III SA/PO 283/06

III SA/Po 283/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Beata Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Wolna-Kubicka
Marzenna Kosewska
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia[...] października 2005 roku nr [...] oraz poprzedzające ją postanowienie Starosty K. z dnia [..]listopada 2005 roku nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz adw. R. S.– Kondrat kwotę 307,80 ( trzysta siedem i 80/100 złotych), w tym kwotę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Uzasadnienie
Starosta K. decyzją z dnia [...] października 2005r. nr [...] na podstawie art. 104 kpa i art. 122 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku Zarządu Województwa W., zezwolił Województwu W. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości o pow. 0,0434ha położonej w obrębie miasta K. gm. K. oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...]. Na podstawie art. 108 kpa niniejszej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji powołał następujące motywy. Decyzją z dnia [...] września 2005r. znak [...] Starosta K. orzekł o wywłaszczeniu opisanej powyżej nieruchomości na rzecz Województwa W. . Właściciel D.W. nie wyraził zgody na jej zbycie. Przeszkodą uniemożliwiającą nabycie nieruchomości było żądanie cenowe nieadekwatne do wartości rynkowej nieruchomości. Wywłaszczenie było konieczne dla realizacji celu publicznego - inwestycji polegającej na budowie obejścia drogowego miasta K. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] do drogi wojewódzkiej nr [...]. Decyzja wywłaszczeniowa nie jest ostateczna.
Postęp odkrywki węgla brunatnego "A" powoduje przerwanie istniejącego ciągu połączenia drogi wojewódzkiej nr [...] K. -K. na odcinku od ul. [...] do istniejącej obwodnicy S.-S. /droga wojewódzka nr [...] / tj. ul. [...]. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest konieczność budowy obwodnicy miasta K., niezbędnej zarówno dla prawidłowego funkcjonowania odkrywki węgla, jak i utrzymania komunikacji w ciągu dróg wojewódzkich.
Przeszkodą w realizacji powyższej inwestycji jest brak tytułu prawnego do działki o numerze ewidencyjnym [...]. Przyszły realizator celu publicznego posiada już tytuł prawny do wszystkich pozostałych nieruchomości koniecznych dla realizacji inwestycji. Z uwagi jednak na liniowy charakter projektowanego przedsięwzięcia nie ma możliwości wyłączenia z terenu budowy działki numer [...], która w całości zajęta ma być pod pasy, pobocza i rowy drogowe oraz chodniki.
Przedmiotowa inwestycja będzie realizowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Zintegrowanego Programu Inwestycyjnego Rozwoju Regionalnego, z którym związana jest określona procedura pozyskiwania i wykorzystywania tych środków. W ocenie organu opóźnienie realizacji inwestycji spowodowałoby konieczność wykorzystania środków z budżetu Skarbu Państwa, co niewątpliwie skutkowałoby ciężkimi stratami dla gospodarstwa narodowego. Straty tego rodzaju również powstaną, gdy przez opóźnienie budowy obwodnicy zachwiane zostanie funkcjonowanie odkrywki węgla brunatnego "A". Brak zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uniemożliwi realizację inwestycji celu publicznego, gdyż bez tego zezwolenia nie jest możliwa budowa obwodnicy. Utrzymanie komunikacji w ciągu dróg wojewódzkich leży w szeroko pojętym interesie społecznym.
D.W. pismem z dnia [...] listopada 2005r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym żądał uchylenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości zarzucając uchybienia stanowiące podstawę dla stwierdzenia nieważności decyzji - art. 156 §1 pkt 1 i 2 kpa. Wniósł także o wstrzymanie natychmiastowego wykonania wydanej decyzji.
Zdaniem odwołującego, decyzja Starosty K. z dnia [...] października 2005 roku powoduje skutek obejścia prawa, gdyż organ I instancji wydał decyzję w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną. D.W. wywodził, że wywłaszczenie nieruchomości, a w konsekwencji zezwolenie na niezwłoczne jej zajęcie, zostały wydane w stanie faktycznym, który objęty jest zakresem zastosowania przepisów ustawy z dnia 04 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.).
