III SA/LU 361/23

III SA/Lu 361/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 2 pkt 35b; art. 140aa ust. 3; art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7; art. 8; art. 76 § 1; art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia 17 kwietnia 2023 r. w przedmiocie nałożenia na M. T. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie prawnym.
W dniach 20-21 września 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Oddziału Celnego w Koroszczynie przeprowadzili kontrolę pojazdu członowego przekraczającego na kierunku wyjazdowym granicę Rzeczypospolitej Polskiej. Kontrolowany pojazd składał się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej marki K. o numerze rejestracyjnym [...] Pojazd kierowany był przez obywatela [...] - M. P., legitymującego się paszportem nr [...] i wykonującego przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy na rzecz przewoźnika [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej strona skarżąca, skarżąca spółka, Spółka).
W ramach kontroli zespołu pojazdów dokonano pomiaru rzeczywistych parametrów pojazdu, w tym: nacisków osi pojazdu.
Pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci oleju smarowego i oleju silnikowego o łącznej wadze brutto 25311,88 kg, umieszczony na 37 paletach.
W wyniku pomiaru nacisków osi i ich sumarycznej masy całkowitej, dokonanego w dniu 20 września 2022 r. o godz. 16:54, przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy. Zmierzony nacisk grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy wyniósł 24700 kg, tj. o 700 kg więcej niż dopuszcza przepis § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 poz. nr 2022 ze zm.). Przekroczenie stanowiło 2,92% limitu nacisku dla grupy osi.
Czynności związane z wykonaniem powyższych pomiarów utrwalone zostały w protokole nr [...] z dnia 21 września 2022 r. Protokół ten zawiera dane dotyczące, zmierzonych na wadze dynamicznej nacisków osi i masy całkowitej liczonej jako suma nacisków osi (pkt 5a). Zgodnie z adnotacją zamieszczoną w protokole (pkt 11) kontroli nacisków osi dokonano na wadze samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 188, poz. 1345) oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę. Kierowca nie zgłosił uwag co do przeprowadzonego ważenia oraz podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Jednocześnie oświadczył, Kierowca, pouczony o możliwości dokonania powtórnego ważenia pojazdu, oświadczył, że nie będzie korzystał z tego uprawnienia.
Na podstawie uzyskanych wyników pomiarów nacisku osi pojazdu członowego funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili, że pojazd członowy jest nienormatywny, na przejazd którego wymagane jest zezwolenie kategorii V.
Decyzją z dnia 17 kwietnia 2023 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej organ I instancji), na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 140ab ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej też p.r.d. wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną w wysokości 6000 zł za przewóz ładunku podzielnego po drogach publicznych mimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii V.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej organ II instancji, organ odwoławczy) zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych.
Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia sprawie warunków technicznych w przypadku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 24 ton.
Podczas kontroli w wyniku pomiaru dynamicznego nacisków grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy kontrolowanego pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku. Nacisk na tę grupę osi wyniósł 24700 kg, zatem jest to przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o 700 kg, tj. 2,92%, przy dopuszczalnym limicie nacisku tej grupy osi 24 t. Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że Przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2068 ze zm.), jak również przepisy wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, o którym mowa wyżej, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Błędy graniczne wskazań wag są uwzględniane w procesie ich (ponownej) legalizacji, co siłą rzeczy oznacza, że również dokonywany przy ich użyciu pomiar następuje przy uwzględnieniu wskazanego błędu granicznego, a to poprzez jego stosowną korektę. Obowiązek pomniejszania uzyskanych wyników pomiarów nie wynika również z instrukcji dla użytkowników wagi, która została dołączona do akt niniejszego postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że dokonany pomiar na wadze dynamicznej odzwierciedlał rzeczywiste naciski poszczególnych osi pojazdu oraz sumę nacisku poszczególnych osi pojazdu i znalazł swoje odzwierciedlenie w protokole z przeprowadzonej kontroli. Wbrew twierdzeniu strony, w niniejszej sprawie nie było przeprowadzane powtórne ważenie pojazdu, co potwierdza znajdujące się w aktach niniejszej sprawy, oświadczenie kierującego pojazdem, które złożył podczas kontroli, a z którego wynika że nie będzie korzystał z możliwości powtórnego ważenia pojazdu członowego. Tym samym wszelkie zarzuty strony związane z rozbieżnościami pomiędzy wynikami pierwszego i drugiego ważenia, należy uznać za bezzasadne.
