III SA/Po 235/25

III SA/Po 235/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Piotr Ławrynowicz
Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 61 ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1539
l.p 10.3.2 załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Sentencja
Dnia 24 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi N. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 lutego 2025 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 5 lutego 2025 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 czerwca 2024 r. (nr [...]) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł na N. P. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: [...] (dalej: skarżąca).
Ze zgodnych ustaleń organów obu instancji wynikał następujący stan faktyczny:
W dniu 9 maja 2024 r. podczas kontroli drogowej na drodze krajowej nr [...], [...], zestawu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony (26 000 kg i 18 000 kg), stwierdzono dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%. Pojazdem kierował B. F.. Pojazdem wykonywany był krajowy przewóz drogowy rzeczy, na podstawie licencji nr [...], w imieniu i na rzecz skarżącej. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia 9 maja 2024 r.
Decyzją z dnia 19 czerwca 2024 r. (nr [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę pieniężną w wysokości 2.000 zł (słownie: dwa tysiące złotych) na skarżącą za naruszenie stwierdzone w toku kontroli.
Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji wskazując, że organ błędnie zastosował prawo materialne poprzez przypisanie braku zezwolenia dla pojazdu, który nie był nienormatywny oraz błędne zakwalifikowanie kontrolowanego pojazdu jako nienormatywnego, bez dokonania pomiaru wystającego ładunku i pomiaru zespołu pojazdów bez ładunku. Ponadto, zdaniem skarżącej organ przedstawił definicję ładunku jakby to był towar przewożony odpłatnie, w sytuacji gdy ustawa o transporcie drogowym przewiduje definicję niezarobkowego przewozu drogowego.
Wymienioną na wstępie zaskarżoną decyzją z dnia 5 lutego 2025 r. (znak: [...]) Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wskazano, że stosownie do art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539 ze zm., dalej: u.t.d.), podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. W rozpatrywanej sprawie karę pieniężną nałożono na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d.. Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) podkreślił, że w związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazano także, że zastosowania nie zajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawodawcę w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Dalej wskazano, że zgodnie z lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2.000 zł. W wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu członowego organ I instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm: długość zestawu pojazdów wynosi 20,18 metra (bez korekty o 1%) - przekroczenie dopuszczalnej długości o 1,43 metra - przekroczenie o 7,62%; podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Pojazd został zmierzony przymiarem wstęgowym (posiadającym świadectwo wzorcowania), wysokościomierzem teleskopowym (posiadającym świadectwo wzorcowania), na zatwierdzonym przez geodetę betonowym stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi położonym w miejscowości [...], wyposażonym we wnękę o głębokości dostosowanej do wysokości użytej do pomiarów przenośnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów o numerze fabrycznym [...] (posiadającej ważne świadectwo legalizacji pierwotnej ważne do dnia 6 października 2025 r.).
Zdaniem GITD zarzuty podniesione przez skarżącą w odwołaniu okazały się niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Okoliczności przedstawione przez skarżąca nie stanowiły wystarczających przesłanek do zastosowania przepisów art. 92b oraz 92c u.t.d.
Skarżąca, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi:
- naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów;
- błędne zastosowanie prawa materialnego tj. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm., dalej: p.r.d.) poprzez błędne przypisanie braku zezwolenia, dla pojazdu który nie był nienormatywny ze względu na pominięcie przepisów art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. i art. 64e ust. 1 pkt 2 p.r.d.;
- błędne zastosowanie prawa materialnego tj. ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez błędne zakwalifikowanie kontrolowanego pojazdu jako nienormatywnego bez dokonania pomiaru wystającego ładunku i pomiaru zespołu pojazdów bez ładunku;
- błędne zastosowanie prawa materialnego tj. ustawy o transporcie drogowym poprzez podanie definicji ładunku jakoby był to towar przewożony odpłatnie w sytuacji gdy ustawa o transporcie drogowym wprost przewiduje legalną definicję niezarobkowego przewozu drogowego czyli przewozu na potrzeby własne wskazaną w art. 4 pkt 4 u.t.d.
Skarżąca jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zwrot poniesionych kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że z zgodnie § 2 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022; ze zm.) długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy - 18,75 m. Jednocześnie zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów; w przypadku przyczepy kłonicowej odległość tę liczy się od osi przyczepy. Zgodnie zaś z art. 64e ust. 1 pkt 2 p.r.d. -"przepisy wskazane w art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 i 3 i art. 64a-64d ustawy nie dotyczą: pojazdu, którego szerokość i długość bez ładunku nie są większe od dopuszczalnych, przewożącego ładunek na zasadach określonych w art. 61 ust. 6, 8 i 9". Wartość podana w protokole odnosząca się do długości pojazdu wraz z ładunkiem określona w protokole na 20,18 m jest nieprawidłowa.
Sam zespół pojazdów nie przekraczał 18,75 m. Zespołem pojazdów przewożono okna. Dodatkowo przewożono wózek widłowy służący do rozładunku i załadunku okien. Wózek widłowy stanowił ładunek własny przewoźnika i był wpisany do listu przewozowego. Jednocześnie wózek widłowy nie stanowi elementu przyczepy.
Podkreślono, że organ w sposób nieuzasadniony oparł swoje stanowisko na definicji ładunku jako towaru przewożonego odpłatnie z obowiązkiem wpisania w dokumencie przewozowym. Skarżąca wskazała, że w dniu kontroli wykonywany był przewóz niezarobkowy rzeczy. Organ nie wyjaśnił dokładnie skąd powziął definicję ładunku. Zdaniem skarżącej wykładnia językowa nie ma tu zastosowania, ponieważ mamy do czynienia ze ściśle sformalizowanym rodzajem przewozu jaki jest opisany w art. 4 pkt 4 u.t.d.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc przy tym o oddalenie skargi.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z wnioskiem organu. Zgodnie z powyższym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona o więcej niż 2% a mniej niż 20%.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2022r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.
W myśl poz.10.3 załącznika nr 3 do u.t.d.za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% kara pieniężna wynosi 2000 zł.
Zgodnie natomiast z treścią art. 2 pkt 35 p.r.d. pojazd członowy to zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą; W myśl art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy; Zgodnie z treścią art. 2 pkt 49 p.r.d. zespół pojazdów to pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość; nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania;
W myśl art. 2 pkt 52 p.r.d. naczepa to przyczepę, której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd;
Zgodnie z treścią art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. ładunek wystający poza płaszczyzny obrysu pojazdu nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów; w przypadku przyczepy kłonicowej odległość tę liczy się od osi przyczepy;
Zgodnie z treścią § 2 ust.1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002r. długość pojazdu w przypadku zestawu złożonego z pojazdu silnikowego i naczepy nie może przekraczać 18,75 m;
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych organów ITD wynikało, że zatrzymany do kontroli drogowej w dniu 9 maja 2024 r. zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego i dwuosiowej przyczepy wykonywał przewóz drogowy, a z tyłu przyczepy znajdował się wózek wyładowczy posadowiony na elemencie pojazdu zamocowanym pod podłogą przyczepy. Na tylnej płaszczyźnie wózka zamontowano oświetlenie pojazdu i tablicę rejestracyjną. Długość zespołu pojazdów wraz z wózkiem wynosiła 20,18 m.
W myśl przywołanego już § 2 ust.1 pkt 5 rozporządzenia z 31 grudnia 2022r. długość pojazdu członowego nie może przekraczać 18,75 m.
W sytuacji gdy długość pojazdu członowego strony skarżącej była większa od dopuszczalnej o więcej niż 2% i mniej niż 20% uzasadnione było wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 2000 zł (l.p 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy przekroczona została dopuszczalna długość zespołu pojazdów w związku z przewożeniem na tylnej ścianie przyczepy wózka widłowego. W ocenie organów administracji długość ta winna być mierzona od najdalej wysuniętego punktu z przodu pojazdu do najdalej wysuniętego punktu z tyłu naczepy. Do długości wliczono także podest z wózkiem widłowym umieszczonym na tylnej ścianie naczepy i doszło do przekroczenia dopuszczalnej długości zespołu pojazdów.
Natomiast w ocenie strony skarżącej nie doszło do przekroczenia wymaganej długości zespołu pojazdów z uwagi na treść art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d., który przewiduje możliwość przewożenia ładunku wystającego z tyłu na odległość nie większą niż 2 metry od tylnej płaszczyzny obrysu zespołu pojazdów. Ponieważ wózek widłowy zamocowany z tyłu naczepy nie wystawał więcej niż 2 metry to dopuszczalne było jego przewożenie z tyłu naczepy i, w ocenie strony, nie miało miejsca przekroczenie dopuszczalnej długości 18,75 metra.
W ocenie sądu organy administracji słusznie uznały, że zespól pojazdów przekroczył dopuszczalną długość określoną w § 2 ust.1 pkt 4 rozporządzenia z 31 grudnia 2002r. mimo treści art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d.
W przepisie art. 61 ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym sformułowano wymogi przewożenia ładunku wystającego poza tylną płaszczyznę obrysu pojazdu. W punkcie 2 wymienionego przepisu określono, że jest to dopuszczalne o ile ładunek nie wystaje na odległość większą niż 2 metry. W ocenie sądu sformułowanie pojęcia "ładunku" użyte w wymienionym przepisie nie można rozumieć w ten sposób, że musi zostać spełniona definicja ładunku, o której mowa w art.3 pkt 5 dyrektywy nr 2014/47/UE. W przekonaniu Sądu pojęcie "ładunku" użyte w przepisie art. 61 ust. 6 p.r.d. należy rozumieć w potocznym znaczeniu tego słowa czyli jako każdy przedmiot (produkt) przewożony pojazdem lub zespołem pojazdów. W tym znaczeniu ładunkiem są np. używane w celach rekreacyjnych rowery przewożone często z tyłu pojazdu na specjalnym bagażniku a także jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – wózek widłowy przewożony na wysuniętym podeście naczepy. Przy przyjęciu potocznego znaczenia określenia "ładunku" każdy zatem przedmiot przewożony przez pojazd lub zespół pojazdów należy traktować jako ładunek w rozumieniu art. 61 ust. 6 p.r.d. a więc był nim także sporny wózek widłowy. Oczywiście ładunek wystający z tyłu pojazdu musi być wówczas odpowiednio oznaczony białymi i czerwonymi pasami (art.61 ust.9 pkt 3 p.r.d.). Tym niemniej należy zwrócić uwagę, że w art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. mowa jest o ładunek nie może "wystawać", co oznacza, że co do zasady znajduje się on w przestrzeni ładunkowej pojazdu, lecz jego rozmiary powodują, że nie mieści się w obrysie pojazdu. W przepisie nie ma natomiast mowy o tym, że ładunek ma być - co miało miejsce w sprawie skarżącej - umieszczany poza obrysem pojazdu.
W niniejszej sprawie okoliczność czy wózek widłowy był czy też nie był ładunkiem, w ocenie sądu, nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zasadnicze znaczenie ma to, że wózek ten umieszczony był na podeście wystającym z tyłu przyczepy i będącym jej elementem. Służy on przedłużeniu naczepy w celu umożliwienia przewożenia na nim wózka widłowego. Podest ten nie jest elementem niezwiązanym z naczepą takim jak łańcuch, lina czy klamra służące do zabezpieczenia wystającej poza obrys pojazdu części ładunku. Jest on częścią naczepy służącą posadowieniu na nim wózka widłowego. W sytuacji gdy podest jest częścią naczepy to wraz z wózkiem widłowym powinien być zaliczony do zespołu członowego przy ustaleniu jego obrysu. W związku z czym sąd uznał, że organy administracji prawidłowo przyjęły długość zespołu członowego 20,18 m. Organy trafnie również przyjęły, że to nie ładunek wystawał poza obrys pojazdu ale sam zespół pojazdów (pojazd silnikowy + naczepa) przekroczył dopuszczalną długość o 1,43 m. Sąd podzielił tu stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 665/23.
Nadto należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z treścią § 2 ust. 5 rozporządzenia z 31 grudnia 2002r. wykaz urządzeń i wyposażenia, które nie muszą być uwzględniane przy określaniu wymiarów zewnętrznych pojazdów, jest określony w sekcji F części 2 załącznika XIII do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2021/535 z dnia 31 marca 2021 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2144 w odniesieniu do jednolitych procedur i specyfikacji technicznych w zakresie homologacji typu pojazdów oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, w odniesieniu do ich ogólnych cech konstrukcyjnych i bezpieczeństwa (Dz. Urz. UE L 117 z 06.04.2021, str. 1).
W myśl ust.1 b.) sekcji F części 2 załącznika XIII do rozporządzenia nr 2021/535 z zastrzeżeniem dodatkowych ograniczeń przewidzianych w poniższych tabelach, wyposażenie i urządzenia wymienione w tabelach I, II i III nie muszą być uwzględniane przy określeniu i obliczaniu wymiarów zewnętrznych, jeżeli wyposażenie i urządzenia, z wyjątkiem wyposażenia i urządzeń aerodynamicznych, nie mogą zwiększać długości pojazdu o łącznie więcej niż 750 mm;
W pozycji 9 tabeli I (długość pojazdu) wymieniono podnośniki, pochylnie lub podobne urządzenia (gdy nie są rozłożone i nie wystają o więcej niż 300 mm) pod warunkiem, że ładowność pojazdu nie ulega zwiększeniu.
Z wymienionego przepisu wynika, że podnośniki, pochylenie lub podobne urządzenia nie muszą być uwzględniane przy obliczaniu wymiarów zewnętrznych jeżeli nie zwiększają one długości pojazdu o więcej niż 75 cm. A contrario oznacza to, że jeżeli wymienione urządzenia (podnośniki, pochylnie i inne) zwiększają długość pojazdu o więcej niż 75 cm to musza być uwzględnione przy obliczaniu wymiarów zewnętrznych pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że wózek widłowy jest urządzeniem, o którym mowa w pozycji 9 tabeli I sekcji F części 2 załącznika XIII do rozporządzenia nr 2021/535 i w niniejszej sprawie zwiększa on długość pojazdu o więcej niż 75 cm. W świetle rozporządzenia nr 2021/535 winien on zatem być wliczony do długości pojazdu.
Z opisanych tu przyczyn Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).