Pełny tekst orzeczenia III SA/LU 754/24

III SA/Lu 754/24 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie z dnia [...] 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustania prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu A. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2024 r. nr [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu na podstawie art. 97e ust. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1443 z późn. zm. dalej także jako "ustawa") stwierdził ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego dla asp. sztab. A. G. w okresie od [...] 2024 r. do [...] 2025 r. W uzasadnieniu decyzji Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu podniósł, że decyzją nr [...] z dnia [...] 2020 r. przyznano asp. sztab. A. G. świadczenie motywacyjne. W dniu [...] 2024 r. A. G. został ukarany karą dyscyplinarną upomnienia na piśmie za czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, jakiego A. G. dopuścił się w dniu [...] 2024 r. A. G. nie odwołał się do Komisji Dyscyplinarnej przy Lubelskim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, w związku z czym kara upomnienia stała się prawomocna. Zgodnie zaś z art. 97e ust. 6 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ukaranemu karą dyscyplinarną (do czasu jej zatarcia), nie wypłaca się świadczenia motywacyjnego, co poprzedza niezwłoczne wydanie decyzji o ustaniu prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego. Zgodnie z art. 97e ust. 12 ustawy, prawo do wypłaty świadczenia motywacyjnego ustaje w miesiącu, w którym decyzja stanie się ostateczna, a w myśl art. 124i ust. 1a pkt 1 ustawy, ukaranie uważa się za niebyłe jeżeli od wykonania kary upomnienia upłynie rok.
Decyzją z dnia [...] 2024 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r, poz. 572, dalej "k.p.a.") oraz art. 11a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, po rozpatrzeniu odwołania A. G. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu z dnia [...] 2024 r. nr [...] W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie wskazał, że art. 97e ustawy zawiera uregulowania odnoszące się do świadczenia motywacyjnego. Na podstawie art. 97e ust. 1 pkt 2 ustawy strażakowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu 28 lat i 6 miesięcy służby w wysokości 2500 zł miesięcznie. Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego wydaje się po przeprowadzeniu opiniowania służbowego (art. 97e ust. 4 ustawy). Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu, wobec ziszczenia się warunków określonych w przywoływanych przepisach oraz braku występowania przesłanek negatywnych, decyzją nr [...] z dnia [...] 2020 r. przyznał skarżącemu świadczenie motywacyjne w kwocie 2.500 zł miesięcznie od dnia 1 października 2020 r. Przepis art. 97e ust. 6 ustawy wymienia enumeratywnie okoliczności, po zaistnieniu których świadczenia motywacyjnego nie przyznaje się. Zgodnie zaś z art. 97e ust. 7 ustawy, jeżeli po przyznaniu świadczenia motywacyjnego wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 6, niezwłocznie wydaje się decyzję stwierdzającą ustanie prawa do wypłaty tego świadczenia. Jedną z okoliczności - wskazaną w art. 97e ust. 6 pkt 4 ustawy, jest ukaranie karą dyscyplinarną - do czasu jej zatarcia. W przypadku skarżącego wystąpiła powyższa przesłanka, gdyż Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu pismem nr [...] z dnia [...] 2024 r. wymierzył skarżącemu karę upomnienia. Wobec tego Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu zasadnie wydał decyzję z dnia [...] 2024 r., którą stwierdził ustanie prawa skarżącego do wypłaty świadczenia motywacyjnego. Zgodnie zaś z art. 124i ust. 1a pkt 1 ustawy, ukaranie karą upomnienia uważa się za niebyłe, jeśli od jej wykonania upłynął rok. W związku z powyższym w przedmiotowym przypadku zatarcie kary nastąpi nie wcześniej niż [...] 2025 r. Organ podkreślił, że decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia nie jest karą, a wynikającą z przepisów prawa konsekwencją nałożenia kary upomnienia przez przełożonego dyscyplinarnego.
A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie z dnia [...] 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustania prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu z dnia [...] 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a. p.p.s.a.).
W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Z powyższych przepisów wynika, że sądy administracyjne są właściwe wyłącznie w sprawach skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania, a ponadto sprawach, w których właściwość sądów administracyjnych przewidują ustawy szczególne.
Natomiast zgodnie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu w przedmiocie ustania prawa skarżącego A. G. do wypłaty świadczenia motywacyjnego.
W związku ze wskazanym przedmiotem decyzji wskazać należy, że zgodnie z art. 86 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, uposażenie strażaka składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. dodatki d uposażenia wymienia art. 87 ustawy.
Ponadto, na mocy art. 93 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej strażakowi przysługują następujące świadczenia pieniężne: 1) zasiłek na zagospodarowanie; 2) nagrody oraz zapomogi; 3) nagrody jubileuszowe; 4) dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe; 4a) rekompensata pieniężna za przedłużony czas służby, o którym mowa w art. 35 ust. 9; 5) należności za podróże i przeniesienia służbowe; 5a) wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, o których mowa w art. 35 ust. 12; 5b) świadczenie motywacyjne; 5c) świadczenie za długoletnią służbę; 6) świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby; 7) świadczenie pieniężne w zamian za wyżywienie (ust. 1). W razie śmierci strażaka lub członka jego rodziny, przysługują: 1) zasiłek pogrzebowy; 2) odprawa pośmiertna (ust. 2). Zatem świadczenie motywacyjne stanowi świadczenie pieniężne przysługujące strażakowi na mocy at. 93 ust. 1 pkt 5b ustawy.
Decyzja Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu z dnia [...] 2024 r., którą stwierdzono ustanie prawa skarżącego do wypłaty świadczenia motywacyjnego, została wydana na podstawie art. 97e ust. 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Zgodnie z art. 97e ust. 1 tej ustawy, strażakowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu: 1) 25 lat służby, ale nie więcej niż 28 lat i 6 miesięcy – w wysokości 1500 zł miesięcznie, albo 2) 28 lat i 6 miesięcy służby - w wysokości 2500 zł miesięcznie. Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego przełożony, o którym mowa w art. 32 ust. 1, wydaje nie później niż w terminie 30 dni po osiągnięciu przez strażaka stażu służby, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lub 2 (art. 97e ust. 3).
Na mocy art. 97e ust. 6 ustawy świadczenia motywacyjnego nie przyznaje się strażakowi: 1) który podczas ostatniego opiniowania służbowego otrzymał jedną z opinii służbowych, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 albo art. 43 ust. 2 pkt 2 albo ust. 3 pkt 4a - przez okres jednego roku od dnia wydania ostatecznej opinii służbowej; 2) w przypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2 pkt 3 - przez okres jednego roku od dnia stwierdzenia wskazanej okoliczności; 3) przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe lub postępowanie dyscyplinarne - do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania; 4) ukaranemu karą dyscyplinarną - do czasu jej zatarcia; 5) skazanemu wyrokiem sądu lub w stosunku do którego postępowanie karne zostało warunkowo umorzone - przez okres jednego roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Stosownie do ust. 7 art. 97e ustawy, jeżeli po przyznaniu świadczenia motywacyjnego wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 6, niezwłocznie wydaje się decyzję stwierdzającą ustanie prawa do wypłaty tego świadczenia.
Z kolei przepis art. 97e ust. 8 ustawy stanowi, że od decyzji o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego oraz od decyzji stwierdzającej ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego strażakowi przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. W przypadku decyzji wydanej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej przysługuje, w takim samym terminie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podkreślenia wymaga, że przepisy art. 93 oraz art. 97e zawarte są w rozdziale 9 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej "Uposażenie i inne świadczenia pieniężne strażaków".
