III SA/Lu 576/23

III SA/Lu 576/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 7c, art. 21 ust. 2d , ust. 3, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2023 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z [...] kwietnia 2023 r., nr [...] o nałożeniu na R. K. kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W piśmie z 21 listopada 2022 r. Śląski Urząd Celno-Skarbowy w Katowicach przesłał Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej informację wraz z wykazem o niewykonaniu przez podmioty odbierające gaz obowiązku podania dodatkowych danych (dot. stanów liczników, numerów dystrybutorów i objętości towaru).
Przedmiotem kontroli Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako organ I instancji") było zgłoszenie przewozu z 6 października 2022 r., nr [...] Zgodnie ze zgłoszeniem przewożonym towarem był gaz propan butan w ilości 3000 l, klasyfikowany do pozycji CN 2711, podmiotem wysyłającym i przewoźnikiem była "B. " Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. , podmiotem odbierającym – R. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firma R. K. "[...]" (dalej jako "skarżący").
W piśmie z 22 listopada 2022 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wezwał skarżącego do wyjaśnienia nieprawidłowości stwierdzonych w wyżej wymienionym zgłoszeniu.
W odpowiedzi na wezwanie, skarżący wskazał, że dostarczono 3000 I gazu, numer fabryczny dystrybutora to [...], natomiast stan licznika wynosił [...], gaz propan - butan został zakupiony na podstawie faktury [...] z 7 października 2022 r. Wyjaśnił, że w dniu zamknięcia SENT, z nieznanych stronie przyczyn, system obsługi na platformie PUESC był trudny do zalogowania, dwukrotnie "wyrzucało" stronę z platformy - systemu. Do pisma skarżący załączył kserokopie: faktury nr [...] z 7 października 2022 r., dokumentu przyjęcia nr PZ [...] z 7 października 2022 r. i [...] z 6 października 2022 r.
Postanowieniem z 30 grudnia r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej wszczął z urzędu wobec skarżącego postępowanie sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z niedopełnieniem obowiązku wynikającego z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104), dalej jako "ustawa SENT", w zgłoszenie przewozu z 6 października 2022 r., nr [...]
Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej P. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 7c ustawy SENT, w zgłoszeniu przewozowym [...] z 6 października 2022 r.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z [...] sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 7c ustawy o SENT oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz.U. z 2021 r., poz. 1259 z późn. zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie dodatkowych danych", wskazując na obowiązek uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 – propan, butan albo mieszaniny propan-butan.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący jako podmiot odbierający nie uzupełnił wyżej wymienionego zgłoszenia przewozowego o numery fabryczne dystrybutorów i stany liczników. Powyższe wynikało z historii zgłoszenia, które zostało zamknięte automatycznie przez system SENT w dniu 17 października 2022 r., pola dotyczące numeru dystrybutora oraz stanu liczników zostały nieuzupełnione. Nieuzupełnienie w zgłoszeniu numeru dystrybutora i stanu licznika, a więc danych, których obowiązek dodania do zgłoszenia wynika z § 5 rozporządzenia w sprawie dodatkowych danych, stanowiło naruszenie art. 7c ustawy SENT.
Organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżący nie uzupełnił zgłoszenia o wymagane dane, to zostały naruszone przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi i uzasadnione było w tych okolicznościach nałożenie kary pieniężnej.
Na ocenę stwierdzonej nieprawidłowości nie miał wpływu fakt późniejszego wskazania przez skarżącego stanu licznika i numeru dystrybutora. Organ odwoławczy podkreślił, że odbiorca przyjmując towar w postaci gazu obowiązany był uzupełnić zgłoszenie o dane dotyczące zarówno numerów fabrycznych dystrybutorów, jak i stanu liczników dystrybutorów, z których wydawany jest towar, odczytanych bezpośrednio przed załadunkiem towaru do zbiornika.
Organ odwoławczy podniósł, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Organ odwoławczy podkreślił, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej jest wyjątkiem od zasady. Organ przeanalizował przesłankę ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego i stwierdził, że skarżący nie wykazał, że uiszczenie nałożonej kary doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji prowadzonej przez niego firmy oraz zagrażałoby bytowi strony.
