III SA/Po 216/23

III SA/Po 216/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Mirella Ławniczak /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 92a, art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 2 ust. 2 pkt a, art. 32 ust. 3, art. 38 ust. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
Sentencja
Dnia 19 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 3 lutego 2023 r. [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lutego 2023 r., [...] Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] Sp. z o.o. Sp. k. (obecnie po przekształceniu formy prawnej [...] Sp. z o.o. – pismo strony z 15 maja 2023 r. k. 26, daje jako "Spółka" "lub "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło:
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony;
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd.
Powyższe stwierdzono w dniu 24 listopada 2021 r. podczas kontroli drogowej, w P., zestawu pojazdów składającego się z pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Pojazdem kierował A. P.. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy, na podstawie licencji [...], w imieniu i na rzecz strony. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...].
W dniu 28 kwietnia 2022 r. W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł (słownie: dwanaście tysięcy złotych) na stronę za naruszenia stwierdzone w toku kontroli.
Pismem nadanym w dniu 19 maja 2022 r. strona wniosła odwołanie. Skarżący podniósł, iż organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 75, art. 77, art. 78 oraz art. 80 kpa. Strona wskazała, iż organ nie dokonał wszechstronnej i wnikliwiej analizy materiału dowodowego oraz nie odniósł się do wyjaśnień przedkładanych przez stronę w toku postępowania. Ponadto strona podniosła, iż organ nie przedstawił w sposób zupełny aspektów związanych z przeprowadzonych w toku postępowania symulacji i oględzin tachografu. Skarżąca stwierdziła, iż w decyzji organu I instancji brak jest przyjętych parametrów i granic w odniesieniu do użytego podczas oględzin symulatora jazdy oraz brak wskazania zakresu badań. Strona wskazała również na rozbieżności występujące pomiędzy wskazaną sekwencją przycisków, których użycie skutkowało wyłączenie urządzenia rejestrującego. Skarżący wniósł również o udostępnienie całości zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
W dalszej części uzasadnienia organ, po przytoczeniu treści przepisów prawa, wskazał, że w niniejszej sprawie w toku kontroli drogowej ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu 24 listopada 2021 r. w P., stwierdzono, iż ww. pojeździe zainstalowano tachograf marki [...], [...], o nr ser. [...] Podczas oględzin tachografu oraz analizy informacji zawartych w sporządzonych z niego wydrukach ustalono, iż urządzenie zostało poddane nieuprawnionej przeróbce. Stan ten znalazł potwierdzenie w trakcie wykonanej przez organ kontrolny próby drogowej, podczas której ujawniono, iż za pomocą odpowiedniej sekwencji przycisków możliwe jest rejestrowanie na tachografie podczas jazdy innej aktywności, tj. "inne prace", "dyspozycja" czy "odpoczynek". Powodem wskazanego zakłócania prawidłowego działania urządzenia jest zmiana oryginalnego oprogramowania. Zainstalowany w pojeździe tachograf został wymontowany w serwisie tachografów, przez uprawnionego technika, który stwierdził, iż brak jest fizycznej ingerencji w pozostałe elementy tachografu i sporządził protokół z demontażu urządzenia.
Pismem z dnia 30 marca 2022 r. organ zawiadomił stronę o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin zatrzymanego podczas kontroli urządzenia rejestrującego marki [...]. W dniu 14 kwietnia 2022 r. w siedzibie organu I instancji zostały przeprowadzone oględziny wymontowanego tachografu cyfrowego, które potwierdziły, iż ww. urządzenie cyfrowe zostało przerobione, co umożliwiało zmianę aktywności kierującego podczas jazdy. Przedstawiciel strony nie był obecny podczas dokonywanych oględzin.
