III SA/Lu 462/25

III SA/Lu 462/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /przewodniczący/
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c; art. 92a; lp. 1.12, lp. 3.7 załącznika nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r. nr 0601-IGC.4802.101.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. z siedzibą w B. (Węgry), uchylił decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 22 kwietnia 2025 r. nr 308000-CZC-2.4802.57.2024.5.AB w części nałożenia kary w kwocie 500 zł za niewyposażenie kierowcy pojazdu w świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) i umorzył postępowanie w tym zakresie oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałej części.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:
W dniu 20 listopada 2024 r. na terenie Oddziału Celnego w L. poddano kontroli pojazd o numerach rejestracyjnych [...], którego kierowcą był L. K. obywatel Węgier, wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego na rzecz podmiotu T. z siedzibą w B. (Węgry). Kontrolę udokumentowano w protokole nr [...] z dnia 20 listopada 2024 r. W trakcie kontroli ustalono, że przedmiotowy transport wykonywany był z naruszeniem wskazanym w Lp. 3.7 i 1.12 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1490 z późn. zm.) polegającym na dopuszczeniu do wykonywania międzynarodowego przewozu towarów szybko psujących się pojazdem niespełniającym warunków określonych w umowie o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych transportów (ATP) oraz w sprawie niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym - niewyposażenie w świadectwo zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) - wydane dla naczepy ciężarowej chłodni, którą wykonywany był przewóz towaru.
Decyzją z dnia 22 kwietnia 2025 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej ("organ I instancji"), działając na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 3 500,00 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu towarów szybko psujących się pojazdem niespełniającym warunków określonych w umowie o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) (Lp. 3.7 załącznika nr 3) oraz za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym (Lp. 1.12 załącznika nr 3).
Opisaną na wstępie decyzją z 30 czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie ("organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania strony, uchylił decyzję organu I instancji w części nałożenia kary w kwocie 500 zł za niewyposażenie kierowcy pojazdu w świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) i umorzył postępowanie w tym zakresie oraz utrzymał w mocy decyzję w pozostałej części.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył i wyjaśnił przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz opisał okoliczności faktyczne, jakie doprowadziły do zastosowania sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej. Wyjaśnił, że międzynarodowy transport drogowy to wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu m.in. rzeczy pojazdami samochodowymi, przy czym jazda odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ odwoławczy podkreślił, że na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego, kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP).
Organ odwoławczy wskazał również, że Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (zwana dalej "Umową ATP"), określa zasady wykonywania międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu, o których mowa w art. 1 tej umowy, oraz zasady kontroli zgodności ww. środków transportu z normami określonymi w załączniku 1 do umowy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1824). Umowa ATP przyjmuje jako generalną zasadę, obowiązek przewozu szybko psujących się artykułów spożywczych odpowiednimi środkami transportu, tj. takimi, które posiadają stosowne świadectwo potwierdzające spełnienie określonych norm.
Organ odwoławczy wskazał, że strony umowy ATP obowiązane są uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy, przez właściwą władzę innej strony umowy. W załączniku 1 dodatek 1 do powołanej umowy ATP zostały określone zasady kontroli zgodności z normami dla specjalnych środków transportu. Zgodnie z pkt 3 załącznika 1 dodatek 1 świadectwo zgodności z normami wydawane jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji. To świadectwo powinno być zgodne ze wzorem określonym w umowie. Świadectwo zgodności należy przewozić w środku transportu podczas wykonywania przewozu i okazywać na każde żądanie organów kontrolnych. Jednakże, jeśli tabliczka potwierdzająca zgodność środka transportu zgodnie z dodatkiem 3 do załącznika 1, jest przymocowana do środka transportu, to tabliczka ta jest uznawana za równoważną ze świadectwem zgodności. Tabliczki certyfikacyjne ATP należy zdemontować w chwili, gdy środek przestanie odpowiadać normom określonym w niniejszym załączniku.
W przypadku, środka transportu przeniesionego do innego kraju, będącego stroną umowy ATP, wymagane są następujące dokumenty, tak aby odnośne władze kraju, w którym ma on zastać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji, mogły wydać certyfikat ATP: (a) we wszystkich przypadkach, raport z kontroli samego środka transportu lub, w przypadku środka transportu produkowanego seryjnie - raport kontroli referencyjnego środka transportu; (b) we wszystkich przypadkach - certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji. Certyfikat ten traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie przez okres sześciu miesięcy; (c) w przypadku środków transportu produkowanych seryjnie specyfikacja techniczna środka transportu wydana będzie przez producenta lub jego właściwie umocowanego przedstawiciela (w specyfikacji tej podane zostaną te same elementy jak w dokumencie opisowym, widniejące na raporcie z badania, przy czym zostanie ona sporządzona w przynajmniej jednym z trzech języków oficjalnych).
Artykuł 2 umowy ATP który ustanawia ogólną zasadę uznawania świadectw zgodności, odsyła jednak równocześnie do pkt 3 dodatku 1 załącznika 1, który szczegółowo określa zasady uznawania świadectw. Uregulowanie zawarte w pkt 3 lit, b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, który dotyczy przypadku szczególnego, to jest przeniesienia środka transportu do innego kraju. Państwa - strony umowy wyraźnie postanowiły, że w takim przypadku konieczne jest wydanie nowego certyfikatu przez upoważnioną jednostkę kraju, do którego środek transportu został przeniesiony, a certyfikat wcześniej wystawiony w innym kraju uznaje się za warunkowy i ważny tylko przez okres sześciu miesięcy. Ponieważ umowa ATP dotyczy przewozów międzynarodowych i znajduje zastosowanie na terenie różnych państw, to kontrola zgodności konkretnego przewozu z postanowieniami tej umowy, poprzez sprawdzenie ważności świadectwa ATP, ma kluczowe znaczenie dla oceny czy środek transportu spełnia wymogi umowy ATP.
Przytoczone postanowienia umowy wskazują jednoznacznie, że certyfikat, czyli świadectwo ATP wydawane jest przez upoważnione władze kraju rejestracji środka transportu. W przypadku przeniesienia środka transportu do innego kraju, będącego również stroną umowy, konieczne jest wydanie przez władze tego kraju świadectwa ATP, nawet jeżeli uprzednio świadectwo takie zostało wydane w kraju, z którego środek transportu jest przenoszony. Świadectwo wydane w innym kraju jest traktowane jako warunkowe i ważne, ale tylko przez okres sześciu miesięcy. Po upływie tego terminu świadectwo ATP wydane przez inny kraj nie będzie uznawane i skuteczne posługiwanie się nim nie jest możliwe.
Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że podczas kontroli w 20 listopada 2024 r. kierowca pojazdu, wykonując przewóz artykułów żywnościowych mrożonych, pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z ww. przepisów prawa nie przedłożył ważnego w dniu kontroli świadectwa ATP. Dokumentem, który okazano podczas kontroli było świadectwo [...] z dnia 4 kwietnia 2023r. i dotyczy naczepy marki K. , należącej do przewoźnika – mającego siedzibę na Węgrzech. Z włączonej do akt sprawy administracyjnej kopii dowodu rejestracyjnego przedmiotowej naczepy wynika, że ww. naczepa została zarejestrowana przez władze węgierskie w dniu 8 lutego 2024 r. Kontrola miała natomiast miejsce w dniu 20 listopada 2024 r., a więc od chwili przeniesienia pojazdu do innego kraju upłynął okres powyżej sześciu miesięcy. Konsekwencją takiej chronologii zdarzeń jest to, że strona skarżąca winna w czasie przeprowadzonej kontroli legitymować się węgierskim, nie zaś niemieckim świadectwem ATP. Przedstawiony przez stronę certyfikat ATP o nr [...] wydany 4 kwietnia 2023 r. przez właściwą niemiecką instytucję na naczepę zarejestrowaną następnie w 8 lutego 2024 r. na terytorium Węgier, nie mógł zatem zostać uznany za ważny w związku z upływem terminu określonego w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 3 000 zł za naruszenie Lp. 3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 92a u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie.
W ocenie organu odwoławczego, w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak było jednak podstaw do nałożenia na spółkę kary pieniężnej w wysokości 500 zł za naruszenie z Ip, 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. Skoro jak ustalono, przewoźnik w trakcie kontroli w ogóle nie dysponował ważnym świadectwem ATP, to oczywistym jest, że nie mógł wyposażyć kierowcy w ten dokument. Nie mogło więc dojść do naruszenia, o którym mowa w Ip. 1.12., załącznika nr 3 do u.t.d., które to naruszanie dotyczy innych okoliczności faktycznych, niż te jakie ustalono w rozpatrywanej sprawie. W niniejszej sprawie z opisu naruszenia z Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu).
Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Sytuacja taka ma miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranność tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa.
Zdaniem organu odwoławczego skarżąca jest profesjonalnym przewoźnikiem, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa i który winien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa transportowego tak, aby przestrzegać przepisów prawa. To zadaniem przedsiębiorcy było takie zorganizowanie wykonywanej działalności tak, aby wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Przedsiębiorca zajmujący się przewozami towarów, co do których mają zastosowanie przepisy umowy ATP, powinien zaznajomić się z przepisami prawa w zakresie przewozu takich towarów i tak zaplanować swoją działalność, aby kierowca mógł okazać odpowiednie dokumenty w trakcie kontroli. W przedmiotowej sprawie trudno przy tym przyjąć, że przewóz ładunku nie był możliwy do przewidzenia i zaplanowania. Właściwy przejaw należytej dbałości o sprawy prowadzonej działalności, jakiej można wymagać od przedsiębiorcy wskazuje, że strona użytkując kontrolowany pojazd mogła poddać go stosownym badaniom wcześniej, bowiem jak wynika z akt sprawy naczepa została zarejestrowana przez władze węgierskie w dniu 8 lutego 2024 r. Jak wskazano wyżej, w przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną umowy ATP, wymagany jest certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji, który traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność, maksymalnie przez okres sześciu miesięcy. Oznacza to, że od zarejestrowania naczepy w lutym 2024 r. przedsiębiorca mógł jej używać warunkowo przez okres sześciu miesięcy, występując jednocześnie o wydanie właściwego "nowego" świadectwa ATP. Skarżąca poprzez dołożenie należytej staranności przy organizacji międzynarodowych przewozów towarów w ramach prowadzonej działalności mogła nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie:
1) art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92a ust. 1-3 i ust. 7, art. 93 ust. 1 i 2, art. 94 ust, 3 i 4, Lp. 3.7 i 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 1, 2 i 4 ust. 1 Umowy ATP poprzez brak uznania ważności świadectwa wydanego zgodnie z umową ATP przez władze innej umawiającej się strony, a w konsekwencji przyjęcie, że kierowca wykonywał przewóz towarów pojazdem niespełniającym warunków określonych w umowie ATP oraz nie posiada dokumentów, o których mowa w art, 87 ustawy o transporcie drogowym;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art.81 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak zebrania materiału dowodowego niezbędnego wydania decyzji oraz poczynienie ustaleń niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a w konsekwencji uznanie, że podczas kontroli w dniu 20.11.2024 r. kierowca nie okazał aktualnego, ważnego świadectwa ATP, w sytuacji gdy kierowca dysponował świadectwem, które okazał i które zostało wydane zgodnie z umową ATP przez władze innej umawiającej się strony, zaś zgodnie z art. 2 umowy ATP, każda Umawiająca się Strona będzie uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, przez właściwą władzę innej Umawiającej się Strony.
W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie, w jakim została utrzymana w mocy i zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów procesu, alternatywnie o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, albowiem waga naruszenia prawa jest znikoma, ewentualnie o miarkowanie kary z tych samych względów.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w czasie kontroli kierujący pojazdem okazał do kontroli świadectwo ATP wydane na terenie Niemiec, które spełnia wymogi ustawowe i te z porozumienia ATP oraz jest ważne w dalszym ciągu. Umowa ATP w art. 2 wprost stanowi, że każda Umawiająca się Strona będzie uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, przez właściwą władzę innej Umawiającej się Strony. Skoro świadectwo ATP zostało wydane przez uprawniony organ w kraju będącym stroną Umowy, to w ocenie skarżącego Polska ma obowiązek je uznać. Celem Umowy ATP jest zapewnienie, że transport produktów łatwo psujących się będzie się odbywał w odpowiednich warunkach, a faktem jest, że pojazd, przy pomocy którego wykonywany był przewóz, takie warunki spełniał. Na gruncie niniejszej sprawy uznanie świadectwa ATP wydanego przez niemieckie władze realizuje cele umowy ATP wynikają z preambuły tej umowy, zgodnie z którą umowa ATP ma na celu polepszenie warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu, w szczególności w ramach handlu międzynarodowego, albowiem polepszenie tych warunków może przyczynić się do rozwoju handlu szybko psującymi się artykułami żywnościowymi.
