewizyjnych oraz wykrywaniem nadajników lub odbiorników radiowych lub telewizyjnych
- wyłączenia wskazane w art. 3 rozporządzenia WE nr 561/2006 –
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego:
a) pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km;
aa) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do:
i) przewozu materiałów, sprzętu lub urządzeń do użytku kierowcy w trakcie pracy, lub
ii) (ii) dostawy rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi,
wyłącznie w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa oraz pod warunkiem że prowadzenie takich pojazdów nie stanowi głównego zajęcia kierowcy, a transport nie ma charakteru zarobkowego.
W ocenie Strony przedmiotowy przejazd zorganizowano zespołem pojazdów o masie do 7,5 tony ( masa wynosiła 6,1 t ).
2. Niezałatwienie sprawy w wymaganym terminie.
Strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa ustrojowego, materialnego, jak też procesowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych wobec strony skarżącej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2022, poz.2201 ze zm.), w tym art. 92a-92c oraz lp. 6.1.1 ( wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu ) oraz 1.12 ( niewyposażenie kierowcy w dokumenty wskazane w art. 87 u.t.d. ) załącznika nr 3 do tej ustawy.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 tej ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 lit. a-y u.t.d.
Stosownie do art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 zł do 40 000 zł za każde naruszenie.
W toku postępowania ustalono stan faktyczny wskazujący, że w trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 23 lipca 2024 r. stwierdzono wykonywanie przewozu zespołem pojazdów, składających się z pojazdu [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] oraz naruszenia przepisów prawa – tj. naruszenie art. 92 a ust. 1, ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2024, poz. 728 ze zm., dalej: u.t.d.) oraz lp. 6.1.1 ( wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu ) oraz 1.12 ( niewyposażenie kierowcy w dokumenty wskazane w art. 87 u.t.d. ) załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Skarga w istocie opiera się na zarzucie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a polegających na brakach w postępowaniu dowodowym i niedostatecznym rozważeniu przez organy okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy za powstałe naruszenie.
Zdaniem strony naruszono art. 6 kpa - strona wykazała, że w realizowanym przewozie nie wymagano rejestracji czasu pracy ze względu na - wyłączenia wskazane w art. 13 ust. 1 lit h rozporządzenia WE nr 561/2006.
Zgodnie z tym przepisem o ile nie zagraża to osiągnięciu celów określonych w art. 1, każde Państwo Członkowskie może wprowadzić wyjątki od przepisów art. 5-9 i uzależnić te wyjątki od spełnienia indywidualnych warunków na swoim terytorium lub, w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami, na terytorium innego Państwa Członkowskiego, mające zastosowanie do następujących przewozów wykonywanych:
pojazdami używanymi w związku z odprowadzaniem ścieków, ochroną przeciwpowodziową, konserwacją urządzeń zaopatrujących w wodę, gaz i elektryczność, utrzymaniem i kontrolą dróg, zbieraniem odpadów z gospodarstw domowych i ich wywozem, usługami telegraficznymi i telefonicznymi, nadawaniem programów radiowych i telewizyjnych oraz wykrywaniem nadajników lub odbiorników radiowych lub telewizyjnych.
Sąd podziela opinię organu zawartą w odpowiedzi na skargę, że przepis ten nie mial zastosowania w sprawie, albowiem przedmiotowy przewóz dotyczył budowy infrastruktury a nie wykonaniu konserwacji urządzeń zaopatrujących w elektryczność. Jak zeznał sam kierowca, jego zadaniem było "wykonanie rowu pod zasilanie GSMR", a nie konserwowanie infrastruktury. Podobne czynności wynikają z dokumentu z dnia 08.11.2023 r. dołączonego do skargi ( k. 10 akt adm. ).
W sprawie nie miało zdaniem Sądu ponadto wyłączenie wskazane w art. 3 rozporządzenia WE nr 561/2006.
Zgodnie z art. 3
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozu drogowego:
a ) pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km;
aa) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do:
iii) przewozu materiałów, sprzętu lub urządzeń do użytku kierowcy w trakcie pracy, lub
iv) (ii) dostawy rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi,
wyłącznie w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa oraz pod warunkiem że prowadzenie takich pojazdów nie stanowi głównego zajęcia kierowcy, a transport nie ma charakteru zarobkowego.
Zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie wskazał w odpowiedzi na skargę, że wbrew tezom strony odległość miejsca docelowego od siedziby przedsiębiorcy w przypadku przedmiotowej kontroli przekraczała 100 km. Sam kierowca przyznał bowiem, że rozpoczął przewóz w [...] i nie wskazywał, że podejmował przyczepę w innym miejscu. Strona przedłożyła dokument użyczenia placu w [...] ( k. 11 akt sądowych ), ale uczyniła to dopiero na etapie wnoszenia skargi. Poza tym użyczany plac nie może być uznany za bazę przedsiębiorstwa.
Wskazać ponadto należy, iż art. 92a ustawy o transporcie drogowym, stanowiący podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków oraz warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 3554/16; wyrok NSA z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (por. np. wyrok NSA z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa też ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika.
Podkreślić należy, że art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący podstawę normatywną wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika, ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem rygorystyczna z powodu dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia, oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawie o transporcie drogowym okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy (kierowcy), którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 280/16; wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3353/16).
Zatem określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. Uzupełniając powyższe dodać należy jeszcze, że to do przedsiębiorcy należy inicjatywa dowodowa mająca dowieść, że w sprawie zaistniały okoliczności umożliwiające uwolnienie się od odpowiedzialności.
Wskazać też należy, że protokół kontroli będący w niniejszej sprawie dowodem do wymierzenia kary stronie skarżącej jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. To, co zostało w nim urzędowo potwierdzone objęte jest więc domniemaniem zgodności z prawdą. Domniemanie to może zostać obalone na skutek przeprowadzenia innych dowodów w toku postępowania administracyjnego.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1062/09; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 440/14). Ponadto należy zauważyć - odwołując się w tym zakresie do treści art. 74 ust. 2 zdanie 2 ustawy o transporcie drogowym, że kontrolowanemu przysługuje prawo odmowy podpisania protokołu, jednakże w każdym przypadku odmowa złożenia podpisu przez kontrolowanego powinna być odnotowana w protokole ze wskazaniem jej przyczyny. Natomiast w sytuacji, gdy kontrolowany nie zgadza się z zawartą w protokole treścią winien wnieść zastrzeżenia (art. 74 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym). Zatem protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który podpisał go bez zastrzeżeń, nie korzystając z możliwości wniesienia uwag, co do treści stwierdzonych tam ustaleń. Stosownie do uczynionych powyżej uwag to strona skarżąca winna wykazać, że ustalenia zawarte w protokole kontroli nie oddają rzeczywistego stanu rzeczy. Podkreślić należy, że kierowca strony skarżącej wskazał w protokole, że nie wnosi zastrzeżeń do protokołu kontroli (k. 21 akt administracyjnych).
WSA stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły, że niniejszej sprawie brak jest okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz, a określonych w wyżej cytowanym art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Okoliczności wskazane przez stronę zostały bowiem prawidłowo ocenione przez organy, jako niepotwierdzające istnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność, zawartych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Istotnie bowiem nie dotyczą one sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, które profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie.
Tym samym w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, iż strona skarżąca dopuściła się naruszenia ww. przepisów prawa skutkujących nałożeniem kary pieniężnej, o której mowa w decyzjach organów administracji publicznej. W świetle powyższego, w wydanych decyzjach organy prawidłowo nie dopatrzyły się podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania WSA stwierdza, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż organy dopuściły się naruszenia wymienionych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy prawa materialnego.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.