Pełny tekst orzeczenia III SA/LU 305/22

III SA/Lu 305/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Jerzy Drwal
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant: Referent Małgorzata Rębacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzenia odwołania K. M. od decyzji Starosty T. z dnia 25 lutego 2022 r. orzekającej o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr 1199, 1200, 1201/3, 1202/2, 1202/1, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] [...], jednostka ewidencyjna [...] T. L., w odniesieniu do działki nr 1201/3, poprzez przywrócenie przebiegu granicy przedmiotowej działki z działką sąsiednią nr 1199 do stanu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej w latach 2017 i 2018 oraz poprzez wykazanie powierzchni działki nr 1201/3 wynoszącej 1,43 ha.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 16 marca 2020 r. K. M. (dalej skarżący) złożył do Starosty T. (dalej organ I instancji, Starosta) wniosek o zmianę niewłaściwie wprowadzonych danych do ewidencji gruntów i sprostowanie granic działki nr 1201/3 w związku z nieprawidłowościami, jakie miały miejsce podczas przeprowadzonej w latach 2017 i 2018 modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie jednostki ewidencyjnej T. L.. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z nowo wykazaną powierzchnią swojej działki o nr 1201/3 wynoszącą 1,3611 ha. Wniósł o przywrócenie w ewidencji gruntów i budynków poprzedniej powierzchni tej działki (sprzed modernizacji) wynoszącej 1,43 ha oraz o sprostowanie przebiegu granicy z działką sąsiednią nr 1199 do stanu obowiązującego przed modernizacją, ponieważ w jego ocenie, to z powodu nieprawidłowo ustalonej granicy pomiędzy przedmiotowymi działkami, zaistniała tak istotna zmiana w powierzchni jego działki nr 1201/3.
Rozpatrując wniosek skarżącego organ I instancji dokonał analizy dokumentacji geodezyjnej znajdującej się w Powiatowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym (dalej PZGIK) i ustalił, że celem przeprowadzonej w latach 2017-2018 modernizację ewidencji gruntów i budynków na terenie jednostki ewidencyjnej T. L. było m.in. odnowienie ewidencji gruntów i założenie ewidencji budynków i lokali na podstawie istniejących dokumentów geodezyjnych w PZGIK oraz bezpośrednich pomiarów uzupełniających w terenie. Organ I instancji ustalił, że granica pomiędzy działką nr 1201/3 a działką nr 1199 podlegała czynnościom ustalenia przebiegu granic. Wyżej wymienione czynności odbyły się w dniu 22 sierpnia 2017 r. i granica pomiędzy działkami nr 1201/3 i nr 1199 ustalona została na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie. Skarżący nie zaakceptował tak ustalonej granicy w związku z czym została ona oznaczona jako sporna. Powierzchnia działki nr 1201/3, która jest pochodną ustalonych granic została ustalona na 1,3611 ha.
Organ I instancji w trakcie postępowania wyjaśniającego doszedł do wniosku, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest wszystkich protokołów granicznych z ustalenia przebiegu granic, sporządzonych podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków na terenie obrębu [...]. Starosta ustalił, że w operacie opisowo - kartograficznym z modernizacji nie odnaleziono informacji skąd został przyjęta granica pomiędzy działką nr 1201/3 a działką nr 1202/1, jak również dlaczego nie zostały ustalone wszystkie granice. W tych okolicznościach Starosta uznał, że stwierdzone powyżej nieprawidłowości, mogły wpłynąć na błędnie obliczoną w ostateczności powierzchnię działki nr 1201/3. W związku z powyższym w ramach okresu rękojmi postanowiono o usunięciu stwierdzonego błędu, wskutek czego wykonawca prac modernizacyjnych sporządził nowy operat techniczny o nr [...], w ramach którego dokonał ponownego ustalenia przebiegu wszystkich granic działki nr 1201/3 i obliczenia jej powierzchni. W wyniku ponownego ustalenia przebiegu granic, które odbyło się w dniu 12 maja 2021 r. określono nowy przebieg granic działki nr 1201/3 z działkami sąsiednimi tj. działkami i nr 1199, 1200, 1202/1, 1202/2 oraz nr 1054. Następnie dokonano ponownego przeliczenia powierzchni wyżej wymienionych działek, w tym dla działki nr 1201/3, gdzie pole powierzchni w ramach nowo sporządzonego operatu technicznego wyniosło 1,3573 ha.
Po przyjęciu w dniu 18 stycznia 2022 r. do PODGiK w T. L. operatu technicznego o nr [...], Starosta decyzją z dnia 25 lutego 2022 r., orzekł o aktualizacji informacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w następujący sposób:
- dla działki nr 1199 o pow. 0,8947 ha, zmienić powierzchnię działki na 0,8993 ha oraz wykazać użytek gruntowy Br-RIVb o pow. 0,2025 ha i RIIIb o pow. 0,6968 ha,
- dla działki nr 1200 o pow. 0,8943 ha, zmienić powierzchnię działki na 0,8917 ha oraz wykazać użytek gruntowy RIVb o pow. 0,0215 ha i RIIIb o pow. 0,8702 ha,
- dla działki nr 1201/3 o pow. 1,3611 ha, zmienić powierzchnię działki na 1,3573 ha oraz wykazać użytek gruntowy RIIIb o pow. 1,1636 ha, RIVb o pow. 0,1135 ha i Br-RIVb o pow. 0,0802 ha,
- dla działki nr 1202/2 o pow. 0,76, zmienić powierzchnię działki na 0,7747 ha oraz wykazać użytek gruntowy RIIIb o pow. 0,7747 ha.
- dla działki nr 1202/1 o pow. 1,0120 ha, zmienić powierzchnię działki na 1,0154 ha oraz wykazać użytek gruntowy Br-RIIIb o pow. 0,0145 ha, Br-RIVb o pow. 0,2046 ha i RIIIb o pow. 0,7963 ha (pkt 1 decyzji).
Nadto organ I instancji odrzekł wykazać przebieg granic działki nr 1201/3 z działkami sąsiednimi nr 1054, 1202/1, 1202/2, 1201/4, 1199 na odcinku od punktu: 8569, 50015, 8564, 8565, 50016, 50017 jako bezsporny a granicę pomiędzy punktami od 8337 przez punkty 8567, 50019, 3361, 3362, 3367 do punktu 50018 za sporną granicę działek, zgodnie z operatem przyjętym do PZGIK w dniu 18 stycznia 2022 r., nr [...]
Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył skarżący akcentując, że nie zgadza się z powierzchnią swojej działki nr 1201/3 wykazaną w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków tj. 1,3611 ha, a tym bardziej nie zgadza się z powierzchnią wykazaną w operacie technicznym o nr [...] wynoszącą 1,3573 ha.
Organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę uznał, że rozstrzygniecie organu I instancji jest nieprawidłowe.
Organ odwoławczy podkreślił przede wszystkim, że zakres żądania wiąże organ i wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem dalszego postępowania. W ocenie organu II instancji organ I instancji prawidłowo ustalił zakres żądania, jednakże dokonał nieprawidłowego rozstrzygnięcia. Z treści wniosku skarżącego z dnia 16 marca 2020 r. wynika bowiem wprost, że żądanie skarżącego dotyczy przywrócenia powierzchni działki nr 1201/3 wynoszącej 1,43 ha oraz ujawnienia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 1201/3 i nr 1199 obowiązującego przed przeprowadzeniem w 2017 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
Organ II instancji przypomniał, że aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyniki przeprowadzonej modernizacji zawarto w operacie technicznym przyjętym do PZGIK pod nr [...] W oparciu o ustalone granice działki nr 1201/3, dokonano obliczenia powierzchni wynoszącej 1,3611 ha, którą następnie ujawniono w ewidencji gruntów i budynków, o czym świadczy wypis z rejestru gruntów, znajdujący w aktach sprawy. Granica między działką nr 1201/3 a nr 1199 została ustalona na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, o czym świadczy sporządzony protokół graniczny z dnia 22 sierpnia 2017 oraz szkic graniczny z przedstawioną granicą od punktu 3279 poprzez 8567, 3361, 3362, 8556, 10651, 8565, 8564, 11557 do 8569 pomiędzy przedmiotowymi działkami. Na podstawie operatu technicznego o nr [...] powyższe wyniki prac modernizacyjnych ostatecznie zostały ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Organ II instancji wyjaśnił, że z informacji zamieszczonych w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego wynika, że 19 kwietnia 2018 r. (poz. [...] ogłoszono, że dane zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego obrębu ewidencyjnego [...] stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegały ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 24a ust. 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U z 2021 r. poz. 1990 r.), dalej także p.g.i.k. była możliwość złożenia zarzutów do danych ujawnionych podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Zainteresowane strony w tym między innymi skarżący w przewidzianym terminie nie złożyły zarzutów do danych ujawnionych w ewidencji gruntów, co pozwoliło na uznanie powyższych danych za wiążące. Jak z kolei wynika z art. 24a ust. 12 p.g.i.k., zastrzeżenia o których mowa powyżej zgłoszone po terminie przewidzianym w art. 24a ust. 9 ww. ustawy, traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Dlatego też pismo skarżącego z dnia 16 marca 2020 r. słusznie zostało potraktowane jako wniosek o aktualizację danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Organ odwoławczy podniósł, że na wniosek strony dokonuje się jedynie zmiany danych objętych tą ewidencją, wynikających z nowych zdarzeń, że w postępowaniu wnioskowym możliwe jest prostowanie błędów w przypadku gdy wynika to z dostępnej bądź przedłożonej dokumentacji. W omawianym postępowaniu nie dokonuje się natomiast powtórnej analizy dokumentacji źródłowej, a rolą organu ewidencyjnego jak i odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie jest weryfikacja wcześniejszych wpisów, gdyż działanie takie odbywa się w trybie weryfikacji danych z urzędu.
Tymczasem całość zarzutów przedstawionych przez skarżącego wskazuje, że żądanie dotyczy przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków stanu archiwalnego wykazanego w ewidencji gruntów przed ujawnieniem danych aktualnie wykazanych, co nie jest możliwe. Skoro zaś skarżący nie udokumentował swojego żądania żadnym nowym zdarzeniem prawnym zaistniałym po wprowadzeniu do ewidencji zakwestionowanych danych i nie mamy do czynienia z oczywistym błędem, to nie było żadnych podstaw do zmiany.
Organ II instancji podkreślił, że operat techniczny zaewidencjonowany pod nr [...] w dniu 18 stycznia 2022 r. został sporządzony w celu weryfikacji podnoszonych przez skarżącego wątpliwości. Jak ustalono Starosta chcąc sprostać żądaniom skarżącego zlecił wykonanie niniejszego opracowania celem weryfikacji wątpliwych danych w ewidencji. Opracowanie to potwierdziło, iż żądanie strony odnośnie przebiegu granic z działką nr 1199 oraz powierzchni działki nr 1201/3 objętej niniejszym postępowaniem jest bezzasadne. Powyższe opracowanie wykazało, że powierzchnia działki nr 1201/3 nie może wynosić 1,43 ha, a granica przedmiotowej działki z działką nr 1199 nie może zostać wykazana zgodnie z oczekiwaniem skarżącego. Dlatego też należało uchylić decyzję organu I instancji i orzec co do istoty odmawiając aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w sposób wnioskowany przez stronę. Organ I instancji dokonując zmian ewidencyjnych na podstawie operatu [...] wydał decyzję niezgodnie z zakresem żądania wnioskodawcy, czym rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 9 i art. 61 § 1 k.p.a.
Organ odwoławczy wskazał również, że niezależnie od niniejszego rozstrzygnięcia, w PZGIK pozostaje operat techniczny o nr [...] wskazujący na okoliczność, iż ewidencja gruntów i budynków nie jest utrzymywana w stanie aktualności. Jednakże zdaniem organu II instancji zmiany ewidencyjne wynikające z powyższego operatu powinny zostać ujawnione w odrębnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym z urzędu w związku z wykryciem błędnych informacji.
Oran II instancji podkreślił, że aktualizacja ewidencji w postępowaniu prowadzonym na wniosek zainteresowanego podmiotu, polegająca na usunięciu błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Na wniosek strony może być prowadzone przed organem ewidencji gruntów i budynków jedynie postępowanie aktualizacyjne, wprowadzające do operatu ewidencyjnego zmiany objęte nowym zdarzeniem prawnym, powstałym już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych.
Skarżący złożył skargę na ostateczną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił nieprawdę w ustaleniach faktycznych, pomijanie istotnych faktów i ochronę wcześniej wydanych bezprawnie decyzji Starosty, mocą których nastąpiła bezpodstawna, zdaniem skarżącego, zmiana przebiegu granicy działki nr 1201/3. Skarżący uzasadniał, że w dniu 22 sierpnia 2017 r. wniósł zastrzeżenia co do przebiegu granicy jego działki z działką nr 1199, a zatem nie można mówić o spokojnym stanie posiadania, jak wskazuje organ. Skarżący wskazał, że w trakcie postępowania złożył kopię mapy z 1998 r., którą otrzymał ze Starostwa Powiatowego w T. L., a gdzie na pierwszy rzut oka widać, iż kształt działki i granica przebiega w spornej części zupełnie inaczej niż przyjął organ I instancji. Skarżący podnosił, że nie jest możliwe aby przez zmianę naliczania powierzchni tylko jego działka straciła prawie 8 arów powierzchni, a inne działki zyskały. Skarżący wskazał, że w trakcie postępowania wnioskował o dołączenie szkicu polowego z nowego pomiaru w 1978 r., który wskazywała firma dokonująca modernizacji i nie wie, czy jego wniosek został uwzględniony. Skarżący podkreślił, że nie chodzi mu o aktualizację danych, a o ich powrót sprzed modernizacji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że organ administracji jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku, które to żądanie wyznacza rodzaj i granice postępowania administracyjnego, a następnie sądowej kontroli legalności podjętego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Zasadne są też wnioski organu II instancji, że organ nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony, oraz że w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie skarżącego nie budziło wątpliwości.
Organy prawidłowo oceniły, w świetle regulacji art. 24a ust. 9 i 12 p.g.i.k., że skoro skarżący w odpowiednim czasie nie złożył zarzutów do danych objętych modernizacją i ujawnionych w operacie opisowo - kartograficznym, to zarzuty zgłoszone po tym terminie należało potraktować jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
Jak bowiem wynika z niepodważonych przez skarżącego ustaleń, na podstawie operatu technicznego o nr [...] wyniki prac modernizacyjnych w ramach których, w oparciu o ustalone granice działki nr 1201/3, dokonano obliczenia jej powierzchni na 1,3611 ha, zostały ostatecznie ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z informacją Starosty T. z dnia 17 kwietnia 2018 r.
w sprawie danych ewidencji gruntów i budynków dla jednostek ewidencyjnych B. i T. L. - gmina wiejska, powiat [...] objętych modernizacją (Dz.U. Woj. Lub. Z 2018 r., poz. [...]) dane zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego obrębu ewidencyjnego [...] stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegały ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z art. 24a ust. 9 p.g.i.k. każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji zgłaszać zarzuty do tych danych. Zarzuty zgłoszone po tym terminie traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 p.g.i.k.).
Jak ustalił organ odwoławczy, a skarżący tych ustaleń nie podważył, w toku prowadzonej procedury ustalenia przebiegu granic skarżący w dniu 22 sierpnia 2017 r., kiedy odbyły się czynności geodezyjne składał zastrzeżenia do ustalanej granicy działki nr 1201/3 m.in. z działką nr 1199 (co wynika również z protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, gdzie zaznaczono granica sporna). Powyższe zastrzeżenia nie miały jednak bezpośredniego wpływu na skuteczność przeprowadzanych czynności, w sytuacji gdy sporządzony operat został pozytywnie zweryfikowany i przyjęty do PZGIK. Powyższa czynność nie mogła zostać inaczej oceniona jak zrobił to organ odwoławczy. Termin na który powołuje się skarżący, tj. 22 sierpnia 2017 r., nie stanowił terminu, o którym mowa w art. 24a ust. 6 p.g.i.k., zgodnie z którym każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych. Nie mogły to też być, jak wskazano powyżej złożone w terminie z art. 24a ust. 9 p.g.i.k. zarzuty do danych zawartych w operacie opisowo - kartograficznym. Osoba niezadowolona z wyników ustaleń miała bowiem prawo do złożenia swoich uwag i zarzutów ale tylko w terminach opisanych w art. 24a ust. 6 i 9 p.g.i.k. Skarżący z powyższych uprawnień nie skorzystał. Skutkiem powyższego było zgodne z prawem dokonanie stosownych zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Bez wątpienia z treści wniosku z dnia 16 marca 2020 r. wynika wprost, że żądanie skarżącego dotyczy przywrócenia powierzchni działki nr 1201/3 wynoszącej 1,43 ha oraz ujawnienia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 1201/3 i nr 1199 obowiązującego przed przeprowadzeniem modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (właścicieli nieruchomości) lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Tryb dokonania takiej aktualizacji wynika wprost z przepisu art. 24 ust. 2b ww. ustawy, który stanowi, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej w przypadkach w przepisie tym wskazanych, np. na podstawie wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, czy aktów notarialnych, 2) w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje również w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.i.k.).
Trafne jest również stanowisko organu odwoławczego poparte utrwalonym w tym przedmiocie stanowiskiem doktryny i judykatury, że aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego stanu prawnego.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.i.k. ilekroć w ustawie jest mowa o ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości) - rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W świetle art. 20 ust. 1 p.g.i.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.
Istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest więc ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13 orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
Trafnie wywodzi organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń prawnych, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Stosownie do § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 ze zm.), obowiązującego w dacie złożenia wniosku aktualizacja operatu ewidencyjnego ma na celu: zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienie nowych danych ewidencyjnych oraz wyeliminowanie danych błędnych.
Powtórna ocena dokumentów archiwalnych, czego w istocie oczekuje skarżący nie jest zatem możliwa w postępowaniu wszczynanym na wniosek podmiotu ewidencyjnego. Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków, jak sam nazwa wskazuje ma odzwierciedlać aktualny stan, i nie może wywoływać skutków prawnych z mocą wsteczną (por. wyroki: w sprawach sygn. akt I OSK 4240/18, II SA/Rz 768/21, II SA/Rz 1541/15, sygn. akt II SA/Sz 689/17, CBOSA).
W orzecznictwie podkreśla się również, na co także zwrócił uwagę organ odwoławczy, że w pojęciu aktualizacji mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20, CBOSA).
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy, na co wskazuje przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie weryfikacyjne, i dalsze działania tego organu, które jednak jak słusznie zauważył organ II instancji wykroczyły poza zakres postępowania wnioskowego i żądania strony.
Trafna jest ocena organu II instancji, że zgromadzone w toku prowadzonego postępowania dowody jednoznacznie wskazują, że nie jest zasadne przywrócenie powierzchni działki nr 1201/3 do stanu sprzed modernizacji tj. do pow. 1,43 ha.
Należy też zauważyć, że organ odwoławczy ustalił, a strona skarżąca tych ustaleń nie podważyła, że działka nr 1201/3 powstała w 2016 r. w wyniku podziału działki nr 1201/1 (na 1201/3 i 1201/4) - dokumentacja geodezyjna o nr [...] Jak wynika z wykazu zmian gruntowych zawartego na mapie z projektem podziału, powierzchnia działki nr 1201/3 w wyniku przeprowadzonego podziału otrzymała powierzchnię 1,43 ha, jako różnica po odjęciu wydzielonej powierzchni działki nr 1201/4 o pow. 0,0363 ha. Granice powyższej działki nie były wówczas przedmiotem ustalenia a już wtedy geodeta w protokole przyjęcia granic zaznaczył, że stan użytkowania znacznie się różni od stanu prawnego, przyjętego do opracowania przedmiotowego podziału, wynikającego z operatów technicznych zdeponowanych dotychczas w PZGIK. Następnie w ramach przeprowadzonej w latach 2017-2018 modernizacji dokonano ustalenia przebiegu granic działki nr 1201/3 w ówcześnie obowiązującym trybie § 39 wyżej powołanego rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Granica działki nr 1201/3 z działką nr 1201/4 została bezpośrednio przyjęta na podstawie operatu technicznego nr [...] z podziału działki nr 1201/1. Granice przedmiotowej działki z działką nr 1200 ustalono w oparciu o zgodne oświadczenia stron. Pozostałe granice z działkami sąsiednimi tj. z działką nr 1202/2 i z 1054 ustalono na podstawie § 39 ust 2 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (według ostatniego spokojnego stanu posiadania), natomiast z działką nr 1199 dokonano ustalenia w tym samym trybie na co już skarżący nie wyraził zgody, co zaznaczono w protokole granicznym. Wyniki przeprowadzonej modernizacji zawarto w operacie technicznym przyjętym do PZGIK. W oparciu o tak ustalone granice działki nr 1201/3, dokonano obliczenia powierzchni wynoszącej 1,3611 ha, którą następnie ujawniono w ewidencji gruntów i budynków. Granica między działką nr 1201/3 a nr 1199 została zatem ustalona na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania, o czym świadczy sporządzony protokół graniczny z dnia 22 sierpnia 2017 oraz szkic graniczny.
Przy czym, w kontekście argumentacji skargi zauważyć należy, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na władaniu określoną rzeczą. Ostatni stan spokojnego posiadania jest posiadaniem, które trwa dłuższy czas a więc ma w miarę ustabilizowany charakter. Posiadanie może być wykonywane w ramach tytułu prawnego przysługującego posiadaczowi, jak i bez tego tytułu.
Także wyniki uzyskane w ramach nowo sporządzonej dokumentacji o nr [...] potwierdzają trafność stanowiska organu, co do braku zasadności żądania skarżącego. Nowy operat techniczny sporządzony w ramach niniejszego postępowania wykazał nie tylko nową powierzchnię działki nr 1201/3 wynoszącą 1,3573 ha ale również nowy przebieg granicy pomiędzy działkami nr 1201/3 a nr 1199, gdzie podczas pierwotnego pomiaru modernizacyjnego granica została w całości oznaczona jako sporna.
Jednakże działanie organu I instancji polegające na dokonaniu zmian ewidencyjnych na podstawie nowego operatu musiało zostać ocenione przez organ odwoławczy jako naruszenie przepisów postepowania o istotnym znaczeniu dla jego wyniku, albowiem organ I instancji wydał decyzję niezgodną z zakresem żądania skarżącego. Tym samym uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty, na co zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał było prawidłowe i zgodne przede wszystkim z zasadą dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2022, poz. 2000 ze zm.)
Skoro więc skarżący nie udokumentował swojego żądania żadnym nowym zdarzeniem prawnym zaistniałym po wprowadzeniu do ewidencji danych przez niego obecnie kwestionowanych, a organ II instancji nie stwierdził oczywistego błędu, to tym samym nie było żadnych podstaw do przyjęcia w ramach aktualizacji tych danych, które nie zawierają się w żadnej nowej dokumentacji. W świetle powyższych uwag, takim dokumentem z oczywistych względów nie mogła być wskazywana przez skarżącego mapa z 1998 r.
Skarżący w skardze podkreślił, że nie chodzi mu w istocie o aktualizację danych, a o ich powrót sprzed modernizacji, gdyż zostały wprowadzone błędnie i niezgodnie z prawem. W kontekście powyższego jeszcze raz podkreślić należy, że ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego, nie jest jej rolą rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. Poprzez żądanie zmiany w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu służy chociażby postępowanie rozgraniczeniowe, gdyż organy ewidencyjne są jedynie uprawnione do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Dlatego też oczekiwanie strony skarżącej, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o granice czy powierzchnie działek, jest błędne, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii (por. wyrok NSA w sprawie sygn. akt I OSK 957/16, CBOSA).
Podsumowując, w świetle powyższych uwag trafna jest konstatacja organu odwoławczego, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw prawnych do realizacji wniosku zgodnie z zakresem żądania skarżącego, a ponowna analiza dokumentów stanowiących podstawę ujawnionych zmian według przepisów prawa materialnego nie jest możliwa w niniejszym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego.
Na koniec dodać też należy, że istotnie z akt sprawy nie wynika aby wniosek skarżącego o dołączenie do akt postępowania szkicu polowego z 1978 r. został rozpatrzony. Jednakże, w świetle okoliczności sprawy i charakteru postępowania przedmiotowe uchybienie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Ponadto choć w świetle regulacji art. 78 k.p.a. strona posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, to jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem poczynionych przez organ ustaleń. Zgodnie natomiast z regulacją art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. sąd uchyla decyzję tylko wtedy jeżeli stwierdzi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie, jak wskazano wyżej, nie miało miejsca.
Wobec zatem bezzasadności zarzutów sformułowanych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.