Skarżąca wskazała również, że pojazd nie został zarejestrowany na nowo, lecz używany w dalszym ciągu w ramach działalności gospodarczej, co powinno skłaniać do elastycznej i celowościowej wykładni przepisów. Ukaranie przewoźnika karą pieniężną w wysokości 3.000 zł za formalny brak potwierdzenia ważności świadectwa ATP na Węgrzech, bez wskazania jakiegokolwiek zagrożenia dla bezpieczeństwa przewożonych towarów, stanowi naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z Konstytucji RP.
Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że pojazd spełniał techniczne wymogi ATP i nie budził zastrzeżeń co do zgodności konstrukcyjnej. Oznacza to, że sankcja została nałożona wyłącznie z przyczyn formalnych, bez realnego naruszenia celu, dla którego Umowa została zawarta. Przewoźnik działał w dobrej wierze, posługując się ważnym świadectwem wydanym przez władze kraju produkcji. Brak aktualizacji dokumentacji nie skutkował rzeczywistym naruszeniem obowiązków przewoźnika ani zagrożeniem dla przewożonych towarów. Tego rodzaju formalne uchybienia powinny skutkować co najwyżej wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości, a nie natychmiastowym wymierzeniem dotkliwej sankcji finansowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania czy organ administracji, wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a") sąd, badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli było wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego towarów szybko psujących się, tj. mrożonych owoców.
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot, wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że:
1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 1.000.000 złotych za każde naruszenie;
2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120.000 złotych za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć 12.000 złotych, z tym że:
1) przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości do 1.000.000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej;
2) przedsiębiorca wykonujący krajowy transport drogowy, o którym mowa w art. 5b ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości do 120.000 złotych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków,o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Odnośnie do naruszenia polegającego na wykonywaniu międzynarodowego przewozu towarów szybko psujących się wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu, między innymi świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 667, "Umowa ATP").
Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) określa zasady wykonywania międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu oraz zasady kontroli zgodności środków transportu z normami.
Zgodnie z art. 1 Umowy ATP przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych środki transportu mogą być nazwane "izolowanymi termicznie-izotermicznymi", "z układem chłodniczym – lodownia", "z mechanicznym urządzeniem chłodniczym – chłodnia" lub "środkiem transportu ogrzewanym", pod warunkiem, że spełniają wymagania i normy podane w złączniku 1 do Umowy.
Art. 4 ust. 1 zdanie pierwsze Umowy ATP stanowi, że do przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załącznikach 2 i 3 do Umowy, mają być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 Umowy, z wyjątkiem przypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 do Umowy. Środek transportu ma być tak dobierany i używany w taki sposób, aby w ciągu całego przewozu mogły być utrzymane temperatury ustalone w tych załącznikach. Poza tym należy podjąć wszelkie niezbędne środki, w szczególności dotyczące temperatury artykułów w momencie załadunku, aby nie dopuścić do oblodzenia i ponownego oblodzenia podczas drogi lub innych koniecznych operacji. Ponadto postanowienia niniejszego ustępu stosuje się tylko wówczas, gdy nie są one sprzeczne ze zobowiązaniami międzynarodowymi dotyczącymi międzynarodowych przewozów wynikającymi dla Umawiających się Stron z konwencji obowiązujących w chwili wejścia w życie niniejszej Umowy lub konwencji, które je zastępują.
Postanowienia artykułu 4 Umowy ATP stosuje się do każdego przewozu wykonywanego za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek -z uwzględnieniem postanowień ustępu 2 niniejszego artykułu - transportem kolejowym lub samochodowym lub obydwoma tymi rodzajami transportu:
- szybko (głęboko) zamrożonych lub mrożonych artykułów żywnościowych oraz
- artykułów żywnościowych wymienionych w załączniku 3 do Umowy, nawet gdy nie są one szybko (głęboko) zamrożone ani zamrożone,
jeżeli miejsca załadowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek na kolejowy lub drogowy środek transportu i miejsca wyładowania ładunku lub wyposażenia transportowego zawierającego ładunek ze środka transportu znajdują się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium umawiającej się Strony (art. 3 ust. Umowy ATP).
