III SA/Lu 574/15

III SA/Lu 574/15 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2015-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Marek Zalewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1265
art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 2 pkt 1 i 2, art. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Dz.U.UE.L 1999 nr 138 poz 57 art. 2 lit. b
Dyrektywa Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów
Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 3 lit. g
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozadwaca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi V. I. C. T. and L.-T. G.. m.b.H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] nakładającą na spółkę [...] w S. karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
W dniu [...] lipca 2012 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego w K. przeprowadził kontrolę dokumentów okazanych przez A. N. - kierowcę pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W trakcie kontroli kierowca okazał między innymi wypis z licencji wspólnotowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydanej [...] w S. (dalej: spółka [...]), umowę o przewóz samochodów z dnia [...] marca 2012 r. zawartą pomiędzy spółką [...] a A. N. – obywatelem Rosji oraz tymczasowe dowody rejestracyjne pojazdów.
Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...]. Funkcjonariusz celny stwierdził brak wymaganego świadectwa kierowcy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nałożył na spółkę [...] karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.
Organ pierwszej instancji oparł swoje orzeczenie na treści art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L z dnia 14 listopada 2009 r. Nr 300, str. 72 z późn. zm.), wprowadzającego zasadę, że wykonywanie międzynarodowego przewozu wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz świadectwa kierowcy w sytuacji, gdy kierowca jest obywatelem państwa trzeciego.
W wyniku wniesionego przez Spółkę [...] odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że spółka [...] wykonywała międzynarodowy transport drogowy, a korzystając z usług rosyjskiego kierowcy powinna była wyposażyć go w świadectwo kierowcy. Organ ustalił, że Spółka [...] posiada licencję wspólnotową Nr [...] wydaną na podstawie już nieobowiązującego rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich (Dz. U. UE L z dnia 9 kwietnia 1992 r. Nr 95, s. 1). Organ podniósł, że skoro spółka posiada licencję Nr [...] wydaną na podstawie powyższego rozporządzenia, to nie można się zgodzić ze stwierdzeniem, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej w zakresie przewozu rzeczy. Organ zauważył, że rozporządzenie Nr 881/92 zostało zastąpione rozporządzeniem nr 1072/2009, które obowiązuje od dnia 4 grudnia 2012 r. Art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że licencja wspólnotowa wydawana jest przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy.
W świetle powyższego organ stwierdził, że w dniu [...] lipca 2012 r. spółka [...] na trasie z Niemiec i Norwegii do Rosji (w rzeczywistości według listów przewozowych z Holandii i z Niemiec) wykonywała przewóz drogowy ciągnika siodłowego wraz z naczepą załadowaną dwiema naczepami, bez wymaganego zgodnie z rozporządzeniem Nr 1072/2009 świadectwa kierowcy. Zdaniem organu odwoławczego, spółka była odpowiedzialna za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty zgodnie z treścią art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 z późn. zm.). Wykonując przewóz drogowy bez wymaganego świadectwa kierowcy spółka [...] dopuściła się naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych oraz przepisów rozporządzenia nr 1072/2009, za które powołana ustawa przewiduje karę określoną w pkt 3.3 załącznika nr 3 do ustawy w wysokości 8.000 zł.