Natomiast zawarty również w tym rozdziale ustawy o Państwowej Straży Pożarnej przepis art. 111a przewiduje, że sprawy dotyczące roszczeń majątkowych o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego strażaków rozstrzygają sądy pracy. Przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, dotyczące skutków niewykonania zobowiązań, stosuje się odpowiednio.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 1083/23, z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej z dnia 6 maja 2005 r. o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 100, poz. 836), mocą której art. 111a został dodany do ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, wynika jednoznacznie, że zmiana ta miała na celu zrównanie możliwości dochodzenia przed sądami pracy roszczeń strażaków przeciwko Skarbowi Państwa o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego z prawami pracowników, przez umożliwienie dochodzenia roszczeń przed sądami pracy. Sąd Najwyższy w uchwale z 6 lutego 2014 r., II PZP 2/2013 (OSNP 2014, Nr 7, poz. 95) przyjął, że przez roszczenia majątkowe o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego strażaka, o których stanowi art. 111a ustawy, należy rozumieć wszelkie roszczenia o świadczenia pieniężne, w tym o charakterze odszkodowawczym, niezależnie od ich materialnoprawnej podstawy, o ile wynikają one ze stosunku służbowego w tym sensie, że warunkuje on ich powstanie. Do rozpoznania spraw dotyczących tak rozumianych roszczeń właściwy jest sąd pracy. Sąd Najwyższy podkreślił, że celem ustawodawcy było umożliwienie zastosowania do strażaka w sprawach w przepisie tym określonych szczególnych reguł procesowych obowiązujących w sprawach z zakresu prawa pracy, dających mu korzystniejszą pozycję niż ta, jaką miałby w postępowaniu zwykłym, ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami w sferze procesowej. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że katalog świadczeń pieniężnych, jakie przysługują strażakowi, został określony w art. 93 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a art. 111a tej ustawy określa właściwość sądu pracy w zakresie tych świadczeń (por. wyrok WSA w Szczecinie z 18 maja 2017 r., II SA/Sz 382/17, wyrok NSA z 8 listopada 2024 r., III OSK 6009/21). Jak wskazał Sąd Najwyższy w powołanej wcześniej uchwale, z mocy normy art. 111a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej sprawy w niej określone nie stają się wprawdzie sprawami z zakresu prawa pracy w znaczeniu materialnym, ale sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym w rozumieniu art. 1 k.p.c., jako "inne sprawy, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych".
W świetle powyższego uznać należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, dotyczącej świadczenia pieniężnego strażaka w postaci świadczenia motywacyjnego. Zdaniem Sądu bez wpływu dla takiej oceny pozostaje okoliczność powołania w ramach podstawy prawnej zaskarżonej decyzji przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., jak również okoliczność zawarcia w decyzji pouczenia, iż na decyzję przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przepis art. 111a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej jednoznacznie przewiduje bowiem, że sprawy dotyczące roszczeń majątkowych o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego strażaków rozstrzygają sądy pracy, a na mocy art. 93 ust. 1 pkt 5b powołanej ustawy takim świadczeniem pieniężnym jest świadczenie motywacyjne.
Wymaga również podkreślenia, że zaskarżona decyzja jest decyzją rozstrzygającą sprawę świadczenia motywacyjnego co do meritum, a nie decyzją o charakterze wyłącznie procesowym (jak np. w stanach faktycznych spraw, w których zapadły postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt III OSK 2201/24 oraz z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2284/24). W świetle art. 111a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej tego rodzaju rozstrzygnięcie, jak w sprawie niniejszej, nie podlega zaś kontroli sądu administracyjnego, gdyż właściwe dla roszczeń majątkowych o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego strażaków są sądy pracy.
Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co wobec treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skutkowało odrzuceniem skargi.
Trzeba przy tym wyjaśnić, że odrzucenie skargi nie oznacza, iż skarżący jest pozbawiony ochrony prawnej, a jedynie że nie jest w tym zakresie właściwy sąd administracyjny, a sąd pracy.
Z tych przyczyn i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi.