III SA/Lu 56/23

III SA/Lu 56/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jadwiga Pastusiak
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 51 art. 4 ust. 1, 2; art. 16
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1071/2009 z dnia 21 pażdziernika 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące  warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 82g; art. 92a ust. 2, 8; art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w [...], po rozpatrzeniu odwołania W. S. (dalej też jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej jako "organ I instancji") z dnia 21 października 2022 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego jako zarządzającego transportem kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 22 sierpnia 2022 r. w drogowym przejściu granicznym w [...], droga krajowa nr [...], na kierunku wjazdowym z [...] do Polski, poddano kontroli zespół pojazdów, którym kierował O. S.. Zespół pojazdów składał się z ciągnika samochodowego marki M.-B., nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...], nr rej. [...] Zespołem pojazdów wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z [...] do Polski. Przewoźnikiem była W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...]. Kierowca okazał w toku kontroli:
- wypis nr [...] z licencji wspólnotowej nr [...], dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wydanej dla przewoźnika: W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]
- dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej;
- paszport i prawo jazdy wydane dla O. S.;
- międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR z dnia 4 sierpnia 2022 r. dotyczący przewożonego towaru. Przedmiotowym transportem przewożony był rzepak o łącznej wadze 22 042 kg.
W toku czynności kontrolnych ustalono, że z dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego marki M.-B., nr rej. [...], wynika, że termin badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego upłynął w dniu 9 sierpnia 2022 r. Kierowca nie okazał żadnego innego dokumentu potwierdzającego, że pojazd został poddany wymaganemu badaniu technicznemu. Na podstawie systemu CEPIK potwierdzono, że termin badania technicznego ww. pojazdu upłynął w dniu 9 sierpnia 2022 r. W związku z czym, dowód rejestracyjny ww. pojazdu zatrzymano, elektronicznie dokonując stosownej adnotacji w systemie teleinformatycznym CEPIK oraz wydano kierowcy pokwitowanie potwierdzające tę czynność. Poinformowano kierowcę o stwierdzonym naruszeniu, sporządzono protokół kontroli drogowej wraz z opisem naruszeń, który kierowca podpisał bez zastrzeżeń.
W związku z przeprowadzoną kontrolą organ I instancji zwrócił się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD") o wskazanie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]. Pismem z dnia 12 września 2022 r. GITD wskazał, że na dzień kontroli osobą zarządzająca transportem, o której mowa w art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady nr 96/26/WE (Dz.U.UE L z 2009 r., nr 300, poz. 51), dalej jako "rozporządzenie nr 1071/2009" pozostawał skarżący, posiadający certyfikat kompetencji zawodowych w drogowym transporcie nr [...]
Decyzją z dnia 21 października 2022 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł, na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.), dalej także jako "u.t.d." za naruszenie określone w l.p. 15.1. załącznika nr 4 do u.t.d.,tj. za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego odwołania, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji odwołał się do regulacji art. 2 i art. 4 rozporządzenia nr 1071/2009 i podkreślił, że skoro zarządzający transportem w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi danego przedsiębiorstwa, to oznacza, że ponosi on odpowiedzialność za wszystkie aspekty przewozów. Organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznie kwestionującego prawidłowość ustaleń faktycznych organów. Bezspornym jest fakt, że w momencie kontroli w drogowym przejściu granicznym w [...], w dniu 21 października 2022 r. kierowca O. S., kierujący ciągnikiem samochodowym marki M.-B. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wykonywał przewóz drogowy z [...] do Polski, na rzecz W. Spółki z o.o. pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Ustalono, że na dzień kontroli, tj. 22 sierpnia 2022 r. w przedsiębiorstwie spółki W., rolę zarządzającego transportem pełnił W. S.. Odnosząc się do zarzutów odwołania i wyjaśnień strony organ II instancji podkreślił, że skoro w dniu kontroli dowód rejestracyjny nie zawierał stosownego wpisu potwierdzającego ważność badania technicznego, to strona nie może skutecznie powoływać się na fakt, że kontrolowany pojazd był sprawny. W., że skarżący nie udowodnił twierdzenia, że nie miał wpływu na ujawnioną nieprawidłowość. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kolejki pojazdów ciężarowych oczekujących do odprawy granicznej i celnej w polsko – ukraińskich drogowych przejściach granicznych nie są sytuacją niespotykaną i trudną do przewidzenia. Podstawą zwolnienia strony od ewentualnej odpowiedzialności z art. 92a ust. 2 u.t.d. jest przepis z art. 92c ust. 1 tej ustawy. Przesłanką odstąpienia z nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w przestrzeganiu przepisów o transporcie drogowym jest sytuacja, gdy okoliczności i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na ich powstanie, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W ocenie organu odwoławczego wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem dotyczącym Ip. 15.1. załącznika nr 4 do u.t.d. były okolicznościami, na które zarządzający transportem, należycie kontrolując i nadzorując realizację obowiązku dokonywania okresowych badań technicznych pojazdów, miał wpływ i mógł je przewidzieć.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. S. wniósł o uchylenie w całości decyzji organu II instancji zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie :
1. przepisów prawa procesowego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej jako "k.p.a." w związku z art. 189a k.p.a., poprzez:
- sprzeczne z przepisami ustalenie stanu faktycznego, na skutek przyjęcia wadliwej oceny i zgromadzonego materiału dowodowego, polegające na uznaniu, że kierowca poruszał się bez ważnego badania technicznego, nie uwzględniając przy tym warunków zlecenia według którego, planowo badanie miało być wykonane na czas, gdyby nie okoliczności związane z utrudnieniem dojazdu do miejsca rozładunku - korek przy granicy Polska - Ukraina, co miało uzasadnić nałożenie na stronę kary w wysokości 200 zł;
- dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i nieuwzględnienie wyjaśnień, które były składane przez skarżącego, co skutkowało naruszeniem przez organ zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k. p. a.;
2. przepisów prawa procesowego, tj. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 189a k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. brak obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i pouczeniu strony, mimo znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania przez stronę naruszania prawa.
W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżący wyjaśnił, że zgodnie ze zleceniem transportowym numer [...] dnia 4 sierpnia 2022 r., spółka realizowała międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, przewożąc jako ładunek rzepak. Jak wynika ze zlecenia, kierowca miał załadować się w dniu 5 sierpnia 2022 r. w miejscowości B. na [...]. Rozładunek miał natomiast nastąpić w dniu 8 sierpnia 2022 r. w miejscowości D. na terenie Polski. Skarżący wskazał, że miał wiedzę, na temat kończącej się ważności badania technicznego samochodu ciężarowego, dlatego też nowe badanie miało nastąpić niezwłocznie po wykonaniu ww. zlecenia. Nie odbyło się ono jednak w terminie, ze względu na nieprzewidziane wcześniej okoliczności, albowiem kierowca, który wykonywał transport utknął w korku, którego nie był w stanie ominąć by dojechać do Polski na czas, przed kończącym się upływem terminu badania technicznego pojazdu. Skarżący podnosił, iż nie był w stanie przewidzieć takich okoliczności. Wykonywanie transportu bez ważnego badania technicznego pojazdu nie było umyślnym zamiarem, a badanie miało nastąpić natychmiast po realizacji zlecenia transportowego. Skarżący podkreślał, że samochód był sprawny technicznie, co wynika z pozytywnego badania technicznego, które zostało wykonane w dniu 25 sierpnia 2022 r. Ponadto, samochód ciężarowy poza rozładunkiem oraz powrotem do bazy w miejscowości C. w większości czasu przemierzał jedynie niewielkie odległości w wolno postępującym korku. Skarżący zarzucił również, że organ w uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie ustosunkował się merytorycznie do składanych przez niego wyjaśnień oraz składanych dowodów, względem których mogłyby zachodzić przesłanki opowiadające się za odstąpieniem od nałożonej kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym a ściślej mówiąc przepisy art. 92a ust. 2 u.t.d. oraz lp.15.1 załącznika nr 4 do tej ustawy, w związku z jej art. 92a ust. 8 u.t.d.. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów (art. 92a ust. 2) zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Art. 92a ust. 8 u.t.d. stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy. Stosownie zaś do lp. 15.1 wskazanego załącznika wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - podlega karze w wysokości 200 zł.
Zatem, nałożenie na podstawie powyższych przepisów kary pieniężnej wymaga ustalenia, że doszło do opisanego wyżej naruszenia oraz podmiotu odpowiedzialnego (tzn. zarządzającego transportem).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że kontrolowany 22 sierpnia 2022 r. przewóz na kierunku wjazdowym z Ukrainy do Polski wykonywany był zespołem pojazdów, w którym ciągnik samochodowy nie posiadał ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.
