III SA/Po 227/26

III SA/Po 227/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-04-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Monika Świerczak /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Wojciech Rowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. S. kwotę 7417 zł (słownie: siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 października 2025 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało mocy decyzję Wójta gminy [...] z dnia 27 czerwca 2025 r. (znak: [...]) nakładającą na T. S. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za odbiór odpadów komunalnych z terenu gminy [...] bez wymaganego wpisu do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Wójta gminy [...] oraz jednocześnie określiło wysokość kar: za pierwszy miesiąc wykonywania działalności bez wymaganego wpisu do rejestru tj. miesiąc sierpień 2021 r. – [...] zł, za miesiąc wrzesień 2021 r. – [...] zł, za miesiąc listopad 2021 r. – [...] zł, za miesiąc styczeń 2022 r. – [...] zł, za miesiąc luty 2022 r. – [...] zł, za miesiąc marzec 2022 r. – [...] zł, za miesiąc kwiecień 2022 r. – [...] zł, za miesiąc maj 2022 r. – [...] zł, za miesiąc czerwiec 2022 r. – [...] zł, za miesiąc lipiec 2022 r. – [...] zł, za miesiąc wrzesień 2022 r. – [...] zł, za miesiąc październik 2022 r. – [...] zł, za miesiąc marzec 2023 r. – [...] zł, za miesiąc kwiecień 2023 r. – [...] zł, za miesiąc czerwiec 2023 r. – [...] zł, za miesiąc sierpień 2023 r. – [...] zł, za miesiąc październik 2023 r. – [...] zł, za miesiąc listopad 2023 r. – [...] zł, za miesiąc marzec 2024 r. – [...] zł.
Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 13 września 2024 r. Wójt Gminy [...] na podstawie art. 61 § 1 oraz § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: K.p.a.) w związku z art. 9x ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399 z późn. zm., dalej: u.c.p.g.) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odbioru odpadów komunalnych z terenu gminy [...] bez wymaganego wpisu do rejestru działalności regulowanej. O powyższym poinformowano stronę postępowania – T. S. (dalej również: skarżący), której doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania w dniu 17 września 2024 r. (k. 51 akt administracyjnych organu I instancji).
Kolejno, w dniu 10 października 2024 r. do organu wpłynęło pismo skarżącego, w którym oświadczył, że nie dokonuje odbioru żadnych odpadów komunalnych z terenu gminy [...] oraz, że dokonuje jedynie odbioru biomasy wykorzystywanej do produkcji energii w elektro-ciepłowniach [...], która to biomasa nie stanowi odpadów. Skarżący wskazał także, że w umowie z Rodzinnym Ogrodem Działkowym "[...]" omyłkowo znalazł się zapis, że posiada zgodę na utylizację odpadów. W sprawie odbioru odpadów wielkogabarytowych i nie gabarytowych oświadczył, że odbiera tylko meble i artykuły domowe z altanek ogrodowych, które przekazuje znajomym i nie stanowią one odpadów komunalnych. Zdaniem skarżącego nałożenie na niego kary administracyjnej na podstawie art. 9x u.c.p.g nie ma żadnych podstaw.
Skarżący następnie w piśmie z dnia 17 lutego 2025 r. wskazał, że z terenu Rodzinnych Ogródków Działkowych "[...]" w [...] i "[...]" w [...] odbiera biomasę i przekazuje ją do firmy P. , która to biomasa wykorzystywana jest do produkcji energii. Jednocześnie zwrócił się do Wójta gminy [...] (dalej również: organ I instancji) z wnioskiem o pozyskanie informacji od Z. S.A oraz V. S.A w zakresie oddawania przez firmę P. biomasy do ww. podmiotów.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r. organ I instancji na podstawie art. 78 § 1 i 2 K.p.a. odmówił uwzględnienia żądania dowodowego skarżącego, wskazując, że nie mają żadnego znaczenia w sprawie.