Dalej organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35b p.r.d., ładunek niepodzielny to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Jednocześnie należy rozróżnić koszty i ryzyko poniesione w związku z podziałem ładunku na kilka mniejszych, od kosztów związanych z samym transportem. Przepis art. 2 pkt 35b p.r.d. odnosi się wyłącznie do niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody związanych z podziałem ładunku na mniejszy. Pojazdem członowym przewożony był towar w postaci oleju smarowego i oleju silnikowego o łącznej wadze brutto 25311,88 kg, umieszczony na 37 paletach. Ustalenie znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie przez organ I instancji materiale dowodowym i wynika z akt sprawy. Przewożony towar mógł zatem zostać podzielony bez ponoszenia kosztów i ryzyka powstania szkody, o których mowa w art. 2 pkt 35b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Tym samym w ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że ładunek przewożony w dniu 20 września 2022 r. kontrolowanym pojazdem, jest ładunkiem podzielnym, który może być przewożony oddzielnie (rozdzielnie, w kilku partiach) bez kumulowania tym samym pojazdem o nacisku osi ponad dopuszczalny.
Dla pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne wymagane jest zezwolenie kategorii V (załącznik nr 1 do p.r.d.). Jednocześnie, zgodnie z ust. 2 art. 64 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, której wysokość określa art. 140ab p.r.d. Na mocy art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. za brak zezwolenia kategorii V, w sytuacji gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, ustala się karę pieniężną w wysokości 6000 zł. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Przy tym kontrolowanym pojazdem przewożony był towar postaci oleju smarowego i oleju silnikowego, będący ładunkiem podzielnym. Stosownie zaś do art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Z treści art. 140aa ust. 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora.
W ocenie organu odwoławczego skarżąca spółka nie udowodniła zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. W okolicznościach sprawy nie można uznać, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Dokładając należytej staranności przy organizacji przewozu strona mogła nie dopuścić do powstania naruszenia.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy wskazania wagi, znajdującej się na przejściu granicznym w Koroszczynie, przy pomocy której dokonano ważenia przedmiotowego zestawu pojazdów, uwzględniają treść instrukcji producenta, a w szczególności wskazany przez producenta margines błędu pomiaru oraz na okoliczność wyjaśnienia przyczyn rozbieżności wyników uzyskanych w dwóch dokonanych bezpośrednio po sobie pomiarach, organ odwoławczy podniósł, iż nie może on zasługiwać na uwzględnienie. W ocenie organu II instancji zgromadzone w toku postępowania dowody pozwalają na wyjaśnienie powyższego spornego faktu. Przedmiotem dowodu jest zatem okoliczność nie mająca znaczenia dla sprawy, dlatego też postanowieniem z dnia 7 czerwca 2023 r. organ II instancji odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu.
W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie, skarżąca spółka nie wykazała, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Zarówno podczas kontroli, jak również w trakcie prowadzonego postępowania spółka nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu świadczącego, że po załadunku towaru dokonała pomiaru (kontroli) jego wszystkich parametrów, celem weryfikacji, czy pojazd jest normatywny. Spółka nie dostarczyła żadnych dowodów, które mogłyby potwierdzić stanowisko Spółki prezentowane w złożonym odwołaniu, że rozłożenie ładunku na naczepie było prawidłowe. Nie udowodniła zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego towarów, jako profesjonalny przewoźnik powinna zaznajomić się z regulacjami prawnymi i zorganizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisy prawa mające zastosowanie przy wykonywaniu przejazdu pojazdu po drogach publicznych.
Organ II instancji podkreślił także, że Spółka miała możność wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, a cały zebrany w sprawie materiał dowodowy poddany został analizie. Podjęto zatem kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił stronie, jakimi przesłankami kierował się przy jej wydaniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej naruszenie:
1. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;
2. art. 7 k.p.a., przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przez pominięcie treści instrukcji wagi przy pomocy, której dokonano pomiaru;
3) art. 8 k.p.a., przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;
4) art. 78 k.p.a., przez odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę, w sytuacji gdy były one niezbędne do wykazania racji skarżącej przez co de facto pozbawiono skarżącą prawa do obrony;
5) art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d., przez zastosowanie, podczas gdy mając na uwadze okoliczności sprawy nie było ku temu podstaw;
6) art. 140aa ust. 4 pkt 1) p.r.d., przez jego niezastosowanie, podczas gdy ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że Spółka nie miała żadnego wpływu na powstanie rzekomego naruszenia i dochowała należytej staranności przy wykonywaniu przedmiotowego przewozu;
7) art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.), przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego jako przedsiębiorcy, tak by nałożyć na niego możliwie wysoką karę.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Nadto, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej p.p.s.a. Spółka wniosła o:
a) przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci świadectwa legalizacji ponownej wydanego dla wagi samochodowej typu ASM 4301-RPT [...] nr [...],
b) przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci instrukcji obsługi wagi samochodowej typu ASM 4301-RPT [...] nr [...], oba dokumenty na okoliczność tego, że organ dokonał pomiaru nacisku na drugą oś napędową n/w pojazdu w sposób nieprawidłowy niezgodny z instrukcją obsługi producenta i bez uwzględnienia treści świadectwa legalizacji i o zobowiązanie organu do złożenia tychże dokumentów do akt sprawy niniejszej.
W uzasadnieniu zarzutów Spółka podtrzymała swoją dotychczasową argumentację, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na stwierdzenie naruszenia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie skarżącej okoliczność, że ciężar przewożonego ładunku nie wymagała dodatkowych zezwoleń potwierdzają przedłożone do kontroli dokumenty. Masa przewożonego ładunku jako całości nie przekraczała dopuszczalnej normy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nakładająca na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 6000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii V, za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego po drogach publicznych, pomimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d.
Na mocy art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Zgodnie z treścią tego załącznika w przypadku pojazdu nienormatywnego o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne, wymagane jest zezwolenie kategorii V.
Przepis art. 64 ust. 4 p.r.d. nakłada na kierującego pojazdem nienormatywnym obowiązek posiadania przy sobie i okazywania uprawnionym osobom zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 powołanego artykułu. Jednocześnie zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.
Na mocy art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach, określonych w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. kara pieniężna może być także nałożona na podmiot wykonujący czynności ładunkowe lub podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora. Wymaga przy tym podkreślenia, że w świetle treści art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. kara pieniężna może być nakładana zarówno na podmiot wykonujący przejazd, jak również na podmioty wymienione w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności ostatnio wymienionych podmiotów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., II GSK 993/19, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
Zgodnie z art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 3 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii V przewiduje karę pieniężną w wysokości: a) 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 10000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15000 zł - w pozostałych przypadkach.
Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego wyrażoną w art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Dopuszczalne naciski osi określone są przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Według definicji zawartej w art. 2 pkt 57 p.r.d., nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi.
Zgodnie zaś z § 5 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przez grupę osi rozumie się co najmniej dwie osie składowe o odległości (d) między sobą, określonej w niniejszym rozporządzeniu, które oddziałują na siebie ze względu na szczególną konstrukcję zawieszenia.
Jak wynika z karty kontroli parametrów zewnętrznych i odległości pomiędzy osiami pojazdu odległość pomiędzy osiami wyniosła pomiędzy:
- osią pierwszą a drugą- 381 cm,
- osią drugą i trzecią- 557 cm,
- osią trzecią i czwartą- 131 cm,
- osią czwartą i piątą-131 cm.
Zatem w świetle przytoczonych wyżej przepisów, oś pierwsza jest pojedynczą osią nienapędową, oś druga- pojedynczą osią napędową, a oś trzecia, czwarta i piąta- stanowią grupę osi.
Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia sprawie warunków technicznych w przypadku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 24 ton.
Jednocześnie przepis § 5 ust. 4 rozporządzenia przewiduje, że w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi.
W rozpoznawanej sprawie w wyniku kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego pojazdu silnikowego oraz trzyosiowej naczepy stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy. Nacisk na tę grupę osi stwierdzony podczas ważenia wyniósł 24700 kg, co oznacza przekroczenie dopuszczalnego nacisku 24 t o 700 kg, a zatem o 2,92 %. Powyższe czynności zostały udokumentowane w protokole kontroli, który kierujący pojazdem podpisał, nie wnosząc uwag odnośnie do dokonanych czynności.
W ocenie sądu powyższe wyniki pomiarów i ustalenia organów nie budzą żadnych wątpliwości. Jak wynika z protokołu z dokonanej kontroli kierowca został poinformowany o zasadach wykonania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach (pkt 11-13 protokołu). Kierowca, stosownie pouczony o możliwości przeprowadzenia powtórnego ważenia, złożył oświadczenie, że z tego uprawnienia nie będzie korzystał.
Wbrew zarzutom skargi żadnych wątpliwości sądu nie budzi też sama procedura wykonania pomiarów.
Z protokołu kontroli, podpisanego bez zastrzeżeń przez kierującego pojazdem, wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu znak fabryczny ASM 4301, znak typu RPT [...], nr [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej ważne w dniu kontroli (zgodnie z treścią wskazanego świadectwa, było ono ważne do dnia 9 stycznia 2023 r.).
Jednocześnie brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, by urządzenie to zostało użyte nieprawidłowo. Trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że waga jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. W sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy system wagi nie sygnalizował błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Wymaga podkreślenia, że strona skarżąca nie zanegowała zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia przez organ, iż w trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Jednocześnie kierujący pojazdem nie zgłaszał do protokołu kontroli uwag dotyczących sposobu przeprowadzenia ważenia. W tej sytuacji nie zachodzą przesłanki do uznania, że proces pomiaru przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi.
W aktach sprawy znajduje się instrukcja obsługi wagi, jak również świadectwo legalizacji ponownej wagi, dlatego też wnioski dowodowe strony w zakresie dopuszczenia dowodu z tych dokumentów i zobowiązania organu do ich dostarczenia nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem w niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości, które należało wyjaśnić. Istotne jest bowiem to, że z akt sprawy nie wynika, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Okoliczności takich nie powołuje zresztą także skarżąca spółka. Dlatego też nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że przez odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę pozbawiono skarżącą prawa do obrony.
Zaznaczyć należy, że protokół kontroli, z uwagi na zawarty w nim bezpośredni opis przebiegu przeprowadzanych czynności, uznawany jest za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. protokół kontroli stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kierowca nie zgłosił uwag do sposobu przeprowadzania kontroli, nie podniósł jakichkolwiek zarzutów co do warunków pomiaru, sprzętu, którym pomiar nacisku osi był dokonywany, czy też postępowania funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę, mimo że kierowca został pouczony o możliwości zgłoszenia uwag co do wykonywanych czynności kontrolnych.
Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne, a stanowisko Spółki o obowiązku organu co do zastosowania błędu w pomiarze nie może zasługiwać na uwzględnienie. Podzielić w tym zakresie należy w pełni stanowisko organu odwoławczego, że obowiązku korygowania wyników pomiaru nie da się wywieść ani z przepisów ustawy Prawo o miarach ani wydanego na jej podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (dalej rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu).
Błędy pomiaru, na które powołuje się skarżąca, to odchylenia dopuszczalne obciążenia osi, badane przez organ administracji metrologicznej wydający świadectwo legalizacji, a nie kryteria prawidłowego użytkowania urządzeń pomiarowych. Dotyczą one pojazdów kontrolnych służących sprawdzeniu wagi.
Przepisy zawarte w powołanym rozporządzeniu (§ 1) określają: 1) wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu; 2) szczegółowy zakres badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu; 3) sposoby i metody przeprowadzania badań i sprawdzeń, o których mowa w pkt 2.
