III SA/Lu 521/23

III SA/Lu 521/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 2 ust. 35a; art. 4 pkt 22 lit. l; art. 61 ust. 10; art. 64; art. 87 ust. 1; art. 92a; art. 92c; l.p. 1.12.; l.p. 10.3.1. załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. ." z siedzibą w K. (U.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 14 lipca 2023 r. nr 0601-IGC.4802.106.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy", "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania L. z siedzibą w K. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako "organ I instancji") z dnia 12 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowy.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 25 sierpnia 2022 r. na terenie drogowego przejścia granicznego w D. funkcjonariusze przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego – dwuosiowego ciągnika siodłowego marki S. z trzyosiową naczepą marki S. o numerach rejestracyjnych [...], którym wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącej. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci ryżu w 20 opakowaniach typu big-bag o łącznej masie brutto 22022 kg. Wyniki dwukrotnie przeprowadzonych dynamicznych ważeń pojazdu wskazały na przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej. Ponadto w wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu ustalono, że długość pojazdu wynosi 1660 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 1650 cm o 10 cm, czyli o 0,61%. Pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
Zakres i wyniki przeprowadzonych pomiarów opisane zostały w protokole z kontroli nr [...] z dnia 25 sierpnia 2023 r.
W tych okolicznościach pojazd został uznany za nienormatywny, którym przewóz jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w tym przypadku kategorii V, w świetle regulacji art. 64 ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm.), dalej też jako p.r.d. Kierowca pojazdu nie posiadał zezwolenia przedmiotowej kategorii.
Funkcjonariusze przeprowadzili również kontrolę drogową przedmiotowego pojazdu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2022 r. poz. 2201 ze zm.), dalej też jako u.t.d. W wyniku tej kontroli stwierdzono naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, tj. naruszenie określone w lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - za każdy dokument; naruszenie określone w lp. 10.3.1 załącznika nr 3 do u.t.d.- dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona do 2%.
Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem wyżej wymienionych naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym i decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r. nałożył na skarżącą - podmiot wykonujący przewóz drogowy - karę pieniężną w kwocie 1 500 zł.
W odwołaniu skarżąca zarzucił naruszenie między innymi art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a. oraz art. 87 ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca podniosła wadliwie ustalenie stanu faktycznego, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, w szczególności pominięcie faktu, że kontrolowany pojazd jest pojazdem normatywnym i nie wymaga zezwolenia kategorii V, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji organu, gdyż przedmiotowy zespół wielokrotnie przekraczał granicę i nigdy nie zostało stwierdzone, że jest to zespół pojazdów ponadnormatywnych wymagających zezwolenia kategorii V.
Ponadto, zdaniem skarżącej, organ administracji publicznej pominął i uznał za nie mające znaczenia dla rozpoznania sprawy dowodów z dokumentacji fotograficznej z dnia 25 sierpnia 2022 r. zespołu pojazdów, wykonanej podczas kontroli, która potwierdza wadliwość dokonania pomiaru długości i zmierzenie długości po krzywej przekątnej, przy nieprawidłowo ułożonej taśmie pomiarowej oraz dokonanie pomiaru nieprawidłowo tj. do elementu niestanowiącego wyposażenia pojazdu – linki zapięcia celnego lub ekspandera blokującego zamknięcie tylnych drzwi naczepy.
Decyzją z dnia 14 lipca 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że art. 87 ust. 1 pkt 3 lit, d) u.t.d. stanowi, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, (...), jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, (...), a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.
Organ odwoławczy podniósł, że protokół kontroli drogowej nie zawiera ustaleń dotyczących przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu. W aktach administracyjnych brak jest kopii protokołów [...] i [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r. z kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa na kierunku wyjazd z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w którym stwierdzono to naruszenie. Skoro w sprawie nacisk osi nie był przedmiotem postępowania to organ niezasadnie powołał się na tę okoliczność. Zezwolenie żadnej kategorii nie uprawniało pojazdu nienormatywnego (w zakresie nacisku osi) do przewozu ładunku podzielnego, jakim był ryż w 20 opakowaniach.