Następnie decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za odbiór odpadów komunalnych z terenu gminy [...] bez wymaganego wpisu do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci umów oraz faktur, organ stwierdził odbiór odpadów komunalnych z terenu gminy [...] przez stronę postępowania (skarżącego) bez wpisu do rejestru działalności regulowanej w następujących miesiącach:
< sierpień 2021 r. (Faktura VAT nr [...] - wywóz kontenerów z odpadami zielonymi),
< wrzesień 2021 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz kontenerów z odpadami zielonymi),
< listopad 2021 r. (Faktura VAT nr [...] - wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone trawa, gałęzie),
< styczeń 2022 r. (Faktura VAT nr [...] - wywóz niegabarytów z działek),
< luty 2022 r. (Faktura VAT nr [...] - wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone trawa),
< marzec 2022 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz niegabarytów z działek, wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone gałęzie),
< kwiecień 2022 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone gałęzie),
< maj 2022 r. (Faktura YAT nr [...] oraz [...] - wywóz niegabarytów z działek, odpady zielone gałęzie),
< czerwiec 2022 r. (Faktura VAT nr [...] - wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone gałęzie),
< lipiec 2022 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz niegabarytów z boksów śmietnikowych, wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone gałęzie),
< wrzesień 2022 r. (Faktura VAT nr [...] - wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone gałęzie),
< październik 2022 r. (Faktura VAT nr [...], [...] oraz [...] wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone, wywóz niegabarytów z terenu działek),
< marzec 2023 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone, wywóz niegabarytów z boksów śmietnikowych),
< kwiecień 2023 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz niegabarytów z terenu działek, wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone),
< czerwiec 2023 r. (Faktura VAT nr [...], [...] oraz [...] wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone, wywóz niegabarytów z boksów śmietnikowych),
< sierpień 2023 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz kontenera z odpadami, odpady zielone, wywóz niegabarytów z boksów śmietnikowych),
< październik 2023 r. (Faktura YAT nr [...] - wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone),
< listopad 2023 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...]- wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone, wywóz niegabarytów z boksów śmietnikowych),
< marzec 2024 r. (Faktura VAT nr [...] oraz [...] - wywóz niegabarytów z boksów śmietnikowych, wywóz kontenerów z odpadami, odpady zielone)
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt. 1 u.c.p.g przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który: odbiera odpady komunalne bez wymaganego wpisu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 - podlega karze pieniężnej w wysokości 5.000 zł za pierwszy miesiąc wykonywania działalności bez wymaganego wpisu do rejestru oraz 10.000 zł za każdy kolejny miesiąc wykonywania działalności bez wymaganego wpisu do rejestru. W związku z powyższym organ zobowiązany był wymierzyć karę w łącznej wysokości [...] zł (słownie: [...]).
Z powyższą decyzją organu I instancji nie zgodził się skarżący, który wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie m.in.: art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 9x ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. poprzez wymierzenie kary pieniężnej bez wskazania w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji za jakie miesiące których lat wykonywania przez niego działalności bez wymaganego wpisu do rejestru została ona wymierzona oraz art. 189a § 2 K.p.a i art. 189f K.p.a. w zw. z art. 9x ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji bez rozważenia instytucji odstąpienia od nałożenia kary, uregulowanej w art. 189f K.p.a., a co za tym idzie, zaniechaniem – wbrew treści art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. — dokonania wszystkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy i wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
Wymienioną we wstępie decyzją z dnia 30 października 2025 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało mocy decyzję organu I instancji oraz jednocześnie w osnowie decyzji (rozstrzygnięcia) określiło wysokość kar za poszczególne miesiące.
Uzasadniając swoje stanowisko, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: SKO lub Kolegium) podkreśliło, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm., dalej: u.o.) przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Definicja odpadów opiera się na znanej od dawna w prawie unijnym i polskim "triadzie": odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do pozbycia się jest obowiązany. Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia okoliczność, że dla jego nabywcy może on mieć wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom.
Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie w toku postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji niewątpliwie ustalono, że strona (skarżący) odbierała na podstawie umowy z dnia 1 lutego 2022 r. z terenu R.O.D. w [...] odpady zielone, odpady zdrewniałe oraz odpady wielkogabarytowe. Ponadto, załączone do materiałów faktury wskazują również na odbieranie niegabarytów z boksów śmietnikowych oraz w jednym przypadku kontenera z gruzem. Jednocześnie podpisana przed przedstawiciela R.O.D. w [...] oraz skarżącego umowa zawiera zapis potwierdzający, że skarżący dysponuje zgodą na utylizację odpadów wymienionych w umowie.
Kolegium wskazało także, że dokonane przez organ I instancji ustalenia potwierdzają, że w chwili realizacji przedmiotowych usług strona (skarżący) nie była wpisana do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 u.c.p.g. Za prawidłowy przyjąć zatem należało wniosek, że odpady wywożone przez skarżącego z terenu R.O.D. w [...] i [...] miały charakter odpadów komunalnych.
