III SA/Po 163/25

III SA/Po 163/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Piotr Ławrynowicz
Zbigniew Kruszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb ust. 6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 października 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 października 2022 r. (znak: [...]) Prezydent Miasta [...] orzekł o nałożeniu na B. Ż. (dalej: skarżąca) kary pieniężnej w wysokości 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia organu w przewidzianym terminie o zbyciu określonego w decyzji pojazdu.
Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: SKO) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżąca 1 lutego 2022 r. zbyła pojazd marki [...] o nr rej. [...], nr [...], a zawiadomienia organu o tym dokonała 17 maja 2022 r., czyli już po upływie terminu 60 dni określonego przez art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140 mb ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm., dalej: p.r.d.). Skoro organ o fakcie nabycia pojazdu został powiadomiony z naruszeniem 60-dniowego terminu, o którym mowa w art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, dalej: ustawa Covid-19), to zgodnie z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2020 r. art. 140mb pkt 2 p.r.d. zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do nałożenia ww. kary pieniężnej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi naruszenie:
- art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawa Covid-19, poprzez jego niezastosowanie;
- art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy Covid-19 polegające na zaniechaniu poinformowania strony o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu oraz art. 8 § 2 K.p.a. przez odstąpienie przez organ odwoławczy bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji obu organów oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu wymienionego w decyzji pojazdu w przewidzianym terminie.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten został przedłużony do 60 dni na podstawie art. 31ia ustawy Covid-19. Natomiast art. 140mb pkt 2 p.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a p.r.d. kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 p.r.d.). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 p.r.d.).
Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Na ocenę prawidłowości stanowiska organów zasadniczy wpływ ma okoliczność, że zdarzenie, tj. niezawiadomienie przez skarżącą o nabyciu przedmiotowego pojazdu, miało miejsce w okresie, w którym w Polsce ogłoszono stan epidemii. W związku z ogłoszeniem rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491), obowiązującego od 20 marca 2020 r. do odwołania, ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r., poz. 1842) wprowadzono przepis art. 15zzzzzn2. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1).
Zgodnie zaś z art. 15zzzzzzn2 ust. 2 ustawy Covid-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
Powyższe przepisy zostały wprowadzone do systemu prawnego z myślą m. in. o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść, biorąc pod uwagę okoliczności i cel ich wprowadzenia. Zatem celem tych regulacji jest m. in. ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem - ze względu na epidemię - ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego. Dotyczy to więc także stosowania terminów unormowanych w art. 78 ust. 2 p.r.d.
Od przewidzianego w powyższym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia.
Dokonując analizy akt administracyjnych w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że brak jest dowodów na to, że organy wywiązały się z powyższego obowiązku.
Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kompleksowej wykładni art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy Covid-19 przyjął, że ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią zabezpieczył interesy stron w postępowaniu administracyjnym w ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenie tych terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy Covid-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy Covid-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. K.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 ustawy Covid-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu (wyrok NSA z 20 stycznia 2023r., sygn. II GSK 907/22, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu w świetle p.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu (art. 140mb pkt 2 p.r.d.).
Organ, stwierdzając uchybienie przez skarżącą powyższego terminu powinien więc w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ I instancji podjęte. Skoro organ I instancji, pomimo ciążącego na nim obowiązku nie zastosował przepisu art.15 zzzzzn2 ustawy Covid-19 i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności, a SKO zignorowało to uchybienie, to uznać należało, że doszło do pozbawienia skarżącej możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 31ia pkt 1 ustawy Covid-19 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
W rezultacie konieczne jest zatem najpierw zawiadomienie przez organ skarżącej w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy Covid-19 o opisanym uchybieniu przez nią terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu i wyznaczenie jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Pierwszeństwo winno mieć zatem otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 31ia pkt 1 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy bowiem tok dalszego postępowania organu. W sytuacji bowiem ewentualnego stwierdzenia przez organ, na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, koniecznym będzie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowego. W sytuacji uznania przez organ, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d., organ I instancji zobowiązany będzie rozważyć zasadność zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 K.p.a.) Z uwagi bowiem, że niedochowanie przez skarżącą obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu miało miejsce w 2022 r. zastosowanie w sprawie mają przepisy p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., a więc takim, które nie wyłączało zastosowanie m.in. art. 189f § 1 K.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Sąd uwzględniając skargę na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych w wysokości uiszczonego wpisu od skargi (pkt II wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.