III SA/LU 335/23

III SA/Lu 335/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzje I i II instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 32a, art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 35, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 3
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Asesor WSA Agnieszka Kosowska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 5 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 2 kwietnia 2019 r. nr [...] w części nałożenia na T. P. kary pieniężnej w wysokości 5000 zł (pięć tysięcy złotych) za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy i umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz T. P. 1117 zł (jeden tysiąc sto siedemnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 lipca 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 2 kwietnia 2019 r. nr [...] o nałożeniu na T. P. kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego z naruszeniem ustawy o transporcie drogowym.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
W dniu 3 lutego 2019 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. dokonali kontroli zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o nr [...], którego kierowcą był obywatel Białorusi A. S., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego na rzecz T. P. (dalej jako "skarżący"). W toku kontroli kierowca nie okazał wymaganego – przy wykonywaniu międzynarodowego transportu drogowego – dokumentu w postaci świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, wydanej dla T. P., prowadzącego działalność gospodarczą ani karty pobytu wydanej na podstawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W konsekwencji stwierdzono naruszenie określone w lp.1.1.12 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2019, poz. 58), dalej jako "u.t.d.", tj. niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., lp. 3.3 tego załącznika, tj. wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy oraz lp. 1.6 załącznika nr 4 do u.t.d., tj. niewyposażenie kierowcy przez zarządzającego transportem w świadectwo kierowcy.
Wyniki kontroli opisane zostały w protokole z dnia 3 lutego 2019 r. nr [...].
W odpowiedzi na prośbę Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej o udzielenie informacji w zakresie zgłoszenia skontrolowanego zespołu pojazdów do licencji i wydania świadectwa kierowcy dla kierowcy wykonującego przejazd Biuro ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w Warszawie wskazało, że pojazd będący przedmiotem kontroli był zgłoszony do licencji udzielonej skarżącemu oraz zostało mu wydane świadectwo kierowcy dla A. S., ważne od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 1 lutego 2024 r. Jednocześnie poinformowano, że T. P. był osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie na dzień kontroli.
Decyzją z dnia 2 kwietnia 2019 r. organ I Instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 5 500 zł z powodu stwierdzonego naruszenia określonego w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w lp. 1.1.12. (500 zł) i 3.3.3. (5 000 zł).
Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia 5 lipca 2019 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podniósł, że przedsiębiorca korzystał z usług kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zaś przewóz drogowy wykonywany w niniejszej sprawie wypełniał definicję międzynarodowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 u.t.d. Zgodnie z art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy. Obowiązek wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy wynikał z art. 3 i art. 5 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE. z 2009 r., Nr L 300, s.72), dalej: rozporządzenie nr 1072/2009 oraz art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.
Na dzień kontroli strona posiadała ważne od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 1 lutego 2024 r. świadectwo kierowcy dla obywatela [...] A. S.. W dniu kontroli w pojeździe kierowca nie posiadał jednak świadectwa kierowcy wydanego na wniosek T. P. i nie okazał go na żądanie funkcjonariusza dokonującego kontroli. Prawidłowym było w tej sytuacji ustalenie, że międzynarodowy przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem obowiązku określonego w art. 3 i art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009 w związku z art. 87 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.
Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że w omawianej sprawie nie ma zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. P. zaskarżył powyższą decyzję w zakresie kary w wysokości 5 000 zł nałożonej za brak świadectwa kierowcy, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 i 2 k.p.a., poprzez wadliwe ustalenie, że A. S. wykonywał przewóz drogowy w dniu 31 stycznia 2019 r. na terytorium Szwajcarii lub Niemiec, w sytuacji gdy informacja taka nie wynikała z listu przewozowego CMR, który to dokument stwierdzał wyłącznie przyjęcie ładunku na terytorium tego kraju i nie stanowił dowodu na okoliczność prowadzenia pojazdu w tym czasie przez A. S., przy czym organ zaniechał w toku gromadzenia materiału dowodowego ustalenia dokumentów związanych z ewidencją czasu pracy tego kierowcy, który to dowód pozwolił na miarodajną ocenę, w jakim dniu kierowca rozpoczął prowadzenie pojazdu i czy w tym czasie wydano na jego rzecz stosowne zaświadczenie. Skarżący stwierdził, że o ustaleniach organu że w dniu 31 stycznia 2019 r. kierowca wykonywał przewóz dowiedział się dopiero z decyzji organu II instancji, który jako pierwszy wyraźnie kwestię tę wyartykułował na ostatniej jedenastej stronie uzasadnienia swej decyzji. We wnioskach strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie kary 5 000 zł i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów: umowy o pracę zawarta pomiędzy stroną a A. S. z dnia 1 lutego 2019 r., zlecenia przewozowego z dnia 28 stycznia 2019 r., rozliczenia czasu pracy kierowcy A. S., karnetu TIR oraz kopii paszportu A. S..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 476/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że podczas czynności kontrolnych kierowca, obywatel Białorusi A. S., (obywatel państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej) nie okazał wymaganego świadectwa kierowcy. Wspomniany kierowca nie posiadał w pojeździe świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydanej dla skarżącego. Powyższe ustalenia wynikają jednoznacznie z dokumentu urzędowego (protokołu kontroli z dnia 3 lutego 2019 r. nr [...]). Jednocześnie, w świetle informacji z Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, skarżący (będący przewoźnikiem) posiadał ważne świadectwa kierowcy dla A. S.. Skontrolowany pojazd był zgłoszony do licencji udzielonej skarżącemu oraz zostało mu wydane świadectwo kierowcy dla A. S., ważne od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 1 lutego 2024 r. Świadectwo kierowcy Nr [...] zostało wydane w dniu 28 stycznia 2019 r.
Powyższy stan faktyczny, zdaniem sądu, wskazywał, że przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem wymagań określonych w art. 3 i art. 5 ust. 6 cyt. rozporządzenia Nr 1072/2009 w związku z art. 32a ustawy o transporcie drogowym oraz z naruszeniem art. 87 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 tejże ustawy. Rzeczą przedsiębiorcy wykonującego międzynarodowy transport drogowy i korzystającego w tym zakresie z usług obcokrajowca – niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej – jest wyposażenie kierującego środkiem transportowym w świadectwo kierowcy. W takich przypadkach kierowca ma obowiązek wylegitymować się i okazać kontrolującym dokument w postaci świadectwa kierowcy (art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.).
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o jego uchylenie w całości, uchylenie poprzedzających go decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie:
- prawa procesowego, tj. art. 133 § 1, 134 § 1, 141 § 4 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej jako "p.p.s.a." w związku z art. art. 7, 77 § 1 i 84 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej jako "k.p.a.", poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, będące następstwem niedostrzeżenia przez sąd, że skarga nie dotyczyła kary w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w świadectwo kierowcy, lecz kary w wysokości 5000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy w dniu kontroli 3 lutego 2019 r., podczas gdy, jak sam sąd stwierdził, dokument taki wydano 28 stycznia 2019 r., a wywody zawarte w uzasadnieniu odnoszą się do kwestii niewyposażenia kierowcy w ten dokument, podczas gdy okoliczność ta nie była przez skarżącego kwestionowana, a zarzuty polegały na zarzuceniu niezasadnego nałożenia kary w wysokości 5000 zł za wykonywanie przewozów przez kierowcę nieposiadającego (któremu nie udzielono) ważnego świadectwa. Wpływ tych naruszeń oddziaływał na rozstrzygnięcie sprawy w ten sposób, że sąd nie rozstrzygał o istocie sprawy, lecz zajął się karą 500 zł, która nie była w ogóle przedmiotem zaskarżenia, a czym świadczy treść uzasadnienia. Ponadto uzasadnienie nie zawiera wbrew treści art. 141 § 4 p.p.s.a. ustosunkowania się do zarzutów skargi. Skarżący nie wie zatem, jaka byłaby treść orzeczenia, gdyby sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę te zarzuty;
- prawa procesowego, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez pominięcie dokumentów dołączonych do skargi, z których wynikało, co było przedmiotem sporu i które dowodziły w czasie, w którym organy obu instancji uznały że kierowca był w Szwajcarii, w rzeczywistości przekraczał on granicę białorusko-polską na kierunku wjazdowym;
- prawa materialnego, poprzez wadliwą wykładnię i zastosowanie Ip. 3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., który to przepis mówi o nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w przypadku wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa, w sytuacji gdy właściwie nie było sporne, że dokument taki, o numerze [...], został 28 stycznia 2019 r. wydany stronie, przez co nie sposób mówić o wyczerpaniu hipotezy ww. przepisu podczas kontroli 3 lutego 2019 r., a fakt nieposiadania przez kierowcę przy sobie, w tym dniu, ważnego świadectwa, wyczerpywał wyłączenie hipotezę Ip. 1.12 ww. załącznika nr 3 do ustawy. Przy czym wyraz "nieposiadanie" w rozumieniu Ip. 3.3 nie oznacza nieposiadania przy sobie, w znaczeniu "dysponowania" świadectwem, lecz nieudzielenia go kierowcy, w znaczeniu czynności prawnej. Takie rozumienie przepisu potwierdza 3 i 5 ust. 2 rozporządzenia PE i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych i naruszenie tych przepisów poprzez odmowę ich zastosowania także w ramach tej podstawy zarzucił skarżący.
Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodów dołączonych do skargi, a na wypadek, gdyby sąd podjął decyzję o merytorycznym rozpoznaniu sprawy skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 lutego 2019 r. i karty szkoleniowej z dnia 1 lutego 2019 r., na okoliczność przebywania w tym czasie kierowcy A. S. w Polsce, co wykluczało jego obecność 31 stycznia 2019 r. w Szwajcarii oraz wydruku z zapisu GPS za okres od 28 stycznia do 1 lutego 2019 r. na okoliczność miejsca, w którym znajdował się w tym czasie pojazd o numerze rejestracyjnym [...], co wyklucza jego obecność w Szwajcarii.
Skarżący wyjaśnił przy tym, że numery rejestracyjne na liście przewozowym CMR, w którym wskazano załadunek w Szwajcarii, zostały naniesione w Polsce po przyjęciu ładunku przez stronę, a co organ mógł łatwo sprawdzić poprzez zażądanie od nadawcy pierwszego egzemplarza listu przewozowego, w którym tych numerów brak, co także uzasadnia zarzut naruszenia prawa procesowego jak powyżej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 336/20, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 336/20, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pomimo jednoznacznie wskazanego przez skarżącego zakresu zaskarżenia, tj. nałożenia na niego na podstawie lp.3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, sąd pierwszej instancji skupił się na niespornym zagadnieniu związanym z naruszeniem przez skarżącego przepisu 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest w ogóle rozważań co do wskazanego przez skarżącego w skardze przedmiotu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się także do zarzutów skargi, które dotyczyły ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia ww. naruszenia, związanych z datą i miejscem świadczenia przez A. S. kierującego zespołem pojazdów transportu. Wyjaśnił, że w naruszeniu określonym w lp.3.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d. chodzi o brak w ogóle w obrocie prawnym ważnego świadectwa kierowcy, a nie o kwestie związane z nieokazaniem przez kierowcę w toku kontroli świadectwa kierowcy.
Rozpoznając sprawę ponownie w pierwszej kolejności wyjaśnić zatem należy, że stosownie do art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm.), dalej jako "u.t.d.", międzynarodowy transport drogowy jest definiowany jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. L 300 z 14.11.2009 r., str. 72-87).
Powyższe rozporządzenie dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej).
Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego – świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.
Przewóz międzynarodowy, zgodnie z art. 2 pkt 2 powyższego rozporządzenia, oznacza:
- przejazd pojazdu z ładunkiem, gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych państwach członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;
- przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;
- przejazd pojazdu z ładunkiem między państwami trzecimi z tranzytem przez terytorium jednego lub więcej państw członkowskich; lub
- przejazd bez ładunku w związku z przewozem, o którym mowa w powyższych przypadkach.
Przez kierowcę należy natomiast rozumieć każdą osobę, która prowadzi pojazd, nawet przez krótki okres, lub która jest przewożona w pojeździe w ramach wykonywania swoich obowiązków, pozostając w gotowości do jego prowadzenia w razie konieczności (art. 2 pkt 5 rozporządzenia).
Stosownie natomiast do art. 5 ust.1 ww. rozporządzenia, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:
a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz
b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu ww. dyrektywy, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:
i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,
ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.
Świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 (art. 5 ust. 2 rozporządzenia).
Zasadą jest, że świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 5 ust. 6 cyt. rozporządzenia).
Stosownie do art. 32b ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, świadectwo kierowcy wydaje Główny Inspektor Transportu Drogowego, na wniosek przedsiębiorcy posiadającego licencję wspólnotową. Świadectwo kierowcy wraz z wypisem ze świadectwa kierowcy wydaje się przedsiębiorcy na okres do 5 lat (ust. 3).
Jak wynika z akt sprawy, w trakcie kontroli kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie kontrolujących świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej wydanej dla skarżącego. Powyższe ustalenia wynikają jednoznacznie z protokołu kontroli z dnia 3 lutego 2019 r. nr [...].
Jednocześnie na podstawie informacji z Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego organy ustaliły, że skarżący (będący przewoźnikiem) posiadał ważne świadectwo kierowcy dla A. S.. Skontrolowany pojazd był zgłoszony do licencji udzielonej skarżącemu oraz zostało mu wydane świadectwo kierowcy dla A. S. Nr [...], ważne od dnia 1 lutego 2019 r. do dnia 1 lutego 2024 r. Świadectwo kierowcy zostało wydane w dniu 28 stycznia 2019 r. W dniu kontroli, tj. 3 lutego 2019 r., skarżący posiadał zatem ważne na ten dzień świadectwo kierowcy wydane dla A. S.. Okoliczność ta jest bezsporna i nie budzi żadnych wątpliwości sądu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do ustalenia czy kierowca legitymował się ważnym świadectwem kierowcy w okresie obejmującym cały przewóz.
Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z dnia 5 lipca 2019 r., w dniu kontroli przeprowadzonej ww. zespół pojazdów znajdował się, zgodnie z dokumentem CMR w trakcie wykonywania zadania przewozowego realizowanego od momentu załadunku towaru w Szwajcarii w dniu 31 stycznia 2019 r. do jego wyładowania u odbiorcy w Rosji i postój na terenie przejścia granicznego w celu dokonania odprawy celnej był jednym z etapów tego przewozu. Zdaniem organu, podnoszona przez skarżącego okoliczność wydania świadectwa kierowcy w dniu 1 lutego 2019 r., jak również data jego ważności od dnia 1 lutego 2019 r., nie obejmująca dnia podjęcia towaru w Szwajcarii, potwierdzają, że kierowca nie posiadał świadectwa kierowcy podczas całego przewozu.
Tymczasem według skarżącego, kierowca rozpoczął przewóz na terytorium Polski w dniu 2 lutego 2019 r., a więc w okresie ważności wydanego dla niego świadectwa kierowcy, o czym mają świadczyć załączone do skargi dowody.
W tej sytuacji konieczne jest zatem – stosownie do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – ustalenie daty i miejsca świadczenia przez A. S. kierującego zespołem pojazdów transportu.
Jak słusznie zauważył organ, ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu CMR wynika, że załadunek towaru miał miejsce w Szwajcarii w dniu 31 stycznia 2019 r. Wówczas rozpoczęty został międzynarodowy transport drogowy, który wymagał uzyskania dla kierowcy będącego obywatelem państwa trzeciego, wykonującego transport drogowy, świadectwa kierowcy. Z dokumentu tego nie wynika jednak, że w dniu 31 stycznia 2019 r. towar został odebrany przez kierowcę A. S.. Okoliczność ta nie wynika również z żadnych innych dokumentów zgromadzonych w sprawie przez organy.
Tymczasem z załączonej do skargi kopii paszportu kierowcy A. S. wynika, że kierowca wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z Białorusi w dniu 1 lutego 2019 r., przekraczając granicę w B. (k. 16-17 akt sądowych). Oznacza to, że kierowca ten nie mógł być obecny przy załadunku towaru w Szwajcarii w dniu 31 stycznia 2019 r. Taki stan faktyczny potwierdzają pozostałe wpisy widniejące w paszporcie kierowcy. Co więcej, z załączonej do skargi umowy o pracę i dokumentacji dotyczącej czasu pracy kierowcy, kierowca rozpoczął pracę u skarżącego 1 lutego 2019 r., zaś pierwsze czynności kierowania pojazdami rozpoczął w dniu 2 lutego 2019 r. (k. 8 i 13-15 akt sądowych). Ponadto, w zleceniu przewozowym nr [...] z dnia 28 stycznia 2019 r., jako miejsce odbioru towaru przez skarżącego wskazano M. P. ul. [...] a jako datę rozpoczęcia przewozu na terytorium Polski oznaczono również dzień 2 lutego 2019 r. (k. 7 akt sądowych). Data ta widnieje także w karnecie TIR, jako data odprawy celnej przewożonego ładunku w Polsce (k. 11-12 akt sądowych).
Wobec powyższych dowodów nie można przyjąć, że kierowca brał udział w załadunku towaru w Szwajcarii w dniu 31 stycznia 2019 r. i od tego momentu kierował zespołem pojazdów aż do przejścia granicznego w K. . W sposób niebudzący wątpliwości wynika z nich natomiast, że A. S. wjechał do Polski z Białorusi w dniu 1 lutego 2019 r., tego samego dnia rozpoczął pracę u skarżącego, zaś kierowania zespołem pojazdów podjął się dopiero w dniu 2 lutego 2019 r. W dacie rozpoczęcia pracy, tj. w dniu 1 lutego 2019 r., ważne już było wydane w dniu 28 stycznia 2019 r. dla tego kierowcy świadectwo kierowcy.
Zaznaczyć należy ponadto, że jeszcze przed wydaniem decyzji I instancji skarżący informował organy, że posiadał ważne na dzień kontroli świadectwo kierowcy wydane na A. S. (pisma skarżącego z dnia 11 lutego 2019 r. i z dnia 5 marca 2019 r. – k. 19 i 26 akt adm.), w związku z czym nie doszło do naruszenia określonego w l.p. 3.3.3 załącznika nr 3 u.t.d.
Stwierdzone uchybienia w tym zakresie są o tyle istotne, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiedniego przepisu prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zebrania dowodów i ich oceny zgodnie z regułami k.p.a. Przepisy zamieszczone w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nakazują organom administracji publicznej ustalenie istotnych w sprawie kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zmaterializowanie tych reguł powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym w myśl art. 107 § 3 k.p.a. Dopiero zadośćuczynienie nakazom wynikającym z przytoczonych regulacji procesowych, umożliwia prawidłową subsumcję normy materialnoprawnej (w niniejszej sprawie zawartej w
Analiza akt sprawy i dokumentacji dołączonej przez skarżącego do skargi prowadzi do wnioski, że decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania. Organ I instancji całkowicie zignorował podnoszone przez skarżącego okoliczności, ograniczając się jedynie do zacytowania przepisu. Całą swoją uwagę skupił na naruszeniu określonym w lp. 1.1.12 tego załącznika. Dopiero organ odwoławczy, z uwagi na zarzuty zawarte przez skarżącego w odwołaniu, w ostatnich fragmentach uzasadnienia odniósł się do omawianej kwestii, uniemożliwiając stronie odpowiednią reakcję i przedstawienie bardziej szczegółowych dowodów w sprawie.
Skarżący uczynił to dopiero w skardze, w której szczegółowo opisał daty rozpoczęcia pracy i podjęcia przez kierowcę czynności prowadzenia pojazdu, dołączając do skargi wskazaną powyżej dokumentację, na potwierdzenie swoich twierdzeń.
Powyższe uchybienia przełożyły się w efekcie na nieprawidłowe zastosowanie art. 92a ust. 1 w zw. z ust. 7 w zw. z lp. 3.3.3 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym. Stosownie bowiem do l.p. 3.3.3 załącznika nr 3 u.t.d. wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 5 000 zł, Tymczasem, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2023 r., w naruszeniu tym chodzi o brak w ogóle w obrocie prawnym ważnego świadectwa kierowcy, a nie o kwestie związane z nieokazaniem przez kierowcę w toku kontroli świadectwa kierowcy.
Z omówionych przyczyn Sąd uznał, że w sprawie zachodzi wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. podstawa do uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji w części dotyczącej nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. Zdaniem Sądu skoro w świetle przedstawionych przez stronę dowodów nie można przypisać odpowiedzialności T. P. za naruszenie prawa - wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, zachodzi zatem podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego i na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a