Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

III SA/Po 1217/22

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

III SA/Po 1217/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Piotr Ławrynowicz /sprawozdawca/
Szymon Widłak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 28 ust. 1-3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Dnia 26 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi O. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 12 października 2022 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS/Zakład/organ), po rozpoznaniu wniosku O. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS z 25 lipca 2022 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 19.835,31zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
O. R. 30 maja 2022 r. zwróciła się do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek za okres, kiedy była wspólnikiem spółki komandytowej "[...]" wskazując, że obecnie prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosi dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. Dochód wystarcza tylko na pokrycie bieżących zobowiązań.
ZUS ww. decyzją z 25 lipca 2022 r. odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ:
- nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm., usus),
- strona nie wykazała zgodnie z art. 28 ust. 3a usus, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego,
- nie wskazała, że powstanie zadłużenia był następstwem szczególnych zdarzeń,
- nie wykazała, że jej stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
O. R. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 7 Kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności dotyczących tego, czy deklarację w jej imieniu złożyła osoba uprawniona,
- art. 77 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że strona nie znajduje się w sytuacji całkowitej nieściągalności,
- art. 28 ust. 4 pkt 4 usus poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której strona zaprzestała prowadzenia spółki "[...]", co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego [...] z 6.06.2018 r. sygn. akt [...] o rozwiązaniu spółki bez przeprowadzenia likwidacji,
- art. 451 Kc w zw. z art. 5 Kc poprzez zaliczenie przez ZUS z urzędu bieżących składek na poczet składek najdawniej wymagalnych – należności przedawnionych.
Zakład utrzymując w mocy decyzję z 25 lipca 2022 r. wyjaśnił, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej strony wynika, że:
- O. R. jest rozwiedziona,
- prowadzona przez nią działalność gospodarcza wygenerowała:
. w 2021 r. – przychód 261.389,10 zł; koszty 278.002,03 zł; stratę 16.612,93 zł, zobowiązania firmowew krótkoterminowe – 10.000 zł, prywatne – 20.000 zł,
. do IV 2022 r. – przychód 98.167,86 zł, koszty 88.369,02 zł, dochód 9.798,84 zł, zobowiązania firmowe krótkoterminowe – 15.000 zł, prywatne – 80.000 zł,
. opłaty nabywców tylko natychmiastowe – wszyscy/prawie wszyscy (?80%) klienci realizują płatności w terminie,
. firma ma wielu odbiorców, ale dostawy są realizowane przez kilku dostawców (nawet 80% dostaw realizowanych przez mniej niż 5 dostawców),
. firma nie jest w strukturze grupy kapitałowej, nie otrzymuje grantów lub dotacji,
- strona nie pracuje zarobkowo, ani nie pobiera renty czy emerytury,
- nie posiada dochodu z innych źródeł, ani nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, nie korzysta też z innych form pomocy,
- ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem: comiesięcznych opłat - 600 zł, opłat eksploatacyjnych - 150 zł, kosztów leczenia w wys. 900 i innych - 2.200 zł,
- prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe,
- posiada zobowiązania finansowe u córki za okres 2019-2022 w wys. 80.000 zł, których nie spłaca,
- nie posiada nieruchomości, środków transportu, ani innych składników mienia ruchomego oraz wierzytelności,
- strona nie prognozuje poprawy sytuacji materialnej, z uwagi na mniejszą liczbę klientów w sklepie, których w związku z obecną sytuacją na rynku nie stać na zakupy u detalistów, a dodatkowo sklep strony mieści się przy supermarkecie,
- nie ma możliwości regulowania należności, bowiem odkąd z konta prowadzona jest egzekucja nie stać ją na uregulowanie faktur i zakup towaru,
- strona jest pod stałą opieką lekarzy,
- wcześniej składała dokumenty o abolicję wyjaśniając, że spółka nigdy nie osiągnęła żadnego przychodu, nie była wystawiona żadna faktura, a księgowa zapomniała wyrejestrować firmę z ZUS.
ZUS na podstawie danych z systemu informatycznego i rejestrów centralnych (CEIDG, KRS, CEPiK, BDKW) ustalił, że zadłużenie na koncie strony jako płatnika składek dotyczy okresu, kiedy prowadziła ona spółkę "[...]" sp. kom., a obecnie strona prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą [...] (kod [...] – pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach) i nie posiada majątku nieruchomego ani pojazdów.
Zakład stwierdził, że w decyzji z 25 lipca 2022 r. prawidłowo uznano, iż należności strony z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W decyzji tej wyjaśniono jakie czynności miały wpływ na zawieszenie biegu przedawnienia. W świetle art. 24 usus do dnia złożenia wniosku nie upłynął termin, w którym wskazane zaległości mogły być dochodzone. Zgodnie z przepisami ustawy w brzmieniu obowiązującym od 24 listopada 1999 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378 ze zm.), która weszła w życie 1 stycznia 2012 r., do usus zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawnienia należności z tytułu składek do 5 lat. Dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składa stała się wymagalna. Zgodnie z art. 1 ust. 15 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551, dalej: uunwtns) bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji. W przypadku zaistnienia okoliczności zawieszenie biegu terminu przedawnienia, po ich ustani, biegnie dalej. W przypadku zaległości strony bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w następujących okresach:
- od 30.08.2010 r., tj. wdrożenia postępowania egzekucyjnego do 31.01.2012 r. tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika US w [...]
- od 15.01.2015 r., tj. złożenia wniosku o umorzenie należności w oparciu o ustawę z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności z tyt. nieopłaconych składek (...) do 6.09.2018 r. - uprawomocnienia się decyzji odmawiającej umorzenia należności,
- od 12.10.2017 r. tj. wdrożenia postępowania egzekucyjnego – do nadal.
W tym stanie prawidłowo przyjęto, że należności nie uległy przedawnieniu.
Organ powołując art. 28 ust. 2 usus wyjaśnił, że na jego podstawie ustalono, iż nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności należności. W szczególności nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361ust. 1 Prawa upadłościowego. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Nie ogłoszono też upadłości, a działalność gospodarcza jest nadal prowadzona. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w postępowaniu likwidacyjnym. Powołana przez stronę okoliczność rozwiązania [...] sp. kom. bez przeprowadzenia likwidacji (postanowienie SR [...] z 6.06.2018 r.) na podstawie art. 25d ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie może być uwzględniona w kontekście oceny zasadności umorzenia należności objętych przedmiotowych rozstrzygnięciem. Spółka komandytowa posiada pełną zdolność prawną i podatkową. Zaciąga zobowiązania we własnym imieniu. Dodatkową gwarancją wykonania zobowiązania przez spółkę jest możliwość pociągnięcia przez wierzyciela do odpowiedzialności wspólników spółki. Zasady odpowiedzialności wspólników spółki komandytowej różnią się w zależności od tego, czy są nimi komplementariusze, czy komandytariusze. Jak wynika z KRS w ww. spółce strona pełniła rolę komplementariusze. Ci zaś odpowiadają za zobowiązania spółki bez żadnych ograniczeń, całym swym majątkiem. Wierzyciel spółki komandytowej może więc sięgnąć do majątku osobistego komplementariusza. Pomimo więc likwidacji spółki komandytowej w KRS wierzyciele mogą zwrócić się do komplementariusze takiej spółki o spłatę zobowiązań spółki komandytowej. Nie ma już bowiem podstaw do prowadzenia egzekucji wobec podmiotu wykreślonego z KRS.
ZUS stwierdził, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus. Naczelnik US w [...]. postanowieniem z 31.01.2012 r. umorzył postępowanie egzekucyjne (na podstawie art. 59 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: upea) prowadzone wobec majątku strony wskazując w uzasadnieniu, że bezskutecznie czyniono starania (poszukiwanie miejsca zamieszkania zobowiązanej) mające na celu ustalenie możliwość zastosowania dostępnych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny miał też na względzie, że ZUS wskazał, iż od 1.08.2008 r. strona była płatnikiem składek sama za siebie, wskazując równocześnie jej nr rachunku bankowego, który został przez ZUS zajęty (okazało się nieskuteczne z uwagi na brak środków). Nadto Naczelnik US uzyskał od Starosty [...] informację, że strona nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel, współwłaściciel, czy użytkownik wieczysty nieruchomości. Dlatego uznał w postępowaniu egzekucyjnym, że nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Wobec powyższego ZUS uznał, że przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus nie można identyfikować jedynie z samym faktem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanka "stwierdzenia brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję" zachodzi wówczas, gdy Naczelnik US (Komornik Sądowy) stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, lecz do wypełnienia hipotezy tej normy dochodzi jedynie wtedy, gdy podjęta przez organ egzekucyjny czynność (wydane orzeczenie) stwierdza brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Orzeczenie o umorzeniu postępowanie egzekucyjnego musi być więc orzeczeniem, które oprócz formalnego zakończenia postępowania stwierdza równocześnie brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W przypadku strony Komornik Sądowy nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego co do należności składkowych z uwagi na brak majątku. Obowiązkiem wierzyciela jest badanie na bieżąco, czy sytuacja finansowa strony uległa zmianie. W przypadku nabycia praw majątkowych lub podjęcia zatrudnienia ZUS jako wierzyciel zgodnie z art. 6 upea ma obowiązek ponownego zastosowania środków egzekucyjnych. Obecnie strona jest aktywna zawodowo – prowadzi działalność gospodarczą, która jest nastawiona na osiąganie zysku. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest więc nadal możliwe.
Co do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 usus zdaniem ZUS nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, skoro Dyrektor ZUS Oddział w [...]. 12.10.2017 r. ponownie zainicjował postępowanie egzekucyjne – zastosowano zajęcie rachunku bankowego, zajęcie nadpłaty/zwrotu podatku. Dopóki istnieją niewykorzystane możliwości egzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.
Reasumując Zakład zważył, że skoro nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności niemożliwym jest umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 usus.
Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a usus w zw. z art. 32 usus i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawia szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). Powoławszy ww. przepisy organ wskazał, że zadłużenie strony nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, lecz było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Odnośnie kwestii rozliczania przez ZUS dokonanych wpłat wyjaśniono, że od 1.01.2018 r. wpłaty przedsiębiorców przekazywane są na nr rachunku bankowego, łącznie na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP, FEP. Nie ma możliwości, aby dokonywane wpłaty z tytułu obecnie prowadzonej działalności gospodarczej były księgowane i rozliczane na koncie na określone przez stronę zobowiązanie. Wpłacający nie ma wpływu na okres należności, który pokryje dokonana wpłata. Dopóki na koncie figuruje zaległość, wpłata z tytułu składek zostaje zaliczona najpierw na pokrycie najstarszej należności (§ 12 rozporządzenia RM z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek ... - Dz. z 2022 r. poz. 1771). Uniknięcie takiej sytuacji jest zaś możliwe dzięki układowi ratalnemu zawartemu z ZUS.
Zwracając uwagę na prowadzoną przez stronę działalność gospodarczą ZUS wskazał, że decydując się na jej założenie strona powinna mieć świadomość, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacania należnych składek, do dnia zaprzestania jej prowadzenia, niezależnie od osiąganych przychodów, nawet jeżeli działalność przynosi straty. Ryzyko to ciąży na prowadzącym działalność gospodarczą.
W ocenie ZUS wnioskodawczyni nie wykazała, by posiadała problemy zdrowotne uniemożliwiały jej uzyskiwanie dochodu. Z akt sprawy wynika, że strona jest aktywna zawodowo – prowadzi działalność gospodarczą, która może stanowić źródło dochodu, również na spłatę zadłużenia wobec ZUS. Również bardzo ograniczone możliwości płatnicze strony nie mogą być podstawą do umorzenia należności. Wnioskodawczyni nie znajduje się obiektywnie w wyjątkowej sytuacji, która zagraża podstawowemu jej bytowi. Jest zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Wedle oświadczenia strony z tytułu tejże działalności w 2021 r. strona poniosła stratę (16.612,93 zł), a w okresie I-IV 2022 r. osiągnęła dochodów w wys. 9.798,84 zł (miesięcznie ok. 2.449,73 zł). Prowadzenie działalności gospodarczej cechuje się zmiennością przychodów w poszczególnych miesiącach i latach. Sam fakt niewystarczającego dochodu nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności. Osoba prowadząca działalność gospodarczą zobligowana jest do zabezpieczenia wszystkich zobowiązań finansowych, także publicznoprawnych. Ponadto dla oceny możliwości płatniczych podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, ale przychód. Dochód jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania, a strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza zaś braku środków finansowych.
ZUS zwrócił też uwagę, że analizując sytuację finansową płatnika uwzględnia poziom minimum socjalnego, które za I kwartał 2022 r. dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1.392,01 zł. Aktualnie dochód strony kształtuje się zaś powyżej tego kryterium. Dostrzegając, że strona zadeklarowała, iż ponosi koszty związane z utrzymaniem na łączną kwotę 2.950 zł + koszty leczenia w wys. 900 zł, organ wyraził zdziwienie w kontekście wysokości uzyskiwanego przez stronę przychodu z działalności. Mimo deficytu finansowego strona nie przywołała problemów z regulowaniem opłat za media. W rezultacie strona nie dowiodła braku możliwości spłaty należności z tytułu składek. Zdaniem ZUS w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania.
Ustosunkowując się zaś do braku wiedzy co do tego, czy deklarację w imieniu strony złożyła osoba uprawniona organ wyjaśnił, że ZUS w niniejszej sprawie działa w zakresie przepisów obejmujących umorzenia należności z tytułu składek. Z powyższym zagadnieniem należy zwrócić się do Oddziału ZUS w [...].
Wnosząc do Sądu skargę na powyższą decyzję O. R. zarzuciła Zakładowi naruszenie:
1. art. 6, 7 i 8 § 1 Kpa poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
2. art. 80 Kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie, że:
a) nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności należności w sytuacji, gdy strona nie dysponuje żadnym majątkiem,
b) nie wykazano, iż spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego skarżącej, podczas gdy z powodu prowadzonej egzekucji, która doprowadziła do braku płynności finansowej, brakiem regularnych dostaw, zmniejszeniem liczby klientów skarżąca musiała zakończyć prowadzenie działalności gospodarcze,
3. art. 28 ust.l 1, 2 i 3 pkt 3 i 6 usus poprzez ich niezastosowanie i nieumorzenie należności, w sytuacji gdy skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności i ziszczenia się przesłanki całkowitej nieściągalności,
4. art. 28 ust. 3a usus poprzez jego błędne niezastosowanie niedokonanie umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS z 25 lipca 2022 r. oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi podkreślono, że skarżąca w 2021 r. poniosła stratę w wys. 16.612,93 zł, a jej dochód w 2022 r. wyniósł 9.798,84 zł, podczas gdy zobowiązania firmowe wyniosły 15.000 zł, a prywatne 80.000 zł. W tym stanie zdaniem skarżącej jej stan majątkowy wskazuje na ziszczenie się przesłanki nieściągalności oraz przesłanki stanowiącej o tym, że spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej gospodarstwa domowego. Zaznaczona, że skarżąca z powodu braku płynności finansowej, regularnych dostaw, zmniejszenia liczby klientów zmuszona została do zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej. Jej zdaniem ZUS naruszył więc art. 28 ust. 1, 2 i 3 pkt 3 i 6 ususu nie umarzając należności z tytułu składek w sytuacji, gdy skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należność. Dodała, że pozostaje na utrzymaniu swej córki K. R., u której zaciągany na zaspokojenie podstawowych potrzeb dług uległ zwiększeniu. Kończąc wskazano, że wykreślenie spółki komandytowej [...] świadczy o zaistnieniu przesłanki, o której mowa w art. 28 ust. 3 usus.
W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z 11 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na co przystał pełnomocnik organu w piśmie z 31 stycznia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zważywszy na wniosek skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i jego akceptację przez organ, Sąd rozpoznał sprawę w tym właśnie trybie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że rolą sądu administracyjnego jest – zgodnie z art. 3 § 1 Ppsa w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) – kontrola działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji administracyjnych (w niniejszej sprawie) bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia. Nie uwzględnia zaś zmian w zakresie faktów, czy prawa, do których doszło po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Powyższa uwaga odnosi się do podniesionej w skardze nowej okoliczności, uprzednio w toku zakończonego postępowania administracyjnego nieartykułowanej, dotyczącej zakończenia przez skarżącą prowadzenia działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżąca prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą, a jak można jedynie przypuszczać (nie przedstawiono stosownych dowodów w tym zakresie) skarżąca zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej po wydaniu zaskarżonej decyzji. Tym samym stan faktyczny ustalony przez ZUS na podstawie wniosku i oświadczeń skarżącej złożonych w toku postępowania nie dawał podstaw do przyjęcia, że skarżąca działalności gospodarczej już nie prowadzi. Brak jest więc podstaw do uwzględniania przez Sąd podniesionej w skardze okoliczności zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą.
W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że nie mamy do czynienia z nieściągalnością składek, co skutkowało uznaniem, że brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 usus.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl art. 28 ust. 2 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 usus określa, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm.);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Oczywistym jest, na co zwrócił uwagę ZUS, że pierwsza z przesłanek (śmierci dłużnika) nie ziściła się.
Strona nie przedstawiła również żadnych dowodów wskazujących, by istniały podstawy do uznania, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 Prawa upadłościowego, bowiem organ nie powziął z urzędu wiedzy, ani nie uzyskał od strony informacji, by sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z powyższych przyczyn. Nadto nie doszło do zaspokojenia należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ani nie ogłoszono upadłości, o której mowa w cz. III w tyt. V Prawa upadłościowego dotyczącym upadłości osób fizycznych (art. 28 ust. 3 pkt 4b i pkt 4c usus).
Uprawnione było również przyjęcie, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności (art. 28 ust. 3 pkt 3 usus), skoro na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod firmą [...]. Co więcej uzyskany w miesiącach I-IV 2022 r. dochód z tej działalności na kwotę 9.798,84 zł (miesięcznie: 2449,73 zł) uprawniał organ do przyjęcia, że istnieje majątek, z którego można egzekwować należności. Istnienie majątku, pozwalającego choćby w części pokryć składki jest przeszkodą dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia składek, stosownie do przepisu art. 28 usus. Przepis art. 28 ust. 2 ustawy wymaga bowiem, aby zaistniała całkowita nieściągalność składek (por. wyrok NSA z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 262/08, pow. orzeczenia są dostępne w internetowej bazie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Równocześnie podkreślenia wymaga, że istnienie u po stronie skarżącej zobowiązań natury prywatnoprawnych (tzw. firmowych: 15.000 zł i tzw. osobistych zaciągniętych u córki: 80.000 zł) nie stanowi podstawy do uznania, że brak jest majątku, z którego można egzekwować należności. Podzielić należy w tym zakresie prezentowany w judykaturze sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym prywatnoprawne zobowiązania nie mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne w postaci należności z tytułu składek. Konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 291/20). W konsekwencji stwierdzić należy, że i prawidłowo organ ocenił brak ziszczenia się przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 usus, tj. braku oczywistości, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dodania wymaga, że poza uwzględnieniem aktualnego dochodu skarżącej organ uwzględnił również okoliczność, że Dyrektor ZUS Oddział w [...]. w 2017 r. zastosował środki egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego skarżącej w Banku [...] oraz zajęcia nadpłaty/zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym [...].
W świetle powyższego za chybiony Sąd uznał zarzut skarżącej o naruszeniu przez organ przepisów art. 28 ust. 1, 2 i 3 pkt 3 i 6 usus poprzez ich niezastosowanie i nieumorzenie należności z tytułu składek w sytuacji, w której skarżąca – jak wskazano w skardze – zaprzestała prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, a tym samym zaistnienia całkowitej nieściągalności.
W ocenie Sądu rację miał też Zakład uznając, że nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4 usus). Odnosząc się do okoliczności rozwiązania spółki [...] sp. kom. postanowieniem Sądu Rejonowego [...], Wydział IX Gospodarczy KRS z 6 czerwca 2018 r. trafnie wzięto pod uwagę, że zostało ono dokonane w trybie art. 25d ustawy o KRS, a więc rozwiązania podmiotu wpisanego do Rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Organ wyjaśnił przy tym, że skoro skarżąca w ww. spółce komandytowej pełniła rolę komplementariusza to odpowiada wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej bez ograniczenia (por. art. 102 Kodeksu spółek handlowych) całym swoim majątkiem. Oznacza to, że wierzyciel spółki komandytowej (jako spółki osobowej) może dochodzić zobowiązania (w tym wypadku należności z tytułu składek) po ustaniu bytu prawnego takiej spółki bez ograniczeń z majątku osobistego komplementariusza. Tym samym sama podniesiona przez stronę okoliczność rozwiązania spółki kom. [...] bez przeprowadzenia likwidacji nie oznacza, że nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Nie sposób więc zgodzić się ze skarżącą, jakoby organ dopuścił się - uznając jak wyżej - naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 4 usus.
Oczywiście trafnie również ZUS z uwagi na łączną kwotę należności z tyt. składek opiewającą na kwotę 19.835,31 zł, że nie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 4a usus, tj. wysokość nieopłaconych składek nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Prawidłowo organ ocenił też, że nie ziściła się przesłanka stwierdzenia przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (art. 28 ust. 3 pkt 5 usus). Jak wskazał organ z załączonego do akt sprawy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. z 31 stycznia 2012 r. nie wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku skarżącej nastąpiło z powodu stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W uzasadnieniu tegoż postanowienia organ egzekucyjny w pierwszej kolejności wskazał na trudności poborcy skarbowego w ustaleniu miejsca zamieszkania zobowiązanej ze względu na nieprzebywanie skarżącej pod wskazanym adresem (próby doręczenia korespondencji podejmowano wielokrotnie). Dopiero na dalszym miejscu organ egzekucyjny powołał okoliczności ustalenia ze Starostą [...] oraz ZUS, że zobowiązana nie ma zarejestrowanych żadnych środków transportu, ani nie jest właścicielką lub współwłaścicielką nieruchomości, a zajęcie przez ZUS rachunku bankowego okazało się nieskuteczne. W oparciu o takie ustalenia organ egzekucyjny przyjął, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Tymczasem przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus zachodzi wówczas, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdza brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Aby móc uznać, że okoliczności określone w powołanym przepisie ziściły się, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego musi być orzeczeniem, które oprócz formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego stwierdza równocześnie brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W omawianym zaś postępowaniu egzekucyjnym Naczelnik US w [...]. nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, na pierwszym miejscu wskazując na niemożność zastosowania dostępnych środków egzekucyjnych przewidzianych w upea, ze względu na niezamieszkiwanie zobowiązanej pod wskazanym adresem (adres nie znany również Policji) i ustalenia składników jej majątku. Dopiero w dalszej kolejności na podstawie uzyskanych od innych organów administracji publicznej informacji skonkludował, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego, skoro postępowania egzekucyjnego nie umorzono na skutek stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, lecz na skutek czasowego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, nie ziściła się przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 usus. Co istotne Zakład wziął pod uwagę, że na gruncie art. 6 upea obowiązkiem wierzyciela jest badanie na bieżąco sytuacji majątkowej zobowiązanego. Aktualnie zaś (na dzień wydania zaskarżonej decyzji) O. R. była aktywna zawodowo (prowadziła działalność gospodarczą), uzyskując z niej przychody. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest więc nadal możliwe.
W ocenie Sądu organ zasadnie również uznał, że nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności z tytułu składek. Wziąwszy pod uwagę, że mamy do czynienia z należnościami za okres 11.2008-2.2010 r. prawidłowo wyjaśniono, że od 30.08.2010 r., tj. wdrożenia postępowania egzekucyjnego do 31.01.2012 r. tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika US w [...]., od 15.01.2015 r., tj. złożenia wniosku o umorzenie należności w oparciu o ustawę z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności z tyt. nieopłaconych składek (...) do 6.09.2018 r. - uprawomocnienia się decyzji odmawiającej umorzenia należności oraz od 12.10.2017 r. tj. wdrożenia postępowania egzekucyjnego – do nadal doszło do zawieszenia biegu przedawnienia. Tym samym należności przedmiotowe są nadal wymagalne.
Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.
W obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 usus stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. Od 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 usus i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 usus, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.
Zakład rozpoznając niniejszą sprawę wskazał obowiązujące na przestrzeni lat przepisy dotyczące przedawnienia składek, zawieszania i przerwy okresu zawieszenia oraz przedstawił okoliczności (podano wyżej) skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia przedmiotowych zaległości. W tym stanie prawidłowo przyjęto, że należności nie uległy przedawnieniu.
Sąd uznaje również, że w granicach uznania administracyjnego mieści się rozstrzygnięcie ZUS w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a usus w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (wyżej podano publikator).
Zgodnie z art. 28 ust. 3a usus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Na gruncie powyższego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania i to przede wszystkim stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają uregulowanie zaległości (por. wyrok NSA z 11 marca 2022 r., sygn. akt I GSK 2264/18). Co istotne umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych. Wskazać również należy, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1054/21).
Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Na gruncie powołanych przepisów ZUS miał podstawy uznać, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, by skarżąca wykazała, że ze względu na jej stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest aktualnie w stanie opłacić przedmiotowych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie dla niej skutki. Organ wyjaśnił, że skarżąca jest osobą rozwiedzioną, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, ani pojazdów, jest aktywna zawodowo prowadząc jednoosobowa działalność gospodarczą i uzyskując z tego tytułu (wedle oświadczenia strony) w okresie poprzedzającym rozpoznanie wniosku przeciętnie miesięczny dochód w wys. 2.449,73 zł (za I-IV 2022 r.9.798,84 zł). Wspomniano, że w okresie poprzednim (rok 2021) działalność gospodarcza strony przyniosła straty na poziomie 16.612,93 zł. Równocześnie organ biorąc pod uwagę aktualny średni dochód skarżącej wskazał, że przekracza on próg minimum socjalnego jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wynoszący 1.392,01 zł (ustalony 30.06.2022 r. przez IPiPS za I kwartał 2022 r.). Kryterium to odnosi się zaś szacunkowo do kwot, jakie osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe przeznacza na codzienne niezbędne potrzeby. Równocześnie organ słusznie zwrócił uwagę na wskazane przez skarżącą nieproporcjonalne do osiąganych dochodów bieżące wydatki na łączną kwotę 3.850 zł (wraz z kosztami leczenia). Zwrócił przy tym uwagę, że strona nie wykazała, by korzystała z pomocy społecznej, innych form pomocy, czy zasiłków, ani by miała problemy z regulowaniem stałych opłat. Nie dowiodła również, by jej stan zdrowia pozbawiał ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazał też, że wnioskodawczyni nie wykazała, by poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które powodowałyby niemożność opłacenia należności.
Rację należy przyznać organowi, że i zadłużenie prywatnoprawne strony (na łączną kwotę 95.000 zł, w tym dług u córki na kwotę 80.000 zł) nie powinno stać się powodem uznania, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Uzyskiwany aktualnie dochód przez stronę, w porównaniu z rokiem poprzednim wskazuje, że sytuacja dochodowa strony uległa poprawie. Skarżąca nie wykazała zaś, że nie ma możliwości spłaty zaległości składkowych choćby w ramach układu ratalnego.
W tej sytuacji zaskarżonej decyzji nie można ocenić jako dowolnej, ponieważ poprzedzona została dostatecznym wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, a podjęte rozstrzygnięcie zostało w należyty sposób uzasadnione, czym dopełniono także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady przekonywania ujętej w art. 11 Kpa i swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 Kpa. Tym samym nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust 1 rozporządzenia oraz art. 6-8 Kpa.
Sąd stwierdza, że organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom skarżącej wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności, stwierdzając ostatecznie, że brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialna i zdrowotna ma charakter trwał i w żaden sposób nie rokuje możliwością spłaty należności. Za nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut skargi wskazujący, że organ nie ocenił w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Nie budzi wątpliwości, że ustalenia w tym zakresie czynione są głównie w oparciu o materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę, co wprost wynika z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia ("jeśli zobowiązany wykaże"), a więc to na nim, co do zasady, spoczywa ciężar dowodu (por. wyroki NSA: z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1416/10, z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 685/11 oraz z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2410/11). Jakkolwiek to organ odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń, to ze względu na specyfikę spraw o umorzenie, obowiązek wynikający z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, organ realizuje szczegółowo analizując wszystkie ujawnione przez stronę dane dotyczące jej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej.
W tym stanie sprawy skargę jako niezasadną Sąd oddalił, o czym orzeczono na podstawie art. 151 Ppsa.