III SA/LU 312/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2025-10-23
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowymiędzynarodowy transportkara pieniężnazezwolenieustawa o transporcie drogowymprzewóz na potrzeby własneumowa UE-Ukrainaumowa polsko-ukraińskaWSAorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę przewoźnika z Ukrainy na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez wymaganego zezwolenia.

Sąd rozpoznał skargę ukraińskiego przewoźnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sprawa dotyczyła przewozu tarcicy z Ukrainy na Litwę, który zdaniem organów był przewozem na potrzeby własne i wymagał zezwolenia. Skarżący argumentował, że przewóz miał charakter zarobkowy i podlegał umowie UE-Ukraina, zwalniającej z obowiązku posiadania zezwolenia. Sąd uznał jednak, że przewóz był niezarobkowy i podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym oraz umowie polsko-ukraińskiej, a brak zezwolenia skutkował zasadnym nałożeniem kary.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę ukraińskiego przewoźnika P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, utrzymującą w mocy karę pieniężną nałożoną przez Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Kara została nałożona za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w szczególności za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy bez wymaganego zezwolenia. Sprawa dotyczyła przewozu tarcicy z Ukrainy na Litwę, który zdaniem organów był przewozem na potrzeby własne, a nie zarobkowym. Skarżący podnosił, że przewóz podlegał umowie między Unią Europejską a Ukrainą, która zwalniała z obowiązku posiadania zezwolenia, a także zarzucał organom błędną wykładnię przepisów i dowolną ocenę dowodów. Sąd uznał jednak, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekraczała 3,5 tony, co wyłączało zastosowanie przepisów o transporcie krajowym, a przewóz spełniał definicję niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego na potrzeby własne. Sąd podkreślił, że główną działalnością skarżącego są usługi leśne, a transport drogowy jest działalnością pomocniczą. Stwierdzono, że umowa UE-Ukraina dotyczy wyłącznie przewozów zarobkowych, a w przypadku przewozów na potrzeby własne zastosowanie mają umowy dwustronne, w tym polsko-ukraińska, która wymagała zezwolenia. Sąd oddalił skargę, uznając karę za zasadnie nałożoną z powodu braku wymaganego zezwolenia, a także brak podstaw do zastosowania umowy UE-Ukraina.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli spełnione są warunki określone w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, w tym przewóz jest wykonywany przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca ma tytuł prawny do pojazdu, a przewożone rzeczy są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione, albo celem przejazdu jest przewóz z lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przewóz tarcicy z Ukrainy na Litwę przez spółkę P., której główną działalnością są usługi leśne, a transport drogowy jest działalnością pomocniczą, spełniał definicję niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego na potrzeby własne, nawet jeśli towar był sprzedany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.d. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 87 § ust. 1 pkt 3 lit. a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92a § ust. 1 i ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 4 § pkt 4

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 28a § ust. 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.d. art. 3 § ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 2a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 4 § pkt 3 i pkt 6a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 4 § pkt 6

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92c

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Przewóz miał charakter zarobkowy i podlegał umowie UE-Ukraina, zwalniającej z obowiązku posiadania zezwolenia. Organy dokonały błędnej wykładni przepisów i dowolnej oceny dowodów. Zastosowanie umowy UE-Ukraina powinno być uwzględnione ze względu na jej cel i treść.

Godne uwagi sformułowania

przewóz na potrzeby własne niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy zarobkowy charakter przewozu umowa UE-Ukraina brak wymaganego zezwolenia

Skład orzekający

Iwona Tchórzewska

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Drwal

sędzia

Agnieszka Kosowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewozu na potrzeby własne w transporcie międzynarodowym, zastosowanie umów międzynarodowych (UE-Ukraina, polsko-ukraińska) w kontekście przepisów krajowych, odpowiedzialność przewoźnika za brak zezwolenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przewozu towarów przez podmiot, którego główna działalność nie jest transportem, oraz relacji między UE a Ukrainą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu transportu międzynarodowego i interpretacji umów międzynarodowych w kontekście krajowych przepisów, co jest istotne dla firm działających na rynku UE-Ukraina.