W ocenie SKO organ I instancji rzeczywiście zupełnie pominął analizę przepisów art.189f K.p.a. i rozważenie możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Kolegium w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji pouczenia, gdyż waga stwierdzonego naruszenia jest znaczna, a odwołujący (skarżący) nie zaprzestał prowadzenia działalności polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych bez wpisu do rejestru działalności regulowanej – dobrowolnie, lecz okoliczność ta została niejako wymuszona na nim wskutek wszczęcia z urzędu postępowania.
Skarżący reprezentowany przez ad B., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem SKO, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji z jednoczesną korektą jej osnowy, co wykracza poza granice wskazane w art. 138 § 1 K.p.a. i skutkuje jej nieważnością;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji wydanego z naruszeniem art. 189a § 2 K.p.a i art. 189f K.p.a. w zw. z art. 9x ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. polegającym na braku rozważenia instytucji odstąpienia od nałożenia kary, uregulowanej w art. 189f K.p.a., a co za tym idzie, wydanego z zaniechaniem - wbrew treści art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. - dokonania wszystkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, mimo że obowiązkiem organów obu instancji przed nałożeniem kary administracyjnej jest rozważenie, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia tej kary i udzielenia pouczenia, a zatem postępowanie dowodowe w tym zakresie musi przeprowadzić także organ I instancji, a brak jego przeprowadzenia winien skutkować uchyleniem decyzji pierwszoinstancyjnej w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;
- art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, a polegające na błędnym zastosowaniu tegoż przepisu poprzez przyjęcie, iż waga naruszenia prawa jest znaczna, a skarżący nie zaprzestał dobrowolnie naruszenia prawa, co doprowadziło do bezzasadnej odmowy zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary, podczas gdy waga zarzuconego skarżącemu naruszenia prawa jest znikoma, a skarżący dobrowolnie zaprzestał jakiejkolwiek działalności mogącej się kwalifikować jako takie naruszenie;
- art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, a polegające na błędnej wykładni tegoż przepisu poprzez przyjęcie, iż do odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu konieczne jest aby Skarżący zaprzestał naruszenia prawa przed wszczęciem postępowania, pomimo że przesłanka zaprzestania naruszenia prawa może być spełniona także po wszczęciu postępowania aż do dnia wydania decyzji administracyjnej, co doprowadziło do bezzasadnej odmowy zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji wydanego z:
a) naruszeniem prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., polegającym na jego błędnej wykładni kwalifikującej jako odpad towar, substancję lub produkt, który z dużym stopniem prawdopodobieństwa będzie ponownie wykorzystany bez wstępnego przetwarzania lub po poddaniu go drobnym naprawom, a jego ponowne użycie nie spowoduje żadnych zagrożeń dla ludzi lub środowiska i w rezultacie zakwalifikowanie nadających się do użycia lub wymagających niewielkich napraw mebli i artykułów domowych z altanek działkowych jako komunalnych odpadów wielkogabarytowych;
b) naruszeniem przepisu postępowania, tj. art. 80 K.p.a., polegającym na niedokonaniu wszechstronnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego odnośnie do zakwalifikowania nadających się do użycia lub wymagających niewielkich napraw mebli i artykułów domowych z altanek działkowych jako komunalnych odpadów wielkogabarytowych;
c) naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. polegającym na zaniechaniu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy o wnioskowane przez skarżącego umowy na odbiór odpadów komunalnych łączących R.O.D. "[...]" w [...] oraz R.O.D. "[...]" w [...] ze stosownymi przedsiębiorcami, innymi niż T. S.;
- art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. mające wpływ na wynik sprawy, a polegające na jego błędnej wykładni kwalifikującej jako odpad towar, substancję lub produkt, który z dużym stopniem prawdopodobieństwa będzie ponownie wykorzystany bez wstępnego przetwarzania lub po poddaniu go drobnym naprawom, a jego ponowne użycie nie spowoduje żadnych zagrożeń dla ludzi lub środowiska i w rezultacie zakwalifikowanie nadających się do użycia lub wymagających niewielkich napraw mebli i artykułów domowych z altanek działkowych jako komunalnych odpadów wielkogabarytowych;
- art. 136 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez niedokonanie wszechstronnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego odnośnie do zakwalifikowania nadających się do użycia lub wymagających niewielkich napraw mebli i artykułów domowych z altanek działkowych jako komunalnych odpadów wielkogabarytowych;
- art. 136 § 1 i art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego sprawy o wnioskowane przez Skarżącego umowy na odbiór odpadów komunalnych łączących R.O.D. "[...]" w [...] oraz R.O.D. "[...]" w [...] ze stosownymi przedsiębiorcami, innymi niż T. S..
Jednocześnie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie. Kolegium nadmieniło, że wymienione w osnowie zaskarżonej decyzji kwoty po zsumowaniu dają wysokość nałożonej kary administracyjnej i były zawarte w decyzji Organu I instancji. Zostały jedynie uwypuklone na wyraźny zarzut skarżącego zawarty w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stanowiącym podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2025 r. (znak: [...]) utrzymująca w mocy decyzję Wójta gminy [...] z dnia 27 czerwca 2025 r. oraz jednocześnie określająca wysokość kar za poszczególne miesiące.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Przede wszystkim należy zawrócić uwagę, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oraz jednoczesne orzeczenie w zakresie określenia wysokości kar za poszczególne miesiące jest rozstrzygnięciem nieprzewidzianym w katalogu rozstrzygnięć z art. 138 K.p.a. Trafnie zauważył to skarżący, który domagał się z tego powodu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy miał możliwość utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, czyli wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. lub uchylenia decyzji organu I instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy, czyli podjęcia rozstrzygnięcia wskazanego w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Postąpił jednak odmiennie i powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji oraz orzekł w zakresie określenia wysokości kar za poszczególne miesiące. Bez znaczenia pozostaje przy tym tłumaczenie Kolegium, że orzekło o wysokości kar za poszczególne miesiące na wyraźną prośbę skarżącego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że katalog rozstrzygnięć z art. 138 K.p.a. nie przewiduje możliwości utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji z jednoczesną korekturą jej osnowy (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 października 2000 r., sygn. V SA 481/00). Dlatego też Kolegium – chcąc dokonać zmiany osnowy decyzji organu I instancji, poprzez określenie wysokości kar nałożonych na skarżącego za poszczególne miesiące – powinno było wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., który umożliwia organowi nadanie nowej treści rozstrzygnięciu organu I instancji, ale tylko wówczas, gdy jednocześnie uchyli je w całości lub w części (por. Wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. II SA/Ke 534/07).
Podkreślić należy, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji, której zakres wykracza poza granice wskazane w art. 138 § 1 K.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć wadliwości aktu administracyjnego (decyzji) wydanego na skutek naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o znacznym ciężarze gatunkowym. Zachodzi to w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. II SA/Kr 929/24). Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (por. wyroki NSA: z dnia 11 sierpnia 2000 r., sygn. III SA 1935/99; z dnia 27 października 1998 r., sygn. II SA 1202/98; z dnia 12 grudnia 1988 r., sygn. III SA 481/88).
Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 r., sygn. I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 76). W ocenie Sądu wydanie przez organ odwoławczy decyzji nieprzewidzianej w katalogu rozstrzygnięć ujętych w art. 138 K.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., skutkujące nieważnością zaskarżonej decyzji i bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego.
Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 sierpnia 2024 r. (sygn. akt I OSK 2088/23, CBOSA) o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistości naruszenia prawa, istotnego charakteru przepisu, który został naruszony, oraz skutków ekonomicznych lub gospodarczych, które wywołuje decyzja. NSA doprecyzował, że chodzi o stan prawny w zakresie jego obowiązywania i interpretacji niewątpliwy, nierodzący rozbieżności w wykładni. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa ujawniającą się przez ich proste zestawienie ze sobą; przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
W niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie powyższe trzy przesłanki. Naruszenie prawa było oczywiste, gdyż Kolegium podjęło rozstrzygnięcie, którego nie przewiduje art. 138 K.p.a. Jednocześnie przepis ten ma istotny charakter, ponieważ określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego w przypadku stwierdzenia, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione w terminie (zob. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 138). Wreszcie decyzja o nałożeniu karę pieniężnej na skarżącego w wysokości [...] zł wywołuje skutki ekonomiczne w sferze sytuacji majątkowej skarżącego.
Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak pkt 1 sentencji wyroku.
Mając na uwadze, że stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ odwoławczy prowadzi do sytuacji, w której powinno zostać zakończone postępowanie wywołane wniesionym środkiem prawnym (odwołaniem), Sąd zwraca uwagę, że w ponownym postępowaniu organ odwoławczy powinien podjąć rozstrzygnięcie zgodne z treścią art. 138 K.p.a.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że stwierdzenie nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania przez sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez skarżącego skardze (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. II GSK 777/10).
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., przyjmując, że składały się na nie: wpis uiszczony przez skarżącego w kwocie 2000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w wysokości 5400 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1654) wraz opłatą od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł – łącznie 7417 zł.