Odnośnie ustalenia, że odpowiedzialnym za powyższe naruszenie był skarżący - jako zarządzający transportem - trzeba wskazać, że ustawa o transporcie drogowym nie definiuje zarządzającego transportem. Definicję taką zawiera natomiast rozporządzenie nr 1071/2009, stanowiąc w art. 2 pkt 5), że "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 powołanego aktu, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) - tzn. cieszy się dobrą reputacją i posiada wymagane kompetencje zawodowe – i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Ponadto, zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1071/2009, jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że:
- przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy (lit. a);
- umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a), precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem. Zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem (lit. b);
- w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a), może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba (lit. c); oraz
- osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy (lit. d).
W myśl art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1071/2009, przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem.
Stosownie zaś do art. 16 rozporządzenia nr 1071/2009, państwo członkowskie prowadzi rejestr elektroniczny przedsiębiorców transportu drogowego, którzy od wyznaczonego przez państwo właściwego organu uzyskali zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (ust. 1) a krajowy rejestr elektroniczny ma zawierać przynajmniej wskazane w tym przepisie dane, w tym m.in. nazwiska zarządzających wskazanych w celu spełnienia warunku dobrej reputacji i kompetencji zawodowych (ust. 2 lit.c).
Na mocy art. 82g u.t.d. utworzono Krajowy Rejestr Elektroniczny Przedsiębiorców Transportu Drogowego (ust. 1). Rejestr ten zawiera ewidencję przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (ust. 4 pkt 1), a w ewidencji tych przedsiębiorców gromadzi się m.in. dane określające imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem, w tym rodzaj posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, numer, datę i kraj wydania certyfikatu (art. 82h ust. 1 pkt 17).
Skarżący był - wyznaczonym przez przedsiębiorcę i wpisanym do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego - zarządzającym transportem. Ustalenie, że skarżący był zarządzającym transportem, w rozumieniu art. 92a ust. 2 u.t.d., a zatem był podmiotem odpowiedzialnym na podstawie wskazanego przepisu za naruszenie stwierdzone w odniesieniu do kontrolowanego przewozu - prawidłowo dokonano na podstawie danych z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego. Skarżący tych ustaleń nie kwestionował.
Zakres zadań zarządzającego transportem obejmuje w zasadzie całość funkcjonowania przedsiębiorstwa przewozowego: utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, prowadzenie podstawowej księgowości, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem. Wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności z przepisami, zarówno unijnymi, jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Sprawowanie funkcji zarządzającego transportem ma zatem doniosły charakter i jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. W świetle prawidłowych ustaleń organu – zarzuty skarżącego nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.
Skarżący jako osoba zarządzająca transportem zobligowany był do zorganizowania takich rozwiązań w tym rozwiązań dotyczących bezpieczeństwa w ruchu drogowym, by przed zleceniem zadania przewozowego upewnić się czy przy jego wykonywaniu nie zostaną naruszone obowiązujące przepisy prawa. W szczególności zarządzający transportem miał obowiązek czuwać nad terminowym przeprowadzaniem aktualnych badań technicznych pojazdów używanych do transportu w przedsiębiorstwie.
Zdaniem skarżącego, brak aktualnych badań technicznych samochodu ciężarowego wynikał z nadzwyczajnych okoliczności, których nie mógł przewidzieć i za które nie ponosi odpowiedzialności. Skarżący wskazał, że miał wiedzę, na temat kończącej się ważności badania technicznego samochodu ciężarowego, dlatego też nowe badanie miało nastąpić niezwłocznie po wykonaniu ww. zlecenia. Nie odbyło się ono jednak w terminie, ze względu na nieprzewidziane wcześniej okoliczności, albowiem kierowca, który wykonywał transport utknął w korku, którego nie był w stanie ominąć by dojechać do Polski na czas, przed kończącym się upływem terminu badania technicznego pojazdu.
Kwestie związane z wykonywaniem badań technicznych pojazdów zostały uregulowane w przepisach unijnych i krajowych.
Stosownie do art. 10 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylającej dyrektywę 2009/40/WE (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 127, str. 51 ze zm.), stacja kontroli pojazdów lub, w stosownych przypadkach, właściwy organ państwa członkowskiego, który przeprowadził badanie zdatności do ruchu drogowego pojazdu zarejestrowanego na jego terytorium, wydaje dla każdego pojazdu, który pozytywnie przeszedł takie badanie, poświadczenie na przykład w postaci wzmianki w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, naklejki, świadectwa lub jakiejkolwiek innej łatwo dostępnej informacji. Poświadczenie wskazuje termin, w jakim należy przeprowadzić następnie badanie zdatności do ruchu drogowego.
Zgodnie zaś z art. 7 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylającej dyrektywę 2000/30/WE (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 127, str. 134 z ze zm.), świadectwo zdatności do ruchu drogowego odpowiadające najbardziej aktualnemu badaniu zdatności do ruchu drogowego lub jego kopia lub – w przypadku wydania elektronicznego świadectwa zdatności do ruchu drogowego – uwierzytelniony lub oryginalny wydruk takiego świadectwa oraz protokół najbardziej aktualnej drogowej kontroli technicznej mają być przechowywane w pojeździe, jeżeli są one dostępne.
Z kolei w krajowym porządku prawnym, w świetle regulacji art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) wykonywanie przejazdu po drogach jest możliwe tylko pojazdem dopuszczonym do ruchu, a dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Stosownie zaś do art. 84 ust. 1 ww. ustawy, badanie techniczne pojazdów badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony na stacji diagnosta, potwierdzając tym samym stan techniczny pojazdu. Zatem przedstawienie pojazdu do badania technicznego powinno zostać dokonane przed upływem terminu ważności badania, a skoro w dniu kontroli dowód rejestracyjny nie zawierał stosownego wpisu potwierdzającego ważność badania technicznego, to skarżący nie może skutecznie powoływać się na fakt, że kontrolowany pojazd był sprawny.
W ocenie sądu organ odwoławczy zasadnie nie znalazł w przedmiotowej sprawie podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 w zw. z ust. 1a u.t.d.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1); za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2), lub
od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. (pkt 3).
Stosownie do art. 92c ust. 1a tej ustawy przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2.
Brak zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 w okolicznościach niniejszej sprawy jest oczywisty i niesporny. Rozważenia wymaga, czy słusznie organ uznał, że nie zaistniały również przesłanki z pkt 1 art. 92c ust. 1 u.t.d.
Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przewidzianej w tej regulacji osoba zarządzająca transportem musi wykazać, że dołożyła należytej staranności, czyli uczyniła wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy najdalej idących staraniach przedsiębiorcy (zarządzającego transportem) przy prowadzeniu działalności gospodarczej (zarządzaniu operacjami transportowymi). Powyższy przepis wskazuje na okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc na sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy (zarządzającego transportem), np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Wskazane w art. 92c ustawy przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a celem tej regulacji nie jest rezygnacja z obowiązku przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym ani generalne uwalnianie przedsiębiorców (zarządzających transportem) od odpowiedzialności za naruszenia prawa.
Trafnie podkreślał organ II instancji, że braku aktualnych badań technicznych pojazdu nie można uznać za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia, a tym samym powstanie samego naruszenia, czyli dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych, jest sytuacją, na którą skarżący miał realny wpływ i mógł jej uniknąć.
W szczególności, nie może być uznany za okoliczność nieprzewidywalną wskazywany fakt długiej kolejki pojazdów oczekujących do odprawy. Przewoźnik trudniący się międzynarodowym przewozem, ewentualność długiego oczekiwania na wyjazd z kraju zawsze powinien mieć na uwadze (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 350/08, CBOSA).
Ponownie należy podkreślić, że w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (zob. np. wyrok z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1189/18, CBOSA.) Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie może być interpretowany w taki sposób, który dopuszczałby zwolnienie z obowiązków określonych prawem, nawet w przypadku niedbalstwa. Trudno bowiem w innych kategoriach rozpatrywać uchybienie terminowi przeprowadzenia przewidzianych prawem okresowych, corocznych badań technicznych pojazdu należącego do zawodowego przewoźnika, który nie przeprowadza ich w terminie nie z powodu zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, ale z powodu nienależytego zaplanowania przewozu.
W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, skarżący nie dołożył należytej staranności przy planowaniu transportu. Mając świadomość, że ważność okresowego badania technicznego samochodu ciężarowego kończy się w dniu 9 sierpnia 2022 r., według twierdzeń skarżącego zaplanował trasę przejazdu tak, aby pojazd przekroczył granicę w dniu poprzedzającym dzień utraty ważności badań technicznych. Wymaga jednak podkreślenia, że planując długą trasę prowadzącą z Ukrainy do Polski profesjonalny przewoźnik powinien wziąć pod uwagę takie powszechnie zdarzające się okoliczności, jak na przykład kolejki do kontroli granicznej (zwłaszcza w obecnej sytuacji istniejącego konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy), oraz te mniej powszechne, ale przewidywalne, jak na przykład możliwa usterka. Tym samym, zachowanie skarżącego, który nie uwzględnił możliwych trudności planując przewóz w okresie, na który przypadał upływ terminu ważności badania technicznego pojazdu, nie nosiło cech wymaganej od profesjonalnego przewoźnika staranności.
