III SA/Lu 7/23

III SA/Lu 7/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec
Ewa Ibrom /przewodniczący/
Iwona Tchórzewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1261/23 - Wyrok NSA z 2024-01-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 2; p. 10.2.1 załącznika nr 3; § 3 ust. 3; art. 92a ust. 1;
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2016 poz 2022
§ 3 ust. 1 pkt 2; § 3 ust. 3;
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 2 pkt 35a;
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 162
art. 12;
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki Komandytowej z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia [...] 2022 r., nr [...], nakładającą na skarżącą E. [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Spółkę komandytową w C. karę pieniężną w wysokości 1000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.
W dniu [...] 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Drogowego Przejścia Granicznego w Hrebennem przeprowadzili kontrolę pojazdu silnikowego z naczepą o numerach rejestracyjnych [...], kierowanego przez M. J., wykonującego na rzecz skarżącej E. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Pojazdem przewożony był olej napędowy w ilości 32000 l, o łącznej masie brutto 26880 kg.
W trakcie kontroli dokonano dwukrotnie pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu przy użyciu wagi statycznej. Pomiary wykazały 40160 kg podczas pierwszego ważenia oraz 40060 kg podczas drugiego ważenia. W związku z tym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, w pierwszym ważeniu o 160 kg, a w drugim ważeniu o 60 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 0,15%). Pomiaru masy całkowitej dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej, elektronicznej, znak fabryczny Scalex 1000D, numer fabryczny 200624/1, posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 20 sierpnia 2020 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie, znak wniosku WZ2.41.593.2020.5. Wynik pomiaru został opisany w protokole z dnia [...] 2022 r., nr [...] Kierowca podpisał protokół nie wnosząc żadnych uwag.
Decyzją z dnia [...] 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 1000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t., którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%, to jest za naruszenie określone pod lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (aktualnie Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej powoływanej także jako "u.t.d.").
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z okazanym w trakcie kontroli wypisem z licencji nr [...] podmiotem wykonującym przewóz drogowy była skarżąca. Wykonywanie w przedmiotowej sprawie międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d., potwierdza przedłożony do kontroli międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR z dnia [...] 2022 r.
Organ odwoławczy podniósł, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 z późn. zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych" lub "rozporządzenie"). Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas (§ 3 ust. 3 rozporządzenia).
W niniejszej sprawie dwukrotne pomiary wykazały przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, w przypadku pierwszego ważenia – o 160 kg, a w przypadku drugiego ważenia – o 60 kg.
Organ podkreślił, że kontroli rzeczywistej masy całkowitej na wadze nieautomatycznej dokonano zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta, a waga spełniała wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152).
W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego należało uznać za prawidłowe ustalenie rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów na poziomie 40060 kg. W świetle § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oznaczało to przekroczenie dopuszczalnej masy dla tego rodzaju zespołu pojazdów o 60 kg, to jest o 0,15 %. Zasadnie zatem pojazd został uznany za nienormatywny w rozumieniu art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "p.r.d.").
Organ drugiej instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie. Pod lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wyszczególniono naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%. W niniejszej sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 0,15%. Wysokość kary w przypadku tego naruszenia wynosi 1000 zł.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ drugiej instancji wskazał, że nakładając karę pieniężną organ pierwszej instancji przyjął rzeczywistą masę pojazdu uzyskaną w wyniku pomiaru statycznego. Organ odwoławczy podkreślił, że w obecnym stanie prawnym brak jest przepisów szczegółowo regulujących tryb ważenia pojazdów w celu ustalenia, czy wykonywany przejazd mieści się w odpowiednich kategoriach normatywnych. Przy dokonywaniu pomiarów pojazdu kluczowe znaczenie ma to, czy użyte w tym celu urządzenie podpowiada określonym wymogom oraz czy ważenie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z instrukcją obsługi wagi ustaloną przez producenta urządzenia. Z tych względów ważenie przeprowadzone na wadze spełniającej wymogi normatywne, wykonane w sposób określony w instrukcji obsługi urządzenia uznawane jest za prawidłowe.