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przeanalizował sytuację finansową skarżącego w oparciu o dostępne dokumenty finansowe za lata 2019-2021. Organ II instancji stwierdził, uwzględniając wyniki finansowe skarżącego, że zapłata nałożonej kary pieniężnej nie stwarza realnego zagrożenia płynności finansowej i nie spowoduje innych niepożądanych społecznie skutków.
Organ odwoławczy podniósł, że w okresie od 1 marca 2020 r. – 24 stycznia 2023 r. skarżący występował jako podmiot odbierający w 330 zgłoszeniach (w tym 328 zgłoszeń zostało zamkniętych, 1 anulowane i 1 zamknięte automatycznie). Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że nie można uznać, że uchybienie w rozpoznawanej sprawie wywołane zostało brakiem doświadczenia w obsłudze zgłoszeń SENT z wykorzystaniem platformy PUESC.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. K. zaskarżył w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego:
- art. 21 ust. 2d ustawy SENT, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie nas kary pieniężnej, pomimo istnienia przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na istnienie ważnego interesu strony oraz interesu publicznego;
- art. 21 ust 3 ustawy SENT w związku z. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz w związku z art. 5 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez jego niezastosowanie a tym samym bezpodstawne przyjęcie i uznanie, że nałożona na stronę kara pieniężna stanowi proporcjonalną reakcję w stosunku do naruszeń strony i przyjęcie, że strona świadomie pomijała wykonywanie nałożonych na nią obowiązków i robiła to w sposób zamierzony, a tym samym zakłócała działanie systemu monitorowania, a w związku z tym utrudniała realizację celów istnienia tego systemu, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego powinna prowadzić do wniosku, że zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na istnienie ważnego interesu strony oraz interesu publicznego z uwagi na to, że działanie strony miało charakter incydentalny i niezawiniony a także nie doprowadziło do uszczuplenia budżetu państwa oraz nie wywołało żadnej szkody;
2) przepisów postępowania:
- art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm.), dalej jako "Ordynacja podatkowa", poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego;
- art. 120 w związku z art. 122 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania strony do organu, który wydał zaskarżoną decyzję, a w szczególności poprzez takie wartościowanie zebranych w sprawie dowodów, które odpowiadało z góry przyjętemu przez organ rozstrzygnięciu oraz bezrefleksyjne powielanie ustaleń organu I instancji;
- art. 120 w związku z art. 122 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy i niewystarczającego ustalenia stanu faktycznego w szczególności braku kompleksowego rozważenia okoliczności przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej na skarżącego z uwagi na interes publiczny i interes strony, pominięcie przy ocenie pojęcia "interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy wprowadzenia ustawy SENT, co doprowadziło do nałożenia kary pieniężnej pomimo braku uszczuplenia należności publicznoprawnych,
- art. 2a Ordynacji podatkowej, poprzez brak uwzględnienia w toku wykładni norm prawnych doniosłego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wykładnię norm prawnych na niekorzyść skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o nałożeniu na skarżącego jako na podmiot odbierający kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia [...] z 6 października 2022 r. o wymagane dane w zakresie numeru dystrybutora i stanu licznika.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104 ).
Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy SENT system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy.
Systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz towarów wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 1 - 3a ustawy. Ponadto w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy SENT przewidziano, że systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz towarów innych niż wymienione w pkt 1 - 3a, w stosunku do których zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo wystąpienia naruszeń przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego, mogących powodować, ze względu na skalę lub częstotliwość obrotu tymi towarami, znaczne uszczuplenia tych podatków, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 11. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 11 ustawy SENT minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, towary inne niż wymienione w ust. 2 pkt 1 - 3a, których przewóz jest objęty systemem monitorowania przewozu i obrotu, wraz ze wskazaniem masy, ilości, objętości lub wartości tych towarów, oraz przypadki, w których ich przewóz nie podlega temu systemowi, uwzględniając konieczność przeciwdziałania uszczupleniom w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. W oparciu o delegację ustawową wyrażoną w art. 3 ust. 11 ustawy SENT zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 898). Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia, systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi jest objęty przewóz towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, bez względu na ich ilość w przesyłce.
Według art. 5 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.
Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy SENT, w przypadku dostawy towarów podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o informację o odbiorze towaru, nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu dostarczenia towaru.
Przepis art. 7c ust. 1 ustawy SENT przewiduje, że w przypadku niektórych towarów odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający i przewoźnik są obowiązani do wskazania lub uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeżeli dane te ze względu na specyfikę towaru lub przewozu towaru, lub obrotu tym towarem są przekazywane do innych organów na podstawie przepisów odrębnych oraz jest to konieczne do zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów – w przypadkach określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2. W art. 7c ust. 2 ustawy zawarta została delegacja, zgodnie z którą minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, dodatkowe dane, o których mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów, specyfikę towaru, przewozu towarów lub obrotu tymi towarami.
W oparciu o wskazaną delegację ustawową zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz.U. z 2021 r., poz. 1259), dalej jako "rozporządzenie w sprawie dodatkowych danych", które obowiązywało w czasie dostawy towarów realizowanej w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Zgodnie z § 5 rozporządzenia w sprawie dodatkowych danych, w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do:
1) stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, 868 i 1093), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o:
a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika,
b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a,
c) objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach;
2) innego miejsca niż stacja paliw, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach.
Stosownie do art. 21 ust. 2d ustawy SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik nie wykona obowiązku określonego w art. 7c, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 (art. 21 ust. 3).
Z art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika natomiast, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W niniejszej sprawie stwierdzono nieprawidłowości polegające na zamknięciu zgłoszeń w systemie SENT bez wskazania lub uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 7c ustawy SENT (protokół kontroli k. 17 akt adm.). Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły zgłoszenia przewozu z 6 października 2022 r., nr [...].
Z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że skarżący był odbiorcą gazu płynnego – objętego pozycją CN 2711. Na skarżącym, jako podmiocie odbierającym, spoczywał obowiązek uzupełnienia zgłoszeń SENT o dane wskazane w § 5 rozporządzenia w sprawie dodatkowych danych. Kontrola wyżej wymienionego zgłoszenia przewozu wykazała, że zgłoszenie to zostało zamknięte automatycznie przez system bez wypełnienia wymaganych przepisami prawa pół dotyczących numerów fabrycznych dystrybutorów i stanów liczników dystrybutorów. Brak powyższych danych potwierdza wydruk zgłoszenia SENT z Systemu Monitorowania Przewozu i Obrotu SENT (k. 5 akt adm.). Wygenerowany z systemu SENT811 formularz przewozu towarów podczas kontroli na drodze (podgląd dla funkcjonariusza) nie zawiera pól, które powinny być uzupełnione przez podmiot odbierający, dotyczących stanu liczników i numerów fabrycznych dystrybutorów. Dane dotyczące numeru dystrybutora oraz stanu licznika związane ze zgłoszeniem [...] skarżący wskazał w piśmie z 27 listopada 2022 r. (k. 12 akt adm.), po wezwaniu przez organ do złożenia wyjaśnień.
Z powołanego wyżej przepisu art. 21 ust. 2d ustawy SENT wynika jednoznacznie, że w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik nie wykona obowiązku określonego w art. 7c, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. W zaistniałych okolicznościach sprawy powołany przepis stanowił zatem podstawę do nałożenia na skarżącego kary w określonej w tym przepisie wysokości. Zarzut naruszenia art. 21 ust. 2d ustawy SENT nie zasługiwał zatem na uwzględnienie.
Za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 21 ust 3 ustawy SENT.
W ocenie sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo przeanalizowały pojęcie ważnego interesu podmiotu wysyłającego i interesu publicznego, z których wystąpieniem art. 21 ust. 3 ustawy SENT wiąże możliwość odstąpienia od wymierzenia kary.
Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu podmiotu odbierającego i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać. Pojęcie interesu publicznego to natomiast dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego itp. Pojęcia te mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia się do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty.
W sprawie nie została spełniona przesłanka ważnego interesu strony, dająca podstawę do odstąpienia od nałożenia kary. Prawidłowa jest argumentacja organu, że skarżąc nie wskazał ważnego interesu podmiotu odbierającego, nie wykazał, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji prowadzonej przez skarżącego firmy oraz zagrażałoby bytowi strony.
Organ dokonał analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji nałożonej na stronę kary. Z ustaleń organu wynika, że skarżący w okresie od 1 marca 2020 r. do 24 stycznia 2023 r. wystąpił jako podmiot odbierający w 330 zgłoszeniach SENT, w tym 328 zgłoszeń zostało zamkniętych, 1 zgłoszenie zostało anulowane, 1 zgłoszenie zostało zamknięte automatycznie (wydruk z rejestru SENT – k. 88 akt adm.). Zgodnie z informacją Zakładu Ubezpieczeń Oddział w Lublinie Inspektorat w Łukowie z 9 stycznia 2023 r. (k. 79 akt adm.), skarżący na dzień 9 stycznia 2023 r. nie posiadał zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia o niezleganiu w podatkach z 9 stycznia 2023 r. wynika, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych i nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżący skorzystał w pomocy publicznej o łącznej wartości 43 372,42 zł (wydruk SUDOP Lista przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez beneficjenta – k. 80 akt adm.). W świetle oświadczeń ORD-HZ skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o szacunkowej łącznej wartości 1 400 000 zł oraz 2 pojazdów o szacunkowej wartości 50 000 zł (oświadczenia – k. 72-78 akt adm.) Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty (PIT-36) za lata 2019-2021 wynika zaś, że skarżący w 2019 uzyskał dochód 72 916,98 zł, w 2020 – 37 312,24 zł, 2021 – 73 557,12 zł (k. 22-66 akt adm.). Skarżący spłaca wraz z D. K. kredyt w banku [...] w wysokości 175 00,00 zł (harmonogram spłaty z 4 października 2022 r. – k. 70 akt adm.). Ponadto, zgodnie z zaświadczeniem z 11 stycznia 2023 r. S. w Ł., D. K. posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętej pożyczki z ZFŚS w kwocie 4 500 zł i miesięczna rata pożyczki wynosi 500 zł (k. 71 akt adm.).
Organy obu instancji szczegółowo przeanalizowały i oceniły sytuację finansowo-ekonomiczną oraz majątkową skarżącego w oparciu o przedłożone dokumenty i informacje. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że skarżący nie wykazał, że uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł doprowadziłoby do zagrożenia prowadzonej przez niego działalności oraz zagrażałoby bytowi skarżącego.
Organ dokonał również obszernej analizy przesłanki ważnego interesu publicznego.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia projektu ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20; z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 790/20; z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1353/20; z 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 291/21).
W rozpoznawanej sprawie organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził, że doszło do naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Organ zasadnie uznał za adekwatne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł. Podzielić należy argumentację organu, że stwierdzone uchybienie nie było drobnym uchybieniem, ale uchybieniem obowiązkowi wynikającemu wprost z ustawy SENT i rozporządzenia w sprawie dodatkowych danych.
Oceny tej nie zmienia powoływanie się przez stronę na posiadane doświadczenie w obsłudze zgłoszeń SENT oraz okoliczność, że na kilkaset dokonanych zgłoszeń tylko jedno było nieprawidłowe. Nie jest również uzasadniony argument, że nałożona kara jest nieproporcjonalna do wagi naruszenia, skoro stanowi ponad 14% dochodu osiągniętego w 2021 r.
Wymaga podkreślenia, że podstawowe i zasadnicze uregulowania ustawy odnoszą się do konkretnych obowiązków nałożonych na różne podmioty, w tym na podmiot odbierający. Przewidziane w ustawie sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów – wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych. W tej perspektywie stanowi przejaw pewnego interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (szczelność systemu podatkowego) i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09).
Nietrafne są zarzuty naruszenia przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przepisy te, mające odpowiednie zastosowanie do kar pieniężnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie SENT stanowią, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Zgodnie zaś z art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wbrew zarzutom skargi okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.).
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę. Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.