III SA/Po 104/26

III SA/Po 104/26 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone decyzje I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 24 lipca 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. Ż. kwotę [...]zł (słownie: trzysta dwadzieścia jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Po 104/26
Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z 24.07.2025 r. nr [...] wydaną na
podstawie art. 85 ust. 1, art. 87a ust. 1 i ust. 5, art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2, ust. 3, art. 89 ust. 1, art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm., dalej jako u.o.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.).
1. Wymierzył A. Ż. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew : dwóch jesionów wyniosłych o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym 187 cm i 169 cm rosnących na działce numer [...] obręb S. przy ul. [...] w K..
2. Ustalił wysokość administracyjnej kary pieniężnej w kwocie: [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu 03 kwietnia 2025 r. do urzędu wpłynęła informacja telefoniczna od mieszkanki [...] dotycząca zniszczenia drzew rosnących na działce numer [...] obręb S. przy ul. [...] w K..
Na podstawie ewidencji gruntów organ ustalił, że działka o numerze ewidencyjnym [...] obręb S. przy ul. [...] w K. jest własnością A. Ż. zam. ul. [...] [...] (dalej jako skarżący).
Pismem znak [...] z dnia 24 kwietnia 2025 r. zgodnie z art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zniszczenia drzew rosnących na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb S. przy ul. [...] w K.. Ponadto stosownie do art. 79 oraz art. 85 § 1 k.p.a. zawiadomiono skarżącego o oględzinach wyznaczonych na dzień 05 czerwca 2025 r., mających na celu ustalenie stanu faktycznego oraz stwierdzenie, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz.1478 ze zm.), dotyczących obowiązku dokonania zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew, zgodnie z art. 83f ust. 4 u.o.p. Skarżący zawiadomienie odebrał w dniu 13 maja 2025 r. Został prawidłowo poinformowany o oględzinach.
Na oględzinach przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 05 czerwca 2025 r. przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w [...], skarżący nie pojawił się. Z uwagi na fakt, że drzewa rosną bezpośrednio przy ogrodzeniu działki od strony ulicy, możliwe było przeprowadzenie oględzin. Podczas oględzin zweryfikowano ponownie gatunek przedmiotowych drzew. Ustalono, że zniszczone dwa drzewa to jesiony wyniosłe. Korony tych drzew zostały całkowicie ścięte. Pozostawione zostały jedynie pnie o wysokości odpowiednio około 230 cm oraz około 225 cm. Ponadto ustalono, że obwody pni przedmiotowych drzew mierzone na wysokości 130 cm wynoszą odpowiednio 187 cm i 169 cm. W opinii organu stopień zniszczenia drzew wyklucza zachowanie ich dalszej żywotności. Stwierdzono również, że korzenie drzew podnoszą chodnik powodując jego uszkadzanie. Z wizji sporządzony został protokół i dokumentacja fotograficzna.
Pismem z dnia 05 czerwca 2025 r. (06 czerwca 2025 r. - data wpływu) skarżący zajął stanowisko w przedmiotowej sprawie, podnosząc m.in., że : "pismem z dnia 16.05.2024 r. wystąpiłem z wnioskiem o wyrażenie zgody na wycięcie trzech drzew. Należy tu wskazać, że uzyskałem bezterminową zgodę w dniu 19.06.2024 r. na usunięcie trzech drzew, bo tylko w takiej ilości rosły, które zagrażały podczas wichur pieszym, którzy przechodzili po chodniku przy mojej działce, która graniczy z chodnikiem dla pieszych i spadające gałęzie spadały na chodnik ulicy i były zagrożeniem dla pieszych i lokalnych budynków. Różne osoby skarżyły się na spadające gałęzie. W związku z powyższym dokonałem zgłoszenia o wyrażenie zgody na wycięcie tych drzew i uzyskałem bezterminową zgodę na wycięcie tych drzew. W związku z powyższym nie dokonałem samowolnie wycięcia drzew bez zgody Wydziału Ochrony Środowiska dla miasta [...], w związku z powyższym nie wyciąłbym drzew bez zgody Wydziału Ochrony Środowiska. Zgodę taką uzyskałem w dniu 19.06.2024 r. i zostały ścięte korony dwóch drzew. Natomiast trzecie drzewo pozostało a powinno też być wycięte, ponieważ zagraża znajdującemu się w pobliżu budynkowi przy ul. [...] a także pieszym. (...) W związku z powyższym wnoszę o umorzenie wszczętego postępowania administracyjnego przeciwko mnie, ponieważ wszczęte postępowanie administracyjne przeciwko mnie jest dla mnie krzywdzące i nieuzasadnione."
Organ I instancji wyjaśnił, że skarżący wnioskiem z dnia 16 maja 2024 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] Delegatura w [...] z prośbą o wyrażenie zgody na usunięcie trzech drzew z gatunku topola z działki nr [...] obręb S. przy ul. [...] w K.. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] Delegatura w [...] pismem znak [...] z dnia 05.06.2024 r. przekazał przedmiotowy wniosek do tutejszego Urzędu. Zamierzone usunięcie drzew było związane z ich złym stanem zdrowotnym i stwarzanym przez drzewa zagrożeniem bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Zauważono, że zgodnie z art. 83a ust. 1 u.o.p. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w
przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.
Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W związku z art. 83f ust. 4 u.o.p. w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
- 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
- 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
- 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.
W myśl art. 83f ust. 8 u.o.p. po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
Organ nie wniósł sprzeciwu do zgłoszonego zamiaru usunięcia drzew, w terminie 14 dni od daty wskazanej protokole z oględzin.
W myśl art. 83f ust. 13 u.o.p., który stanowi, że w przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od przeprowadzonych oględzin usunięcie drzewa może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4. Zatem z przepisów ustawy o ochronie przyrody jednoznacznie wynika, że zgoda na usunięcie drzewa obowiązuje w określonym terminie. Nie jest to zatem zgoda bezterminowa, co w swoim stanowisku podniosła strona postępowania.
Jak wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 628/22): "Zwrócić natomiast trzeba szczególną uwagą na art. 83f ust. 13 u.o.p., zgodnie z którym w przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od przeprowadzonych oględzin usunięcie drzewa może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4. W przepisie tym uzależniono w konsekwencji możliwość usunięcia drzewa w razie zastosowania uproszczonego trybu przewidzianego w art. 83f ust. 4 i nast. u.o.p. od upływu określonego czasu, jaki liczony jest od dokonania oględzin z art. 83f ust. 6 u.o.p. Bez znaczenia dla upływu tego terminu - w przypadku wniesienia przez właściwy organ sprzeciwu - pozostaje to, czy sprzeciw taki został skutecznie zakwestionowany w trybie odwoławczym, bądź w dalszej perspektywie przed sądem administracyjnym. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, w której z uwagi na kwestionowanie sprzeciwu niemożliwe będzie już usunięcie drzewa właśnie z uwagi na upływ materialnoprawnego terminu z art. 83f ust. 13 u.o.p. Wówczas wystąpić trzeba z ponownym zgłoszeniem."
Podkreślono, że skarżący nie usunął drzew w wyżej wskazanym terminie, a zniszczenie drzew zostało dokonane na jego zlecenie w kwietniu 2025 r. Zatem po upływie 6 miesięcy od daty wskazanej w protokole z oględzin drzew. Jednocześnie skarżący nie dokonał ponownego zgłoszenia. Judykatura stoi na stanowisku, iż kara za wycięcie drzew może być wymierzona właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości, gdy dokonał wycięcia drzew bez zezwolenia, gdy zlecił dokonanie takiej wycinki osobie trzeciej, jak również w sytuacji, gdy wiedział o zamiarze wycinki przez osobę trzecią i godził się na taką ewentualność (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. II OSK 329/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lutego 2012 r. II SA/Sz 374/11).
Organ, uznał, iż zaszły przesłanki uzasadniające naliczenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew wskazanych w punkcie 1 decyzji.
Stosownie do art. 87a ust. 1 u.o.p. prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.
W myśl art. 87a ust. 5 ww. u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.
Na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu.
Stosownie do art. 88 ust. 2 u.o.p. ustawy kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Dalej organ przedstawił rozważania dotyczące wysokości administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew.
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł A. Ż. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8 § 1, art. 9, art.7 w zw. z art. 7b k.p.a.
W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wnioskiem z dnia 16.05.2024r. zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] Delegatura w [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na wycięcie trzech drzew topoli przy ul. [...] na działce nr ewidencyjny [...] Obręb S. w K.. Pismem z dnia 05.06.2024r. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków przekazał jego wniosek o wycinkę drzew do Prezydenta Miasta [...]. W dniu 19.06.2024r. wydano skarżącemu zgodę na wycinkę trzech drzew - topoli. Została przeprowadzona wizja terenowa w sprawie usunięcia drzew na jego działce, nr ewidencyjny [...] obręb S. w K. i wydano zgodę na wycinkę tychże drzew - trzech topoli, co potwierdził pracownik, który widnieje na wydanej zgodzie z dnia 19.06.2024r. Wydano mu zgodę na wycinkę drzew, ale nie otrzymał pouczenia w jakim terminie ma dokonać tej wycinki.
Skarżący nie zgodził z decyzją nr [...] z dnia 24.07.2025r., ponieważ z jego strony nie było żadnych uchybień proceduralnych, a z treści uzasadnienia wydanej decyzji wynika, że nie dokonał zgłoszenia na wycinkę drzew, z czym nie można się zgodzić, ponieważ wystąpił z wnioskiem w dniu 16.05.2024r. o wydanie mu zgody na wycinkę drzew i taką zgodę otrzymał w dniu 19.06.2024r. z Urzędu Miasta [...] Wydziału Ochrony Środowiska. W decyzji z dnia 24.07.2025r. wskazano, że w dniu 05.06.2025r. przeprowadzono oględziny drzew, które okazały się nie topolami, lecz jesionami. Nie zna się na gatunkach drzew, ale pracownik z ochrony środowiska w dniu 19.06.2024r., w którym wydano mu zgodę na wycięcie drzew, także potwierdził, że są to topole, więc nie jest to jego wina, że był to błąd w ustaleniu jakiego rodzaju są drzewa. Nie ma innych drzew na jego działce przy ul. [...] nr ewidencyjny działki [...] obręb S..
Skarżący podkreślił, że Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta [...] nie pouczył go w jakim terminie ma dokonać wycinki trzech drzew na jego działce nr ewidencyjny [...] obręb S., więc nie dopuścił się uchybień prawnych w wycince drzew, ponieważ otrzymał zgodę na wycięcie trzech drzew, a nie pouczono go, że ma zakreślony termin do usunięcia tych drzew 6-ciu miesięcy i że ten termin ściśle go obliguje, a po tym terminie powinien wystąpić o ponowne zezwolenie. Gdyby otrzymał pouczenie zgodnie z procedurą administracyjną na pewno dokonałby wycinki tych drzew w oznaczonym terminie, a skoro nie zaznaczono mu w zezwoleniu na wycinkę drzew terminu to uważał, że ma zezwolenie, które nie obliguje go żadnym terminem. W związku z tym nie z jego winy został przekroczony termin do wycinki drzew, lecz ze strony organu pierwszej instancji.
Artykuł 9 k.p.a. wyraźnie wskazuje jak organ administracji publicznej jest zobowiązany do pouczenia obywateli i należytej, wyczerpującej informacji w sprawach, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw. Organ nie dokonał tych czynności, więc nie może na niego nakładać kary pieniężnej, ponieważ z jego strony nie było żadnych uchybień proceduralnych. Nie otrzymał pouczenia ani ustnego, ani pisemnego w jakim terminie ma dokonać usunięcia drzew, w związku z powyższym brak jest z jego strony uchybień i wnosi o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 22.09.2025 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, powtarzając ustalenia organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm., dalej u.o.p.).
Zgodnie z art. 83a ust. 1 u.o.p. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.
Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W związku z art. 83f ust. 4 u.o.p. w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa wart. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
- 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
- 65 cm w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
- 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.
W myśl art. 83f ust. 8 u.o.p. po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
Organ nie wniósł sprzeciwu do zgłoszonego zamiaru usunięcia drzew, w terminie 14 dni od daty wskazanej protokole z oględzin.
W myśl art. 83f ust. 13 u.o.p., który stanowi, że w przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od przeprowadzonych oględzin usunięcie drzewa może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4.
Stosownie do art. 87a ust. 1 u.o.p. prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.
Stosownie do przepisów art. 87 a ust.2 u.o.p., prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi/w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.
W myśl art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.
Na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu.
Według art. 88 ust. 2 u.o.p. kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Organ II instancji zwrócił szczególną uwagę na art. 83f ust. 13 u.o.p., zgodnie z którym w przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od przeprowadzonych oględzin usunięcie drzewa może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4. W przepisie tym uzależniono w konsekwencji możliwość usunięcia drzewa w razie zastosowania uproszczonego trybu przewidzianego w art. 83f ust. 4 i nast. u.o.p. od upływu określonego czasu, jaki liczony jest od dokonania oględzin z art. 83f ust. 6 u.o.p.
Zatem termin, o którym mowa w art. 83f ust. 13 u.o.p., jest terminem materialnoprawnym, co m.in. oznacza, że nie może on zostać przywrócony oraz z chwilą jego upływu strona traci określone uprawnienie.
Na gruncie prawa administracyjnego wyróżnia się podstawowy podział terminów na terminy materialne i terminy procesowe, zaś podstawowym kryterium tego podziału jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne, związane z tym terminem. Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym.
Reasumując, terminy materialne wskazują na okres, w ciągu którego może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego. Terminy procesowe określają natomiast okres do dokonania konkretnej czynności procesowej przez podmioty postępowania. Przepisy prawa administracyjnego nie określają jednoznacznie, które terminy są terminami prawa materialnego, a które terminami procesowymi. Oznacza to, iż w każdej jednostkowej sytuacji zachodzi potrzeba zbadania charakteru prawnego terminu zastrzeżonego przez prawo. Z jakiego rodzaju terminem mamy do czynienia można wskazać poprzez zbadanie skutków naruszenia takiego terminu. Uchybienie terminu materialnego wywołuje bowiem skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany.
Skoro ustawodawca mocą normy związanej tworzy sytuację administracyjnoprawną i kreuje stosunek administracyjnoprawny, w ramach którego korzystając z terminów rygorystycznie kształtuje prawa i obowiązki stron tego stosunku, to nie sposób uznać, że istnieje swoboda organu do modyfikacji prawnie określonych warunków.
Kolegium wskazało, że przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych. Materialnoprawny charakter mają zatem terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego, na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa.
Tym samym uchybienie terminu prawa materialnego czy nieskorzystanie z niego, nawet bez zawinienia strony, w czasie określonym przez prawo materialne wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia jej praw ale też obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności, termin ten może być przywrócony tylko i wyłącznie przepisem ustawy. Stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 225/08, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl.
Ze zgromadzonego materiału jednoznacznie wynika, że skarżący nie usunął drzew we wskazanym terminie, a zniszczenie drzew zostało dokonane na jego zlecenie w kwietniu 2025 r. Zatem po upływie 6 miesięcy od daty, wskazanej w protokole z oględzin drzew z dnia 19.06.2024 r. Jednocześnie skarżący nie dokonał ponownego zgłoszenia. W judykaturze wyrażane jest stanowisko, iż kara za wycięcie drzew może być wymierzona właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości, gdy dokonał wycięcia drzew bez zezwolenia, gdy zlecił dokonanie takiej wycinki osobie trzeciej, jak również w sytuacji, gdy wiedział o zamiarze wycinki przez osobę trzecią i godził się na taką ewentualność. Powyższe odzwierciedla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 1890/23, zgodnie z którym: "Wskazać należy, że administracyjna kara pieniężna definiowana jest w orzecznictwie jako dolegliwość stosowana przez organ administracji publicznej za naruszenie normy prawa administracyjnego. Powstanie odpowiedzialności administracyjnej związane jest wyłącznie z zaistnieniem zdarzenia, które kwalifikowane jest ustawą jako naruszenie obowiązujących norm prawnych. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem wyłącznie do ustalenia, czy konkretne zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone w ustawie i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu" (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 816/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kolegium zaakcentowało, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i pełni w szczególności funkcję prewencyjną, natomiast sankcja administracyjna jest wymierzana za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa administracyjnego. Omawiany środek ma na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z prawa. Druga jej funkcja wyraża się natomiast w tym, że ma ona zniechęcać do naruszania obowiązków i skłaniać do zapobieżenia dalszemu lub powtórnemu naruszaniu określonych obowiązków w przyszłości (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 451/11).
Jednocześnie podkreślono, że zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., oznacza, że do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wystarczające jest samo wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem lub zniszczeniem drzew. Skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, to nieistotnym jest, czy posiadacz nieruchomości dokonał przycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot czynność tę zlecając, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość, czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają pobudki, czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 907/17).
Bezprawne usunięcie lub zniszczenie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Za przyjęciem wskazanego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy u.o.p., ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za usunięcie drzew niż bezprawność (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 907/17)."
Organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni powołanych przepisów, wskazując, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż na działce numer [...] obręb S., przy ul. [...] w K. dokonano zniszczenia dwóch sztuk drzew w wyniku nadmiernie prowadzonych cięć przekraczających ustawową granicę 50% korony. Zgodzono się z organem I instancji, że nie budzą wątpliwości wyjaśnienia oraz stosowne obliczenia, jak i wyjaśnienia, które poczynił organ obliczając stopień usunięcia gałęzi wskazanych drzew. W istocie usunięto korony wskazanych drzew w stopniu zdecydowanie przekraczającym 50%.
Powyższe rozważania przesądzają o niezasadności naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 87a ust. 5 u.o.p.
Zniszczone drzewa stanowiły zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 5 u.o.p. zwolnione były z uiszczenia opłaty za ich usunięcie, a administracyjną karę pieniężną ustalono w wysokości opłaty za usunięcie drzew.
Prawidłowość ustalonej wysokości kary administracyjnej nie budzi wątpliwości organu II instancji. Prawidłowo bowiem, zastosowano przepisy art. 85 ust. 1 i 2 w zw. z art. 89 ust. 1 u.o.p. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów z dnia 3 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330).
Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego, organ II instancji wskazał, że strona była obowiązana do dokonania zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa, po upływie terminu określonego w art. 83 f ust. 13 u.o.p. Powyższe potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 157/20, zgodnie z którym karę za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 u.o.p., można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są obowiązane do dokonania zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa.
W przypadku poczynienia przez organ bezspornych ustaleń co do zniszczenia drzew, stosownie do treści art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., na organie spoczywa bezwzględny obowiązek wymierzenia z tego tytułu administracyjnej kary pieniężnej. Decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niszczenie drzew mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że uznanie organu ograniczone jest jedynie do etapu ustalenia wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.
Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2201 r. (sygn. akt II SA/Gd 234/24) wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary jest działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uprzedniego uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew. W takim wypadku wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu, a wycięciem drzew i krzewów spowodowanego działaniem posiadacza danej nieruchomości.
W kontrolowanym postępowaniu organ I instancji w sposób wyczerpujący ustalił okoliczności faktyczne sprawy i właściwie ocenił cały materiał dowodowy, a wyraz temu dał w uzasadnieniu swojej decyzji, w pełni oddających rzeczywisty stan rzeczy i zawierających należytą argumentację swojego stanowiska.
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. Ż. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 24.07.2025r. Nr [...] i umorzenie postępowania w sprawie w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 w nawiązaniu do art. 7b w związku z art. 8 oraz art. 9 k.p.a. Organ pierwszej instancji miał obowiązek poinformowania wnioskodawcy o terminie w jakim ma obowiązek wycinki drzew, czego nie uczynił.
Organ drugiej instancji zupełnie zignorował zarzuty zawarte w odwołaniu skarżącego do SKO w [...], gdzie skarżący wskazywał, że otrzymał zgodę na wycinkę drzew przez Wydział Ochrony Środowiska przy Prezydencie Miasta w [...] z dnia 19.06.2024r. w formie protokołu. Podkreślono, że Wydział Ochrony Środowiska, który wydał zezwolenie na wycinkę drzew, nie dał skarżącemu załącznika z pouczeniem, w którym powinien zaznaczyć jaki jest termin do wycinki drzew, więc skarżący nie dopuścił się zniszczenia koron drzew bez zezwolenia, bo zezwolenie otrzymał, lecz bez pouczenia w jakim terminie jest zobligowany do wycinki drzew.
Skarżący nie był poinformowany w jakim terminie ma dokonać wycinki drzew, w związku z powyższym uważał, że nie obliguje go żaden termin i otrzymał zgodę na wycinkę drzew bezterminową. Gdyby otrzymał załącznik do protokołu, w którym to wyrażono zgodę na wycinkę drzew i zaznaczono by mu termin zgodnie z przepisami, że ma sześć miesięcy terminu na wycinkę drzew to nie przekroczyłby tego terminu.
Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 24.07.2025r. jest krzywdząca, ponieważ ten organ zupełnie zlekceważył argumentację zawartą w piśmie skarżącego z dnia 5.06.2025r.
Skarżący wskazał w swym piśmie, jak wygląda pouczenie i zaznaczenie terminu do realizacji wycinki drzew i dołączył formularz pouczenia, które otrzymał od swoich znajomych, którzy dokonywali wycinki drzew na swojej nieruchomości, i które powinno być dołączone do zgody na wycinkę drzew.
SKO w [...] nie przeanalizowało całego materiału akt sprawy i nie wyjaśniło dlaczego skarżącego nie pouczono w jakim terminie należy dokonać realizacji wycinki drzew.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Skarżący pismem z 10.02.2026 r. ustosunkował się do odpowiedzi na skargę podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne wydane w postępowaniu administracyjnym.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Biorąc pod uwagę wyżej wskazany zakres właściwości sądu administracyjnego, przyznane przez ustawodawcę kompetencje orzecznicze tego sądu mają charakter zasadniczo kasacyjny. Podkreśla się bowiem, że sąd administracyjny nie może zastępować organów administracji publicznej w procesie administrowania (R. Hauser, Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego, w: red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz, Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003 r., str. 145). Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest zobowiązany w razie jego skasowania do sformułowania - na podstawie art. 153 p.p.s.a. - oceny prawnej oraz wiążących wskazań co do dalszego postępowania w sprawie, które wiążą następnie zarówno Sąd, jak i organy administracji orzekające w sprawie.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22.09.2025 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 24.07.2025 r. nr [...] wymierzającą A. Ż. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew : dwóch jesionów wyniosłych o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym 187 cm i 169 cm rosnących na działce numer [...] obręb S. przy ul. [...] w K. i ustalającą wysokość administracyjnej kary pieniężnej na kwotę [...]zł.
Organy obydwu instancji trafnie wyjaśniły, że zgodnie z art. 83a ust. 1 u.o.p. zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.
W myśl art.83 ust.1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek podmiotów określonych w tym przepisie.
Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Według art. 83f ust. 4 u.o.p. w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa wart. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
- 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
- 65 cm w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
- 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.
Zgodnie z art.83f ust.6 u.o.p. organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia :
1) nazwy gatunku drzewa,
2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5cm.
W myśl art. 83f ust. 8 u.o.p. po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
Według art. 83f ust. 13 u.o.p. w przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od przeprowadzonych oględzin usunięcie drzewa może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4.
Stosownie do art. 87a ust. 1 u.o.p. prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.
Stosownie do przepisów art. 87 a ust.2 u.o.p., prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi/w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.
W myśl art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.
Na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu.
Stosownie do art. 88 ust. 2 u.o.p. kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Na podstawie art. 88 ust. 3 u.o.p. uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela jednak oceny organu odwoławczego, że w kontrolowanym postępowaniu organ I instancji w sposób wyczerpujący ustalił okoliczności faktyczne sprawy i właściwie ocenił cały materiał dowodowy, a wyraz temu dał w uzasadnieniu swojej decyzji, w pełni oddającym rzeczywisty stan rzeczy.
Przy czym należy podkreślić, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej - sąd administracyjny I instancji nie ma - co do zasady - kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej, a więc dokonywania samodzielnych ustaleń. Zadanie to należy do organów administracji publicznej. Ustalenie stanu faktycznego w drodze zebrania i oceny materiału dowodowego jest bowiem funkcją postępowania administracyjnego, w ramach którego organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To na nich zatem spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, w taki przy tym sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a,). Ustalenia te oraz ich ocena powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd administracyjny I instancji kontroluje natomiast to, czy opisany wyżej proces odbył się zgodnie z prawem. Niedostrzeżenie uchybień procesowych w tym zakresie i wydanie wyroku w oparciu o stan faktyczny sprawy, który budzi wątpliwości, czy też ustalony w oparciu o nienależycie zebrany materiał dowodowy, może mieć istotny wpływ na jej wynik i czyni koniecznym uchylenie takiego wyroku w celu rozważenia budzących wątpliwość okoliczności.
Oprócz wskazania prawidłowej podstawy prawnej decyzja administracyjna powinna zawierać także pełne i rzetelne ustalenia stanu faktycznego sprawy. Oczywistym jest bowiem, że tylko i wyłącznie na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie właściwych przepisów prawa i dokonanie ich prawidłowej wykładni.
Podkreślić należy, że w warunkach niniejszej sprawy organy administracji nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W oparciu o treść uzasadnień podjętych przez te organy decyzji nie można stwierdzić bowiem, aby poczyniły one własne ustalenia w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych.
W kontrolowanej sprawie organy obydwu instancji nie ustaliły stanu faktycznego w sposób należyty, a nawet choćby w zakresie wystarczającym dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli przez sąd administracyjny kwestionowanych decyzji.
Niespornym jest, że skarżący wnioskiem z 16.05.2024 r. zwrócił się o wyrażenie zgodę na wycinkę trzech topoli rosnących na działce nr [...], obręb S., w K.. Wniosek ten prawidłowo potraktowano jako zgłoszenie w rozumieniu art. 83f ust. 4 u.o.p.
Z protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ instancji w dniu 19.06.2024 r. wynika, że na powyższej działce rosły trzy topole kanadyjskie.
Z protokołu oględzin dokonanych w dniu 05.06.2025 r. oraz załączonych do niego fotografii wynika, że doszło do zniszczenia dwóch drzew w rozumieniu 87a ust. 5 u.o.p., gdyż obcięcie pni drzew na wysokości odpowiednio około 230 cm oraz około 225 cm jest usunięciem gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, a więc stanowi zniszczenie drzewa.
Z akt sprawy wynika, że organ nie wniósł sprzeciwu do zgłoszonego zamiaru usunięcia drzew, w terminie 14 dni od daty wskazanej protokole z oględzin.
Zasadniczą kwestią w kontrolowanej sprawie jest to, czy skarżący przekroczył termin określony w art. 83f ust. 13 u.o.p., jak twierdzą organy. A więc czy zniszczył przedmiotowe drzewa przed upływem 6 miesięcy od przeprowadzonych oględzin w dniu 19.06.2024 r.
Sąd wskazuje, że w pierwszej kolejności w niniejszej sprawie należało ustalić kto i kiedy dokonał zniszczenia drzew w postaci dwóch jesionów wyniosłych opisanych w decyzji organu I instancji. Należało także ustalić czy i jaki tytuł prawny ma skarżący wobec istotnej dla sprawy działki nr [...]. Ponadto należało ustalić jakie znaczenie dla sprawy miał fakt, iż z protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ instancji w dniu 19.06.2024 r. wynika, że na powyższej działce rosły trzy topole kanadyjskie, a nie trzy jesiony.
Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji w istocie nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego.
Organ I instancji przyjął (a organ odwoławczy zaaprobował to ustalenie), że do zniszczenia drzew przez skarżącego doszło w kwietniu 2025 r., a więc z naruszeniem terminu unormowanego w art. 83f ust. 13 u.o.p.
Takie ustalenie nie znajduje jednak oparcia w żadnym dowodzie, który znajdowałby się w aktach administracyjnych sprawy. Organ I instancji powołał się jedynie na to, że w dniu 03 kwietnia 2025 r. otrzymał telefoniczną informację o zniszczeniu przedmiotowych drzew. Przy czym brak jest w aktach administracyjnych jakiegokolwiek śladu otrzymania takiej informacji w postaci chociażby notatki służbowej. W aktach sprawy znajduje się natomiast protokół oględzin przedmiotowej działki nr [...] przeprowadzonych w dniu 05 czerwca 2025 r. z którego wynika, że stwierdzono zniszczenie dwóch drzew. Przy czym ustalono, że były to jesiony wyniosłe. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów z których wynika, czy skarżący jest właścicielem działki nr [...] (lub posiada do niej inny tytuł prawny) lub jest jej posiadaczem. Przede wszystkim jednak brak jest jakichkolwiek dowodów z których wynika kto i kiedy dokonał zniszczenia przedmiotowych drzew. To, że do owego zniszczenia doszło w kwietniu 2025 r., nie wynika z jakiegokolwiek dowodu. Opiera się jedynie na niczym nie popartym domniemaniu, że skoro w dniu 03 kwietnia 2025 r. otrzymano telefoniczną informację o zniszczeniu przedmiotowych drzew (zresztą nieudokumentowaną), to owo zniszczenie nastąpiło w kwietniu 2025 r. Tymczasem do zniszczenia wspomnianych drzew mogło dojść wcześniej.
Oprócz wspomnianych oględzin organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów z których wynika, kiedy doszło do zniszczenia wspomnianych drzew. Organ I instancji nawet nie usiłował ustalić tego faktu. W toku postępowania nie zgromadzono żadnych dokumentów (np. potwierdzających prawa skarżącego do działki nr [...]), nie przesłuchano żadnych świadków w celu ustalenia kiedy i przez kogo doszło do zniszczenia przedmiotowych drzew (które były przecież usytuowane w mieście, a więc sąsiednie działki zapewne są zabudowane i zamieszkałe). A przecież od dokładnej daty owego zniszczenia zależy ocena, czy naruszony został termin unormowany w art. 83f ust. 13 u.o.p. W istocie rzeczy brak jest także dowodów na to kto i w jaki sposób dokonał zniszczenia drzew. Nie wyjaśniono także tego dlaczego w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 19.06.2024 r. ustalono, że na powyższej działce rosły trzy topole kanadyjskie, a nie trzy jesiony wyniosłe. Natomiast podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 05.06.2025 r. ustalono, że na powyższej działce rosły trzy jesiony wyniosłe z których dwa zniszczono. Organy nie oceniły, czy i jaki wpływ na wynik sprawy miała ta okoliczność. Czy był to błąd organu I instancji, a jeżeli tak, to czy w ogóle rozpoczął bieg termin unormowany w art. 83f ust. 13 u.o.p. Od tego jakie to były drzewa zależy także wymiar kary pieniężnej, gdyż jest inna wysokość kary za zniszczenie topoli (15 zł za 1 cm) i jesiona (30 zł za 1 cm).
Reasumując, organ I instancji ustalił jedynie prawidłowo, że do zniszczenia dwóch drzew doszło. Natomiast nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w celu ustalenia pozostałych okoliczności istotnych dla wyniku sprawy. Dlatego w tym zakresie ustalenia i wnioski organu I instancji były dowolne i przedwczesne. Organ odwoławczy wadliwie zaakceptował te istotne dla sprawy uchybienia procesowe.
Organ odwoławczy ponadto w ogóle nie odniósł się do zarzutu odwołania, że skarżącego nie pouczono o terminie unormowanym w art. 83f ust. 13 u.o.p. i działał on w przekonaniu, że nie jest związany żadnym terminem. W istocie rzeczy do tego zarzutu powinien był się odnieść już organ I instancji, gdyż był on podnoszony przez skarżącego już w jego piśmie z 05 czerwca 2025 r.
Sąd orzekający podkreśla, że wydaje się, że skarżący działał w dobrej wierze zgłaszając zamiar zniszczenia spornych drzew z uwagi na zagrożenie, które one stwarzają. Starał się działać legalnie. Nic nie wskazuje, by działał w celu uzyskania własnej korzyści. Dlatego też organy winny były także ocenić, czy w niniejszym przypadku znajduje zastosowanie Dział IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a więc art.189a i nast. k.p.a. Gdyby znajdował zastosowanie organy musiałyby kierować się m.in. przesłankami określonymi w art.189d k.p.a.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy obydwu instancji dopuściły się istotnych naruszeń procesowych (przepisów postępowania), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dopuściły się ewidentnie naruszenia zasad określonych w art.7, 77 i 80 k.p.a.
W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art.135 p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Organ I instancji rozpoznając ponownie sprawę uwzględni powyższe rozważania i przeprowadzi prawidłowe postępowanie dowodowe, a w szczególności ustali kto i kiedy dokonał zniszczenia drzew w postaci dwóch jesionów wyniosłych, czy i jaki tytuł prawny ma skarżący wobec istotnej dla sprawy działki nr [...]. Ponadto ustali jakie znaczenie dla sprawy miał fakt, iż z protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ instancji w dniu 19.06.2024 r. wynika, że na powyższej działce rosły trzy topole kanadyjskie, a nie trzy jesiony wyniosłe, a także czy są to te same drzewa. Odniesie się również do zarzutu skarżącego dotyczącego braku pouczenia go o konieczności dochowania terminu określonego w art. 83f ust. 13 u.o.p. Dokona także oceny, czy w niniejszym przypadku zastosowanie znajdują przepisy Działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a jeżeli tak, to je zastosuje.