W załączniku 2 do Umowy ATP określone są zasady doboru wyposażenia i warunków temperaturowych stosowanych przy przewozie mrożonych i szybko (głęboko) mrożonych artykułów żywnościowych. Do przewozu produktów żywnościowych szybko (głęboko) mrożonych i mrożonych środek transportu musi być dobrany i użytkowany w taki sposób, aby podczas przewozu najwyższa temperatura produktu żywnościowego w jakimkolwiek punkcie ładunku nie przekraczała temperatury wskazanej.
W świetle postanowień punktu 4 Załącznika 2 do Umowy ATP przewóz produktów żywnościowych mrożonych i głęboko mrożonych, takich jak przewożone w niniejszej sprawie mrożone maliny, powinien odbywać się w temperaturze minus 18°C. Przewoźnik zastosował się do tego przepisu, ponieważ przedmiotowy przewóz wykonywano w temperaturze minus 22 °C.
Przepis art. 2 umowy ATP stanowi, że umawiające się Strony podejmą niezbędne środki, aby zgodność z normami środków transportu, o których mowa w artykule 1 Umowy ATP, była kontrolowana i sprawdzana zgodnie z postanowieniami zawartymi w dodatkach 1, 2, 3 i 4 załącznika 1 do tej umowy. Każda umawiająca się Strona będzie uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, przez właściwą władzę innej umawiającej się strony. Każda umawiająca się strona może uznać ważność świadectw zgodności wydanych z zachowaniem warunków przewidzianych w dodatkach 1 i 2 załącznika 1 do Umowy przez właściwą władzę Państwa niebędącą umawiającą się stroną.
Postanowienia dotyczące kontroli zgodności z normami dla izolowanych termicznie - izotermicznych, z układem chłodniczym - lodowni, z mechanicznym urządzeniem chłodniczym - chłodni lub ogrzewanych środków transportu zawiera Załącznik 1 do umowy ATP.
Zgodnie z pkt 3 - świadectwo zgodności z normami wydawane jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji. To świadectwo powinno być zgodne ze wzorem zamieszczonym w dodatku 3 do niniejszego załącznika. Świadectwo zgodności należy przewozić w środku transportu podczas wykonywania przewozu i okazywać na każde żądanie organów kontrolnych. Jednakże, jeśli tabliczka potwierdzająca zgodność środka transportu zgodnie z dodatkiem 3 do niniejszego załącznika, jest przymocowana do środka transportu, to tabliczka ta jest uznawana za równoważną ze świadectwem zgodności. Tabliczka potwierdzająca zgodność może być przymocowana do środka transportu tylko wtedy, gdy ważne świadectwo zgodności jest dostępne. Tabliczka potwierdzająca zgodność powinna być jak najszybciej usunięta, jeżeli środek transportu przestaje spełniać normy określone w niniejszym załączniku. W przypadku, środka transportu przeniesionego do innego kraju, będącego Stroną umowy ATP, wymagane są następujące dokumenty, tak aby właściwe władze kraju, w którym ma on zastać zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji mogły wydać świadectwo zgodności:
(a) we wszystkich przypadkach, protokół z badań samego środka transportu lub, w przypadku środka transportu produkowanego seryjnie - protokół z badań wzorcowego środka transportu;
(b) we wszystkich przypadkach świadectwo zgodności wydane przez upoważnione władze kraju produkcji, lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji. Świadectwo to traktowane będzie, w razie potrzeby, jako świadectwo tymczasowe i będzie ważne maksymalnie przez okres sześciu miesięcy;
(c) w przypadku środków transportu produkowanych seryjnie specyfikacja techniczna środka transportu wydana będzie przez producenta lub jego właściwie umocowanego przedstawiciela (w specyfikacji tej podane zostaną te same elementy, jak w dokumencie opisowym widniejące w raporcie z badania, przy czym zostanie ona sporządzona w przynajmniej jednym z języków oficjalnych).
W przypadku przeniesienia środka transportu po rozpoczęciu użytkowania, może być on poddany oględzinom w celu potwierdzenia jego identyfikacji przez właściwą władzę kraju, w którym ma zostać zarejestrowane lub wpisany do ewidencji, w celu wydania świadectwa zgodności.
Z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu 20 listopada 2024 r. pojazd, którym wykonywany był międzynarodowy przewóz rzeczy w postaci mrożonych owoców malin z Polski do Republiki Serbii, nie posiadał aktualnego świadectwa ATP. W dniu kontroli kierowca okazał dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej, list przewozowy CMR nr [...] (k. 6 akt adm.). W toku kontroli kierowca posiadał przy sobie Certyfikat ATP nr [...] z dnia 4 kwietnia 2023 r. wydany na numer VIN naczepy przez niemieckie władze ważny do stycznia 2029 r. (k. 3v akt adm.) Na pojeździe przymocowana nie stwierdzono również ważnej na dzień kontroli tabliczki zatwierdzenia środka transportu tzw. tabliczki ATP z kraju rejestracji naczepy – chłodni.
Należy podkreślić jednak, że Umawiające się Strony zmodyfikowały pierwotną treść umowy w zakresie ważności certyfikatów ATP, zgodnie wprowadzając - ich tymczasową i warunkową ważność - w kraju strony umowy ATP, do którego przeniesiono pojazd z innego kraju, w którym wydano świadectwo ATP, wprowadzając do umowy ATP zmiany z dnia 5 grudnia 2009 r. Jak stanowi bowiem pkt 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy ATP, certyfikat zgodności z normami wydawane jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji. W przypadku, środka transportu przeniesionego do innego kraju, będącego Stroną umowy ATP, wymagane są następujące dokumenty, tak aby właściwe władze kraju, w którym ma on zastać zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji mogły wydać świadectwo zgodności - we wszystkich przypadkach świadectwo zgodności wydane przez upoważnione władze kraju produkcji, lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji. Świadectwo to traktowane będzie, w razie potrzeby jako świadectwo tymczasowe i będzie ważne maksymalnie przez okres sześciu miesięcy.
Wobec przyjętej w art. 2 umowy ATP generalnej zasady wzajemności uznawania ważności świadectw zgodności wprowadzono wyjątek w odniesieniu do środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także Stroną umowy (6-miesięczna ważność dotychczasowego świadectwa, liczona od daty rejestracji w innym kraju).
Z niekwestionowanego stanu faktycznego przedstawionego przez organy obu instancji wynika, że kontrola organu celnego miała miejsce w dniu 20 listopada 2024 2022 r., czyli po upływie 6 miesięcy od daty rejestracji naczepy na terytorium Węgier (w dniu 8 lutego 2024 r.).
W konsekwencji natomiast korzystania przez skarżącą ze świadectwa zgodności wydanego przez właściwe władze niemieckie istniała tymczasowo jedynie do sierpnia 2024 r.
Okoliczności tej nie zmieniają zarzuty sformułowane w skardze. Słusznie wskazuje skarżąca, że przepisy Umowy ATP formułują generalną zasadę uznawania certyfikatów zgodności, lecz jak już wykazano w niniejszym uzasadnieniu, zasada doznaje ograniczeń wprowadzonych przez samą Umowę ATP. Z Umowy ATP wynika bezsprzecznie, że certyfikat zgodności jest wydawany przez kraj, w którym zarejestrowano pojazd. Certyfikat wydany przez inny kraj będący stroną Umowy zachowuje ważność jedynie warunkowo i przez okres 6 miesięcy.
Wobec powyższego, a w szczególności brzmienia pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do ATP niezasadne jest stanowisko zawarte w skardze, że uznanie świadectwa ATP wydanego przez niemieckie władze realizuje cele umowy ATP wynikające z preambuły tej Umowy a kierowca wykonywał przewóz pojazdem spełniającym warunki określone w umowie ATP.
Z powyższego wynika, że w przedmiotowej sprawie świadectwo istniało, ale nie było ono już ważne na dzień kontroli.