Organ II instancji uzasadniał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Wyjaśnił, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Organ odwoławczy zauważył, że stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, długość pojazdu nie może przekraczać 16,50 m (...). Ponadto zgodnie z § 2 ust. 17 rozporządzenia, w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-16, są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów, z uwzględnieniem art. 61 ust. 6, 7 i 10 ustawy.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach czynności kontrolnych ustalona, że rzeczywista długość pojazdu członowego przekracza dopuszczalną wartość. W wyniku przeprowadzonych pomiarów stwierdzono, że długość pojazdu wynosiła 1660 cm, zatem przekraczała dopuszczalną wartość o 10 cm (0,61%). Długość zespołu pojazdów została zmierzona jako odległość pomiędzy dwiema pionowymi płaszczyznami, stycznymi do skrajnych punktów pojazdu silnikowego z przodu i naczepy z tyłu, które są prostopadłe do wzdłużnej płaszczyzny środkowej pojazdu zgodnie z Polską Normą PN-ISO 612:2006 "Pojazdy drogowe. Wymiary pojazdów samochodowych i pojazdów ciągniętych. Terminy i definicje". Długość została zmierzona zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.) nie wliczono urządzeń i wyposażenia pojazdów, których wymiary nie muszą być uwzględnione
Organ odwoławczy uzasadniał, że kierowca podpisał Kartę kontroli, natomiast bez podania przyczyny odmówił podpisania protokołu kontroli drogowej nie zgłaszając uwag odnośnie wykonanych czynności kontrolnych oraz uzyskanych wyników pomiaru. Organowi z urzędu znana jest treść uwag kierowcy wniesionych do protokołów kontroli [...] i [...] Kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do pomiarów pojazdu w kwestionował wyniki ważenia dynamicznego. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego, czego w sprawie nie zrobiła. W świetle powyższego oraz mając na uwadze, że pomiaru parametrów pojazdu dokonano urządzeniami posiadającymi ważne świadectwa legalizacji oraz wzorcowania, brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych udokumentowanych w protokole kontroli z dnia 25 sierpnia 2022 r., zatem wyniki pomiarów zawarte w protokole należy uznać za prawidłowe, wiarygodne i potwierdzające, stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej długości oraz dopuszczalnej szerokości kontrolowanego pojazdu. Organ odwoławczy zwróci uwagę, że okoliczność, iż ciągnik siodłowy oraz naczepa ciężarowa posiadają homologacje nie dowodzi, że zespół złączony z takich pojazdów zawsze będzie spełniał wymogi dopuszczalnej długości przewidzianej dla pojazdu członowego (zespołu pojazdów). Przedstawiona dokumentacja fotograficzna (zdjęcia wykonane o 17:52) nie dowodzi nieprawidłowego przeprowadzenia pomiaru tego parametru, zdjęcie to nie przedstawia widoku całego zespołu pojazdów i położenia przymiaru wstęgowego względem pojazdu zatem nie potwierdza, że pomiar niezgodnie z przepisami został dokonany – po przekątnej. Zdjęcia wykonane już po wykonaniu kontroli wymiarów tego pojazdu, przeprowadzenie której zostało potwierdzone przez funkcjonariusza w systemie Cyfrowa Granica o godzinie 17:11.
Odwołując się do treści art. 64 p.r.d. organ podniósł, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie posiadał żadnego zezwolenia w tym wymaganego dla zmierzonej długości pojazdu zezwolenia kategorii II albo kategorii III. Podstawą nałożenia na przewoźnika kar pieniężnych w wysokości 500 zł i 1000 zł za naruszenia określone w lp. 1.12 i lp. 10.3.1 w załączniku nr 3 do u.t.d. był wynik pomiaru rzeczywistej długości pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji o braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie regulacji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W ocenie organu II instancji, podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy powinien zaznajomić się z przepisami prawa w zakresie tego przewozu, i tak zaplanować wykonywany przewóz, aby kierowca środka przewozowego mógł okazać wymagane dokumenty w trakcie kontroli, w tym przypadku zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Brak wiedzy skarżącego co do obowiązku posiadania zezwolenia odpowiedniej kategorii nie zwalnia go z odpowiedzialności za brak dokumentu. W ocenie organu II instancji skarżąca przy dołożeniu należytej staranności mogła nie dopuścić do powstania naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na stronę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres dwóch lat. Organ II instancji uznał również, że nie naruszono wskazanych w odwołaniu przepisów k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) wadliwe ustalenie staniu faktycznego, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, a w szczególności pominiecie faktu, iż zespół pojazdów członowych: [...] i naczepa ciężarowa [...], jest pojazdem normatywnym (nie przekracza dopuszczalnej długości) i nie wymaga zezwolenia kategorii V, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji organu, gdyż przedmiotowy zespół pojazdów wielokrotnie przekraczał granicę polsko-ukraińską i nigdy nie zostało stwierdzone, iż jest to zespół pojazdów ponadnormatywnych wymagających zezwolenia kat. V;
oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie treści załącznika nr 3 lp. 1.12 do ustawy o transporcie drogowym, polegające na uznaniu, iż kierowca nie został wyposażony w dokumenty określone w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, co podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł, w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy przepis ten nie miał zastosowania, bowiem kontrolowany zespół pojazdów nie był pojazdem nienormatywnym, nie przekraczał dopuszczalnej długości 16,5 m i przewoźnik/kierowca nie był obowiązany do posiadania innych dokumentów niż przedstawione do kontroli;
2) błędna interpretacja i niewłaściwe zastosowanie treści załącznika nr 3 Lp. 10.3.1 w związku z art. 87 ustawy o transporcie drogowym, polegające na uznaniu, iż przewoźnik dopuścił do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna drugość przekroczona do 2%, co podlega karze pieniężnej w wysokości 1000 zł, w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy przepis ten nie miał zastosowania, bowiem kontrolowany zespół pojazdów nie był pojazdem nienormatywnym, nie przekraczał dopuszczalnej długości 16,5 m i mógł poruszać się po drogach na podstawie posiadanego zezwolenia;
3) błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie postanowień art. 87 do ustawy o transporcie drogowym w związku z postanowieniami załącznika nr 3 Lp. 1.12 i Lp. 10.3.1, polegające na uznaniu, iż przewoźnik nie wyposaży kierowcy w zezwolenie na przejazd pojazdu przekraczającego wielkości określone w odrębnych przepisach oraz dopuścił do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona do 2 %, co podlega karze pieniężnej w wysokości 1500 zł, w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy przepis ten nie miał zastosowania, bowiem kontrolowany zespół pojazdów nie był pojazdem nienormatywnym, nie przekraczał dopuszczalnej długości 16,5 m i mógł poruszać się po drogach na podstawie posiadanego przez kierowcy zezwolenia;
4) naruszenie art. 93 ust. 3 w związku z art. 92c ust. 1 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez niezastosowanie i brak wydania decyzji o umorzeniu postepowania, w sytuacji, gdy przepis ten winien zostać zastosowany, bowiem strona wykazała, że kontrolowany zespół pojazdów nie był pojazdem nienormatywnym, a wykonany przez funkcjonariuszy pomiar długości przeprowadzony w sposób nieprawidłowy i jego wynik jest wadliwy, a tym samym brak było podstaw do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej;
5) naruszenie art. 189f § 1a k.p.a. oraz art. 189d pkt. 1) k.p.a. poprzez brak zastosowania, w sytuacji gdy zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
6) naruszenie przepisów art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu faktów znanych organowi z urzędu oraz braku wymaganej aktywności organu w zgromadzeniu materiału dowodowego będącego w posiadaniu organu, jak również braku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez pominięcie i uznanie za nie mające znaczenia dla rozpoznania sprawy dokumentacji fotograficznej z dnia 25 sierpnia 2022 r. przedłożonej przez stronę celem wykazania wadliwości sposobu przeprowadzenia pomiaru długości zespołu pojazdów, jak również dokumentacji z przeprowadzonej kontroli przez ukraińskie służby graniczne, a w konsekwencji błędnym uznaniem, że kontrolowany zespół pojazdów przekraczał dopuszczalną drugości do 2 % tj. o 9,35 cm, a kierowca winien być wyposażony w zezwolenie kat. V;
7) naruszenie art. 7a i art. 8 k.p.a. poprzez brak zastosowania, polegający na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zaufanie strony do organów celno-skarbowych i braku rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony;
8) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji o nałożeniu kary, w sytuacji gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe i zostały spełnione przestanki do jego umorzenia;
9) naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, polegające na braku dostatecznego wyjaśnienia przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zgłoszonym przez stronę, jak również braku wyczerpującego wyjaśnienia, dlaczego organ nie był uprawniony do zastosowania przepisów o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej;
10) naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 oraz § 3 k.p.a. polegające na wadliwym i nie wyczerpującym wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. ogólnie jako naruszenie normy art. 87 ustawy o transporcie drogowym, bez wskazania jakiego dokumentu nie posiadał kierowca, w sytuacji gdy przepis ten jest obszerny i zawiera enumeratywne wyliczenie dokumentów, którymi winien legitymować się kierowca podczas przekraczania granicy państwa;
11) naruszenie art. 75 k.p.a. – zasady równej mocy dowodowej wszystkich, poprzez przyznanie szczególnej mocy dowodowej protokołowi kontroli.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ w odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 220 z późn. zm.).
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. w brzmieniu mającym w sprawie zastosowanie podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Pod l.p. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 500 zł - za każdy dokument.
Pod l.p. 10.3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona do 2%. Kara pieniężna za wymienione naruszenie wynosi wysokości 1 000 zł.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w tym przepisie, w tym – wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także, między innymi, zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d.).
Według art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to również obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu zawarte są właśnie w ustawie Prawo o ruchu drogowym i w wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 p.r.d. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.
Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Jak wynika z powyższego do uznania nienormatywności pojazdu wystarczy przekroczenie jednego ze wskazanych parametrów.
W myśl art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym).
Stosownie do art. 61 ust. 10 p.r.d., wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d., długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Analogicznie, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, długość pojazdu w przypadku pojazdu członowego nie może przekraczać 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16. Zgodnie z ust. 16 cyt. przepisu, wymiary o których mowa w ust. 1 pkt 4 (...), mogą być przekroczone o 0,15 m w przypadku pojazdu członowego lub naczepy przewożących jeden lub więcej załadowanych lub niezaładowanych kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m), w operacjach transportu intermodalnego, natomiast nie miało to miejsca w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie kontroli został poddany zespół pojazdów złożony z ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej wyjeżdżający z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z ładunkiem w postaci ryżu w 20 opakowaniach typu big-bag o łącznej masie brutto 22022. Zgodnie z § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m.
W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1-16 rozporządzenia, są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów, z uwzględnieniem art. 61 ust. 6, 7 i 10 ustawy (ust. 17).
W rozpoznawanej sprawie kontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci ryżu w 20 opakowaniach typu big-bag, o łącznej wadze 22022 kg. W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu ustalono, że długość pojazdu wynosi 1660 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 1650 cm o 10 cm, czyli o 0,61 %. Natomiast pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
Pomiaru długości pojazdu dokonano przymiarem wstęgowym typu [...], nr [...], posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 30 listopada 2020 r. wydane przez G. Sp. z o.o. Kierujący pojazdem odmówił podpisania protokołu kontroli nie wskazując przyczyn odmowy. Organ trafie zauważył, że utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Protokół ponadto sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą (art. 76 k.p.a.). Ciężar obalenia domniemania wiarygodności dowodu ciąży przy tym na stronie skarżącej. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających wiarygodność protokołu kontroli i okoliczności z niego wynikających. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów, które należy uznać za wiarygodne.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii, czy prawidłowo organy uznały, iż w sprawie doszło do wykonywanego przewozu z naruszeniem warunków ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu skarżący, zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., obowiązany był wyposażyć kontrolowanego kierowcę w zezwolenie wymagane dla zmierzonej długości pojazdu kategorii II. Jednakże takiego zezwolenia kierujący pojazdem nie posiadał.
Wskazując na powyższe przepisy i regulacje załącznika nr 3 do u.t.d., w ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącego kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji, gdy skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, w konsekwencji doszło bowiem do naruszenia warunków przewozu drogowego, poprzez dopuszczenie do wykonywania przewozu zespołem pojazdów z przekroczonymi parametrami w zakresie długości.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.
Przepis art. 64ea p.r.d. zawiera zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana.
Treść art. 64c ust. 5 p.r.d. wymienia jedyne wyjątki, w których ustawa dopuszcza możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego, pojazdami i drogami, na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, a mianowicie określonej kategorii wyższej, w ramach obowiązującej numeracji, w sytuacji, gdy wystarczające jest zezwolenie określonej kategorii niższej.
Zwrócić także należy uwagę na podstawowy przepis art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., wedle którego ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z treści art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz treści tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, a także formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 212) i formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do obowiązującego wcześniej rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 764). W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy określone są także drogi, po których pojazdy posiadające stosowne zezwolenie mogą się poruszać.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii IV uprawnia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego:
- szerokości nieprzekraczającej:
3,4 m dla drogi jednojezdniowej,
4. m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S,
- długości nieprzekraczającej:
15 m dla pojedynczego pojazdu,
23 m dla zespołu pojazdów,
30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,
- wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,
- o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t,
- o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych.
Natomiast stosownie do załącznika nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii II uprawnia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego:
- naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m;
- o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że przeprowadzona kontrola nie wykazała nienormatywności w zakresie rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego pojazdu, a jedynie w zakresie jego długości. Trafnie zwrócono na to uwagę w zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji zaś uprawnione było uznanie, że kierujący pojazdem powinien posiadać zezwolenie.
W świetle powyższych rozważań bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze. Wydając zaskarżoną decyzją organ dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, tym załącznika nr 1 do tej ustawy oraz ustawy o transporcie drogowym i z tej analizy wyprowadził trafne wnioski. W okolicznościach sprawy, co nie jest sporne, brak było wymaganego zezwolenia kategorii II.
Jak już wyżej wyjaśniono, stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Niewyposażenie kierowcy w zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, stanowi penalizowane przez ustawodawcę naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Pod lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. za tego rodzaju naruszenie została przewidziana kara w wysokości 500 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącego.
Natomiast dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona do 2%, stanowi penalizowane przez ustawodawcę naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym sankcjonowane karą w wysokości 1 000 zł (lp. 10.3.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Nałożona na stronę skarżącą kara w łącznej kwocie 1 500 zł jest zgodna z przepisami, w tym także z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d.
Jednocześnie podkreślić należy, że trafnie organy stwierdziły, że skarżącs w toku postępowania nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Według art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Bez wątpienia przepisy art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d. nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie.
Z kolei art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. Zatem może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek niezależnych okoliczności, na które wykonujący przewóz nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy podmiot wykonujący przejazd musi uwzględniać w jego planowaniu i wykonywaniu zasady prawa regulujące wykonywanie tego rodzaju działalności. Skarżąca powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków.
Skarżąca ani w skardze, ani w trakcie postępowania administracyjnego nie powołała żadnych okoliczności, które mogłyby zwolnić ją z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
W niniejszej sprawie kara wymierzana została za naruszenie przez skarżącego, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Natomiast nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii V (sprawa o sygn. akt III SA/Lu 515/23) ma swoje normatywne podstawy w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Nie zachodzi tożsamość chronionego interesu prawnego. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalne wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji. Nałożenie na stronę skarżącą kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw stanowiąc dopuszczalny przepisami prawa zbieg odpowiedzialności administracyjnej nie narusza zakazu podwójnego karania za to samo zachowanie.
Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i został przez organ poddany wszechstronnej i logicznej ocenie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.