Powołując art. 88 powyższej ustawy wskazał, że wbrew ustaleniom poczynionym przez Starostę K., jego nieruchomość jest niezbędna dla realizowania działalności gospodarczej prowadzonej przez kopalnię węgla brunatnego w K.. Według odwołującego wywłaszczenie nieruchomości, a następnie zezwolenie na jej niezwłoczne zajęcie ma na celu rzeczywisty cel wywłaszczenia, w ocenie wnoszącego odwołanie, jest to usunięcie szkód związanych z ruchem zakładu górniczego oraz zapewnienie dalszego niezakłóconego rozwoju tej działalności gospodarczej.
W konsekwencji D.W. podniósł zarzut, że są to zadania o charakterze sprawy cywilnoprawnej. Uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem ochrona interesów gospodarczych przedsiębiorcy prowadzącego odkrywkę węgla brunatnego nie przewiduje drogi administracyjnej. Wskazał też, że wadą zaskarżonej decyzji jest to, iż cel działań Zarząd Województwa W. identyfikuje się z inwestycją kopalnianą, która nie jest celem publicznym.
Przyjmując swoje ustalenia faktyczne za prawidłowe odwołujący podkreślił, że nadając zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości rygor natychmiastowej wykonalności, w rzeczywistości z uwagi na ważny interes Kopalni Węgla S.A. w K., organ powinien zażądać stosowanego zabezpieczenia w celu ochrony jego słusznych interesów.
D.W. zakwestionował również prawidłowość wyceny wywłaszczonej nieruchomości.
Jego zdaniem nie zostały także spełnione przesłanki z art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz organ nie wypełnił ustawowego obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005r. znak [...] Starosta K. , na podstawie art. 113 § 1 i § 3 kpa, sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w ten sposób, że w zdaniu pierwszym sentencji wyrażenie "Województwu W." zastąpił wyrażeniem "W. Zarządowi Dróg Wojewódzkich w P.". Wyjaśnił przy tym, że w powołanej decyzji omyłkowo wpisano nazwę podmiotu, a sprostowanie nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
W piśmie z dnia [...] listopada 2005r. D.W. wniósł zażalenie na postanowienie Starosty K., którym dokonano sprostowania omyłki w zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Wskazał w nim, że organ powinien był odmówić sprostowania. Uważał bowiem, że zmiana podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania jest niezgodnym z prawem działaniem organów administracyjnych.
Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] , na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu odwołania i zażalenia D.W. , utrzymał w mocy: decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] oraz postanowienie z dnia [...] listopada 2005 roku prostujące oczywistą omyłkę w tej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał następującą argumentację. Nieruchomość oznaczona numerem geodezyjnym [...] położona jest na obszarze przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy K. pod inwestycję celu publicznego – realizację obejścia drogowego miasta K.. Działka nr [...] o pow. 0,0434ha powstała na skutek podziału nieruchomości – działki o numerze ewidencyjnym 800 o pow. 0,4878ha, który został zatwierdzony decyzją Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia [...] lipca 2004 roku.
Realizowane obejście miasta K. stanowi drogę zbiorczą dróg wojewódzkich i obejmuje przebieg drogi wojewódzkiej nr [...] K. -K. , do drogi wojewódzkiej nr [...] S.-S. , zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160. poz. 1071 ze zm.). W świetle przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych – drogi wojewódzkie są jedną z kategorii dróg publicznych, stanowią własność właściwego samorządu województwa, a ich budowa oraz utrzymania należy do zadań samorządu.
W tych okolicznościach inwestycja zlokalizowana na terenie objętym wnioskiem wywłaszczeniowym jest niewątpliwie celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Podzielając ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji Wojewoda uznał, że wymieniona inwestycja musi być wykonana w trybie pilnym. Bez zezwolenia na zajęcie nieruchomości [...] nie jest bowiem możliwa budowa obwodnicy. Podsumowując organ II instancji stwierdził, że odwołanie D.W. nie ma uzasadnionych podstaw, ponieważ rozstrzygnięcie Starosty K. nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Również według Wojewody zachodzą przesłanki do zastosowania trybu wyjątkowego określonego w art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 108 § 1 kpa, gdyż występują warunki do realnego zagrożenia powstania ogromnych strat w gospodarce narodowej oraz występuje także ważny interes społeczny.
Jeśli chodzi o zarzuty zawarte w zażaleniu organ stwierdził jedynie, iż należy uznać, że nie znajdują one oparcia w materiale dowodowym.
Postanowieniem z tego samego dnia, tj. [...] grudnia 2005r., Wojewoda , na podstawie art. 135 oraz 123 §1 kpa odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji Starosty K. z dnia [...] października 2005r., sprostowanej postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ odwoławczy uprawniony jest do wstrzymania wykonania decyzji w przypadkach uzasadnionych, do których zalicza się prawdopodobieństwo wadliwości decyzji nieostatecznej. W omawianej sprawie zaskarżona decyzja nie narusza przepisów obowiązującego prawa, stąd orzekł jak w sentencji postanowienia.
Na decyzję Wojewody D.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazując naruszenie art. 77, art.105 §1 oraz art. 156 §1 pkt 1 i 2 kpa.
Skarżący podtrzymał zarzuty odwołania stwierdzając, że ograniczenie prawa własności do nieruchomości w celu niezbędnym dla wykonywania działalności górniczej jest sprawą cywilną i podlega rozpoznaniu przed sądami powszechnymi. Jego zdaniem organy administracji publicznej działały z przekroczeniem właściwości, bez podstawy prawnej, przez co pogwałciły przepisy prawa w stopniu kwalifikowanym, skutkującym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. D.W. stwierdził, że postępowanie wywołane wnioskiem Zarządu Województwa W. o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości powinno być umorzone na podstawie art. 105 §1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.
Ponadto wskazał, że organy obu instancji nie uwzględniły przy rozstrzyganiu sprawy, że przedmiotowa nieruchomość jest obciążona ograniczonymi prawami rzeczowymi, które wynikają z umowy pożyczki z dnia [...] września 2003 roku. W ocenie wnoszącego skargę powołane wady, obciążenia nieruchomości, powinny zostać usunięte.
W omawianej skardze D.W. zaskarżył też postanowienie Wojewody K. z dnia [...] grudnia 2005 r. odmawiające wstrzymania wykonania decyzji dotyczącej zezwolenia na zajęcie nieruchomości.
W pismach z dnia [...] stycznia 2006r., [...] stycznia 2006r. oraz [...] października 2006r. skarżący przytoczył dodatkową argumentację na uzasadnienie skargi. Podniósł przede wszystkim zarzuty naruszenia prawa poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nieważność postępowania oraz brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Postawił zarzut naruszenia art. 122 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał przy tym, że celem publicznym leżącym u podstaw decyzji o wywłaszczeniu nie może być zaspokojenie potrzeb komercyjnych Kopalni Węgla Brunatnego S.A. w K.. Nadto D.W. wskazał, że zastosowanie art. 122 cytowanej wyżej ustawy wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Takich szczególnych okoliczności nie stanowi przekroczenie przez organ, czy wyznaczenie przez ustawodawcę, terminów prawa materialnego lub prawa procesowego dla załatwienia sprawy. Nie jest też wystarczającą przesłanką dla zastosowania powołanego przepisu chęć pozyskania funduszy z Unii Europejskiej.
Skarżący zarzucił także naruszenie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż, w jego ocenie, wniesienie skargi winno skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Nadto uznał, że nie jest wystarczającą podstawą dla wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości okoliczność, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję o wywłaszczeniu wywołuje obowiązek wydania postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Powołał przy tym dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Postanowieniem z dnia 30 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 16/06) odrzucił skargę D.W. na postanowienie Wojewody z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji dotyczącej zezwolenia na zajęcie nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 24 października 2006r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony w ramach prawa pomocy, zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wniósł także o uchylenie postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji z dnia [...] października 2005r. Podtrzymując argumentację skargi dodał, iż organ administracji nie wyjaśnił, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego.
Pełnomocnik D.W. wniósł również o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Pełnomocnik W. Zarządu Dróg Wojewódzkich wniósł o oddalenie skargi podkreślając brak naruszenia przepisów prawa. Zwrócił też uwagę na konieczność odróżnienia sprawy wywłaszczenia nieruchomości od sprawy zezwolenia na jej niezwłoczne zajęcie oraz wskazał, że W. Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. jest obecnie na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty słuszne.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 163, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 §1 p.p.s.a..
Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy administracyjnej i nie może swoimi ocenami wkraczać w sprawę nową do tej, która była przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanych w nim decyzji (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, Zakamycze 2005, str. 318 i powołane tam orzecznictwo).