W orzeczeniu z dnia 10 września 2019 r. w sprawie II GSK 453/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wystawione w innym państwie niż kraj obecnej rejestracji certyfikaty ATP, mogą być, w rozumieniu potocznym, "unieważnione". NSA w szczególności wyjaśnił, że "podczas przeprowadzonej kontroli przewoźnik powinien legitymować się białoruskim, nie zaś polskim certyfikatem ATP, a przedstawiony przez stronę certyfikat ATP, wydany w Polsce przez polską jednostkę badającą, nie mógł zostać uznany za ważny w związku z upływem terminu określonego w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do ATP. W konsekwencji okazanie przez kierowcę wystawionego w Polsce świadectwa ATP - nie mogło zostać uznane za spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d.". Analogiczny stan faktyczny wystąpił w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe organy prawidłowo przyjęły, że międzynarodowy przewóz drogowy był wykonywany przez skarżącego z naruszeniem obowiązków określonych w umowie ATP oraz w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. Konsekwencją tego naruszenia jest nałożenie na stronę kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł na podstawie lp. 3.7. załącznika nr 3 do u.t.d. (wykonywanie międzynarodowego przewozu towarów szybko psujących się pojazdem niespełniającym warunków określonych w Umowie ATP).
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż brak było podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł za naruszenie z Lp. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Skoro bowiem na dzień 20 listopada 2024 r., kiedy miała miejsce kontrola, przewoźnik nie dysponował ważnym świadectwem ATP wydanym przez odpowiednie organy, to oczywistym jest, że przewoźnik nie mógł wyposażyć kierowcy w ten dokument. Nie mogło więc dojść do naruszenia, o którym mowa w Lp. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Naruszanie to, zdaniem sądu, dotyczy innych okoliczności faktycznych niż ustalone w rozpatrywanej sprawie.
W niniejszej sprawie z opisu naruszenia z Lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wynika, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu, np. został zgubiony, uszkodzony, zapomniano go zabrać itp.). Natomiast zgodnie z treścią Lp. 3.3.7. załącznika nr 3 do ustawy, karą pieniężną w wysokości 3 000 zł objęte jest wykonywanie międzynarodowego przewozu towarów szybko psujących się pojazdem niespełniającym warunków określonych w umowie o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Chodzi zatem o brak w ogóle w obrocie prawnym ważnego świadectwa ATP, a nie o kwestie związane z aspektem faktycznym, jakim jest niewyposażenie kierowcy w świadectwo i w związku z tym, nieokazanie przez kierowcę świadectwa w toku kontroli (chodzi tu o brak świadectwa, jego sfałszowanie, utrata ważności itp.).
Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym wskazane wyżej pozycje załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczą dwóch odrębnych naruszeń, mających zastosowanie w dwóch odrębnych stanach faktycznych, co znajduje potwierdzenie w przepisach prawa unijnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 336/20).
Z powyższego wynika, że naruszenia z Lp. 1.12. i Lp. 3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym są odrębne i niezależne od siebie.
W sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie ustalono, że przewoźnik w ogóle nie posiadał ważnego świadectwa ATP, nie można zarazem przyjąć, że mamy do czynienia także z kolejnym deliktem administracyjnym w postaci niewyposażenia kierowcy w ten dokument. Naruszenie z Lp. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy to naruszenie godzące w ogólne zasady i warunki wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, a naruszenie z Lp. 3.7. tego załącznika to naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych. Celem sankcji określonej w Lp. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, by kierowca każdorazowo posiadał w pojeździe kompletną wymaganą dokumentację związaną z wykonywanym przejazdem. Z kolei celem unormowania z Lp. 3.7. załącznika nr 3 do ustawy jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują warunki zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu.
W konsekwencji zachodziły podstawy do uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w zakresie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w świadectwo ATP i umorzenia postępowania w tym zakresie.
Sąd zgadza się również z oceną, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. Strona nie powołała też w tym zakresie żadnej argumentacji, koncentrując swoje zarzuty na wadliwym w jej ocenie stanowisku organów co do ważności posiadanego przez stronę zezwolenia. Trafnie organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy przewoźnik miał wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, bowiem podejmując się międzynarodowego przewozu drogowego wskazanego towaru powinien zezwolenie ważne na dzień przewozu, a takowego nie przedstawił.
W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że w sprawie niniejszej nie znajdują zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz miarkowania jej wysokości. Ustawa o transporcie drogowym przewiduje sztywną wysokość kar pieniężnych za naruszenie przepisów transportu drogowego. Nie ma możliwości ich miarkowania przez organ.
Zdaniem sądu postępowanie w niniejszej sprawie – wbrew zarzutom skargi - zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów k.p.a. Organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i 81 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu, dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez skarżącą. Tożsamy wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).