Obowiązkiem profesjonalnego przewoźnika jest takie zorganizowanie transportu, by był zgodny z przepisami prawa. Niewątpliwie jednym z podstawowych obowiązków przedsiębiorcy transportowego jest wykonywanie transportu pojazdami mającymi ważne aktualne badania techniczne. Badania okresowe pojazdów są wykonywane corocznie. Zatem planując transport w okresie zbliżającego się upływu terminu ważności badania technicznego, skarżący, pełniąc funkcję zarządzającego transportem powinien zawczasu podjąć czynności w celu realizacji spoczywającego na niej z mocy prawa obowiązku poddania pojazdu okresowemu badaniu. Stwierdzone w toku kontroli wykonywanie transportu drogowego pojazdem, który nie posiada ważnych badań technicznych świadczy, iż zarządzający transportem nie opanował w przedsiębiorstwie właściwej organizacji pracy i nadzoru nad wykonywaniem usług przewozowych.
Wymaga podkreślenia, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów regulujących transport drogowy mają szczególny charakter. Odpowiedzialność administracyjna za dopuszczenie do konkretnego naruszenia, określonego czy to w ustawie o transporcie drogowym, czy w innych przepisach krajowych, bądź unijnych, jest niezależna od kwestii zaistnienia winy po stronie dokonującej naruszenia, a tym bardziej nie bada się stopnia zawinienia. Stwierdzenie naruszenia prawa powoduje odpowiednią, zgodną z przepisami kwalifikację tego naruszenia, a w konsekwencji nałożenie kary w przewidzianej ustawą wysokości, bez możliwości miarkowania kary czy odstąpienia od jej nałożenia, poza omówionym wyżej art. 92c u.t.d. oraz art. 92b u.t.d., który nie odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy. Zasada praworządności wymagała więc od organu administracji, aby stwierdzając naruszenie określone lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d., nałożył przewidzianą w tym przepisie karę, określoną w stałej wysokości na kwotę 200 zł. W konsekwencji nawet w sytuacji gdyby przekroczenie terminu przeprowadzenia okresowego badania technicznego miało nieznaczny wymiar (np. 1 dzień), okoliczność ta nie miałaby znaczenia dla odpowiedzialności skarżącego za naruszenie przepisów ustawy ani nie wpłynęłaby na wysokość wymierzonej kary.
Odnosząc się do zarzutu niezastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a k.p.a., poprzez nierozważenie możliwości odstąpienia od nałożenia kary stwierdzić należy, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawach z zakresu kar pieniężnych wymierzanych na podstawie u.t.d. właśnie ze względu na treść art. 92c ust. 1 u.t.d. oraz art. 189a § 2 k.p.a. Zakres stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. (Administracyjne kary pieniężne) wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z regulacji tej wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania. Co istotne, jak pokreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2021 r. w sprawie sygn. akt II GSK 248/21, CBOSA nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu. Oznacza to, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. też A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 189a). Zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, albowiem nie zaktualizowały się określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, tj. z art. 92c u.t.d. wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy, czy zarządzającego transportem na podmiot ten nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., ponieważ za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma, jak wskazano, to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych bez względu na to, czy zakres tego unormowania w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu unormowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Po 1201/22 oraz wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 717/21, CBOSA).
Reasumując, skontrolowany zespół pojazdów nie posiadał aktualnych badań technicznych. Obalenie ustaleń protokołu kontroli, jako dokumentu urzędowego jest – stosownie do art. 76 § 3 k.p.a. – możliwe, jednak wymaga przedstawienia dowodu przeciwko treści tego dokumentu. Tymczasem w sprawie takiego przeciwdowodu brak. Wbrew zarzutom skargi brak podstaw do zarzucenia organom naruszenia przepisów postępowania dotyczących oceny zebranego materiału dowodowego i należytego uzasadnienia przyjętego stanowiska. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się również do składanych przez stronę wyjaśnień i podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne. Tym samym zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. uznać należy za nietrafny. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec zatem bezzasadności zarzutów sformułowanych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), skargę należało oddalić.