Skarga D.W. dotyczy więc decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2005r., którą ostatecznie rozstrzygnięty został wniosek Zarządu Województwa W. z dnia [...] października 2005r. o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (działki położonej w K., oznaczonej nr [...]).
Granice sprawy zawisłej przed sądem w związku z wniesieniem skargi na decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyznacza art. 122 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej u.g.n.).
Stosowanie do treści powołanego przepisu. aktualizacja kompetencji starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wymaga zaistnienia okoliczności określonych w art. 108 kodeksu postępowania administracyjnego. Zezwolenie może być udzielone podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny. Wniosek o wydanie takiej decyzji jest uzasadniony, jeżeli zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona.
Rozpoznanie skargi D.W. nie może więc wykraczać poza wymienione powyżej podmiotowe i przedmiotowe elementy sprawy administracyjnej dotyczącej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Odrębną sprawą sądowoadministracyjną jest legalność decyzji wywłaszczeniowej. Wyjaśnić należy, że przejście wywłaszczonego prawa następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja wywłaszczeniowa staje się ostateczna (art. 123 ust. 1 u.g.n.). Decyzji wywłaszczeniowej nie może zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a wniesienie skargi do sądu administracyjnego zobowiązuje organ, który ją wydał do wstrzymania jej wykonania z urzędu (art. 9 u.g.n.). Do tego czasu podmiot, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie, nie może domagać się wydania nieruchomości ani przystąpić do realizacji zaplanowanego celu publicznego.
Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pozwala objąć nieruchomość we władanie i przystąpić do czynności związanych z realizacją zamierzonego celu publicznego. Nie powoduje natomiast żadnej zmiany w toku postępowania wywłaszczeniowego, nie przyspiesza przejścia własności nieruchomości. Sprawa zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości załatwiana jest odrębną decyzją.
Poza granicami rozpoznania Sądu, w tej sprawie, pozostaje więc zgodność z prawem decyzji o wywłaszczeniu na rzecz Województwa W. nieruchomości położonej w K. oznaczonej geodezyjnie jako obręb K., ark. mapy 15, działka numer [...] stanowiącej własność D.W. . Sprawa wywłaszczenia tej nieruchomości nie jest, co więcej nie może być, przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu.
Z tych względów zarzuty skarżącego dotyczące, między innymi: braku interesu publicznego jako przesłanki dla odjęcia prawa własności, właściwej wyceny wywłaszczonej nieruchomości, czy braku wyczerpania trybu przeprowadzenia rokowań co do nabycia nieruchomości w drodze umowy, nie mogą być rozważane przez Sąd przy ocenie legalności decyzji załatwiającej sprawę zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Również wybudowanie przez Kopalnię Węgla Brunatnego "B" S.A. kanału ([...]) na gruncie skarżącego stanowi odrębną sprawę i nie może być rozpatrywane w toku niniejszego postępowania.
Na podstawie twierdzeń o wadliwości decyzji w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, w szczególności braku interesu publicznego jako przesłanki wywłaszczenia, zbudowany został zarzut nieważności decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Jednakże istnienie celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n. nie jest badane w postępowaniu prowadzonym w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Dla wydania zezwolenia wystarczające jest funkcjonowanie w obrocie prawnym, nawet nieostatecznej, decyzji o wywłaszczeniu. Dlatego podniesiony zarzut należało uznać za nieuzasadniony.
Brak też podstaw do przyjęcia, że prowadzone postępowanie było bezprzedmiotowe. Ponad wszelką wątpliwość do Starosty K. wpłynął, i nie został cofnięty, wniosek Zarządu Województwa W. o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomość objętej nieostateczną decyzją o jej wywłaszczeniu. W tej sytuacji należało przeprowadzić postępowania mające na celu zbadanie, czy zachodzą okoliczności z art. 108 k.p.a. oraz czy wniosek pochodzi od podmiotu który, będzie realizował cel publiczny leżący u podstaw wywłaszczenia, a nadto, czy zwłoka w zajęciu wskazanej nieruchomości uniemożliwi realizację tego celu.
Podkreślić trzeba, że podejmując rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji organ administracji publicznej ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Zobowiązany jest również w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 §1 k.p.a.).
Uzasadnienie faktyczne decyzji załatwiającej sprawę powinno zaś w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej – art. 107 §3 kpa. Brak realizacji wymienionych obowiązków jest równoważny z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego; przede wszystkim zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasady przekonywania – art. 8 oraz art. 11 kpa.
Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że brak w nich materiału, który uzasadniałby twierdzenie, że zwłoka w zajęciu przedmiotowej nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego. W ocenie Sądu nie stanowią o zaistnieniu tej przesłanki powołane w uzasadnieniu decyzji: chęć zachowania niezakłóconego funkcjonowania odkrywki węgla brunatnego, utrzymanie komunikacji w ciągu dróg wojewódzkich, czy utrata dofinansowania ze środków Unii Europejskiej.
Charakter powołanych okoliczności może przesądzić o zaistnieniu w sprawie przesłanek wymienionych w przepisie art. 108 kpa, lecz nie stwarza sytuacji prawdopodobieństwa niemożliwości realizacji celu publicznego na skutek odroczenia inwestycji w czasie. Ustawodawca natomiast poza spełnieniem choć jednej z przesłanek wskazanych w art. 108 kpa kategorycznie wymaga wykazania, że zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiałaby realizację celu publicznego.
Zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że bez zezwolenia na zajęcie przedmiotowej nieruchomości nie jest możliwa realizacja inwestycji celu publicznego oraz, że budowa obwodnicy miasta K. musi być wykonana w trybie pilnym nie zostało właściwie uzasadnione i jest pozbawione oparcia w materiale dowodowym sprawy.
Należy zwrócić uwagę, że decyzja administracyjna powinna zwierać oznaczenie strony lub stron (art. 107 §1 k.p.a.). Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości powinno określać podmiot, który będzie realizował cel publiczny. Właściwe oznaczenie adresata decyzji przesądza o tym, czy na skutek wydanej decyzji powstanie prawidłowy stosunek administracyjnoprawny. Błędne oznaczenie adresata przesądza zaś o kwalifikowanej wadliwości decyzji.
Wskazać trzeba, że W. Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. to podmiot wyposażony w zdolność administracyjnoprawną niezależną od zarządcy dróg wojewódzkich - Zarządu Województwa W. (w szczególności art. 21,art. 22 ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych - tj. Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.). Sąd stoi więc na stanowisku, że zmiana wydanego zezwolenia w zakresie oznaczenia podmiotu, który realizował będzie cel publiczny jest niedopuszczalna w trybie sprostowania oczywistej omyłki.
Do elementów istotnych sprawy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości należy bowiem okoliczność, że pozwolenie może być udzielone podmiotowi, który rzeczywiście będzie realizował cel publiczny. Ustalenie tego elementu następuje w postępowaniu administracyjnym i stanowi przedmiot wydanego rozstrzygnięcia. Zmiany w tym zakresie mogą być dokonywane jedynie w tym samym trybie i we właściwej formie prawnej, czyli po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją administracyjną, której uzasadnienie winno wyjaśniać podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia. Sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w decyzji (art. 113 § 1 kpa) nigdy nie może prowadzić, tak jak w niniejszej sprawie, do zmiany ukształtowanych tym aktem istotnych podmiotowo lub przedmiotowo elementów stosunku administracyjnoprawnego.
Wobec powyższego, skoro w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody W. z dnia [...] grudnia 2005 roku i poprzedzającą ją decyzję oraz postanowienie Starosty K. o sprostowaniu oczywistej omyłki.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji publicznej winien mieć na względzie wcześniejsze uwagi i rozważania Sądu dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 104 kpa, 113 § 1 kpa. Powinien też pamiętać o wszystkich składnikach decyzji, w tym o konstrukcji prawidłowego jej uzasadnienia , które nie może być lakoniczne, lecz przeciwnie musi wyjaśniać wszelkie ważne kwestie rozstrzygnięcia (art. 107 kpa). Dopiero bowiem postępowanie przeprowadzone zgodnie z przepisami i zasadami kodeksu postępowania administracyjnego pozwoli organowi na właściwe zastosowania normy prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt I wyroku.
Natomiast o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oraz o wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd postanowił, w oparciu o art. 200 cytowanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w pkt II i III sentencji orzeczenia.
/-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ K. Wolna-Kubicka
D.W.