Spółka [...] w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości. Skarżąca zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, to jest definicji "pojazdu" oraz "przewozu międzynarodowego" w celu ustalenia, czy skarżąca wykonywała przewóz międzynarodowy w myśl art. 3 i 5 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz czy w związku z tym była zobowiązana do uzyskania świadectwa kierowcy, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego uznania, że skarżąca wykonywała "pojazdem" "przewóz międzynarodowy" i kierowca był obowiązany posiadać świadectwo kierowcy, podczas gdy prawidłowe zastosowanie art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1072/2009 powinno było doprowadzić organ do wniosku, że w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy art. 3 rozporządzenia Nr 1072/2009 nie znajduje zastosowania w związku z tym, że skarżąca nie wykonywała przewozu międzynarodowego. Skarżąca przewoziła natomiast nowy pojazd na własnych kołach celem dostarczenia go nabywcy, a ten pojazd nie może być uznany za "pojazd" w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1072/2009, ponieważ nie był wykorzystywany wyłącznie do przewozu rzeczy;
- dokonanie błędnej wykładni art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 3 lit. g rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L z dnia 11 kwietnia 2006 r. Nr 102, s. 1 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie nr 561/2006, poprzez błędne uznanie, że odesłanie z art. 4 pkt 6a u.t.d. do rozporządzenia nr 561/2006 dotyczy jedynie zakresu norm socjalnych dla kierowców, co w konsekwencji doprowadziło organ do niezastosowania art. 3 lit. g rozporządzenia Nr 561/2006 i uznania, że przewidziane tam wyłączenie zakresu zastosowania tego rozporządzenia nie znajduje zastosowania przy ustalaniu zakresu definicji "przewozu drogowego" z art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy art. 4 ust 6a u.t.d. ustalający definicję "przewozu drogowego" odsyła do rozporządzenia nr 561/2006 i nie zawęża zakresu tego odesłania jedynie do norm socjalnych dla kierowców, lecz wskazuje na zakres definicji przewozu drogowego w rozumieniu rozporządzenia Nr 561/2006, a zatem także z uwzględnieniem wyłączeń przewidzianych w art. 3 lit. g tego rozporządzenia;
- wadliwą interpretację i zastosowanie art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. poprzez przyjęcie, że skarżąca wykonywała przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego powinna doprowadzić organ do wniosku, że działalność wykonywana przez skarżącą nie jest przewozem drogowym, lecz przewożeniem pojazdów na własnych kołach, w związku z czym nie ma do niej zastosowania powyższy przepis.
- naruszenie przepisów postępowania to jest art. 7, art. 77 oraz art. 138 w związku z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwołania skarżącej, w tym do zarzutu, w którym skarżąca wskazała na okoliczność nie wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy. Główna działalność skarżącej polega na dostarczaniu nowych i niedopuszczonych jeszcze do regularnego ruchu pojazdów samochodowych na własnych kołach z miejsca odbioru nowego pojazdu do miejsca wskazanego przez nabywcę. Organ nie odniósł się także do zarzutu niewłaściwej interpretacji przepisów Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu 8 listopada 1968 r. w zakresie wykładni pojęcia "dopuszczenie do ruchu";
- naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 9 i 11 k.p.a. przez brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie organ przyjął, że skarżąca zobowiązana jest do uzyskania świadectwa kierowcy, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 i poprzestanie jedynie na zacytowaniu przepisów tego rozporządzenia;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie działalności prowadzonej przez skarżącą, polegającej na dostarczaniu nowych i niezarejestrowanych jeszcze pojazdów samochodowych na własnych kołach z miejsca odbioru nowego pojazdu do miejsca wskazanego przez nabywcę i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżąca wykonuje przewóz międzynarodowy wymagający świadectwa kierowcy zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu twierdzeń skarżącej popartych orzeczeniami [...] sądów administracyjnych dostarczonych organowi wraz z tłumaczeniami przysięgłymi, z których wynikało, że zgodnie z uregulowaniami państwa członkowskiego siedziby skarżącej prowadzona przez nią działalność nie jest kwalifikowana jako przewóz międzynarodowy w rozumieniu art. 3 rozporządzenia Nr 1072/2009, co w konsekwencji oznacza, że skarżąca nie może otrzymać świadectwa kierowcy w związku z art. 5 tego rozporządzenia;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na skierowaniu zapytania do Federalnego Ministerstwa Transportu, Innowacji i Technologii [...] z prośbą o sprawdzenie, czy skarżącej wydane zostało świadectwo kierowcy, podczas gdy dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było ustalenie, czy w związku z wykonywaną działalnością przez skarżącą mogło być wydane świadectwo kierowcy oraz czy tymczasowe dowody rejestracyjne ciągnika siodłowego i naczepy wydane w [...] mają skutek dopuszczający je do ruchu w rozumieniu art. 3 lit. g rozporządzenia nr 561/2006.
Spółka wniosła także o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym:
1. Czy art. 3 lit. g rozporządzenia nr 561/2006 należy rozumieć w ten sposób, że przewozem drogowym w myśl tego rozporządzenia nie jest przewożenie na własnych kołach nowego zespołu pojazdów (ciągnika siodłowego i naczepy), które w myśl prawa krajowego siedziby podmiotu dokonującego przewozu nie są jeszcze dopuszczone do ruchu, a jedynie dopuszczone do jednorazowego przemieszczenia fabrycznie nowego pojazdu z siedziby producenta do siedziby ostatecznego nabywcy?
2. Czy przez przewóz międzynarodowy w myśl art. 2 rozporządzenia nr 1072/2009 należy rozumieć przewożenie na własnych kołach nowego zespołu pojazdów (ciągnika siodłowego i naczepy), które w myśl prawa krajowego siedziby podmiotu dokonującego przewozu nie są jeszcze dopuszczone do ruchu, a jedynie dopuszczone do jednorazowego przemieszczenia fabrycznie nowego pojazdu z siedziby producenta do siedziby ostatecznego nabywcy oraz nie są wykorzystywane wyłącznie do przewozu rzeczy?
Wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt III Sa/Lu 347/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wykonywany przez spółkę [...] przewóz ciągnika siodłowego wraz z naczepami z Niemiec do Rosji stanowił przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 ust. 6a ustawy o transporcie drogowym. Sąd wskazał, że pojęcie przewozu drogowego jest bardzo szerokie i obejmuje wszelkie rodzaje przewozów osób i rzeczy, a także każdą podróż po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Sąd podniósł, że istotą w rozpoznawanej sprawie nie jest to, czy przewóz wykonywany przez spółkę [...] stanowił przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, lecz to czy do przewozu tego zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 1072/2009, regulującego wspólne zasady dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Zdaniem WSA, w sprawie niniejszej brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżąca wykonywała przewóz drogowy uregulowany powyższym rozporządzeniem.
Sąd I instancji podniósł, że rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło świadectwo kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (art. 3 rozporządzenia).
Analizując przepisy w/w rozporządzenia dotyczące licencji i świadectwa kierowcy, sąd stwierdził, że świadectwo kierowcy jest ściśle związane z licencją wspólnotową, ponieważ wydawane jest tylko posiadaczom licencji wspólnotowych. Świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 i umożliwia państwom członkowskim skuteczne sprawdzenie, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Sąd uznał, że z powołanego rozporządzenia nie wynika wprost, czy przejazd pojazdu "na własnych kołach" (przeprowadzenie pojazdu od zbywcy do nabywcy) jest międzynarodowym przewozem drogowym rzeczy w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009, podlegającym w związku z tym kontroli pod kątem spełnienia wymogów rozporządzenia, w szczególności wymogu uzyskania licencji wspólnotowej i świadectwa kierowcy. Sąd stwierdził, że taki rodzaj przejazdu (przewozu) nie jest wykonywaniem międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, określonego w tym rozporządzeniu. Międzynarodowy drogowy przewóz rzeczy wymaga posiadania określonej bazy transportowej i spełnienia przez przewoźnika wymogów przewidzianych w prawie unijnym oraz ustawodawstwie danego państwa członkowskiego. Przejazd pojazdu "na własnych kołach", czyli przeprowadzanie nowo nabytego pojazdu, niezarejestrowanego jeszcze na stałe do innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego jest działalnością o zupełnie innym charakterze. Jest to rodzaj usługi niewymagającej posiadania określonej bazy transportowej. Przejazd ten ma na celu dostarczenie pojazdu do nabywcy, odbywa się tylko w jedną stronę, jest więc niepowtarzalny. WSA podkreślił, że pojazd dostarczany "na własnych kołach" nie posiada jeszcze ostatecznej rejestracji, lecz tylko rejestrację tymczasową, służącą przeprowadzeniu go z miejsca zbycia czy produkcji do innego państwa. Pojazd taki nie spełnia zatem wymogów definicji pojazdu, zawartej w art. 2 pkt 1) rozporządzenia nr 1072/2009, odnoszącej się do pojazdów służących wykonywaniu zarobkowych przewozów rzeczy.
W ocenie Sądu, uznanie przejazdu pojazdu niespełniającego wymogów rozporządzenia nr 1072/2009, transportowanego "na własnych kołach", za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy i podlegającego przepisom rozporządzenia nr 1072/2009, wymaga wykazania, że celem tego przewozu był przewóz ładunków albo przejazd bez ładunku, ale w związku z przejazdem pojazdu z ładunkiem. Z akt sprawy nie wynika zaś, by celem przejazdu ciągnika siodłowego [...] oraz złączonej z nim naczepy ciężarowej marki [...] był przewóz ładunków w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009. Organ nie ustalił, jaki był cel główny przejazdu w rozpoznawanej sprawie oraz czy znajdujące się na naczepie o tymczasowych numerach rejestracyjnych naczepy, stanowić miały całość z ciągnikiem siodłowym przeprowadzanym na własnych kołach, czy też były to odrębne ładunki. W ocenie Sądu przejazd pojazdu na "własnych kołach" nie wyklucza jednoczesnego przewozu części zamiennych do tego pojazdu lub części, które z tym pojazdem stanowić mają pewną funkcjonalną całość. Takimi częściami mogą być naczepy, które nie mogą poruszać się samodzielnie, muszą być złączone z ciągnikiem. Z akt wynika jedynie, kto był nadawcą a kto odbiorcą ciągnika oraz naczep, co nie jest wystarczające do ustalenia, czy naczepy stanowiły część zespołu i uznane być mogą za osprzęt lub elementy większej całości, czy nie. Organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, nie rozważył też adnotacji zawartych w listach przewozowych, gdzie wskazano cel przewozu ciągnika oraz wszystkich trzech naczep.
Jako wytyczną dla organu sąd I instancji wskazał konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i ustalenia celu i charakteru przejazdu w niniejszej sprawie. W ocenie WSA, nałożenie kary za naruszenie przepisów rozporządzenia 1072/2009 wymaga ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, że przejazd ma charakter międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy w rozumieniu przepisów rozporządzenia, a więc stosować należy wymagania zawarte w tym rozporządzeniu, w szczególności wymóg świadectwa kierowcy.
W wyniku wniesionej przez Dyrektora Izby Celnej w [...] skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 2104/13, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie podnieść należy, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 2104/13 uchylił wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 347/13 i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
NSA stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja sądu I instancji, uzależniająca możliwość przewozu rzeczy (ładunku) na podstawie wystawionego listu przewozowego CMR od posiadania przez przewoźnika określonej bazy transportowej. Nie ma istotnego znaczenia, w ocenie NSA, kwestia wyposażenia pojazdów poruszających się po drogach publicznych w tablice rejestracyjne, stałe lub tymczasowe. Nie ma znaczenia również wyjaśnienie przez organ, jaki był główny cel przejazdu w niniejszej sprawie, a także czy znajdujące się na naczepie o tymczasowych numerach rejestracyjnych naczepy stanowić miały całość z ciągnikiem siodłowym przeprowadzanym na własnych kołach, czy też były to odrębne ładunki.
W wytycznych NSA wskazał, że należy ustalić, czy przewóz przez spółkę [...] ładunku w postaci dwóch naczep wyczerpywał znamiona przewozu, w rozumieniu art. 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia nr 1072/2009.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1072/2009, "przewóz międzynarodowy" oznacza:
a) przejazd pojazdu z ładunkiem, gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych państwach członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;
b) przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;
c) przejazd pojazdu z ładunkiem między państwami trzecimi z tranzytem przez terytorium jednego lub więcej państw członkowskich; lub
d) przejazd bez ładunku w związku z przewozem, o którym mowa w lit. a), b) i c).
Pojazdem w rozumieniu w/w rozporządzenia jest pojazd silnikowy zarejestrowany w państwie członkowskim lub też zespół pojazdów, z pośród których przynajmniej pojazd silnikowy jest zarejestrowany w państwie członkowskim i jest wykorzystywany wyłącznie do przewozu rzeczy (art. 2 pkt 1 rozporządzenia).
Z akt sprawy wynika, że przedmiotem działalności spółki [...] jest przewóz pojazdów (k. 45 akt adm.). Spółka posiada licencję na wykonywanie przewozu międzynarodowego z dnia 27 kwietnia 2009 r., nr 949 (k. 16 akt adm.).
W niniejszej sprawie spółka [...] wykonywała przewóz z Holandii do Rosji, przez Niemcy i Polskę ciągnika siodłowego [...] o numerze rej. [...] oraz trzech naczep ciężarowych marki [...] z Niemiec do Rosji. Ciągnik i naczepa o nr rej. [...] poruszały się na własnych kołach, pozostałe dwie naczepy stanowiły przewożony ładunek. Ustalenia te znajdują oparcie w treści międzynarodowych listów przewozowych CMR (k. 6-7 akt adm.). Jak wyraźnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, wystawienie przez przewoźnika listu przewozowego oraz przyjęcie przesyłki do przewozu świadczą o istnieniu umowy przewozu, której stroną była skarżąca. Dalsze ustalenia, odnoszące się do posiadania przez przewoźnika bazy transportowej oraz do celu głównego przejazdu są w ocenie NSA zbędne z punktu widzenia ustalenia charakteru prawnego przejazdu. Należy przy tym podkreślić, że wypowiedzi NSA w tym zakresie zawarte w wyroku uchylającym poprzednie orzeczenie WSA nie odnoszą się do ustaleń faktycznych, lecz stanowią element wykładni przepisów rozporządzenia nr 1072/2009 i oceny zastosowania tych przepisów w niniejszej sprawie, wiążącej sąd niższej instancji, z mocy przytoczonego na wstępie art. 190 p.p.s.a.
W dalszej kolejności należy odnieść się do argumentów skarżącej podważających możliwość zakwalifikowania wykonywanego przez nią przejazdu jako przewozu w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 1072/2009 ze względu na to, że nie zostały spełnione kryteria definicyjne "pojazdu".
Jak wynika z definicji legalnej zawartej w art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1072/2009, pojazdem w rozumieniu tego aktu prawnego jest pojazd silnikowy zarejestrowany w państwie członkowskim lub też zespół pojazdów, z pośród których przynajmniej pojazd silnikowy jest zarejestrowany w państwie członkowskim i jest wykorzystywany wyłącznie do przewozu rzeczy.
Skarżąca wyklucza możliwość uznania ciągnika z naczepą w niniejszej sprawie za pojazd w rozumieniu przywołanego powyżej przepisu, gdyż jej zdaniem pojazd nie został zarejestrowany ani według przepisów prawa krajowego (polskiego i [...]), ani prawa Unii Europejskiej. Spółka podnosi, że pojazd został wyposażony w [...] tablice próbne, które nie stanowią urzędowej rejestracji pojazdu w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 1072/2009. Tego rodzaju tablice nie są przyporządkowane na stałe do konkretnego pojazdu, ale do skarżącej i są używane wielokrotnie do konkretnych przejazdów z różnymi pojazdami, czemu towarzyszy obowiązek wypełniania odpowiednich formularzy.
Odnosząc się do tych argumentów sąd stwierdza na wstępie, że jest w tym zakresie związany wykładnią NSA, który wskazał, że nie ma istotnego znaczenia w sprawie kwestia wyposażenia pojazdów poruszających się po drogach publicznych w tablice rejestracyjne, stałe lub tymczasowe. Okoliczność ta jest obojętna z punktu widzenia celów ustawy o transporcie drogowym, jak i przepisów unijnych, a w szczególności rozporządzenia nr 1072/2009, które to przepisy koncentrują się na kwestiach związanych z regulacją dostępu do rynku przewozów samochodowych. Natomiast posiadanie przez pojazd samochodowy tablicy rejestracyjnej, czy to stałej, czy też tymczasowej, jest spełnieniem przez pojazd wymogów administracyjnych, w szczególności pod kątem bezpieczeństwa ruchu drogowego, a nie z punktu widzenia ochrony interesów ekonomicznych przewoźników unijnych.
Uzupełniając powyższy wywód NSA, celem dogłębniejszego odniesienia się do argumentacji skarżącej, sąd stwierdza, że skoro do pojęcia rejestracji odwołuje się akt prawa unijnego – rozporządzenie nr 1072/2009, mający podstawowe znaczenie w sprawie, to również na podstawie przepisów prawa unijnego należy ustalić znaczenie tego wymogu formalnego dla stwierdzenia, czy wykonywany przez skarżącą przejazd miał charakter przewozu międzynarodowego.
W myśl art. 2 lit. b dyrektywy Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz. U. UE L z dnia 1 czerwca 1999 r. Nr 138, str. 57), rejestracja oznacza administracyjne zezwolenie na wprowadzenie do użytku w ruchu drogowym pojazdu, dotyczące identyfikacji tego ostatniego i przyporządkowaniem mu numeru seryjnego, znanego jako numer rejestracyjny.
W ocenie sądu rejestracja w rozumieniu w/w przepisu oznacza spełnienie formalnego, administracyjnego wymogu, dzięki któremu pojazd może legalnie poruszać się po drogach publicznych. Dyrektywa nie dzieli rejestracji według kryterium czasu jej ważności, pozostawiając państwom członkowskim swobodę w tym zakresie. Rolą dyrektywy jest harmonizacja treści świadectw rejestracji, a nie nakazywanie państwom członkowskim wyboru określonych form.
Podobnie art. 35 Konwencji o ruchu drogowym wymaga, aby każdy pojazd samochodowy w ruchu międzynarodowym były zarejestrowane przez Umawiające się Strony, wskazuje na podstawowe informacje, które mają znaleźć się w dowodzie rejestracyjnym, nie narzuca jednak żadnych form dokumentów ani okresów ich ważności.
Z powyższego wynika, że jeśli krajowe przepisy [...] przewidują formułę tablic próbnych, upoważniających do legalnego poruszania się danego pojazdu po drogach publicznych, to spełnione jest kryterium "pojazdu zarejestrowanego w państwie członkowskim" w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1072/2009.
Jeszcze raz należy jednak podkreślić, za wiążącą w sprawie wykładnią NSA, że kwestia formy rejestracji pojazdu nie ma kluczowego znaczenia dla ustalenia, czy mamy do czynienia z przejazdem międzynarodowym w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1072/2009.
Ratio legis rozporządzenia nr 1072/2009 jest określanie wspólnych reguł mających zastosowanie do dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy na terytorium Wspólnoty, jak również ustalanie warunków, na jakich przewoźnicy niemający siedziby w państwie członkowskim mogą świadczyć usługi przewozowe na terytorium danego państwa członkowskiego. Reguły te należy określić w taki sposób, aby przyczyniały się do sprawnego funkcjonowania wewnętrznego rynku transportowego (pkt 2 preambuły). Motywy prawodawcy unijnego wyrażone w przytoczonym fragmencie rozporządzenia determinują sposób wykładni rozporządzenia, w którym należy brać pod uwagę cel, jakim jest ochrona interesów przewoźników unijnych, co podkreślał NSA w uzasadnieniu wyroku z 3 marca 2015 r.
Przyjęcie argumentacji, na jakiej opiera się skarżąca prowadziłoby do stworzenia warunków dość łatwego obchodzenia wymogów wynikających z rozporządzenia nr 1072/2009. Każdy przedsiębiorca, który byłby w stanie uzyskać próbne tablice dla danego pojazdu mógłby swobodnie wykonywać nim przewóz towarów, bez konieczności spełnienia wymogów w postaci licencji wspólnotowej, świadectwa kierowcy i innych. Taka praktyka ewidentnie zaburzałaby warunki konkurencji na unijnym rynku przewozów.
Podsumowując stwierdzić należy, że przejazd wykonywany przez skarżącą w dacie kontroli, której ustalenia stały się podstawą wymierzenia kary w niniejszej sprawie miał charakter przewozu międzynarodowego w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1072/2009.
Niesporne w sprawie jest, że kierowcą zespołu pojazdów (ciągnik i naczepa) był obywatel Rosji.
W myśl art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:
a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz
b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:
(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,
(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.
Z akt sprawy wynika, że w trakcie kontroli dokumentów na przejściu granicznym w K. w dniu [...] lipca 2012 r., kierowca A. N. nie okazał świadectwa kierowcy. Wykonywany w niniejszej sprawie przewóz drogowy rzeczy miał charakter międzynarodowy, a zatem kierowca pojazdu powinien, w świetle powołanych powyżej przepisów, posiadać świadectwo kierowcy.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.
Skoro kierowca nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy w dniu kontroli, organ prawidłowo stwierdził wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowy rzeczy niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu i na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z l.p. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy, wymierzył karę pieniężną za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.
Wbrew zarzutom skarżącej organ prawidłowo zastosował art. 2 rozporządzenia nr 1072/2009.
Nie można również podzielić zarzutu niezastosowania art. 3 lit. g rozporządzenia nr 561/2006. W kwestii tego zarzutu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2015 r., wykluczając możliwość zastosowanie tego przepisu. Odnosi się on do przewozu drogowego pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu. Jak zauważył NSA, przedmiotowy zespół pojazdów utracił przymiot pojazdu nowego z momentem wyposażenia go, przynajmniej w tymczasowe, tablice rejestracyjne, dopuszczające pojazd do ruchu po drogach publicznych. Stanowisko to w pełni podziela sąd ponownie rozpatrujący sprawę.
Skoro doszło do naruszenia wymogów wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego, niezasadny jest zarzut wadliwego zastosowania przepisu sankcjonującego – art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d.
Chybione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organ prawidłowo i w pełni ustalił stan faktyczny niezbędny do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Rozstrzygnięcia organów administracyjnych w innych państwach nie stanowią prejudykatu wiążącego w niniejszej sprawie, nie zwalniają z samodzielnej wykładni przepisów prawa unijnego i krajowego.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.