III SA/LU 296/21

III SA/Lu 296/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 375/22 - Wyrok NSA z 2025-09-25
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 4 pkt 1; art. 5 ust. 1; art. 5b ust. 1; art. 18 ust. 4a i 4b; art. 87; art. 92a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 marca 2021 r., Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 13 grudnia 2019 r., w przedmiocie nałożenia na M. P. kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 18 października 2019 r. w L. na przy Placu Z. (Al. Unii L.) funkcjonariusze Policji przeprowadzili kontrolę pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował M. P. (dalej jako "skarżący"). Kierowca przewoził dwóch pasażerów z ul. [...] w L. na Plac [...] przy Al. [...] w L.. Przewóz wykonywany był pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób wraz z kierowcą. W trakcie kontroli ustalono, że usługę przewozu na ww. trasie jeden z pasażerów zamówił przy pomocy aplikacji [...]. Opłata za wykonanie przedmiotowej usługi wyniosła [...] zł. Do kontroli kierujący okazał jedynie kserokopię licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydaną dla przedsiębiorcy U. D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w R. (dalej jako "spółka U. D."). Przebieg i ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...] z dnia 18 października 2019 r. Przesłuchany w charakterze strony kierowca kontrolowanego pojazdu wyjaśnił, że przewóz miał charakter zarobkowego przewozu osób. Oświadczył także, że otrzymuje co tydzień wynagrodzenie za wykonywanie przewozów od spółki U. D., z którą to firmą ma zawartą umowę zlecenia od około 1 miesiąca.
W tym stanie rzeczy L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako "organ I instancji") wszczął z urzędu postępowanie administracyjne.
Decyzją z 13 grudnia 2019 r. organ I instancji wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, na podstawie lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm. ), dalej jako "u.t.d.", za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (12 000 zł) oraz na podstawie lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (8 000 zł). Ze względu na to, że łączna suma kar pieniężnych wyniosła 20 000 zł, z uwagi na treść art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. nałożono na skarżącego karę w maksymalnej ustawowej wysokości w kwocie 12 000 zł.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania, decyzją z 3 marca 2021 r., Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zauważył również, iż art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., obecnie Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej jako "k.p.a.", na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz art. 189f k.p.a. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1.
W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że w dniu kontroli skarżący we własnym imieniu wykonywał odpłatny przewóz osób nie posiadając do tego uprawnień. Organ II instancji wyjaśnił, że podczas przeprowadzonej kontroli skarżący okazał jedynie kserokopię licencji wydanej dla przedsiębiorcy spółki U. D.. Informacje uzyskane z Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta L. przy piśmie z 25 października 2019 r., Starostwa Powiatowego w [...] przy piśmie z 25 października 2019 r., i Inspektor Transportu Drogowego przy piśmie z 13 listopada 2019 r potwierdzały, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał żadnych uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób.
Zdaniem organu II instancji przewóz wykonywany przez stronę skarżącą w dniu kontroli nie spełnił także wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego. Kontrolowany pojazd był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu 5 osób wraz z kierowcą. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem pojazd skarżącego tego warunku nie spełniał. Przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b u.t.d., ponieważ przewóz nie był wykonywany na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, a opłata nie została ustalona w formie ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu, bądź wniesiona gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. Organ II instancji odwołał się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt C 434/15 , w kwestii definicji usługi pośrednictwa, i uznaniu jej za usługę wchodząca w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania i pominięcia przez organ wyjaśnień skarżącego co do współpracy ze spółką U. D., na rzecz której skarżący miał wykonywać przewóz w dniu kontroli organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący wezwany do przedłożenia dokumentów potwierdzających współpracę z podmiotem, na rzecz którego wykonywałby skontrolowany przewóz drogowy, w postępowaniu przed organem I instancji nie przedłożył żadnego dokumentu. Natomiast na etapie postępowania odwoławczego pełnomocnik strony przedłożył niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię umowy zlecenia z 6 sierpnia 2019 r. zawartą pomiędzy skarżącym i [...] P. K.. Opisane okoliczności nie pozostawiają, zadaniem organu odwoławczego, żadnych wątpliwości, że zarówno skontrolowany przewóz drogowy, jak i inne przewozy zamawiane przy pomocy aplikacji [...], skarżący wykonuje we własnym imieniu. Organ odwoławczy zauważył również, że gdyby skarżący współpracował z przewoźnikiem wykonującym takie usługi, to posiadałby umowę regulującą warunki tej współpracy i przedłożyłby do akt kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem oraz wiedziałby jak nazywa się ten przedsiębiorca. Organ II instancji stwierdził także, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego usługa przewozu wykonana przez skarżącego w dniu kontroli miała charakter przewozu okazjonalnego, ponieważ żadna z definicji wskazanych przez pełnomocnika strony nie określa formy inicjatywy zleceniodawcy czy przewoźnika. Żadna z tych definicji nie wskazuje również, aby zleceniodawca czy przewoźnik był zobowiązany wystąpić z inicjatywą wykonania takiej usługi bezpośrednio do drugiej strony.
Organ II instancji podkreśl również, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego niezarejestrowanie przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego nie jest tożsame z niewykonywaniem takiej działalności. Organ ocenił, że działalność wykonywana przez skarżącego była działalnością zorganizowaną i wykonywaną w sposób ciągły. Świadczy o tym korzystanie przez skarżącego z aplikacji [...].
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy ustawy o transporcie drogowym umożliwiają nałożenie kar pieniężnych na osobę fizyczną wykonującą przewóz drogowy osobiście i w własnym imieniu zarówno za popełnione naruszenia określone w załączniku nr 3 do ww. ustawy, jak i w załączniku nr 4 do tej ustawy. Na koniec organ II instancji stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zaskarżył decyzję Inspektor Transportu Drogowego w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak: ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej; czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; brak zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy dniu kontroli pominięcie zeznań złożonych przez skarżącego oraz przedłożonych dokumentów w postaci umowy zawartej z partnerem flotowym - w zakresie współpracy z firmą [...] P. K. z siedzibą w K. oraz spółką U. D. - co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenia;
2) naruszenie art. 5 b ustawy o transporcie drogowym w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;
3) naruszenie art. 92 a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., w zw. z art. 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
4) naruszenie art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. U. UE L 300 z dnia 14 listopada 2009 r., s. 8), dalej jako "rozporządzenie nr 1073/2009", poprzez uznanie, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
5) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżącego podnosił, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób w żadnym razie stwierdzić, że skarżący wykonywał transport drogowy. Nawet jednak gdyby że uznać, że tak było, to podmiotem, na rzecz którego transport ten był wykonywany była firma [...] P. K. oraz firma U. D. Sp. z o.o. sp.k. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że nie jest możliwe korzystanie z aplikacji [...] bez posiadania licencji Taxi. Jeżeli dany kierowca nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada własnej licencji Taxi, to w celu skorzystania z usług [...] musi nawiązać współpracę z partnerem flotowym, który taką licencję posiada. Następnie dokonując wykładni pojęcia "przewóz okazjonalny", pełnomocnik skarżącego skonstatował, że skarżący takiego przewozu nie wykonywał, gdyż immanentną cechą tego rodzaju przewozu, jest okoliczność, że przewóz grupy pasażerów następuję z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W okolicznościach niniejszej organ nie ustalił z czyjej inicjatywy miałoby dojść do przejazdu, oraz nie ustalił w ogóle, że czynności skarżącego mieściły się w pojęciu wykonywania przewozu okazjonalnego. Ponadto organ nie wyjaśnił zasad działalności aplikacji [...].
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Transportu Drogowego wydana w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym, która określa zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a u.t.d.).
Jak trafnie podkreśla organ odwoławczy ustawa ta przewiduje sztywną wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów transportu drogowego i nie ma możliwości ich miarkowania. W art. 92b i 92c u.t.d. przewiduje się także możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Z uwagi na to, że kwestie te zostały uregulowane w odrębnych przepisach (tzn. w ustawie o transporcie drogowym) to ze względu na treść art.189a § 2 k.p.a. nie mają tutaj zastosowania przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i ust. 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. U. UE L 300 z dnia 14 listopada 2009 r., str. 51).
Z kolei warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa przepis art. 5b ust. 1 u.t.d., według którego podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym, przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.t.d., jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 u.t.d.
Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w art. 87 u.t.d., w tym wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.).
Jeśli chodzi o przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. definiuje przewóz okazjonalny jako przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie wykonywania przewozu, dopuszcza przewóz okazjonalny: 1) pojazdami zabytkowymi, 2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu kontroli skarżący samochodem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przewoził dwóch pasażerów z ul. [...] w L. na Plac [...] przy Al. [...] w L.. W trakcie kontroli ustalono, że usługę przewozu na ww. trasie jeden z pasażerów zamówił przy pomocy aplikacji [...] i za jej wykonanie uiścił opłatę w wysokości 11,89 zł. Do kontroli kierujący okazał kserokopię (w kolorze) licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydaną dla przedsiębiorcy spółki U. D.. Wobec powyższego organy uznały, że skarżący nie posiadał i nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego czy też licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. W toku postępowania administracyjnego na podstawie informacji właściwych organów organ odwoławczy ustalił a skarżący tych ustaleń nie podważył, że skarżącemu nie została udzielona licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób ani w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, ani przewozu osób taksówką (pisma Starostwa Powiatowego w Z. z 25 października 2019 r., Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta L. z 25 października 2019 r. i Inspektor Transportu Drogowego z 13 listopada 2019 r. - k[...] akt adm.).
Jednocześnie w wyniku kontroli stwierdzono, że pojazd, którym skarżący wykonywał przewóz, jest przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą (do akt dołączono wydruk z CEPiK i dokumentację zdjęciową).
Skarżący twierdzi, że w dacie kontroli podjęte przez niego czynności nie miały cech prowadzenia działalności gospodarczej, a tym bardziej cech wykonywania transportu drogowego. Jednocześnie skarżący kwestionuje przypisanie mu wykonywania transportu okazjonalnego.
W ocenie sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że wykonywany przez skarżącego w dniu 18 października 2019 r. przewóz osób stanowił transport drogowy, regulowany przepisami ustawy o transporcie drogowym. Krajowy transport drogowy to, jak już była mowa wyżej, podejmowanie i wykonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju (art. 4 pkt 1 u.t.d.).
Trafna jest ocena organów, że działalność skarżącego nie była przypadkowa, ale stanowiła zorganizowany i zaplanowany rodzaj aktywności skarżącego, podejmującego czynności właściwe dla przewoźnika. Jednorazowemu charakterowi usług świadczonych przez skarżącego niewątpliwie przeczy korzystanie przy ich wykonywaniu z aplikacji [...], co wymaga zarejestrowania na platformie internetowej. Jednocześnie jest faktem powszechnie znanym, że aplikacja internetowa tego typu służy wielokrotnemu korzystaniu z niej, co stanowi jej elementarną cechę. Skarżący w dniu kontroli korzystał z aplikacji [...] przez przyjęcie zlecenia. Przesłuchany w charakterze strony potwierdził, że przejazd w dniu 18 października 2019 r. wykonał w celach zarobkowych a wynagrodzenie za przejazd otrzymuje przelewem na konto co tydzień od firmy, z którą ma podpisaną umowę. Podczas kontroli nie zaprzeczył opisanym okolicznościom, przyjętym następnie przez organy w ramach ustalenia stanu faktycznego. Jak przy tym podkreśla się w orzecznictwie, wykonywanie transportu drogowego podlegającego sankcji traktowane być musi jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 701/17, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).
Sąd podziela również stanowisko organów, że wykonywany przez skarżącego przewóz był przewozem okazjonalnym, wykonywanym pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, zawarta w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące przewóz okazjonalny w przepisach prawa unijnego. Zgodnie z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach, zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06,CBOSA).
Zestawienie definicji przewozu okazjonalnego wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że 18 października 2019 r skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
Jak wynika z treści skargi, skarżący także odwołuje się do przytoczonych wyżej poglądów wyrażanych w orzecznictwie. Jednakże w ocenie skarżącego nie wykonywał on przewozu okazjonalnego w powyższym rozumieniu, a organ nie ustalił z czyjej inicjatywy doszło do przejazdu. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić. Podniesiona w skardze okoliczność, że w stanie faktycznym sprawy przewóz był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów nie wyłącza uznania, że świadczenie usługi przewozu osób nastąpiło w okazji zainicjowanej przez zleceniodawcę – pasażera, który zamówił kurs za pomocą aplikacji [...]. Aby zamówić kurs, pasażer musiał zarejestrować swoje dane i dane swojej karty płatniczej oraz zaakceptować regulamin aplikacji. Skarżący przyjął zlecenie i wykonał odpłatny przewóz pasażerów na terenie L. samochodem osobowym posiadającym 5 miejsc siedzących łącznie z kierowcą. Pasażer zamówił kurs za pomocą zainstalowanej na telefonie aplikacji [...], która wskazała mu orientacyjną kwotę za ten przejazd. Następnie po zakończeniu przejazdu za pośrednictwem aplikacji z karty płatniczej pasażera została pobrana opłata w wysokości 11,89 zł (zeznania pasażera k.[...] akt. adm.).
Zauważyć należy, że okoliczność dokonania przez pasażera zapłaty za przewóz za pośrednictwem platformy internetowej [...] nie wyłącza ustalenia co do zarobkowego charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego, jak również ustalenia, że skarżący wykonywał usługę we własnym imieniu i na swoją rzecz. Fakt uiszczenia przez pasażera zapłaty za przewóz, bezpośrednio po jego zakończeniu, jest bowiem niewątpliwy i potwierdzony został przez przesłuchanego w charakterze świadka pasażera, który oświadczył, że należność za przejazd pobrana została z jego karty płatniczej.
Stanowisko organów i sądu w tej kwestii znajduje potwierdzenie, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, w analizie charakteru usługi pośrednictwa świadczonej przez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja [...], dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r., C-434/15. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa za pomocą aplikacji przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu oraz że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą.
Zatem usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na telefon, między właścicielami pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć określoną trasę, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu. Skarżący korzystając z aplikacji [...] przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób za wynagrodzeniem. Tym samym uznać należy, że skarżący wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy i w świetle powyższych wywodów za nietrafne uznać należy zarzuty skargi zarówno co do braku ustaleń z czyjej inicjatywy miałoby dojść do przejazdu, jak i nieprawidłowej kwalifikacji czynności przewozowych skarżącego jako przewozu okazjonalnego rozumianego jako przewóz grupy osób (skarżący przewoził dwóch pasażerów).
Trzeba także zaznaczyć, o czym już poniekąd była wyżej mowa, że nieprowadzenie zarejestrowanej, legalnej działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu faktycznie wykonującego przewóz za popełnione naruszenia. Podmiot wykonujący transport to również ten, kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków do legalnego wykonywania działalności gospodarczej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08 i z 4 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 166/09, sygn. akt VIII SA/Wa 384/17,CBOSA). Skarżący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób, a dowody zebrane w sprawie świadczą o wykonywaniu działalności w zakresie przewozu osób w sposób zorganizowany i niemający charakteru jednorazowego (korzystanie z aplikacji internetowej), za wynagrodzeniem. Zatem jest to krajowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.d. W tej sytuacji aktualizował się obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d.
Jednocześnie brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykonywał przewóz na rzecz i w imieniu innego podmiotu. Prawidłowe jest stanowisko organu, że okazana w trakcie postępowania (po wydaniu decyzji przez organ I instancji) kopia umowy zlecenia zawarta 6 sierpnia 2019 r. z [...] P. K. nie potwierdza faktu wykonywania transportu drogowego na rzecz tego podmiotu. Z umowy tej wynika jedynie, że skarżący zobowiązuje się do wykonywania w sposób samodzielny usług poprzez platformę [...] oraz [...]. Nie świadczy natomiast ona o wykonywaniu przez skarżącego w dniu kontroli okazjonalnego przewozu osób w imieniu i na rzecz tego podmiotu. Również przedstawiona przez skarżącego kopia licencji udzielonej innemu podmiotowi (U. D. Sp. z o. o. sp. k.) nie stanowi dowodu posiadania licencji przez skarżącego, ani też nie może być uznana za dowód wykonywania transportu drogowego w imieniu i na rzecz posiadacza licencji. Przede wszystkim zauważyć należy, że kopia ta nie stanowi wypisu z licencji wydanego przez właściwy organ i nie jest dokumentem, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ponadto skarżący nie przedstawił dowodu na okoliczność wykonywania transportu drogowego w imieniu i na rzecz posiadacza licencji, w szczególności umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, potwierdzającej fakt wykonywania transportu drogowego na rzecz innego podmiotu. Trafnie zatem konstatuje organ odwoławczy, że gdyby skarżący współpracował z przewoźnikiem wykonującym takie usługi, to posiadałby umowę regulującą warunki tej współpracy i przedłożyłby do akt kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem, a przede wszystkim wiedziałby jak nazywa się ten przedsiębiorca.
Bezpodstawny jest więc zarzut skargi, że transport wykonywany był przez skarżącego na rzecz innego podmiotu oraz że organ pominął treść wyjaśnień skarżącego tym zakresie. W procedurze administracyjnej ciężar wykazania okoliczności istotnych dla sprawy spoczywa co do zasady na organie, jednak podważenie ustaleń organu wymaga inicjatywy strony. Ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa bowiem na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne.
Skarżący miał możliwość przedstawienia w toku postępowania umowy, z której wynikałoby, że usługi przewozu świadczy w imieniu i na rzecz innego podmiotu, jednak tego nie uczynił.
W tych okolicznościach bezsporny w sprawie fakt nieposiadania przez skarżącego stosownej licencji spowodować musiał nałożenie kary przewidzianej w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Ustalone okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie potwierdzają, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz osób bez posiadania ważnych uprawnień, a zarazem wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.
Stosownie do przytoczonych na wstępie rozważań regulacji zasadą jest wykonywanie przewozów okazjonalnych pojazdami przeznaczonymi do przewozu więcej niż 7 osób łącznie z kierowcą. Od zasady tej istnieją jednak wyjątki, o których stanowi art. 18 ust. 4b u.t.d. Przepis ten dopuszcza przewóz okazjonalny pojazdami niespełniającymi tak określonego kryterium konstrukcyjnego, tj.:
1) pojazdami zabytkowymi oraz
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Z prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący w dniu 18 października 2019 r. przewoził odpłatnie pasażerów pojazdem marki [...], przystosowanym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą.
Stanowisko organu, że skarżący wykonywał we własnym imieniu przewóz okazjonalny osób samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., jest więc prawidłowe. Prawidłowo uznał również organ, że w sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające uznanie tego przewozu za dopuszczalny, mimo niezachowania wymogów konstrukcyjnych.
W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie.
Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 załącznika nr 3 do ustawy.
Wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji stanowi naruszenie określone w lp. 1.1 załącznika nr 3, za które przewidziana jest kara w wysokości 12 000 zł. Wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., stanowi naruszenie określone w l.p. 2.11 załącznika nr 3, za które przewidziana jest kara pieniężna w wysokości 8 000 zł.
W konsekwencji, w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego zarówno kary przewidzianej w lp. 1.1, jak i kary przewidzianej w lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 92a ust. 3 suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł. Z tego względu ostatecznie prawidłowo wymierzono skarżącemu za stwierdzone naruszenia karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12 000 zł.
W niniejszej sprawie za trafną uznać należy także ocenę organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., ponieważ żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie zachodzi. Przepis art. 92c ust. 1 stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to on sam – osobiście prowadził skontrolowany pojazd, którym odpłatnie przewoził pasażerów, przy czym pojazd ten nie spełniał niezbędnych wymogów przy realizowaniu przewozu okazjonalnego.
W ocenie sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Wbrew zarzutom skargi organy przeanalizowały szczegółowo zasady działania aplikacji [...] i sposób dokonywania przez pasażerów płatności za przejazd. W aktach sprawy znajduje się również kopia warunków dla pasażerów co do korzystania z aplikacji [...] i ogólnych warunków dla kierowców co do korzystania z usług [...]. Poza tym zasady działania aplikacji [...] są możliwe do poznania dla każdego potencjalnego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów ("smartfonów"). Nie ma więc przeszkód, aby zasady jej działania uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia (zob. wyroki w sprawach sygn. akt II SA/Go 507/20 i II SA/Sz 1193/19, CBOSA).
Dokonane przez organ ustalenia i stwierdzenie na ich podstawie wykonywania przez skarżącego przewozu okazjonalnego podlegającego przepisom ustawy o transporcie drogowym jest prawidłowe. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się, wbrew twierdzeniom skargi naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).