Organ wskazał, iż przeróbka tachografu została wielokrotnie potwierdzona w toku prowadzonego postępowania. Została ujawniona podczas przeprowadzonej kontroli, gdy tachograf był jeszcze zainstalowany w pojeździe. Następnie fakt ten potwierdził uprawniony technik, który wymontował urządzenie rejestrujące. Dokonane oględziny na które wskazuje strona stanowiły jedynie rzeczowe ukazanie i potwierdzenie nieprawidłowego działania urządzenia. Wskazane przez stronę aspekty związane z symulatorem jazdy w ocenie organu odwoławczego pozostają bez wpływu na stwierdzone naruszenie. W protokole oględzin zostały wskazane czynności podjęte w toku oględzin dokonane przez uprawnionych inspektorów. Urządzenie symulujące służyło jedynie zasymulowaniu jazdy, a samych oględzin dokonywały wykwalifikowane w tym zakresie osoby. Dokonane oględziny stanowiły jedynie potwierdzenie i ukazanie w sposób zupełny ujawnionej przeróbki tachografu. Ponadto strona miała możliwość uczestniczyć w przeprowadzanych oględzinach, z której z przyczyn własnych, nie skorzystała, a co umożliwiłoby jej samodzielny nadzór nad ich przeprowadzeniem. Nie ulega wątpliwości, iż tachograf cyfrowy, który w dniu kontroli był zainstalowany w pojeździe został poddany nieuprawnionej przeróbce umożliwiającej zmianę aktywności kierującego podczas jazdy. Tym samym w ocenie organu odwoławczego argumentacja strony pozostaje bez wpływu na przedmiotową sprawę.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego organ wskazał, iż podczas kontroli drogowej stwierdzono, iż kontrolowany ciągnik marki [...] o nr rej. [...] nie posiada ważnego badania technicznego. Zgodnie z informacjami z systemu CEPIK badanie techniczne było ważne do dnia 20 listopada 2021 r. W toku postępowania strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających wykonanie badania przed dniem kontroli.
Dalej organ wskazał, iż przepis art. 92c u.t.d. odnosi się do podmiotu wykonującego przewozy - właściciela przedsiębiorstwa oraz do okoliczności niezwiązanych z działaniem tego podmiotu, a więc okoliczności, które nie dotyczą kierowców tego przedsiębiorstwa, innych jego pracowników, czy też stanu technicznego pojazdów. W przedmiotowej sprawie naruszenie popełnił kierowca wykonujący przewóz na rzecz przedsiębiorcy pojazdem, w którym dokonano przemyślanej i skomplikowanej nielegalnej zmiany oprogramowania tachografu, mającej na celu łamanie przepisów prawa. W związku z powyższym brak jest podstawy prawnej do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c u.t.d..
Odnośnie wniosku strony dotyczącego udostępnienia całości zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego organ odwoławczy w dniu 26 października 2022 r. wystosował do strony pismo dotyczące możliwości wglądu do akt. Strona nie wyraziła chęci skorzystania z tego prawa.
Łączna kara pieniężna za wszystkie stwierdzone w sprawie naruszenia wyniosła w sprawie 12.000,00 zł (słownie: dwanaście tysięcy złotych).
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż strona w czasie postępowania nie wnosiła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów. Organ właściwie zgromadził całokształt materiał dowodowy, niezbędny do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Zarzut strony jest zatem bezzasadny.
Odnośnie możliwości zastosowania przepisów egzoneracyjnych w niniejszej sprawie, w ocenie organu odwoławczego nie zaszły okoliczności stanowiące przesłanki do ich zastosowania. W niniejszej sprawie strona nie udowodniła, iż dopełniła ciążącego na niej obowiązku i podjęła wszelkie możliwe środki w celu zapobiegania powstawaniu naruszeń.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Spółka zarzucając mu naruszenie:
1. naruszenie art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 art. 84, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) dalej k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się bezpodstawnym przyjęciem, iż strona skarżąca ingerowała w jakichkolwiek sposób w tachograf. Organ nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego który powinien wydać stosowną opinię czy, a jeśli tak to w jaki sposób i w jakim czasie doszło do manipulacji lub też przeróbki uprzędzenia [...] [...], o numerze seryjnym [...] oraz umożliwienie ewentualnego skonfrontowania stronie skarżącej z wywodami z opinii w przypadku gdyby była ona niepełna lub zawierała treści niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym.
- braku wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu w prowadzonym postępowaniu,
- wydanie decyzji jedynie w oparciu o ustalenia zebrane w toku kontroli i nie uwzględnienie wniosków dowodowych złożonych przez skarżącą,
- wydanie decyzji w oparciu o dowody zdobyte w sposób niezgodny z obowiązującymi procedurami prawnymi, w toku kontroli drogowej udokumentowanej protokołem kontroli.