Przedmiotowe rozporządzanie rozróżnia przy pomiarze obciążenia osi cztery klasy dokładności wag oznaczane jako A, B, C i D (§ 20 ust. 1). Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 20 ust. 2). W załączniku tym, Tabela nr 1: "Odchylenie dopuszczalne każdego obciążenia osi lub osi wielokrotnej od skorygowanego obciążenia osi lub osi wielokrotnej pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy podczas ważenia dynamicznego", dla klasy dokładności wagi D przewidziano dla zatwierdzenia typu i legalizacji wagi odchylenie ±2%, natomiast dla użytkowania wagi – odchylenie ±4%. Odchylenie dopuszczalne wskazuje na możliwy dopuszczalny błąd pomiaru, różny w zależności od klasy dokładności wagi, nie oznacza jednak, wbrew stanowisku skargi, konieczności korygowania każdego wyniku pomiaru o wskazane wyżej odchylenia dopuszczalne. Nie budzi wątpliwości, że każda waga posiada określoną klasę dokładności, ustalaną na podstawie pomiarów wielokrotnych, ostatecznie miarodajny jest jednak wynik pomiaru wskazany przez wagę. Nie byłoby przy tym żadnych podstaw do odejmowania określonej wartości od każdego wyniku pomiaru, jak tego domaga się skarżąca, skoro odchylenie dopuszczalne dotyczy zarówno wartości niższej, jak i wyższej od wskazywanej przez wagę (plus/minus) w czasie pomiarów kontrolnych. Stanowisko, że błąd graniczny dopuszczalny ma normatywne znaczenie w procedurze legalizacji ponownej wagi w wyniku dokonania oceny zgodności w odniesieniu do wymagań w zakresie wykonania i charakterystyk tych urządzeń znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zobacz wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 328/20 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA).
Podsumowując, potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez odpowiednie organy. Jak już wyżej wskazano, wykorzystana w rozpoznawanej sprawie waga samochodowa do ważenia pojazdów w ruchu posiadała ważne w dniu kontroli świadectwo legalizacji ponownej. Oznacza to, że waga spełniała formalne kryteria dopuszczające ją do użytku. Ponadto w protokole kontroli w pkt 11 wskazano, że kontroli nacisków osi dokonano zgodnie z wymaganiami określonymi w instrukcji dla użytkownika wydanej przez producenta oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach umieszczonych przed wjazdem na wagę. W pkt 9 protokołu wskazana została nazwa wagi, jej producent i świadectwo legalizacji ponownej.
Powyższej oceny nie zmienia stanowisko skargi o stosowaniu przez Funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego przepisów wewnętrznych (zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego) i pomniejszanie wskazania wag o 2%. Zresztą nawet gdyby taką tolerancję przyjąć, to i tak przekroczenie dopuszczalnego limitu nacisków grupy osi mieściłoby się w przedziale do 10% i podlegało karze 6000 zł, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. W ocenie sądu, jak wskazano, nie ma jednak żadnych normatywnych podstaw do stosowania jakiekolwiek tolerancji błędu pomiaru wagi.
Jak wskazano również w stanie faktycznym sprawy nie ujawniono żadnych okoliczności, które mogłyby podważać potwierdzoną świadectwem legalizacji ponownej sprawność i prawidłowość działania wagi. Z akt sprawy nie wynika, by w czasie czynności pomiaru system wagi zarejestrował jakiekolwiek nieprawidłowości, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad wagi. Kierujący pojazdem został też poinformowany o zasadach wykonania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Kierowca miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole z kontroli na temat sposobu i warunków jej wykonywania i zgłoszenia uwag odnośnie do dokonanych czynności, z czego nie skorzystał. Zatem, gdy pomiaru dokonano wagą z ważną legalizacją, a z takim urządzeniem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, zasadnym jest przyjęcie jako wyniku ważenia wartości rzeczywistych nacisków osi pojazdu podanych przez tę wagę.
W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, uprawnione jest stanowisko organu, że w dniu kontroli skarżąca spółka wykonywała przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym, z wyjątkiem niemających w sprawie zastosowania przypadków przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I.
Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Nie ulega wątpliwości, że ładunek, który przewoziła strona skarżąca, mógł być podzielony na kilka mniejszych ładunków, przewożonych oddzielnie. Okoliczności tej skarżąca nie kwestionowała.
Przekroczenie o 2,92 % dopuszczalnego nacisku grupy osi składającej się z trzech osi nienapędowych naczepy uzasadniało nałożenie na skarżącą, jako podmiot wykonujący przejazd, kary pieniężnej zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.
Prawidłowe jest także stanowisko organu, że kara podlega nałożeniu na skarżącą na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii V. Podkreślić należy, że nie jest to kara za brak samego zezwolenia, lecz kara za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego.
Stosownie do art. 140aa ust. 1 p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p.r.d., mając na względzie wielkość przekroczenia dopuszczalnego nacisku, kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V wynosi w stanie faktycznym sprawy 6000 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącą, która bezsprzecznie była podmiotem wykonującym przejazd.
Trafnie również stwierdzono, że skarżąca w toku postępowania nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, który stanowi samodzielną i odrębną regulację zagadnienia, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Wymaga podkreślenia, że przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d. stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz i musi być interpretowany ściśle. Dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu, doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Strona skarżąca nie wykazała natomiast, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżąca Spółka, będąca przedsiębiorcą zajmującym się profesjonalnie przewozem ładunków po drogach publicznych, powinna znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Przed rozpoczęciem przewozu powinna była sprawdzić, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. To bowiem podmiot wykonujący przewóz powinien wykazać, co uczynił dla zapewnienia wykonywania przewozu zgodnie z prawem oraz że nie mógł przedsięwziąć nic więcej, a podjęte działania pozwalały na uzasadnione przekonanie, iż nie naruszy prawa.
Skarżąca ani w skardze, ani w trakcie postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych okoliczności, które mogłyby ją zwolnić z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie na podstawie omawianego przepisu. Samo przekonanie strony o konieczności zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., na co skarżąca powołała się w treści skargi, w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się skarżącej od odpowiedzialności na podstawie omawianego przepisu. W kontekście argumentacji skargi dodać również należy, że sama waga przewożonego ładunku, pomimo że nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, może wpływać na przekroczenie innych parametrów pojazdu, tak jak w niniejszej sprawie na przekroczenie dopuszczalnego nacisku grupy osi. Tym samym okoliczność podnoszona przez stronę, że masa przewożonego ładunku jako całości nie przekraczała dopuszczalnej normy pozostaje bez znaczenia. Wiadomym przecież jest, że na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku. Skarżąca nie może również pomijać, że w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p.r.d., była zobowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, oraz że ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższa norma prawna przekłada się na obowiązki podmiotu wykonującego przejazd, przede wszystkim w ten sposób, że podmiot ten przed wyjazdem na drogę publiczną powinien znać rzeczywiste parametry pojazdu, aby mieć gwarancję, iż nie zostały one przekroczone względem wymogów prawnych.
W sprawie nie zaistniały również żadne wątpliwości co do okoliczności faktycznych, czy też co do treści normy prawnej, mającej zastosowanie w sprawie, tym samym zarzut skargi co do naruszenia art. 10 i 11 ustawy Prawo przedsiębiorców uznać należy za nietrafny.
Z przyczyn omówionych już wyżej na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 77 § 1, czy art. 78. Wydając zaskarżoną decyzję, organ wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy, który poddał wszechstronnej ocenie. Dlatego też stanowisko organu w zakresie zgłoszonego przez stronę wniosku dowodowego również uznać należy za prawidłowe.
W ocenie Sądu organ ustalił stan faktyczny prawidłowo, uwzględniając wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, szczegółowo wyjaśnił procedurę ważenia nacisków osi pojazdu, opisał cechy użytej wagi i proces jej legalizacji, odnosząc się do podstaw prawnych zawartych w ustawie – Prawo o miarach i rozporządzeniu w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu. W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wskazał dowody, na których się oparł. Uzasadnienie prawne decyzji zawiera szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie znajduje również podstaw zarzut naruszenia wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Nie zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, czy stwierdzenia jej nieważności. W związku z tym i na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Stosowny wniosek w tym przedmiocie został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś strona skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).