Organ wskazał jednocześnie, że rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych nie wskazuje sposobu użytkowania wag. Określa jedynie wymogi, jakim urządzenia muszą sprostać, aby były dopuszczone do użytku. Oceny spełnienia tych wymogów dokonują organy administracji metrologicznej, a potwierdzeniem spełnienia warunków jest świadectwo legalizacji pierwotnej, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar. W okolicznościach sprawy waga nieautomatyczna użyta do statycznego ważenia pojazdu posiadała aktualne świadectwo legalizacji ponownej, wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie w dniu 20 sierpnia 2020 r., co oznacza, że urządzenie spełniało formalne kryteria dopuszczające je do użytku, określone w odpowiednich przepisach. Powoływane przez skarżącą błędy graniczne to kryteria, które są badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania wagi. Takich kryteriów przy użytkowaniu urządzeń nie ma. Stosując wagę z ważną legalizacją zasadne jest przyjęcie wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu. Dołączona do akt sprawy Instrukcja dla użytkownika wagi SCALEX nie zobowiązuje do uwzględniania jakichkolwiek błędów.
Organ zauważył, że w imieniu przewoźnika pojazd do kontroli przedstawił kierowca, który uczestniczył w kontroli w charakterze jego przedstawiciela. Mając zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole kontroli na temat sposobu i warunków jej wykonywania, nie wniósł on żadnych uwag dotyczących konkretnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na uzyskany wynik.
W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie udowodniła zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. Skarżąca, prowadząca działalność w zakresie transportu drogowego na podstawie licencji, jest profesjonalnym przewoźnikiem, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa i który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przepisy mające zastosowanie w przypadku danego rodzaju transportu były przestrzegane. Podmiot wykonujący przejazd decyduje o sposobie wykonywanego przewozu, musi więc uwzględniać w jego planowaniu i wykonywaniu zasady prawa regulujące wykonywanie tej działalności. Profesjonalny przedsiębiorca, jakim jest skarżąca, powinien prowadzić swoje sprawy w zakresie wykonywanej działalności z wymaganą należytą starannością, gdyż to on ponosi ryzyko następstw działań lub zaniechań własnych, względnie osób wykonujących przejazd w jego imieniu i na jego rzecz. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. Natomiast strona nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia.
Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdowały zastosowania przepisy art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d.
W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i poddał analizie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
I. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji, podczas gdy zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, ponieważ zaskarżona odwołaniem decyzja Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej została wydana z naruszeniem:
1) art. 77 § 1 k.p.a., przez niedostateczne zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, polegające na niewyjaśnieniu czy i jaki błąd pomiaru ma waga samochodowa Scalex 1000D, na której zważono pojazd strony, a przez to nieustalenie czy stwierdzone przekroczenie o 0,15% dopuszczalnej masy całkowitej tego pojazdu mogło być wynikiem dopuszczalnego błędu pomiarowego tej wagi, podczas gdy dwa wykonane pomiary wagi różniły się o 100 kg;
2) art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 6 marca 208 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162 z późn. zm.) w zw. z art. 31 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 6 Decyzji Parlamentu Europejskiego (2011/6285/23) w sprawie Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej (Dz. U. UE.C.2011.285.3 z dnia 29 września 2011 r.), przez ukaranie przedsiębiorcy karą administracyjną w kwocie 1000 zł za przekroczenie przez pojazd dopuszczalnej masy całkowitej 40.000 kg o 60 kg, tj. o 0,15%, co nie ma żadnego praktycznego znaczenia w zakresie wykonywania transportu drogowego i narusza zasady proporcjonalności oraz zaufania obywateli do organów państwa;
II. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie i wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, bowiem jak wynika z dokumentów – masa paliwa i masa samochodu ciężarowego z naczepą mieściły się w dopuszczalnej maksymalnej wadze – 40 t.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 1000 zł za naruszenie określone pod l.p. 10.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Pod l.p. 10.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wymienione zostało naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5%. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 1000 zł.