2. naruszenie przepisów przepisów prawa materialnego poprzez dopuszczenie do przeprowadzenia oględzin tachografu przez pracownika serwisu tachografów którego uprawnień nie można zweryfikować bowiem nie ma stosownych dokumentów w aktach, zatem można przyjąć, że był on bez uprawnień technika warsztatu, w konsekwencji wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
3. naruszenie art. 92 c u.t.d. - tj. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 15 maja 2023 r. pełnomocnik Spółki poinformował o zmianie formy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Decyzje zapadłe w przedmiotowym postępowaniu dotyczą obowiązku zapłaty przez Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł nałożonej z powodu stwierdzonych w trakcie przewozu naruszeń obowiązków lub warunku przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1, 3 i 7 u.t.d., określonych w załączniku nr 3 do u.t.d. pod pozycjami lp. 6.1.2. (wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub powyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony) i lp. 9.1 (wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego).
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej: u.t.d.) oraz przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 60, str. 1).
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d., podmioty wykonujące przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem ponoszą odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to, zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d., obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 lit. a-y u.t.d.
Ponadto stosownie do art. 2 ust. 2 pkt a) rozporządzenia nr 165/2014 "tachograf" lub "urządzenie rejestrujące" oznacza urządzenie przeznaczone do instalowania w pojazdach w celu automatycznego lub półautomatycznego wyświetlania, rejestrowania, drukowania, przechowywania i wysyłania szczegółowych danych dotyczących ruchu, w tym prędkości takich pojazdów, zgodnie z art. 4 ust. 3 i o pewnych okresach aktywności osób kierujących tymi pojazdami. W myśl art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 165/2014 tachografy, w tym ich zewnętrzne elementy składowe, karty do tachografu i wykresówki, spełniają surowe wymagania techniczne i inne wymagania, by umożliwić właściwe stosowanie niniejszego rozporządzenia. Tachografy i karty do tachografu spełniają następujące wymogi:
- rejestrują dokładne i wiarygodne dane dotyczące kierowcy, czynności kierowcy oraz pojazdu,
- są bezpieczne, w szczególności aby gwarantować integralność i pochodzenie źródła danych rejestrowanych przez przyrządy rejestrujące i czujniki ruchu oraz z nich pobieranych,
- są interoperacyjne między różnymi generacjami przyrządów rejestrujących i kart do tachografu,
- umożliwiają efektywną weryfikację zgodności z niniejszym rozporządzeniem i innymi mającymi zastosowanie aktami prawymi,
- posiadają pamięć o pojemności wystarczającej do przechowywania wszystkich danych wymaganych na mocy niniejszego rozporządzenia,
- są przyjazne dla użytkownika.
W myśl art. 32 ust. 3 wymienionego rozporządzenia, zabrania się fałszowania, ukrywania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach lub przechowywanych w tachografie lub na karcie kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z tachografu. Każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona. W pojeździe nie może znajdować się żadne urządzenie, które mogłoby zostać użyte w powyższych celach.
Natomiast art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1.-9.,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10.
- załącznika nr 3 do ustawy.
Kary pieniężne określone w załączniku nr 3 do u.t.d. zostały ustalone w sposób sztywny.
Wskazane regulacje prawne oznaczają, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ – co do zasady – zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej lub kar pieniężnych w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 5 u.t.d.
Przechodząc do ustaleń natury faktycznej stwierdzić należy, że wykazane zostało, za pomocą prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego, że przedmiotowy tachograf został przerobiony tj. zmieniono w nim oprogramowanie.
Z akt administracyjnych wynika, iż w toku kontroli drogowej ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu 24 listopada 2021 r. w P., stwierdzono, iż ww. pojeździe zainstalowano tachograf marki [...], [...], o nr ser. [...] Podczas oględzin tachografu oraz analizy informacji zawartych w sporządzonych z niego wydrukach ustalono, iż urządzenie zostało poddane nieuprawnionej przeróbce.