Czy przewóz własnych towarów na potrzeby firmy wymaga zezwolenia? WSA wyjaśnia zasady transportu międzynarodowego.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Lu 312/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a; art. 92a ust. 1 i ust. 3; art. 4 pkt 4; art. 28a ust. 3;
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. z siedzibą V. ([...]) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 kwietnia 2025 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego P. z siedzibą w Ukrainie, uchylił decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 29 stycznia 2025 r. nr [...] w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w odpowiednie zezwolenie, wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, stosownie do Ip. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 2 października 2024 r. na terenie przejścia granicznego w Hrebennem został poddany kontroli pojazd członowy o nr rej. [...], którego kierowcą był obywatel Ukrainy B. L., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na rzecz przewoźnika drogowego – ukraińskiego podmiotu P. . Kierowca zgłosił do odprawy celnej towar w postaci tarcicy z drzew iglastych, przewożony z Ukrainy na Litwę. Nadawcą towaru był P. , zaś odbiorcą podmiot U. z siedzibą w Wilnie. W trakcie kontroli stwierdzono, że P. wykonywał przewóz na potrzeby własne (przewóz niezarobkowy), na którego wykonywanie wymagane jest zezwolenie zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, z późn. zm., dalej jako "u.t.d."). Kierujący pojazdem nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariuszy służby celno-skarbowej zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielonego przewoźnikowi wykonującemu przewóz drogowy, ważnego w dniu kontroli, nie przedłożył również zezwolenia wielokrotnego, wielostronnego EKMT.
Na okoliczność kontroli sporządzono protokół nr [...] z dnia 2 października 2024 r. oraz wykonano kserokopie okazanych dokumentów, w tym m. in. dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej, paszportu, międzynarodowego samochodowego listu przewozowego CMR z dnia 26 września 2024 r. oraz faktury nr [...] z dnia 26 września 2024 r.
Postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 12000 zł za niewyposażenie kierowcy zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] w odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym tj. dokument, o którym mowa wart. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym oraz za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia, zgodnie z art. 92a ust. 1 i ust. 3 u.t.d., stosownie do lp. 1.12. i lp. 3.1. załącznika nr 3 do przedmiotowej ustawy.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie uchylił decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 29 stycznia 2025 r. w części dotyczącej nałożenia kary za niewyposażenie kierowcy w odpowiednie zezwolenie wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, stosownie do lp. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy, a w pozostałej części utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z danymi w dowodach rejestracyjnych pojazdów o nr rej. [...] dopuszczalna masa całkowita wynosi 59500 kg (20500 kg - pojazdu samochodowego, 39000 kg - naczepy ciężarowej), natomiast masa własna pojazdów bez ładunku wynosi 15329 kg (8482 kg - pojazd samochodowy, 6847 kg - naczepa). Obliczona ładowność środka przewozowego, będąca różnicą dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej, wynosi 44171kg. Skutkuje to brakiem wyłączenia określonego w art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 2a u.t.d., w związku z czym do przewozu drogowego wykonywanego w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie regulacje ustawy o transporcie drogowym.
Przytaczając definicje przewozu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) oraz niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że w sprawie zostały łącznie spełnione wszystkie warunki określone w art. 4 pkt 4 u.t.d., tj. pojazd prowadził pracownik skarżącego (B. L.), skarżący posiadał tytuł prawny do używania pojazdu samochodowego, przewożony towar w postaci tarcicy z drzew iglastych był sprzedany przez przedsiębiorcę, a przewóz nie był przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że transport drogowy towarów (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 49.41) jest wykonywany przez skarżący podmiot pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, tj. świadczenia usług pomocniczych w leśnictwie (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 02.40). Jednym z dokumentów przedłożonych do kontroli przez kierującego pojazdem, potwierdzających fakt, że nadawca towaru jest tożsamy z przewoźnikiem drogowym, jest międzynarodowy drogowy list przewozowy CMR. Według art. 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r., Nr 49, poz. 238, ze zm.) list przewozowy jest dowodem zawarcia umowy przewozu. W braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika, o czym stanowi przepis art. 9 ust. 1 Konwencji.
Organ odwoławczy podniósł, że w sytuacji rozpoczęcia międzynarodowego przewozu drogowego w miejscu nadania przesyłki, przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej podczas wykonywania takiego przewozu przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim UE, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - skutkuje wymogiem posiadania zezwolenia na podstawie art. 28 ust. 1 u.t.d. Natomiast zgodnie z 28a ust. 3 u.t.d. kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1.
Odnosząc się do podniesionego przez stronę zarzutu strony naruszenia postanowień umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r. (Dz. Urz. UE L 179 z dnia 6 lipca 2022 r. str. 4, dalej "umowa Unia Europejska – Ukraina") organ odwoławczy zauważył, że nie może ona mieć zastosowania w sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie przewoźników drogowych wykonujących zarobkowo przewozy drogowe towarów w relacji dwustronnej i tranzytowej (transport towarów w celach handlowych). Natomiast skarżąca wykonywała niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy (przewóz na potrzeby własne), który nie podlegał regulacjom przedmiotowej umowy.
Organ drugiej instancji podniósł, że w przypadkach, których nie obejmują postanowienia umowy między Unią Europejską, a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów, tj. w przypadku przewozów na potrzeby własne, zastosowanie mają postanowienia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie w dniu 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6 poz, 125) oraz przepisy ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek posiadania zezwolenia przez obywateli ukraińskich wynika z postanowień niniejszej umowy (art. 6 umowy), gdyż kontrolowany przewóz nie zawierał się w katalogu przewozów zwolnionych z konieczności posiadania zezwolenia wymienionych w art. 7 ust. 1 umowy zawartej z Ukrainą.
Organ drugiej instancji zwrócił także uwagę na komunikat zamieszczony na stronie internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy (www.asmap.org.ua), z którego wynika, że w sytuacji, kiedy przewoźnik pełni jednocześnie rolę importera i przewoźnika, organy regulacyjne wymagają od przewoźników posiadania zezwolenia na transport. Z uwagi na fakt, że na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, w przypadku przewozu towarów, gdy przewoźnicy pełnią jednocześnie rolę importera i przewoźnika, powinni zaplanować transport z wykorzystaniem zezwolenia EKMT. Zezwolenia EKMT są dokumentami upoważniającymi do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r., do którego Rzeczpospolita Polska przystąpiła w 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 116, poz. 518).
W świetle powyższego organ stwierdził, że przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., w związku z czym organ pierwszej instancji zasadnie nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 12000 zł za stwierdzone w czasie kontroli naruszenie z lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
Organ odwoławczy uznał natomiast, że zachodzą podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w zakresie dotyczącym naruszenia opisanego w Ip. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d., polegającego na niewyposażeniu kierowcy w odpowiednie zezwolenie, wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d. Skoro bowiem przewoźnik w trakcie kontroli w ogóle nie dysponował zezwoleniem, to oczywistym jest, że nie mógł wyposażyć kierowcy w ten dokument. Z opisu naruszenia z Ip. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu). W okolicznościach sprawy taka sytuacja nie miała miejsca.
W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania art. 92c u.t.d. Strona przy dołożeniu należytej staranności przy organizacji międzynarodowych przewozów towarów mogła nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów prawa, poprzez zaopatrzenie kierowcy w ważne zezwolenie. Za stwierdzone w sprawie naruszenie nie została także nałożona na stronę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat.
W skardze wniesionej przez P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2025 r., zaskarżono tę decyzję w części objętej tiret 2, tj. zakresie, w którym decyzja ta utrzymała w mocy część decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 29 stycznia 2025 r. W skardze zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 92a ust. 1, ust. 3 i 7 u.t.d. oraz pkt 3.1 załącznika nr 3 do u.t.d., przez błędne zastosowanie, a w konsekwencji nałożenie na stronę kary pieniężnej w sytuacji, kiedy na mocy umowy pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r. wykonywany przez przewoźnika drogowego tranzyt nie wymagał zezwolenia;
2. art. 4 lit. c umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r., poprzez jego niezastosowanie wskutek błędnego uznania, że przewoźnik drogowy nie wykonywał jednego z przewozów drogowych towarów przewidzianych między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r.
3. art. 2 umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r., poprzez błędną wykładnię, bez uwzględnienia treści art. 4 tej umowy i jej celów oraz zasady rozumowania a maiori ad minus, a w konsekwencji błędne uznanie, że przewoźnik wykonywał przejazd nieobjęty tą umową, podczas gdy przedmiotowa umowa nie zawiera wyłączenia co do przejazdu na własny koszt;
4. art. 1 ust. 1, z art. 5 ust. 1 oraz art. 6 i art. 13 ust. 1 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie w dniu 18 maja 1992 r., poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d. kierowca pojazdu, winien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu odpowiednie zezwolenie w międzynarodowym transporcie drogowym, w sytuacji w której wykonywany przez przewoźnika tranzyt nie wymagał zezwolenia, a sama wskazana umowa z dnia 18 maja 1992 r. nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, tym bardziej z uwagi na zarobkowy charakter przewozu;
5. art. 4 pkt 4 i 6 u.t.d., poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że skarżący wykonywał niezarobkowy, międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne;
6. art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., poprzez błędne uznanie, że przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem wskazanych przepisów w sytuacji, w której na mocy umowy pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r. - wykonywany przez przewoźnika drogowego tranzyt nie wymagał zezwolenia;
7. art. 6, art. 7, art. 7a oraz 8 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o treść komunikatów zamieszczanych na ukraińskiej stronie ukraińskiego stowarzyszenia przewoźników, a nie na obowiązujących normach prawnych, w sytuacji, w której organ administracji publicznej zobowiązany jest do działania i wydawania decyzji na podstawie przepisów prawa;
8. art. 80 k.p.a, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie przez organ dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów w postaci przedłożonych faktur i dokumentów CMR, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że przewoźnik dokonywał nieodpłatnego przewozu towaru na potrzeby własne, w sytuacji w której z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że był to przewóz zarobkowy, dokonywany w związku z zawartą umową sprzedaży;
9. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak w uzasadnieniu decyzji jakiegokolwiek umotywowania odmowy zastosowania postanowień umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r., co świadczy o nieuwzględnieniu realiów prowadzonej przez przewoźnika drogowego działalności gospodarczej na terenie Ukrainy, a tym samym przyznając prymat wyłącznie przepisom umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych, co świadczy o nieuczynieniu zadość celom umowy z dnia 29 czerwca 2022 r. i zupełne pominięcie celu tejże umowy w rozpoznawaniu sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz o uchylenie decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 29 stycznia 2025 r. i umorzenie postępowania w zaskarżonym zakresie.
W uzasadnieniu skargi podkreślono zarobkowy charakter kontrolowanego przewozu. Strona podniosła, że każdorazowo, kiedy zachodziła tożsamość sprzedającego i przewoźnika P. , cena za usługę przewozu zawarta była w cenie m3 drewna. Skarżąca podniosła również, że organy obu instancji z jednej strony w sposób arbitralny odmówiły zastosowania postanowień Umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r., z drugiej zaś strony w sposób oderwany od realiów panujących w Ukrainie przyjęły, że zastosowanie znajduje wyłącznie umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Przedmiot kontroli Sądu pod względem legalności stanowiła decyzja organu odwoławczego wydana w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (aktualnie Dz. U. z 2025 r. poz. 1490).
Na mocy art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12000 zł, z wyjątkami nie mającymi w sprawie zastosowania (art. 92a ust. 3 u.t.d.).
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Pod lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia. Naruszenie to jest sankcjonowane karą w wysokości 12000 zł.
Stosownie do treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., kierowca pojazdu, wykonując przewóz drogowy rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym, winien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. W art. 29b u.t.d. ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia m.in. sposobu wypełniania blankietów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 oraz wzorów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 - uwzględniając warunki wykorzystania zezwoleń określone w dwustronnych umowach międzynarodowych o wykonywaniu przewozów drogowych oraz zakres niezbędnych danych umieszczonych w zezwoleniach. W oparciu o to umocowanie Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał rozporządzenie z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zezwoleń na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy oraz drogowy przewóz kabotażowy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1564). Przepis art. 28a ust. 3 u.t.d. stanowi z kolei, że kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Stosownie do art. 28a ust. 1 u.t.d., zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (ust. 2 tego artykułu).
Zgodnie z art. 4 pkt 3 i pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy oznacza transport drogowy (w tym międzynarodowy transport drogowy) lub niezarobkowy przewóz drogowy. Niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy, to przewóz na potrzeby własne wykonywany z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 6 u.t.d.).
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do kwestii prawidłowej kwalifikacji wykonywanego przez stronę skarżącą przewozu. W ocenie organu, strona w dniu 2 października 2024 r. wykonywała niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, co wymagało posiadania odpowiedniego zezwolenia w świetle regulacji zarówno przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak i postanowień Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy. Natomiast według strony skarżącej wykonywany przewóz miał charakter zarobkowy, a na mocy postanowień umowy Unia Europejska – Ukraina, strona skarżąca była zwolniona z obowiązku posiadania zezwolenia na skontrolowany przewóz.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z powyższym stanowiskiem organu, natomiast zarzuty podniesione przez stronę w skardze są niezasadne.
Nie budzi wątpliwości i nie było przez stronę skarżącą kwestionowane, że do kontrolowanego przewozu znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym z tej przyczyny, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego w niniejszej sprawie zespołu pojazdów wynosiła łącznie 59500 kg. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 i 2a u.t.d. przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony: a) w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy, b) w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (pkt 2) oraz o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy (pkt 2a).
W konsekwencji istotne znaczenie dla oceny charakteru wykonywanego przez stronę przewozu miał przepis art. 4 pkt 4 u.t.d., według którego niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z danych zawartych w Jednolitym Rejestrze Państwowych Służb Ukrainy ds. Bezpieczeństwa Transportu, a także z przedstawionego w postępowaniu sądowym wypisu z Jednolitego Rejestru Państwowego Osób Prawnych, Osób Fizycznych - Przedsiębiorców i Organizacji Społecznych wynika, że głównym rodzajem działalności strony jest świadczenie usług pomocniczych w leśnictwie (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 02.40). Drogowy transport towarowy (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 49.41) został wymieniony wśród innych rodzajów działalności strony skarżącej, przy tym dopiero (odpowiednio) na 12 i 13 pozycji pośród innych rodzajów działalności prowadzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, słusznie zatem organy rozpoznające sprawę nie uznały transportu drogowego towarów za podstawową działalność strony, ale za wykonywaną pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, tj. świadczenia usług pomocniczych w leśnictwie (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 02.40). Podkreślić przy tym należy, że to przedsiębiorca jest odpowiedzialny za prawidłowość i aktualność danych zawartych w rejestrze. Tym samym okoliczność, że skarżąca wykonuje przewozy drogowe towarów w ramach swojej działalności nie oznacza jeszcze, że to transport drogowy stanowi jej podstawową działalność.
Pod pojęciem przewozu na potrzeby własne należy rozumieć nie określony rodzaj działalności gospodarczej, lecz każdy przejazd pojazdu (nawet wykonywany jednorazowo) po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
W postępowaniu nie było kwestionowane, że kierowcą pojazdu był pracownik skarżącej – B. L.. Okoliczność tę potwierdzał również okazany przez kierowcę dokument nakazu pracy, a także oświadczenie kierowcy (k. 6 i 7 akt adm.). Skarżąca posiadała też tytuł prawny do używania skontrolowanego zespołu pojazdów, co potwierdzają zapisy w dowodach rejestracyjnych (k. 11 akt adm.). Nie był również sporny przedmiot przewozu (towar w postaci tarcicy z drzew iglastych o masie brutto 24000 kg). Nadawcą towaru była skarżąca, a odbiorcą podmiot U. , W. , Litwa. Okoliczność, że nadawca towaru jest tożsamy z przewoźnikiem drogowym potwierdzają wpisy w międzynarodowym drogowym liście przewozowym CMR (k. 10 akt. adm. – pola 1, 16, 23). Z faktury nr 18 z dnia 26 września 2024 r. (k. 9 akt adm.) wynika, że strona skarżąca była sprzedawcą towaru zakupionego przez nabywcę - podmiot U. z Litwy.
Prawidłowej oceny organu, że przewóz towaru w postaci tarcicy z drzew iglastych realizowany był przez przewoźnika na jego własne potrzeby, pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej (świadczenia usług pomocniczych w leśnictwie), nie zmienia okoliczność, że towar był przedmiotem sprzedaży.
W kontekście powyższego wymaga podkreślenia, że przedsiębiorca dokonujący przewozu towaru na potrzeby własne nie jest zobowiązany do jego wykorzystania. W art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. przewidziano bowiem, że w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. Konstrukcja przepisu art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. określającego okoliczności, które muszą zostać spełnione, aby przejazd pojazdu z ładunkiem został uznany za przewóz na potrzeby własne, a zwłaszcza użycie spójników "lub" wskazuje, że wystarczy, aby nastąpiła którakolwiek z sytuacji wskazanych w tym przepisie. W stanie faktycznym sprawy przewożony towar był towarem sprzedanym przez skarżącą, co odpowiada normie art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. i tym samym definicji przewozu na potrzeby własne.
Takiego charakteru przewozu nie podważają również skutecznie podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące sposobu ustalania ceny za towar w zależności od tego czy strona skarżąca przewoziła towar własnym środkiem transportu, czy też przewóz był zlecany zewnętrznemu podmiotowi. Strona w postępowaniu administracyjnym przedłożyła dokumenty (kopie faktur i listów CMR) na okoliczność, że w przypadku, gdy sprzedającym i przewoźnikiem była strona skarżąca, wynagrodzenie za przewóz towaru zawierało się w cenie m3 drewna w kwocie około 220 Euro, natomiast gdy przewoźnikiem był inny podmiot, cena za m3 drewna wynosiła około 180 Euro, a rozliczenie tytułem wynagrodzenia z tymże przewoźnikiem odbywało się poza wiedzą strony. Odnosząc się do stanowiska strony prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że z analizy załączonych faktur wynika jedynie fakt, że w każdym przypadku sprzedającym był P. , zaś odbiorcą U. . Przedstawione kopie faktur nie zawierają natomiast żadnych informacji związanych z transportem, czy też płatności za transport. Sąd podziela również stanowisko organu, że wbrew twierdzeniom strony, w oparciu o przedstawione dokumenty nie można jednoznacznie stwierdzić, że w przypadkach, gdy sprzedającym i przewoźnikiem była skarżąca, wynagrodzenie za przewóz towaru zawierało się w cenie drewna. Z tych względów zarzut naruszenia art. 80 k.p.a, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie przez organ dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów w postaci przedłożonych faktur i dokumentów, jest niezasadny.
Ponadto, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie kwestionując nawet stanowiska strony skarżącej, w tym co do zapłaty za koszty transportu, uznać należy, że okoliczności te dotyczą wyłącznie rozliczeń pomiędzy skarżącą a jej kontrahentami, a zatem są kwestią ceny i pozostają bez wpływu na prawidłową ocenę organu co do rodzaju skontrolowanego w dniu 2 października 2024 r. przewozu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa.
W konsekwencji prawidłowego ustalenia w sprawie, że kontrolowany przewóz stanowił przewóz na potrzeby własne wykonywany z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej, to jest niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 6 u.t.d., Sąd uznał za trafną ocenę organów co do braku podstaw do zastosowania w sprawie postanowień umowy Unia Europejska – Ukraina. Zarzuty skargi w tym zakresie są niezasadne.
W ocenie Sądu wykładnia postanowień powyższej umowy nie budzi wątpliwości. Z umowy tej wynika między innymi, że jej celem jest tymczasowe ułatwienie drogowego transportu towarowego między i przez terytorium Unii Europejskiej i Ukrainy, poprzez przyznanie dodatkowych praw tranzytu i przewozu towarów między Stronami przewoźnikom mającym siedzibę na terytorium jednej ze Stron w związku ze skutkami prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej przeciwko Ukrainie i poważnymi zakłóceniami, jakie stwarza ona dla wszystkich rodzajów transportu w tym państwie (art. 1 ust. 1). Niniejsza umowa ma zastosowanie do tranzytu i międzynarodowego przewozu drogowego towarów między Stronami wykonywanego zarobkowo i pozostaje bez uszczerbku dla stosowania zasad ustanowionych przez wielostronny system kontyngentów Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu w ramach Międzynarodowego Forum Transportu. Przewóz drogowy towarów w obrębie państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub między państwami członkowskimi Unii Europejskiej pozostaje poza zakresem stosowania niniejszej Umowy. Tranzyt przez terytorium drugiej Strony w celu przewozu towarów między państwami trzecimi nie jest objęty niniejszą Umową (art. 2 ust. 1). Z kolei w świetle postanowień tej umowy i dla jej celów "przewoźnik drogowy towarów" oznacza osobę fizyczną lub prawną zajmującą się transportem towarów w celach handlowych, mającą siedzibę na terytorium Strony zgodnie z prawem tej Strony i posiadającą zezwolenie wydane przez tę Stronę na zarobkowe wykonywanie międzynarodowego transportu towarów za pomocą pojazdów silnikowych lub zespołów pojazdów (art. 3 pkt 2).
Stosownie do art. 4 umowy Unia Europejska – Ukraina, przewoźnicy drogowi towarów są uprawnieni do wykonywania następujących przewozów drogowych towarów: a) przejazdy wykonywane pojazdem z ładunkiem, którego miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się na terytorium dwóch różnych Stron, z tranzytem przez terytorium państwa trzeciego lub bez takiego tranzytu; b) przejazdy wykonywane pojazdem z ładunkiem z terytorium Strony siedziby na terytorium tej samej Strony, z tranzytem przez terytorium drugiej Strony; c) przejazdy wykonywane pojazdem z ładunkiem do lub z terytorium Strony siedziby do państwa trzeciego, z tranzytem przez terytorium drugiej Strony; d) przejazdy wykonywane pojazdem bez ładunku w związku z przejazdami, o których mowa w lit. a), b) i c).
Nietrafny jest podniesiony w skardze argument, że według ukraińskiej wersji językowej umowy jej zakresem objęte są m.in. przewozy wykonywane na "własny koszt". Wymaga podkreślenia, że językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z ustawą z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2024 r. poz. 1556), jest język polski i to treść umowy w języku polskim stanowi podstawę ewentualnych działań organów administracji.