Dopuszczalne wymiary, masa i naciski osi pojazdu określone są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.) wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dopuszczalna masa zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, wynosi 40 ton.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w wyniku pomiaru statycznego rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego pojazdu silnikowego i trzyosiowej naczepy, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Podczas pierwszego ważenia uzyskano wynik 40160 kg, a podczas drugiego ważenia – 40060 kg. Jako wiążący przyjęto korzystniejszy dla strony wynik ważenia wynoszący 40060 kg.
Zatem prawidłowe jest ustalenie o przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej o 60 kg, to jest o 0,15 %. Wymaga przy tym podkreślenia, że w świetle § 3 ust. 3 rozporządzenia w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1, są wartości rzeczywiste wymienionych mas. Zauważyć także należy, że czynności ważenia zostały udokumentowane wydrukami z ważenia statycznego pojazdu oraz protokołem kontroli, które to dokumenty kierujący pojazdem podpisał, nie wnosząc uwag odnośnie dokonanych czynności.
Mając na względzie przytoczone przepisy oraz poczynione w sprawie ustalenia, w ocenie Sądu organy zasadnie stwierdziły, że skarżąca dopuściła się naruszenia ustawy o transporcie drogowym polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, którego masa całkowita przekraczała wielkość dopuszczalną. Organy prawidłowo także ustaliły wymiar kary za to naruszenie na podstawie lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Zaznaczyć należy, że w świetle przywołanych wyżej przepisów prawa decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ jest co do zasady zobowiązany do ustalenia kary pieniężnej, której wysokość jest ściśle określona w załączniku do ustawy.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, sprowadzające się do kwestionowania przez skarżącą wiarygodności pomiarów dokonanych podczas kontroli. Skarżąca zarzuciła niewyjaśnienie przez organ, czy i jaki błąd pomiaru cechuje użytą w czasie kontroli wagę samochodową oraz czy stwierdzone przekroczenie o 0,15% dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów mogło być wynikiem dopuszczalnego błędu pomiarowego wagi, gdyż wyniki wykonanych pomiarów różniły się o 100 kg.
W związku z treścią zarzutów wskazać należy, że zgodnie z protokołem kontroli podpisanym bez zastrzeżeń przez kierującego pojazdem pomiar rzeczywistej masy całkowitej został przeprowadzony przy użyciu wagi nieautomatycznej Scalex 1000D o numerze fabrycznym 200624/1, posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 20 sierpnia 2020 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie. Zgodnie z treścią wskazanego świadectwa, było ono ważne do dnia 20 września 2022 r. Zatem w dniu kontroli urządzenie posiadało ważne świadectwo legalizacji.
Jednocześnie brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, by urządzenie to zostało użyte nieprawidłowo. Zarówno protokół kontroli, jak również wydruki z ważenia statycznego pojazdu zostały podpisane przez kierującego pojazdem, który nie zgłaszał uwag co do sposobu przeprowadzenia ważenia. Zaznaczyć należy, że protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzania kontroli, mimo pouczenia o możliwości zgłoszenia uwag odnośnie dokonanych czynności kontrolnych. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie, do której akt zostały dołączone instrukcja obsługi wagi oraz świadectwo legalizacji ponownej, nie zachodziły przesłanki do przeprowadzania przez organ dodatkowych dowodów na okoliczność przebiegu procesu ważenia. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i zgodnie z wymogami określonymi w instrukcji obsługi urządzenia wagowego, co zostało zaznaczone w podpisanych przez kierowcę wydrukach z ważenia statycznego. Ważenie należy zatem uznać za prawidłowe.
Zasadne jest również stanowisko organów o braku przesłanek do przyjmowania jako wyniku ważenia jakiejkolwiek wartości innej niż wartość nominalna, to jest wskazywana przez urządzenie pomiarowe. Z dołączonej do akt administracyjnych instrukcji obsługi wagi nie wynika, by uzyskane wyniki pomiarów należało pomniejszyć o wartość dopuszczalnego błędu.
Przepisy prawa również nie nakładają na organy obowiązku pomniejszenia wyników ważenia o jakąkolwiek wartość dopuszczalnego błędu pomiaru. W szczególności obowiązku takiego nie można wywieść z przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152).
Rozporządzenie rozróżnia cztery klasy dokładności wag. Z treści świadectwa legalizacji wagi użytej w toku kontroli w niniejszej sprawie wynika, że waga ta ma klasę dokładności III. Załącznik do rozporządzenia określa błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej (§ 6 ust. 1). Błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia (§ 6 ust. 2). Błędy graniczne dopuszczalne w rozumieniu rozporządzenia, to określone w wymaganiach wartości skrajne błędów (§ 3 pkt 9 rozporządzenia).
Błąd graniczny dopuszczalny wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o dopuszczalny błąd graniczny. Jest oczywiste, że każda waga ma określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie ma podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Podkreślić należy, że błędy graniczne wskazań wag są uwzględniane w procesie ich legalizacji, także ponownej. Natomiast wartość dozwolonych wskazanymi przepisami granicznych błędów wagowych nie może być wykorzystywana do określenia jakichkolwiek poprawek do nominalnych wskazań wag (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 909/21 oraz z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1312/14).
Z omówionych przyczyn zarzut niewyjaśnienia kwestii tolerancji pomiaru użytej w czasie kontroli elektronicznej wagi nieautomatycznej Scalex jest nieskuteczny, skoro ani instrukcja użytkowania wagi ani przepisy prawa nie nakładają na organy obowiązku korygowania wyników pomiarów o wartość błędu dopuszczalnego w przypadku danej wagi.
Podsumowując, należy jeszcze raz podkreślić, że kontrolowany zespół pojazdów został poddany dwukrotnemu pomiarowi rzeczywistej masy całkowitej. Oba pomiary wskazywały na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, co przesądza, że kontrolowany pojazd był pojazdem nienormatywnym.
Przekroczenie o 0,15 % dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów uzasadniało nałożenie na skarżącą, jako przewoźnika wykonującego transport drogowy, kary pieniężnej zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. Mając na względzie wielkość przekroczenia, kara pieniężna w stanie faktycznym sprawy wynosi 1000 zł, a to stosownie do lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Taka też kara została nałożona na skarżącą, która bezsprzecznie była przewoźnikiem drogowym wykonującym międzynarodowy transport drogowy.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją zasad proporcjonalności oraz zaufania obywateli do organów państwa i tym samym naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2008 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162 z późn. zm.) w związku z art. 31 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 6 Decyzji Parlamentu Europejskiego (2011/6285/23) w sprawie Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej (Dz. U. UE.C.2011.285.3 z dnia 29 września 2011 r.).
Nietrafnie powołuje się skarżąca na art. 6 Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tego Kodeksu w toku podejmowania decyzji urzędnik dopilnuje, aby podjęte działania były proporcjonalne do wyznaczonego celu. Urzędnik w szczególności unika ograniczania praw obywateli lub nakładania na nich obciążeń, jeśli ograniczenia te bądź obciążenia byłyby niewspółmierne do celu prowadzonych działań.
Zaznaczyć należy, że regulacja ta dotyczy zasady proporcjonalności działania organów administracji publicznej i stosowania adekwatnych środków prawnych w przypadku naruszenia prawa administracyjnego. Powyższy akt prawny dotyczy zatem stosowania prawa administracyjnego przez organy i prawa obywateli Unii Europejskiej do tzw. "dobrej administracji". Jednakże w przypadku administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych za naruszenie zasad transportu drogowego podnoszony przez skarżącą problem ukarania przedsiębiorcy karą administracyjną w kwocie 1000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5 % dotyczy nie stosowania, a stanowienia prawa. W odniesieniu do zarzutu strony dotyczącego nałożenia niewspółmiernie wysokiej w stosunku do naruszenia kary pieniężnej za zachowanie określone w lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wyjaśnić należy, że wskazana kara pieniężna została unormowana w ustawie o transporcie drogowym w sposób ścisły. Ten sposób regulacji powoduje, że organy administracji publicznej stosujące ustawę o transporcie drogowym nie mają kompetencji do korzystania z uznania administracyjnego w zakresie określenia wysokości administracyjnych kar pieniężnych. Poprzez zawarte w art. 92a ust. 1 u.t.d. sformułowanie "podlega karze pieniężnej" ustawodawca wyłączył możliwość jakiegokolwiek miarkowania wysokości kary. Jednocześnie trzeba zauważyć, że pod lp. 10.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. określona została wyłącznie górna granica sankcjonowanego w tym punkcie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, poprzez sformułowanie "została przekroczona mniej niż 5%". Zatem nieskuteczny jest argument skarżącej powołujący się na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej jedynie o 60 kg. Z powołanego przepisu wynika bowiem, że takie przekroczenie jest również sankcjonowane karą w wysokości 1000 zł.
Z omówionych przyczyn niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 12 Prawa przedsiębiorców, w myśl którego organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz zarzut naruszenia art. 31 Konstytucji, który w ust. 3 przewiduje, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Jak wyjaśniono natomiast już wyżej, sankcja w postaci kary w wysokości 1000 zł za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5 %, została określona w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Ustawa ta określa, między innymi, zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego oraz międzynarodowego transportu drogowego, a także odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.t.d.) i w sposób ścisły ustala wysokość kar za określone w ustawie naruszenia.
W konsekwencji nie mogą być uznane za trafne podnoszone przez skarżącą argumenty o nieadekwatności zaskarżonej decyzji do skali naruszenia przepisów prawa, z którym to naruszeniem – zdaniem skarżącej – nie wiążą się negatywne skutki dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Należy podkreślić, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. – stanowiący podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej - ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022r., sygn. akt II GSK 4/20 oraz z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2018r., sygn. akt II GSK 3554/16 oraz z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2019r., sygn. akt II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, to jest zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022r., sygn. akt II GSK 4/20).
Ustawa o transporcie drogowym przewiduje sytuacje, w których nie nakłada się kary pieniężnej (art. 92b u.t.d.) lub nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się (art. 92c u.t.d.).
Prawidłowa jest jednak ocena organów o niewystąpieniu w sprawie przesłanek do zastosowania powyższych instytucji. Przepis art. 92b u.t.d. w ogóle nie odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy, gdyż dotyczy naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku.
W sprawie nie znajdowały też zastosowania przepisy art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na skarżącą kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat.
Zdaniem Sądu, brak jest także podstaw do uwzględnienia podniesionego w skardze zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeśli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Z treści art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że dla uwolnienia się od odpowiedzialności strona skarżąca winna wykazać zaistnienie okoliczności wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, przy czym obie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych spoczywa na stronie. Natomiast organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na powyższe okoliczności. Jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, przepis art. 92c u.t.d. musi być też interpretowany ściśle. Zatem może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek niezależnych okoliczności, na które wykonujący przewóz nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć.
Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca, będąca przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, powinna zdawać sobie sprawę, że rzeczywista masa całkowita to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 p.r.d.). Zatem podniesiony w skardze argument, iż wynikająca z dokumentów masa przewożonego paliwa i masa samochodu ciężarowego z naczepą mieściły się w dopuszczalnej maksymalnej wadze 40 t w żadnym razie nie przekonuje, iż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć. Planując transport drogowy z zachowaniem wymaganej staranności skarżąca powinna bowiem uwzględnić masę wszelkich rzeczy i osób znajdujących się w pojeździe w taki sposób, by łącznie ich masa oraz masa pojazdu nie przekraczały dopuszczalnej masy całkowitej.
Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia w kontrolowanym postępowaniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy, który poddał wszechstronnej i logicznej ocenie. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał na istotne dla rozstrzygnięcia ustalenia stanu faktycznego sprawy i przedstawił dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutów podnoszonych przez stronę. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut obrazy art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) Sąd oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.