Co istotne, z punktu widzenia zarzutów skargi, stan ten znalazł potwierdzenie w trakcie wykonanej przez organ kontrolny próby drogowej, podczas której ujawniono, iż za pomocą odpowiedniej sekwencji przycisków możliwe jest rejestrowanie na tachografie podczas jazdy innej aktywności, tj. "inne prace", "dyspozycja" czy "odpoczynek". Jak wskazał organ powodem wskazanego zakłócania prawidłowego działania urządzenia jest zmiana oryginalnego oprogramowania. Zainstalowany w pojeździe tachograf został wymontowany w serwisie tachografów, przez uprawnionego technika, który stwierdził, iż brak jest fizycznej ingerencji w pozostałe elementy tachografu i sporządził protokół z demontażu urządzenia.
W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wydania decyzji w oparciu o dowody zdobyte niezgodnie z obowiązującymi procedurami wskazać należy, iż Sąd nie podziela powyższego zarzutu.
Skarżąca uzasadniając powyższy zarzut wskazała, iż w zatwierdzonym warsztacie powinny zostać przeprowadzone określone w tym przepisie konkretne badania, a nie jedynie jak to miało miejsce w analizowanym przypadku, oględziny tachografu przeprowadzone w dodatku przez mechanika którego uprawnień strona nie jest w stanie zweryfikować. Skarżąca wskazała również, iż w niniejszej sprawie nie było podstaw do wymontowania urządzenia przez funkcjonariuszy albowiem pierwotna kontrola nie stwierdziła jakichkolwiek ingerencji, uchybień, manipulacji czy przeróbek.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Państwa członkowskie mogą jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez przedsiębiorstwo transportowe ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu i art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
Stosownie do art. 38 ust. 2 wymienionego rozporządzenia, jeżeli w wyniku kontroli funkcjonariusze służb kontrolnych znajdą wystarczające dowody pozwalające podejrzewać, że dokonano manipulacji, są oni upoważnieni do skierowania pojazdu do zatwierdzonego warsztatu w celu przeprowadzenia dodatkowych badań służących ustaleniu w szczególności, czy tachograf:
a) działa poprawnie;
b) prawidłowo rejestruje i przechowuje dane, i czy poprawne są parametry kalibracji.
Zgodnie natomiast z treścią art. 38 ust. 3 rozporządzenia nr 165/2014 funkcjonariusze służb kontrolnych są uprawnieni do polecenia zatwierdzonym warsztatom przeprowadzenia badania, o którym mowa w ust. 2, i szczegółowych badań służących zbadaniu obecności urządzeń manipulacyjnych. W przypadku wykrycia urządzeń manipulacyjnych sprzęt ten, w tym samo urządzenie, przyrząd rejestrujący lub jego elementy oraz karta kierowcy mogą zostać usunięte z pojazdu.
Natomiast jak wynika z art. 26 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o tachografach (obecnie Dz.U. 2023 r. poz. 324 ):
1. Podmiot uprawniony do kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1-4 i 6 ustawy o transporcie drogowym może skierować pojazd do warsztatu, w celu przeprowadzenia badań, o których mowa w art. 38 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, i doprowadzenia do prawidłowego działania badanego tachografu. Badania są przeprowadzane odpłatnie.
2. W przypadku stwierdzenia podłączenia do tachografu urządzenia lub przedmiotu albo zainstalowania oprogramowania, wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf opłaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, uiszcza podmiot wykonujący przewozy drogowe. Opłaty te uiszcza się przed zakończeniem kontroli prowadzonej przez podmiot uprawniony do kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1-4 i 6 ustawy o transporcie drogowym. W przypadku nieuiszczenia opłat stosuje się odpowiednio art. 95 ustawy o transporcie drogowym.
3. W przypadku stwierdzenia braku podłączenia do tachografu urządzenia lub przedmiotu albo zainstalowania oprogramowania, wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf opłaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, uiszcza właściwy ze względu na miejsce kontroli wojewoda.
W niniejszej sprawie warto również zwrócić uwagę na art. 28 ust. 1 ustawy o tachografach zgodnie z którym instalacje, sprawdzenia, przeglądy i naprawy tachografów analogowych lub cyfrowych wykonuje osoba fizyczna posiadająca certyfikat technika warsztatu w zakresie czynności, do których jest uprawniona, zwana dalej "technikiem warsztatu".
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż już w trakcie wykonanej przez organ kontrolny próby drogowej, którą wykonano po analizie wydruków z tachografu, ujawniono, że za pomocą odpowiedniej sekwencji przycisków możliwe jest rejestrowanie na tachografie podczas jazdy innej aktywności, tj. "inne prace", "dyspozycja" czy "odpoczynek".
Warto zaznaczyć, iż art. 38 ust. 2 rozporządzenia 165/2014 przewiduje jedynie upoważnienie dla funkcjonariuszy służb kontroli do skierowania pojazdu do zatwierdzonego warsztatu celem przeprowadzenia dodatkowych badań dotyczących tachografu, które to upoważnienie – co wymaga podkreślenia – aktualizuje się, jeżeli funkcjonariusze w wyniku kontroli znajdą wystarczające dowody pozwalające podejrzewać, że dokonano w tym względzie manipulacji.
Tym samym nie ulega wątpliwości, iż powyższa próba, co jeszcze raz należy podkreślić podjęta po analizie wydruków z tachografu, stanowi wystarczający dowód uzyskany w czasie kontroli pozwalający podejrzewać, że dokonano manipulacji w tachografie. Tym samym funkcjonariusze mieli prawo do skierowania pojazdu do zatwierdzonego warsztatu w celu przeprowadzenia dodatkowych badań służących ustaleniu w szczególności, czy tachograf: a) działa poprawnie; b) prawidłowo rejestruje i przechowuje dane, i czy poprawne są parametry kalibracji.
W warsztacie [...] s.c. po dokonaniu oględzin i wykonaniu jazdy próbnej stwierdzono ingerencję w tachograf. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, w warsztacie wykonano dodatkowe badania, a nie wyłącznie oględziny. Fakt dokonania również w późniejszym okresie wyłącznie oględzin nie może mieć wpływu na stwierdzona ingerencje w oprogramowanie tachografu. Słusznie wskazał organ, iż dokonane w dniu 4 kwietnia 2022 r. oględziny na które wskazuje strona stanowiły jedynie rzeczowe ukazanie i potwierdzenie nieprawidłowego działania urządzenia.
W tym miejscu zauważyć należy, iż z powszechnie dostępnej bazy podmiotów prowadzących działalność prowadzonej przez Główny Urząd Miar (dostępny na stronie - https://www.gum.gov.pl/pl/form/46,Rejestr-podmiotow-prowadzacych-dzialalnosc.html) spółka [...] s.c. posiada stosowne zezwolenia, a więc jest zatwierdzonym warsztatem. Ponadto należy mieć na uwadze, iż ww. czynności dokonywał uprawniony technik warsztatowy. Co prawda w aktach administracyjnych nie znajduje się stosowny dokument tzn. certyfikat czy też karta warsztatowa, to jednakże należy mieć na uwadze, iż na protokole zatrzymania tachografu widnieje imię i nazwisko technika warsztatowego, a co istotniejsze zapisano na nim również numer karty warsztatowej tego technika, którą uzyskuje się dopiero po zdaniu egzaminu i zdobyciu certyfikatu technika.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż skierowanie pojazdu do warsztatu miało wyłącznie na celu potwierdzenie manipulacji przy tachografie powyższe uchybienie nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy.
Tym samym, w ocenie Sądu, brak w aktach kopii certyfikatu czy też kary warsztatowej nie może prowadzić do uznania, iż badania i oględziny zostały przeprowadzone z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów. Z tych też względów zarzut skargi oparcia decyzji na dowodach zdobytych niezgodnie z przepisami nie zasługiwał na uwzględnienie.
Warto również odnotować, iż dokonane w toku kontroli ustalenia następnie potwierdzone w warsztacie pozwalały organowi, wbrew zarzutom skargi, na wymontowanie przedmiotowego tachografu.
Wracając do istoty sprawy, a więc kwestii wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf przypomnieć należy, iż w myśl art. 32 ust. 3 każda forma manipulowania tachografem, wykresówką lub kartą kierowcy, która mogłaby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych lub informacji wydrukowanych jest zabroniona.
Skoro w niniejszej sprawie na skutek zmiany oprogramowania mogło dojść do sfałszowania danych, to tym samym nie ulega wątpliwości, iż mamy do czynienia w niniejszej sprawie z niedozwolona manipulacją, która to została w ujęta w lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy.
Na marginesie Sąd wskazuje, iż strona niezasadnie odwołuje się do orzecznictwa i przesłanek wymierzenia kary w nich wskazanych odnoszących się do naruszenia ujętego w lp. 6.1.3 załącznika nr 3 do ustawy (podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf lub korzystanie z tego urządzenia lub przedmiotu).
Tym samym stwierdzenie przeróbki tachografu (lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy) stanowi zupełnie inne naruszenie niż podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia (lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do ustawy).
W ocenie Sądu zebrane dowody potwierdzają słuszność stwierdzenia przez organy, że tachograf został przerobiony. Za takim wnioskiem jednoznacznie przemawiają ustalenia poczynione i utrwalone w trakcie kontroli, których Skarżąca skutecznie nie podważyła, potwierdzone następnie w uprawnionym warsztacie.
Należy zaznaczyć, iż Skarżąca nie podważyła mocy dowodowej protokołu kontroli, ani też nie wykazała awarii tachografu. Przeprowadzona kontrola i jazda próbna, co wynika z protokołu kontroli, do którego nie wniesiono zastrzeżeń, wykazały nieuprawnioną ingerencję w działanie tachografu, która to następnie została potwierdzona w stosownym warsztacie, co zostało szeroko omówione powyżej. Zaznaczyć trzeba, że protokół kontroli, sporządzony przez uprawnionych funkcjonariuszy publicznych w prawem przewidzianej formie w zakresie przyznanych im ustawowych kompetencji, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., któremu przysługuje szczególna moc dowodowa. Na gruncie tego przepisu judykatura przyjmuje jednolicie, że utrwalone protokołem czynności kontrolne mają charakter materialno-techniczny i odzwierciedlają ich przebieg oraz poczynione w ten sposób ustalenia. Dodatkowo protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, a zasadniczo niemożliwy do odtworzenia. Z tego powodu uznaje się go za dokument mający szczególną moc dowodową (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r.; sygn. akt II GSK 1944/17). Szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego nie wyklucza możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu, wymaga to jednak aktywności podmiotu kwestionującego treść dokumentu urzędowego.
W niniejszej sprawie takiej aktywności ze strony Skarżącej zabrakło. Wbrew zarzutom skargi strona w toku postępowania nie składała żadnych wniosków dowodowych. Również w odwołaniu, poza wnioskiem o udostępnienie materiału dowodowego, strona nie składała wniosków dowodowych.
Z tych też względów zarzuty skargi odnoszące się do kwestii nie wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu i nie uwzględnienia wniosków dowodowych nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnotować w tym miejscu również należy, iż organ złożył wniosek do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o udostępnienie danych z Elektronicznego Systemu Poboru Opłat dotyczących pojazdu o nr rej. [...] w okresie obejmującym kontrolę drogową.
Porównanie danych ujawniła iż w dniu 29 października 2021 r. pojazd [...] zakończył przemieszczanie się o godz. 17:12 i wg danych z tachografu nie przemieszczał się do dnia 30 października 202l r. do godz. 3:00, jednakże zgodnie z danymi z bramownic opłat drogowych, pojazd ten przemieszczał się i o godz. 17:45 zarejestrował się na bramownicy [...] oraz kolejnych ośmiu bramownicach, aż do bramownicy [...] o godzinie 18:45. Podobna sytuacja miała miejsce w dniu 13 listopada 2022 r. od godziny 2:17 do 3:00 tachograf pojazdu rejestrował "inne prace" natomiast bramownice KAS rejestrowały poruszający się pojazd kolejno o godz. 2:16 [...] i kolejne 18 bramownic na terenie W., aż do bramownicy [...] o godz. 2:43.
Odnosząc się natomiast do samej wysokości kary za omawiane naruszenie wskazać należy, iż wymiar został określona przez ustawodawcę sztywno w kwocie 10.000,00 zł i taka kara została za to naruszenie wymierzona przez organ.
W odniesieniu do kwestii wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego wskazać należy, iż Zzodnie z treścią art. 71 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.
Zgodnie z treścią art. 81 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego.
Okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie, z zastrzeżeniem ust. 6-10 (art. 81 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym)
W myśl art. 82 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym organ dokonujący rejestracji pojazdu wpisuje do dowodu rejestracyjnego termin badania technicznego pojazdu.
Natomiast jeżeli pojazd jest już zarejestrowany, kolejny termin badania technicznego, stosownie 82 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, wpisuje do dowodu rejestracyjnego uprawniony diagnosta po stwierdzeniu pozytywnego wyniku badania technicznego.
Jak słusznie wskazał organ konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd karą pieniężną w wysokości 2.000,00 zł.
W niniejszej sprawie podczas kontroli drogowej stwierdzono, iż kontrolowany ciągnik marki [...] nie posiada ważnego badania technicznego. Zgodnie z informacjami z systemu CEPIK (k. 49 akt administracyjnych) badanie techniczne było ważne do dnia 20 listopada 2021 r., a więc w dniu kontroli tj. 24 listopada 2021 r. pojazd nie posiadał ważnego badania technicznego. W toku postępowania strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających wykonanie badania przed dniem kontroli.
Powyższe zaś prowadzi do wniosku, że organ zasadnie za powyższe naruszenie wymierzył karę pieniężną w wysokości 2.000,00 zł, a łączna wysokość kary 12.000,00 zł nie przekracza limitów określonych w art. 92a ust. 5 u.t.d..
Po rozważeniu wskazanych kwestii należało odnieść się do zasadności odmowy zastosowania w sprawie regulacji egzoneracyjnej, to jest art. 92c u.t.d..
Przepis ten w ust. 1 stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Wobec tego, że od ujawnienia naruszeń do dnia wydania decyzji dwuletni okres, o którym mowa w cytowanym art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie zdążył upłynąć, a w realiach sprawy brak jest informacji odnośnie nałożenia tożsamej kary przez inny uprawniony organ (art. 92c ust. 1 pkt 2), zastosowanie mógł znaleźć jedynie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Jednakże i w tym przypadku stanowisko organów obu instancji jawi się jako prawidłowe.
Sytuacja wskazana w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., może mieć miejsce jeżeli strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia lub nie mogła tego przewidzieć, a więc gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie od niej niezależnych. W dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie mieszczą się natomiast sytuacje, które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy, a nawet lekkiego niedbalstwa. Brak wpływu strony na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, nie jest wystarczające jedynie zakwestionowanie swojej odpowiedzialności. Brak skutecznego, a więc eliminującego mogące wystąpić naruszenia, nadzoru nad wykonywaniem przewozów świadczy o tym, że strona nie może skutecznie powołać się na art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Przedsiębiorca należycie dbający o swoje sprawy powinien w sposób szczególny zadbać o przestrzeganie przepisów prawa, w tym ustawy o transporcie drogowym. Powinien zapewnić taką organizację przedsiębiorstwa, która pozwala na uniknięcie powstawania ewentualnych naruszeń, w tym w zakresie prawidłowego przestrzegania przepisów prawa.
W ocenie Sądu powoływane przez Skarżącą w niniejszej sprawie okoliczności z pewnością nie przemawiają za spełnieniem powyższych standardów. Poza własnymi twierdzeniami Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o braku winy w stwierdzonych naruszeniach.
Warto w tym miejscu odnotować, iż kierowca zeznał, że nie miał świadomości zainstalowania zmienionego oprogramowania. Ponadto, jak słusznie wskazał organ, zmiana oprogramowania w tachografie nie jest procesem łatwym możliwym do przeprowadzenia przez każdego.
Reasumując, Sąd podzielił ocenę organów, że w niniejszej sprawie wystąpiły podstawy faktyczne i prawne do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d. i jednocześnie brak było przesłanek do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d..
W toku prowadzonego postępowania w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustalono okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów strony i prawidłowo wyjaśnił podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia.
Z tych też względów zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, a skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.