W związku z argumentacją dotycząca celu umowy trzeba zauważyć, że cel ten został przedstawiony w przytoczonym wyżej postanowieniu zawartym w art. 1 ust. 1 umowy. Jednocześnie przywołane art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i art. 3 pkt 2 umowy jednoznacznie wskazują, że umowa Unia Europejska - Ukraina dotyczy wyłącznie przewoźników drogowych wykonujących zarobkowo przewozy drogowe towarów w relacji dwustronnej i tranzytowej, a cel handlowy transportu towarów został wprost wyartykułowany w definicji przewoźnika.
Chybiony jest zarzut strony odwołujący się do art. 4 umowy Unia Europejska – Ukraina, określającego przewozy drogowe towarów, do których wykonywania zgodnie z umową są uprawnieni przewoźnicy drogowi towarów. W sprawie decydujące znaczenie ma bowiem okoliczność, że kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne, który nie jest objęty postanowieniami umowy.
Zasadnie też organ odwoławczy podniósł, że w przypadkach, których nie obejmują postanowienia umowy Unia Europejska – Ukraina, zastosowanie znajdują postanowienia umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych.
Z przywołanego wyżej art. 28 ust. 1 u.t.d. wynika wprost, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej (...), wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 5 umowy z Ukrainą, przewoźnicy każdej Umawiającej się Strony mogą wykonywać przewozy ładunków oraz wykonywać przejazdy w stanie próżnym: a) między miejscem położonym na terytorium jednej Umawiającej się Strony a miejscem położonym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, b) w tranzycie przez terytorium drugiej Umawiającej się Strony. Art. 6 ust. 1 i 2 powołanej umowy stanowi z kolei, że z wyjątkiem przewozów określonych w artykule 7, przewozy ładunków wymienione w artykule 5 mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony. Właściwe władze Umawiających się Stron przekazują sobie wzajemnie zezwolenia, wymienione w ustępie 1 niniejszego artykułu.
Zwolnienia z wymogu zezwoleń wymienione są w art. 7 umowy, jednakże w sposób oczywisty nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, nie wymagają zezwoleń przewozy: a) rzeczy przesiedlenia, b) materiałów i przedmiotów, w tym dzieł sztuki, przeznaczonych na targi, wystawy lub na imprezy o charakterze niehandlowym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, c) sprzętu, przedmiotów i zwierząt przeznaczonych na imprezy teatralne, muzyczne, filmowe lub sportowe, dla cyrków, targów, kiermaszy na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, d) sprzętu przeznaczonego dla wykonywania zapisów radiofonicznych, zdjęć filmowych lub telewizyjnych, e) zwłok, f) pojazdów uszkodzonych.
Trafnie również organ odwoławczy zwrócił uwagę na regulację art. 13 ust. 1 przedmiotowej umowy, który stanowi, że przewoźnicy jednej Umawiającej się Strony, jak również załogi pojazdów powinni przestrzegać podczas swojego pobytu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony przepisów prawnych obowiązujących na tym terytorium, dotyczących w szczególności przewozów i ruchu drogowego.
W opisanym stanie faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości ocena organu, że kontrolowany przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, a zarzuty skargi naruszenia powołanych przepisów, a także art. 4 pkt 4 i pkt 6 u.t.d. oraz postanowień umowy Unia Europejska – Ukraina i umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy nie zasługują na uwzględnienie.
Organ miał przy tym na względzie okoliczność, iż na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, zgodnie z art. 8 ust. 1 umowy, według którego zezwolenia na wykonywanie przewozów ładunków są wydawane w granicach kontyngentów ustalanych wspólnym porozumieniem każdego roku przez właściwe władze Umawiających się Stron.
Taki stan rzeczy powinien być znany stronie skarżącej, która wykonuje przewozy, albowiem zgodnie z niekwestionowanymi przez stronę ustaleniami organu, na stronie internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy (AsMAP UE) zamieszczono komunikat (komunikat z roboczym tłumaczeniem w aktach sprawy - k. 27-28), z którego wynika, że w sytuacji, kiedy przewoźnik pełni jednocześnie rolę importera i przewoźnika, organy regulacyjne wymagają od przewoźników posiadania zezwolenia na transport. Z uwagi na fakt, że na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, w przypadku przewozu towarów, gdy przewoźnicy pełnią jednocześnie rolę importera i przewoźnika, winni zaplanować transport z wykorzystaniem zezwolenia EKMT.
Zezwolenie EKMT, jak wyjaśnił organ odwoławczy, jest dokumentem upoważniającym do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r. Zarówno Rzeczpospolita Polska, jak i Ukraina są państwami członkowskimi EKMT. Zezwolenia te są wielokrotne, wielostronne i przyznawane są z reguły na okres 1 roku. Na ich podstawie można wykonywać przewozy między krajami członkowskimi EKMT oraz w tranzycie przez ich terytoria.
Mając powyższe na względzie uznać należy, że skarżąca nietrafnie powołuje się na ust. 3 art. 1 umowy Unia Europejska – Ukraina, zgodnie z którym wykładnia niniejszej Umowy nie może prowadzić do pogorszenia lub uczynienia w inny sposób bardziej restrykcyjnymi warunków dostępu do rynku usług międzynarodowego transportu drogowego między Stronami w porównaniu z sytuacją istniejącą w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszej Umowy. Dokonana przez organ wykładnia postanowień umowy nie pogarsza istniejących przed zawarciem umowy warunków dostępu do rynku usług międzynarodowego transportu drogowego. Natomiast słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie dochowała należytej staranności, bowiem kierujący skontrolowanym pojazdem nie posiadał również i nie przedłożył do kontroli zezwolenia wielostronnego, wielokrotnego CEMT/EKMT, które uprawniałoby go do wykonywania przedmiotowego przewozu.
Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a oraz 8 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o treść komunikatów zamieszczanych na stronie ukraińskiego stowarzyszenia przewoźników. Sąd podkreśla, że organ wydając zaskarżone decyzję oparł się na przepisach prawa, a w uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie, że informacja o konieczności posiadania zezwoleń na transport na terenie RP powinna być znana stronie skarżącej.
W sprawie pozostaje natomiast poza sporem, że strona takiego zezwolenia wielostronnego nie przedstawiła. Niewątpliwie przewoźnik nie musiał się do tego komunikatu stosować, ale nie mógł pomijać wynikających z przepisów prawa konsekwencji, w szczególności okoliczności, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, którą ponosi na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Dla potwierdzenia zaistnienia tej odpowiedzialności wystarczające jest zatem samo stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony.
Wbrew zarzutom strony, w sprawie nie doszło też do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił przyczynę odmowy zastosowania postanowień umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r.
W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a jego ocena i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowały się organy przy podjęciu decyzji znalazły wyraz w uzasadnieniu zarówno decyzji organu pierwszej instancji, jak i decyzji organu odwoławczego.
Okoliczność braku zezwolenia w trakcie kontroli nie budzi wątpliwości i nie była kwestionowana. Brak natomiast ważnego zezwolenia w świetle wyżej przywołanych przepisów art. 28 ust. 1, art. 28a ust. 3 i art. 87 ust.1 pkt 3 lit. a u.t.d. skutkować musiał nałożeniem kary, o jakiej mowa w lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. to jest kary w wysokości 12000 zł.
Dodać należy, że prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż nie zachodziły podstawy do nałożenia na stronę kary za niewyposażenie kierowcy w odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym tj. dokument, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, stosownie do lp. 1.12. załącznika nr 3 u.t.d. Zasadnie wywiódł organ odwoławczy, że naruszenia wskazane w lp. 1.12. i lp. 3.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczą dwóch odrębnych naruszeń, mających zastosowanie w dwóch odrębnych stanach faktycznych. W sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie ustalono, że strona w ogóle nie posiadała ważnego zezwolenia, nie można zarazem przyjąć, że mamy do czynienia także z kolejnym deliktem administracyjnym w postaci niewyposażenia kierowcy w ten dokument. Celem sankcji określonej w lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. jest bowiem wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, by kierowca każdorazowo posiadał w pojeździe kompletną wymaganą dokumentację związaną z wykonywanym przejazdem. Natomiast celem unormowania z lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań administracyjnych, które zagwarantują posiadanie przez przewoźnika uprawnień do wykonywania danego rodzaju przewozów.
Sąd zgadza się również z oceną, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. Strona nie powołała też w tym zakresie żadnej argumentacji, koncentrując swoje zarzuty na wadliwym w jej ocenie stanowisku organów co do obowiązku posiadania przez stronę stosownego zezwolenia. Trafnie organ odwoławczy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy przewoźnik miał wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, bowiem podejmując się międzynarodowego przewozu drogowego wskazanego towaru powinien posiadać zezwolenie, a takowego nie przedstawił.
Z tych wszystkich względów i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") Sąd oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś strona skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI