III SA/Po 136/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-07-28
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowykara pieniężnakontrolaniepoddanie się kontroliustawa o transporcie drogowymWSA Poznańprzewoźnik drogowyobowiązki przedsiębiorcy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki transportowej na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za niepoddanie się kontroli, uznając, że wysokość kary jest sztywno określona i nie podlega miarkowaniu.

Spółka transportowa wniosła skargę na decyzję o nałożeniu kary 12 000 zł za niepoddanie się kontroli Inspekcji Transportu Drogowego. Skarżąca argumentowała trudną sytuacją w branży i wysokością kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że obowiązek poddania się kontroli jest bezwzględny, a wysokość kary jest ściśle określona w przepisach i nie podlega miarkowaniu przez organ.

Spółka z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła decyzję Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, nałożoną za niepoddanie się kontroli. Skarżąca podnosiła, że trudna sytuacja w transporcie drogowym, wysokie ceny paliw oraz wysokość kary uzasadniają uchylenie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd uznał, że obowiązek poddania się kontroli przez przedsiębiorcę transportowego jest bezwzględny, a niepoddanie się jej stanowi naruszenie warunków przewozu drogowego, sankcjonowane karą pieniężną. Sąd podkreślił, że wysokość kary jest sztywno określona w przepisach (art. 92a ust. 1 w zw. z załącznikiem nr 3 lp. 1.6 ustawy o transporcie drogowym) i organy nie mają możliwości jej miarkowania. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące braku wpływu strony na powstanie naruszenia (art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.) oraz zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących kar pieniężnych, wskazując na pierwszeństwo przepisów szczególnych. Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za gołosłowne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego i jest sankcjonowane karą pieniężną.

Uzasadnienie

Ustawa o transporcie drogowym w art. 72 i 73 nakłada na przedsiębiorców obowiązek poddania się kontroli, a art. 92a ust. 1 w zw. z załącznikiem nr 3 lp. 1.6 przewiduje karę pieniężną za naruszenie tego obowiązku. Brak kontroli nie wyłącza odpowiedzialności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.t.d. art. 92a § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Dz.U. 2022 poz. 180

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Pomocnicze

u.t.d. art. 4 § pkt 22

Ustawa o transporcie drogowym

Definiuje obowiązki lub warunki przewozu drogowego, w tym obowiązek poddania się kontroli.

u.t.d. art. 72

Ustawa o transporcie drogowym

Określa obowiązki przedsiębiorcy w zakresie umożliwienia inspektorowi dokonania czynności kontrolnych.

u.t.d. art. 73 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Określa obowiązki przedsiębiorcy w zakresie umożliwienia inspektorowi dokonania czynności kontrolnych.

u.t.d. art. 92a § ust. 5

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92a § ust. 7

Ustawa o transporcie drogowym

Odsyła do załącznika nr 3 w zakresie wysokości kar.

u.t.d. art. 92c § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Określa przesłanki umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

K.p.a. art. 189a § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje zakres stosowania przepisów o administracyjnych karach pieniężnych, wskazując na pierwszeństwo przepisów odrębnych.

K.p.a. art. 189d

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 189e

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 189f § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje rozpoznawanie spraw w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

P.p. art. 50 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 12a § ust. 1

Zawieszenie niektórych obowiązków w związku z epidemią COVID-19.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niepoddanie się kontroli stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Wysokość kary pieniężnej za niepoddanie się kontroli jest sztywno określona i nie podlega miarkowaniu. Okoliczności takie jak sytuacja rynkowa czy wysokość kary nie stanowią podstawy do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie przepisów szczególnych ani K.p.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 80 K.p.a.) poprzez wadliwe uzasadnienie, pobieżne postępowanie i dowolną ocenę dowodów. Trudna sytuacja w transporcie drogowym, wysokie ceny paliw i wysoka kara jako podstawa do uchylenia decyzji lub umorzenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

kara pieniężna nakładana jest na podstawie art. 92 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., a przepisy art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z zał. nr 3 u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych już samo niepoddanie się lub uniemożliwienie kontroli stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego i jest sankcjonowane karą pieniężną nie można było również zastosować art. 92b u.t.d., który znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy podczas kontroli zostałyby stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy kontrolowany przedsiębiorca nie poddał się kontroli w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą w całości.

Skład orzekający

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Izabela Paluszyńska

przewodniczący

Mirella Ławniczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie sztywnego charakteru kar za niepoddanie się kontroli w transporcie drogowym i braku możliwości miarkowania ich wysokości przez organy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niepoddania się kontroli przez przedsiębiorcę transportowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego dla przedsiębiorców transportowych obowiązku poddania się kontroli i konsekwencji jego naruszenia. Wyjaśnia, dlaczego okoliczności zewnętrzne nie wpływają na wysokość kary.

Nie chcesz kontroli? Zapłacisz 12 000 zł kary! Sąd wyjaśnia, dlaczego nie ma litości dla przewoźników.

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Po 136/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Izabela Paluszyńska /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 72, art. 73 ust. 1, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2023 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 grudnia 2022 r. , nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako "Skarżąca") od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: [...]WITD) z 6 lipca 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wys. 12.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na podstawie upoważnienia z dnia 1 kwietnia 2022 r. podjęto bezskutecznie próbę przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy. Z czynności tych 23 maja 2022 r. sporządzono protokół.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego [...]WITD decyzją z 6 lipca 2022 r. nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wys. 12.000 zł w związku z niepoddaniem się lub uniemożliwieniem przeprowadzenia kontroli.
W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego w związku z trudną sytuacją w transporcie drogowym spowodowaną epidemią COVID-19, wysokimi cenami paliw i bardzo wysoką karą.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję GITD powołał przepisy art. 92a ust. 1, 5 i 7, art. 92b, art. 92c ust. 1, art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2021 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej: u.t.d.) oraz art. 189a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.).
Wyjaśnił, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 K.p.a., bowiem kara pieniężna nakładana jest na podstawie art. 92 w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., a przepisy art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z zał. nr 3 u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z tym przepis art. 189d K.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. nie ma zastosowania w sprawie. Nie znajdzie zastosowania również art. 189e oraz art. 189f K.p.a. dotyczące odstąpienia od nałożenia kary oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te odrębnie reguluje bowiem art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 K.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym.
Organ II instancji przywołał normatywną podstawę obowiązku poddania się kontroli przez przedsiębiorcę transportowego oraz konsekwencji naruszenia tegoż obowiązku Następnie wskazał, że [...]WITD pismem z 30 marca 2022 r. zawiadomił stronę o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu 19 kwietnia 2022 r., która miała objąć okres 1 roku od momentu jej rozpoczęcia, informując jakie dokumenty należy przygotować. W odpowiedzi z 21 kwietnia 2022 r. Skarżąca oświadczyła, że nie poddaje się kontroli. GITD uznał, że strona nie wskazała żadnych faktów, które w jej ocenie uzasadniałyby zastosowanie art. 92c u.t.d. Nie można było również zastosować art. 92b u.t.d., który znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy podczas kontroli zostałyby stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy kontrolowany przedsiębiorca nie poddał się kontroli w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą w całości.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7 w zw. z art. 7 i art. 107 K.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji przejawiające się brakiem dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję;
- art. 8 K.p.a. przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę "pogłębiania obywateli" do organów państwa, a co przejawiło się w pobieżnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego przez co organ uznał, że nie wystąpiły przesłanki wyłączające ukaranie Skarżącej,
- art. 80 K.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranych dowodów, co przejawiło się przyjęciem, że na podstawie zebranego materiału dowodowego należało uznać za zasadne ukaranie skarżącego karą w wysokości 12.000 zł
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że z uwagi na wniosek organu oraz brak żądania skarżącego przeprowadzenia rozprawy, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W myśl bowiem art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Decyzje zapadłe w przedmiotowym postępowaniu dotyczą obowiązku zapłaty przez Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł nałożonej z powodu nie poddania lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli.
Z akt sprawy wynika, iż [...]WITD pismem z 30 marca 2022 r., doręczonym stronie 5 kwietnia 2022 r., zawiadomił Skarżącą o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu 19 kwietnia 2022 r. w siedzibie przedsiębiorcy, w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2021 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej: u.t.d.) za okres 1 roku licząc od momentu rozpoczęcia kontroli.
W zawiadomieniu tym podano szczegółowy wykaz dokumentów, jakie przedsiębiorca winien przygotować na dzień rozpoczęcia kontroli. Na podstawie informacji z Krajowego Rejestru Sądowego organ I instancji ustalił na dzień ww. zawiadomienia, że przeważającą działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa skarżącego jest działalność oznaczona kodem PKD 49.41 – transport drogowy towarów. Do akt włączono imienne upoważnienia pracowników [...]WITD do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli.
Skarżąca odpowiadając na powyższe zawiadomienie w piśmie z 20 kwietnia 2022 r., złożonym osobiście, podała, że w związku z trudną sytuacją na rynku transportowym nie poddaje się kontroli (k. 27 akt adm.). [...]WITD ustalił, że przedsiębiorstwo Skarżącej legitymuje się zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie krajowego przewozu rzeczy wydanego przez Inspektor Transportu Drogowego oraz licencją na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...] (ważną do 1 października 2024r.) [pismo GITD z 20 maja 2022 r., k. 31 akt adm.].
Wyjaśnić należy, iż materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły obowiązujące w dacie stwierdzonego deliktu administracyjnego przepisy art. 4 pkt 22, art. 72, art. 73, art. 92a ust. 1, 5 i 7 pkt 1 u.t.d., lp. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz art. 50 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. z 2021 r. poz. 162, dalej: P.p.).
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Przepis art. 4 pkt 22 u.t.d. definiuje obowiązki lub warunki przewozu drogowego jako m.in. obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy (u.t.d.). Do obowiązków tych należy zatem - zgodnie z art. 72 i art. 73 ust. 1 u.t.d., umożliwienie inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności:
1) udzielenie ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazanie dokumentów lub innych nośników informacji oraz udostępnienie danych mających związek z przedmiotem kontroli;
2) udostępnienie pojazdu, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa;
3) umożliwienie sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego;
4) umożliwienie sporządzenia dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli;
5) umożliwienie przekazania, za potwierdzeniem odbioru, oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, oraz gromadzonych przez kontrolowany podmiot wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana w siedzibie organu kontroli (art. 72 u.t.d.),
a także:
1) legitymowanie kierowców i inne osoby w celu ustalenia tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli;
2) badanie dokumentów i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli;
3) dokonywanie oględzin i zabezpieczać zebrane dowody;
3a) zatrzymanie karty kierowcy w przypadkach, o których mowa w art. 26 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, oraz w przypadkach, o których mowa w art. 11 ust. 4 lit. c załącznika do Umowy AETR, kartę przedsiębiorstwa lub tachograf, inny przedmiot lub urządzenie mające niedozwolony wpływ na funkcjonowanie tachografu,
3b) sprawdzanie statusu karty, korzystając z ewidencji karty połączonej z systemem Tachonet, prowadzonej przez podmiot wydający karty, o którym mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o tachografach, lub bezpośrednio w systemie Tachonet;
4) przesłuchiwanie świadków i zasięgać opinii biegłych;
5) przesłuchiwanie kontrolowanego w charakterze strony, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla ustaleń kontroli (art. 73 ust. 1 u.t.d.).
Reasumując, podmiot wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest na żądanie Inspekcji Transportu Drogowego poddać się kontroli przedsiębiorstwa w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d. Z wymienionych przepisów wynika wprost, że już samo niepoddanie się lub uniemożliwienie kontroli stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego i jest sankcjonowane karą pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 w zw. z zał. nr 3 lp. 1.6 u.t.d. Oczywiste jest przy tym, że okoliczności niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli nie są stwierdzane podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bo właśnie do kontroli nie dochodzi (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1385/18, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy [...]WITD prawidłowo pismem z 30 marca 2022 r. zawiadomił Skarżącą o zamiarze wszczęcia kontroli w dniu 19 kwietnia 2022 r. Przepis art. 50 pkt 1 lit. a) u.t.d. wskazuje bowiem, że do zadań Inspekcji należy m.in. kontrola przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22. Kontroli tego rodzaju – stosownie do treści art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.t.d. - podlegają przedsiębiorcy wykonujący przewóz drogowy. Skarżąca zaś, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, tak w dacie zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli (30 marca 2022 r.), jak i w dacie wszczęcia kontroli (19 kwietnia 2022 r.) była przedsiębiorcą wykonującym przewóz drogowy. Przeważającym rodzajem działalności gospodarczej był transport drogowy towarów tj. działalność gospodarcza oznaczona kodem PKD 49.41 oraz legitymowała się zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy wydanego (ważnym bezterminowo) i licencją na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Stanu tego Skarżąca nie kwestionuje.
Sąd stwierdza, że wobec istnienia podstaw prawnych do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli przedsiębiorstwa, bezsporną jest okoliczność niepoddania się przez Skarżącą zapowiedzianej kontroli. W judykaturze sądów administracyjnych przyjmuje się, że aby można było mówić o "niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli", konieczne jest podjęcie przez podmiot kontrolowany określonych działań, zmierzających do uchylenia się od kontroli, a więc odmowa poddania się kontroli, bądź świadome i ukierunkowane na uniknięcie kontroli zachowanie, którego ostatecznym efektem jest uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli (por. wyrok WSA w Szczecinie z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Po 1120/18, dostępny jak wyżej).
W niniejszej sprawie Skarżąca przedłożyła organowi pisemne oświadczenie o odmowie poddania się kontroli "z uwagi na sytuację na rynku transportowym". W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo przyjęły, że owo oświadczenie wyczerpało znamiona niepoddania się kontroli w całości.
Odnosząc się do wskazanych przez stronę powodów odmowy poddania się kontroli stwierdzić należy, iż żaden przepis ówcześnie obowiązującego prawa nie zawieszał, ani nie znosił obowiązku przedsiębiorcy poddania się przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz drogowy kontroli przestrzegania obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 u.t.d.
Ponadto wskazać należy, iż obowiązujące wówczas, w stanie trwającej jeszcze epidemii w związku z wirusem COVID-19, wyłączenia stosowania przepisów u.t.d. dotyczyły innych zagadnień. Przepis art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) określał, że przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, od dnia ogłoszenia danego stanu, zawiesza się wykonywanie obowiązków wynikających z przepisów:
1) art. 229 § 2 zdanie pierwsze, § 4a w zakresie badań okresowych i § 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (uw. Sądu: dot. badań okresowych pracowników);
2) art. 39a ust. 1 pkt 6, art. 39d ust. 2, art. 39f, art. 39j, art. 39k i art. 39l ust. 1 pkt 1 u.t.d. (uw. Sądu: dot. szkoleń okresowych kierowców oraz okresowych badań lekarskich i psychologicznych kierowców).
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że organ I instancji nie miał podstaw, by odstąpić od zamierzonej kontroli, a następnie wobec niepoddania się jej przez Skarżącą, by nie wymierzyć jej kary pieniężnej w wys. 12.000 zł. Jak trafnie wskazał GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 92 ust. 7 u.t.d. w zakresie wysokości kar za poszczególne naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, odsyła do załącznika nr 3 do u.t.d. Przepis lp. 1.6. zał. nr 3 do u.t.d. przewiduje zaś za niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenie kontroli w całości lub w części karę pieniężną w wys. 12.000 zł.
W ocenie Sądu GITD prawidłowo uznał również, że w sprawie brak było podstaw do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. i umorzenia postępowania. Ów przepis stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, a Sąd orzekający w niniejszym składzie stanowisko to podziela, że w zakresie wykazania przesłanek warunkujących zastosowanie regulacji opisanej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczna jest inicjatywa dowodowa samej strony (por. wyrok NSA z 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 382/19, dostępny j.w.). Udowodnienie okoliczności objętych hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie przepisów przez kierowcę. Organ nie jest zobowiązany do wykazywania okoliczności uwalniających przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Jego obowiązek ogranicza się do umożliwienia stronie przedstawienia stosownej argumentacji popartej dowodami (por. wyrok NSA z 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1207/20, dostępny j.w.). GITD prawidłowo przyjął w zaskarżonej decyzji, że samo powołanie się przez Skarżącą na sytuację w transporcie spowodowaną COVID-19 oraz znaczną wysokość wymierzonej kary pieniężnej nie dowodzi, by Skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Sąd uznaje również za prawidłową ocenę GITD w zakresie braku podstaw do zastosowania art. 189f § 1 K.p.a., na gruncie którego oraz na warunkach nim określonych została ustanowiona instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zakres stosowania przepisów Działu IVa K.p.a. (Administracyjne kary pieniężne) wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z regulacji tej jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a kpa, t. 7, w: Komentarz aktualizowany do K.p.a., LEX/el. 2021). Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że zastosowanie art. 189f § 1 K.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, albowiem nie zaktualizowały się określone art. 189a § 2 K.p.a. przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 K.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika bowiem, że w warunkach w nim określonych (powołano wyżej) nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa K.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c utd w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a., ponieważ za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa K.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a K.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 717/21, dostępny j.w.).
Mając na względzie całokształt sprawy, w tym treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zebrany materiał dowodowy i wyjaśnienia strony, za gołosłowne należało uznać zarzuty skargi naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania – art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 oraz art. 8 i art. 80 K.p.a. Wystarczy wskazać, że Skarżąca poza sformułowaniem zarzutów naruszenia powyższych przepisów w żaden sposób w motywach skargi nie wykazała, w jaki sposób doszło do ich naruszenia, a tym bardziej, dlaczego jej zdaniem ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu w zakończonym postępowaniu administracyjnym organy zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i dokonały prawidłowej jego oceny, co Sąd wyżej ocenił, a wysokość wymierzonej kary nie podlegała miarkowaniu ze względu na bezwzględnie obowiązuje zapisy przepisów art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 7 u.t.d. i lp. 1.6 zał. nr 3 do u.t.d.
W związku z powyższym skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalono.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI