Pełny tekst orzeczenia III SA/Lu 270/21

III SA/Lu 270/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 19/22 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 85
art. 93 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant: Referent Agnieszka Kuna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej K. U. L. J. P. I. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komisji Stypendialnej K. U. L. J. P. I. z dnia 12 lutego 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej K. U. L. J. P. I. na rzecz D. K. kwotę [...]zł (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 marca 2021 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna K. U. L. J. P. I. (dalej także jako organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej tego Uniwersytetu (dalej także jako organ I instancji) z dnia 12 lutego 2021 r. o odmowie przyznania D. K. (dalej także jako skarżący) stypendium dla osób niepełnosprawnych od 1 grudnia 2020 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
D. K. – doktorant na studiach doktoranckich na kierunku socjologia Katolickiego Uniwersytetu L. J. P. II ([...]) – złożył w dniu 9 listopada 2020 r. wniosek o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...]. Do wniosku dołączył orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 28 czerwca 2017 r. potwierdzające lekki stopień niepełnosprawności skarżącego i stwierdzające, że niepełnoprawność istnieje od 17 roku życia.
S. powyższy wniosek skarżący jednocześnie w piśmie z dnia 9 listopada 2020 r. zwrócił się do Komisji Stypendialnej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu powołał się na toczący się spór prawny przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie o sygn. akt III SA/Lu 289/20. Skarżący podkreślił, że w powyższym wyroku Sąd przyjął inne stanowisko niż Odwoławcza Komisja Stypendialna i stwierdził, że 6 lat przysługiwania stypendium należy interpretować jako 6 lat pobierania stypendium. W ocenie skarżącego nie mógł on złożyć przedmiotowego wniosku we wrześniu 2020 r., przed doręczeniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, ponieważ zgodnie z wcześniejszymi decyzjami organów obu instancji był poinformowany, że stypendium już dłużej nie może mu przysługiwać.
Postanowieniem z dnia 20 listopada 2020 r. Komisja Stypendialna K. U. L. J. P. [...] orzekła o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...], na kierunku socjologia od miesiąca października 2020 r. Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 9 grudnia 2020 r. postanowieniem z dnia 17 grudnia 2020 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] utrzymała w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej i odmówiła przywrócenia terminu. D. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt III SA/Lu 64/21.
W związku z przekazaniem zażalenia z dnia 9 grudnia 2020 r. Odwoławczej Komisji Stypendialnej, postanowieniem z dnia 16 grudnia 2020 r. Komisja Stypendialna [...] postanowiła zawiesić postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 9 listopada 2020 r. o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych. Odwoławcza Komisja Stypendialna postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. uchyliła postanowienie z 16 grudnia 2020 r. w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Komisji Stypendialnej [...].
Ponadto w dniu 7 stycznia 2021 r. do Komisji Stypendialnej [...] wpłynął ponowny wniosek skarżącego z dnia 4 stycznia 2021 r. (data stempla pocztowego) o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...] na kierunku socjologia. Komisja Stypendialna postanowieniem z dnia 15 stycznia 2021 r. odmówiła wszczęcia postępowania administracyjnego, wskazując, że w tej sprawie toczy się już postępowanie.
Następnie decyzją z dnia 12 lutego 2021 r. Komisja Stypendialna odmówiła przyznania D. K. stypendium dla osób niepełnosprawnych od 1 grudnia 2020 r. Organ I instancji po pierwsze wskazał, że zgodnie z terminami określonymi w § 3 ust. 2 Regulaminu świadczeń [...] (dalej też jako Regulamin) wnioski złożone po piątym dniu danego miesiąca rozpatrywane są od następnego miesiąca. Tym samym wniosek skarżącego z dnia 9 listopada 2020 r. rozpatrywany jest od miesiąca grudnia 2020 r. Po drugie organ I instancji wyjaśnił, że skarżący nie spełnia wymogów przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych, określonych w przepisach art. 93 ust. 2 pkt. 1 i art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm.), dalej też jako ustawa oraz w § 9 ust. 2 pkt. 1 Regulaminu, które stanowią, że świadczenie tego rodzaju przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Natomiast w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać świadczenie, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Jak zatem wynika z powyższych przepisów doktorantowi co do zasady przysługuje prawo do świadczeń, w tym do stypendium dla osób niepełnosprawnych, czyli możliwość ubiegania się w ramach studiów (w tym także podczas urlopu od zajęć) niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane nie dłużej niż przez okres 6 lat. Tymczasem z danych uzyskanych z uczelnianej bazy S4A oraz z wniosku o przyznanie powyższego stypendium wynika, że skarżący został przyjęty na studia w [...] od 1 października 2013 r. na I rok studiów doktoranckich na kierunku socjologia w roku akademickim [...] i studiuje na wskazanym kierunku do chwili obecnej, czyli 8 rok.
Skarżący wniósł odwołanie, zarzucając organowi niewłaściwą wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Odwoławcza Komisja Stypendialna nie uwzględniła odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia 18 marca 2021 r. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 12 lutego 2021 r. Organ odwoławczy podniósł, że Komisja Stypendialna działała w oparciu o uzyskaną interpretację Departamentu Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNISW) z dnia 14 lutego 2020 r. dotyczącej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, która to jest tożsama z opinią MNISW. Nie oznacza to jednak, że Komisja Stypendialna działała w wyniku odgórnego nakazu, bo przede wszystkim dokonała pogłębionej wykładni tego przepisu. Organ odwoławczy podkreślił, że wyroki, na które w odwołaniu powołuje się skarżący to wyroki nieprawomocne, co oznacza że w stosunku co do nich nie wypowiedział się jeszcze Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto, w odniesieniu do ustalenia zakresu znaczeniowego pojęcia "przysługuje" w kontekście otrzymywania świadczeń przez studentów lub doktorantów stanowisko wśród przedstawicieli doktryny również nie jest jednolite. W sprawach przywoływanych przez skarżącego w odwołaniu sądy administracyjne oparły się jedynie na stanowisku zaprezentowanym przez K. Leweckiego w artykule naukowym pt.: "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), a także ograniczyły się jedynie do prowadzenia rozważań na płaszczyźnie językowej, a z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) i poglądów doktryny wynika, że w celu wyeliminowania pozostających wątpliwości interpretacyjnych zasadne jest posłużenie się wykładnią celowościową odwołującą się do istoty i celu danej regulacji prawnej.
Organ odwoławczy wskazał, że przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie można stosować w oderwaniu od art. 95 ustawy, ponieważ w myśl tej regulacji każda uczelnia ustala szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, co z kolei oznacza, że spełnienie kryteriów otrzymania stypendium na jednej uczelni nie jest równoznaczne z uzyskaniem stypendium na innej uczelni. W efekcie należy uznać, że prawo do ubiegania się o świadczenia nie może być utożsamiane z pobieraniem świadczenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. K. zaskarżył decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej i wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwą wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z art. 281 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz w związku z § 9 ust. 2 Regulaminu.
Zarzucił, że organ dokonał w sposób nieuprawniony zawężenia faktycznego brzmienia art. 93 ustawy. Skarżący ponownie odwołał się do orzecznictwa w tym przedmiocie i podniósł, że przyjęta przez organ interpretacja art. 93 ustawy za stanowiskiem MNISW jest nieprawidłowa. Wyjaśnił w końcu, że jako doktorant nawet przy pozytywnej decyzji o przyznaniu świadczenia w roku akademickim [...] nie będzie pobierał łącznie od początku studiów stypendium dłużej niż przez 6 lat. Skarżący jako uczestnik studiów doktoranckich (rozpoczętych w X 2013 roku), licząc stypendium w roku akademickim [...] będzie pobierał stypendium szósty rok, tj. przez okres zgodny z art. 93 ustawy. Skarżący wskazał, że pobierał stypendium w latach akademickich: [...], [...], [...], [...] i wyjaśnił, że kwestia stypendium w roku [...] jest przedmiotem sporu sądowego nie zakończonego prawomocnym wyrokiem, który nie wpływa na potencjalne przekroczenie okresu 6 lat pobierania świadczenia. Zaznaczył, że w roku akademickim [...] oraz [...] nie pobierał stypendium.
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Socjalna [...] wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja z dnia 18 marca 2021 r. Odwoławczej Komisji Stypendialnej K. U. L. J. P. I., utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej tego Uniwersytetu z dnia 12 lutego 2021 r. o odmowie przyznania D. K. stypendium dla osób niepełnosprawnych od 1 grudnia 2020 r.
Zgodnie z ustalonym w sprawie i niekwestionowanym stanem faktycznym skarżący D. K. podjął studia doktoranckie na kierunku socjologia od 1 października 2013 r. W okresie od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. przebywał na urlopie dziekańskim, zaś od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. i od 1 października 2020 r. do 30 września 2021 r. uzyskał zgodę na przedłużenie studiów doktoranckich.
Z przedstawionego przez skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność istnieje od 17 roku życia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz postanowienia Regulaminu świadczeń Katolickiego Uniwersytetu L. J. P. II, stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia 29 czerwca 2020 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]).
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce student może ubiegać się o stypendium dla osób niepełnosprawnych.
Stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zgodnie z art. 93 ust. 4 ustawy w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Podobne unormowania zawarte są w § 2 ust. 1 lit b oraz § 9 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 Regulaminu świadczeń [...], ustalonego na mocy upoważnienia przewidzianego w art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z wymienionymi postanowieniami Regulaminu świadczenia, o których mowa w § 2 ust. 1, a zatem także przewidziane w § 2 ust. 1 lit b stypendium dla osób niepełnosprawnych, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia, jednolitych studiach magisterskich i studiach doktoranckich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. W przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego albo naukowego, student może otrzymać świadczenie, o którym mowa w § 2 ust. 1 lit. b, tylko na jednym kolejnym kierunku studiów, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Zgodnie z kolei z § 2 ust.4 Regulaminu wnioski o świadczenia, o których mowa w § 2 ust. 1 lit. a-b, wraz z obowiązującymi załącznikami na kolejny rok akademicki należy składać (w przypadku studentów od II roku studiów oraz studentów przyjętych na studia do 31 sierpnia) do 15 września. Zgodnie z § 3 ust. 2 Regulaminu w miarę posiadanych środków, uprawnione organy mogą rozpatrzyć wnioski o stypendium socjalne, zwiększenie stypendium socjalnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach, stypendium dla osób niepełnosprawnych, złożone po terminach określonych w § 2 ust. 4. Wnioski, wraz z obowiązującymi załącznikami, należy składać w terminie od 1 do 5 dnia każdego miesiąca, z wyjątkiem okresu od lipca do października. Wypłata stypendium nastąpi w miesiącu, w którym decyzja o przyznaniu świadczenia stała0 się ostateczna.
W świetle powyższego trafna jest argumentacja organów, iż wnioski złożone po piątym dniu danego miesiąca wskazanego w przywoływanym przepisie Regulaminu, rozpatrywane są od następnego miesiąca, co uzasadniało rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych od 1 grudnia 2020 r.
Dodać przy tym należy, że wyrokiem z dnia 21 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 64/21 oddalił skargę D. K. na postanowienie organu odwoławczego wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia wniosku o stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...], na kierunku socjologia od miesiąca października 2020 r. (orzeczenie jest nieprawomocne).
Ustosunkowując się merytorycznie do wniosku w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że upłynął okres przewidziany w powołanych przepisach ustawy oraz postanowieniach Regulaminu, gdyż skarżący studiuje na studiach doktoranckich przez czas dłuższy niż 6 lat. W przypadku skarżącego rok akademicki [...] był 8 rokiem studiów doktoranckich. Natomiast prawo do stypendium dla osób niepełnosprawnych, zdaniem organów przysługuje studentowi, który spełnia przesłanki do jego uzyskania, a przy tym studiuje nie dłużej niż 6 lat.
To stanowisko organów uznać należy za nieprawidłowe i należy zgodzić się z zarzutem dokonania przez organy błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu. Analiza treści decyzji organów obu instancji wskazuje, że organy zrównały pojęcie "przysługiwania świadczeń" z pojęciami "przysługiwania statusu studenta" oraz "przysługiwaniem możliwości ubiegania się o świadczenia". Takie rozumienie omawianego pojęcia nie wynika jednak z treści art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Dodać w tym miejscu należy, że w przedmiotowej kwestii wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie tylko w sprawie skarżącego za poprzedni rok akademicki (sygn. akt III SA/Lu 289/20) ale również i na tle przyznania innych świadczeń w oparciu o omawianą regulację prawną (zob. sygn. akt III SA/Lu 201/21) i skład orzekający w niniejszej sprawie przedstawioną tam wykładnię mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa materialnego w pełni podziela.
Jak trafnie wskazano w powyższych wyrokach z odwołaniem również do orzecznictwa sądów administracyjnych ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczeń". W sytuacji zaś braku definicji ustawowej pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie zasługuje na podzielenie leżące u podstaw zaskarżonej decyzji stanowisko, według którego dla oceny czy upłynął przewidziany w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy okres 6 lat nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane przez właściwy organ uczelni, to jest czy pobierał świadczenie, a istotny miałby być jedynie okres przysługiwania statusu studenta, niezależnie od faktu czy student pobierał świadczenia i przez jaki okres.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wykładnia językowa wyklucza możliwość zrównania znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczeń", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenia" (por. wyroki: NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21, z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21, z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21 i w wyrokach – częściowo nieprawomocnych: WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 222/20, WSA w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 460/20, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Go 155/20, WSA w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 106/20, WSA w Olsztynie z 28 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 107/20, i z 29 czerwca 2021 r., II SA/Ol 216/21, WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Po 773/20; WSA w Krakowie z 25 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 394/20, WSA w Bydgoszczy z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 1223/20, WSA w Warszawie z 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2166/20).
Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. W świetle art. 86 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, student może, ale nie musi, ubiegać się o przyznanie stypendium. Zatem, brzmienie przywołanego przepisu wyłącza możliwość uznania, że samo posiadanie statusu studenta jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium. Przepis art. 87 ustawy określa przesłanki prawa do ubiegania się o stypendium socjalne, w art. 89 ustawy wskazano warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, w art. 91 ustalono warunki stypendium rektora, a w art. 359 warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie przysługiwało, muszą zostać spełnione co najmniej trzy warunki. Mianowicie ubiegający się musi mieć status studenta, we wniosku o przyznanie stypendium musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc oraz musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. W przypadku stypendium dla niepełnosprawnych art. 89 ustawy wiąże możliwość uzyskania takiego stypendium z posiadaniem przez studenta orzeczenia o niepełnosprawności, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426, 568 i 875 oraz z 2021 r. poz. 159). Analogiczne wymogi oraz konieczność złożenia wniosku przewidziane są w § 22 ust. 1 i ust. 2 Regulaminu. Taka wykładnia znajduje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym wskazano, że "Realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie należy zauważyć, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia, zostały wyczerpująco uregulowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, co może być spowodowane nie tylko nieprzykładaniem się do nauki, lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną (por. wyrok WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 222/20).
Przedstawiona wyżej argumentacja wskazuje, że wykładnia językowa art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce znajduje także potwierdzenie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy, jak i w treści innych norm prawnych tej ustawy.
Wbrew twierdzeniu organu, stanowisko przyjęte przez Sąd w niniejszej sprawie pozostaje także w zgodzie z powołanym już wyżej orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dokonując wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny również w pierwszym rzędzie odwołuje się do wykładni językowej, wskazując, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, należy je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym ("przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" - Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego) i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to, że student występował o świadczenie, które zostało mu przyznane i je pobrał. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. Zwracając także uwagę na odzwierciedlenie powyższej wykładni językowej w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także na brak w tej ustawie przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób natomiast zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta (wyroki NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21, z 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3596/21, z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21).
Ponadto, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3978/21, zgodnie z treścią art. 92 ust. 1 ustawy, stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. NSA podkreślił, że stypendia są przyznawane na semestr lub na rok akademicki. Rok akademicki wprawdzie nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (trwa od 1 października jednego roku do 30 września kolejnego roku kalendarzowego), jednak również trwa 12 miesięcy. Zatem fakt, że świadczenia są wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy nie ma znaczenia dla liczenia okresów, w których przysługują studentowi świadczenia. Wprawdzie ustawodawca nie wskazał wyraźnie, że świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat akademickich, lecz nie oznacza to, że chodzi w tym przypadku o lata kalendarzowe, a już zwłaszcza, że liczą się tylko te miesiące w trakcie roku akademickiego, w których są wypłacane świadczenia. W ocenie Sądu przepisy ustawy odwołują się do konstrukcji roku akademickiego lub semestru studiów, na jaki prawo do świadczenia jest przyznawane, nie roku kalendarzowego.
W konsekwencji uprawnione jest stwierdzenie, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...], należy odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni.
Zatem organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i bezzasadnie powiązały początek przewidzianego w tym przepisie okresu 6 lat z momentem rozpoczęcia studiów doktoranckich przez skarżącego ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa (Regulamin) nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...]. Termin ten należy odnosić do okresu, kiedy świadczenie rzeczywiście studentowi przysługiwało, w następstwie złożenia przez niego wniosku oraz spełnienia przesłanek, na czas określony w decyzji przyznającej stypendium. To właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie dokonały wadliwej interpretacji przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W następstwie organy błędnie uznały, że okoliczność odbywania przez skarżącego studiów doktoranckich przez okres ponad 6 lat jest równoznaczna z utratą uprawnienia do uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych.
Organy w niniejszej sprawie w ogóle nie ustalały czy i ewentualnie w jakim okresie w czasie swoich studiów począwszy od 2013 r. skarżący był beneficjentem stypendiów.
Skarżący w skardze podnosił, że jako doktorant nawet przy pozytywnej decyzji organu i przyznaniu mu świadczenia w roku akademickim [...] nie będzie pobierał (otrzymywał) łącznie od początku studiów stypendium dłużej niż przez 6 lat. Skarżący uzasadniał, że jako uczestnik studiów doktoranckich (rozpoczętych w październiku 2013 roku), licząc stypendium w roku akademickim [...] będzie pobierał stypendium szósty rok, tj. przez okres zgodny z art. 93 ustawy. Wyjaśnił, że pobierał stypendium w latach akademickich: [...], [...], [...] i [...], a kwestia stypendium w roku akademickim [...] jest przedmiotem sporu sądowego nie zakończonego prawomocnym wyrokiem, który nie wpływa na potencjalne przekroczenie okresu 6 lat pobierania świadczenia. Skarżący zaznaczył, że w roku akademickim [...] oraz [...] nie pobierał stypendium.
W konsekwencji decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz art. 135 p.p.s.a.
Rozstrzygając ponownie w sprawie organ powinien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną i pod dokonaniu niezbędnych dla wyjaśnienia sprawy ustaleń faktycznych zastosować przepisy prawa materialnego w rozumieniu wyżej przedstawionym.
Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.