III SA/Lu 243/24

III SA/Lu 243/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 728
art. 5a ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, ust. 7, Załącznik nr 3 lp. 1.1a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Drwal Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 25 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 14 lutego 2024 roku nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 243/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w Lublinie z dnia 14 lutego 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Na terenie Oddziału Celnego w Zosinie został poddany kontroli samochód ciężarowy marki [...], którego kierowca - P. B. - wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Kierowca zgłosił do odprawy celnej towar w postaci różnorodnych elementów budowlano-wykończeniowych. Zgodnie z międzynarodowymi drogowymi listami przewozowymi nadawcami towaru były podmioty z Chin, natomiast odbiorcą podmiot z siedzibą w Ukrainie, a miejscem załadunku towarów - L.. Funkcjonariusze służby celno-skarbowej przeprowadzający kontrolę stwierdzili, że kierowca nie okazał do kontroli wypisu z licencji wspólnotowej dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej P. B. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej jako "skarżący").
P. B. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że wjechał w dniu
3 kwietnia 2023 r. na drogowe przejście graniczne w Zosinie oraz, że nie posiadał licencji wspólnotowej dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Poza tym zeznał, że wykonywał taki przewóz już niejednokrotnie
i robił to charytatywnie, a nie w celach zarobkowych. Skarżący przedstawił również dowód rejestracyjny pojazdu, umowę sprzedaży samochodu marki [...] z dnia 31 marca 2023 r. zawartą pomiędzy A. W. a R. B., swój paszport, siedem międzynarodowych drogowych listów przewozowych CMR z 30 marca 2023 r. wraz z fakturami i listami załadunkowymi, oraz informację o transporcie pomocy humanitarnej dla Ukrainy nr [...]
W wyniku kontroli stwierdzono, że kierujący pojazdem silnikowym nie okazał ważnego w dniu kontroli wypisu z licencji wspólnotowej dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przewoźnikowi wykonującemu transport drogowy oraz że w sprawie nie występują przesłanki zwalniające przewoźnika z obowiązku posiadania licencji wspólnotowej.
Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ I instancji") wezwał skarżącego do przesłania umowy najmu lub umowy użyczenia skontrolowanego samochodu ciężarowego (lub innego dokumentu potwierdzającego prawo użytkowania pojazdu), zawartej pomiędzy R. B., a skarżącym. W odpowiedzi skarżący przedłożył wyjaśnienia wraz
z dokumentacją fotograficzną, deklaracją złożoną na Ukrainie oraz listem
z podziękowaniami za współpracę z Funduszu [...]. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego ustalił również, że skarżącemu nie zostały udzielone żadne uprawnienia dotyczące wykonywania transportu krajowego i międzynarodowego.
W toku postępowania skarżący dodatkowo wyjaśnił, że skontrolowany samochód ciężarowy nie należał do niego. Nabył go na prośbę funduszu charytatywnego,
a w umowie sprzedaży zawartej 31 marca 2023 r. osobą kupującą był R. B., natomiast samochód został zarejestrowany w Ukrainie na Fundusz [...]. Wyjaśnił również, że samochód miał przeznaczenie humanitarne, miał służyć do pomocy w działaniach wojennych na potrzeby Funduszu.
Decyzją z dnia 6 września 2023 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za naruszenie określone w Lp. 1.1a załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji wspólnotowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Lublinie (dalej jako "organ II instancji") decyzją z dnia 14 lutego 2024 r. utrzymał
w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 728 ze zm.)
i wyjaśnił, że masa całkowita samochodu ciężarowego, którym kierował skarżący przekroczyła 2500 kg, zatem przewóz podlegał regulacji ustawy o transporcie drogowym. Następnie organ przedstawił pojęcie przewozu drogowego zawarte
w art. 4 pkt 6a ustawy oraz w art. 4 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r.,
str. 1, dalej jako "rozporządzenie (WE) 561/2006").
W ocenie organu II instancji z materiału dowodowego wynika, że w dniu kontroli na drogowym przejściu granicznym w Zosinie wykonywany był przez skarżącego międzynarodowy przewóz drogowy, gdyż odbywał się z przekroczeniem granicy RP.
Organ II instancji wyjaśnił, że spór w sprawie, koncentruje się na ocenie, czy przewóz wykonywany w dniu 3 kwietnia 2023 r. przez skarżącego był międzynarodowym transportem drogowym, który wymagał posiadania licencji wspólnotowej, czy też, jak twierdzi skarżący, wykonywany przejazd nie był objęty obowiązkiem posiadania licencji, bo strona pomimo, że formalnie jest przedsiębiorcą, to jednak przewóz w dniu 3 kwietnia 2023 r. nie miał żadnego (chociażby pomocniczego) charakteru powiązanego z prowadzoną działalnością gospodarczą i jednocześnie był to niezarobkowy przejazd na potrzeby własne w ramach pomocy humanitarnej.
Zdaniem organu II instancji, z racji wywozu towarów z Chin do Ukrainy, wykonywany przewóz był międzynarodowym transportem drogowym, a w takim przypadku posiadanie i okazanie do kontroli licencji było obowiązkowe. Ponadto nawet gdyby przewożonym towarem był ładunek w postaci pomocy humanitarnej i przewoźnik okazałby stosowne oświadczenia, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie określenia dokumentów potwierdzających wykonywanie przez przedsiębiorcę przewozów w ramach pomocy humanitarnej, medycznej lub
w przypadku klęski żywiołowej (Dz. U. z 2002 r., Nr 199, poz., 1676), nie zwalniałoby to z obowiązku posiadania licencji wspólnotowej. Ani bowiem przepisy unijne, ani również ustawa o transporcie drogowym, jak też żadne inne przepisy, w tym przepisy wykonawcze, wydane na jej podstawie nie przewidują możliwości zwolnienia
z obowiązku posiadania licencji wspólnotowej w przypadku wykonywania międzynarodowego transportu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 tony. Jedynie w przypadkach, określonych w art. 3 ust. 2 w zw. z art. 4
pkt 4 ustawy o transporcie drogowym stosuje się przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że z treści międzynarodowych listów przewozowych wynika, że nadawcami towaru były podmioty z Chin, natomiast odbiorcą podmiot z siedzibą na Ukrainie, a przewoźnikiem [...], co wprost wskazuje na skarżącego jako przewoźnika. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że skoro był to międzynarodowy transport drogowy to fakt bycia, czy też nie bycia właścicielem pojazdu marki [...] nie ma w analizowanej sprawie znaczenia, gdyż podmiot wykonujący międzynarodowy transport drogowy może być dzierżawcą, właścicielem, czy też osobą trzecią, która jedynie wykorzystuje środek do dokonania danego transportu.
Przewóz w niniejszej sprawie, zgodnie z zebranym materiałem dowodowym nie stanowił w żaden sposób przewozu na potrzeby własne. Nie spełniał bowiem przesłanek zawartych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Bezspornie skarżący nie posiadał tytułu prawnego do dysponowania pojazdem, jak również przewożony towar nie był własnością skarżącego, ani nie został przez niego sprzedany, kupiony, wynajęty, wydzierżawiony, wyprodukowany, wydobyty, przetworzony lub naprawiony.
Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 5a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych
w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia
21 października 2009 r. dotyczącym wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych.
Organ II instancji przywołał także treść art. 92a ust. 1, ust. 7 oraz lp. 1.1a załącznika do ustawy o transporcie drogowym i wskazał, że kara za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji wspólnotowej wynosi 12 000 zł. Podzielił również argumentację organu I instancji, że w sprawie brak jest możliwości zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym.
Końcowo organ II instancji odniósł się do zarzutów skarżącego zawartych
w odwołaniu i wyjaśnił, że przyjmuje oświadczenie R. B. na okoliczność wykazania posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do skontrolowanego pojazdu, jednak nie był to przejazd na potrzeby własne. Ponadto przedstawiona przez skarżącego informacja o transporcie pomocy humanitarnej dla [...] nr [...] nie wypełnia przesłanek zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie określania dokumentów potwierdzających wykonywanie przez przedsiębiorcę przewozów w ramach pomocy humanitarnej, medycznej lub w przypadku klęski żywiołowej. Z dołączonej do informacji [...] dokumentacji wynika, że zgłoszeniu podlegała żywność, środki higieny i czystości oraz bandaże, podczas gdy towary zgłoszone do odprawy celnej w dniu 3 kwietnia 2023 r. miały zupełnie inny charakter.
P. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie na decyzję organu II instancji. W skardze zarzucił naruszenie
art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy zaistniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bowiem decyzja została wydana
z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 3 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym
w zw. z art. 3 pkt ha) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 - poprzez uznanie, że skarżący przekraczał granicę jako przedsiębiorca (przewoźnik), w sytuacji gdy (pomimo, że formalnie jest przedsiębiorcą) przejazd w dniu 3 kwietnia 2023 r. nie miał dla niego żadnego, chociażby pomocniczego charakteru powiązanego
z prowadzoną działalnością gospodarczą i jednocześnie był to niezarobkowy przejazd na potrzeby własne;
2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego i niewzięcie pod uwagę przy ocenie stanu faktycznego następujących okoliczności:
a. faktu, że przekraczając granicę w dniu 3 kwietnia 2023 r. P. B. jadąc samochodem marki [...] posiadał tytuł prawny do dysponowania tym samochodem w postaci ustnej umowy użyczenia samochodu przez właściciela R. B.;
b. faktu, że zgodnie ze złożonymi do akt dokumentami (międzynarodowymi drogowymi listami przewozowymi CMR, fakturami i listami załadunkowymi) skarżący był odbiorcą towaru zgłoszonego do odprawy celnej, a zatem w trakcie kontroli był formalnoprawnym właścicielem tego towaru (niezależnie od tego z zamiarem jakiego przeznaczenia wiózł go na [...]);
c. faktu, że P. B. przekraczał granicę nie jako przedsiębiorca dokonujący przewozu towarów (choćby pomocniczego względem swojej działalności gospodarczej), tylko jako osoba fizyczna pomagająca obywatelom [...] w związku z konfliktem zbrojnym na jej terenie;
- a w konsekwencji dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego skutkującej wydaniem nieprawidłowej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej.
3. art. 189e k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ze względu na trwający konflikt na [...] (siła wyższa) uniemożliwiony był wyjazd właściciela samochodu R. B. z [...] do Polski i odebrania samochodu
w Polsce, jak i (z powyższego powodu) niemożliwa była dostawa jakiegokolwiek towaru przez firmy kurierskie na [...];
4. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy całokształt niniejszej sprawy (transport z pomocą humanitarną oraz niezarobkowy, grzecznościowy transport towaru na prośbę funduszu charytatywnego [...]) wskazuje, na znikomość ewentualnego naruszenia prawa uzasadniającą odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 17 listopada 2023 r. w całości. Wniósł także
o zasądzenie od organu II instancji na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że wprawdzie prowadzi działalność gospodarczą, jednak przejazd samochodem ciężarowym w dniu 3 kwietnia 2023 r. nie miał dla niego żadnego charakteru powiązanego z prowadzoną działalnością, a był jedynie osobistą chęcią pomocy stronie ukraińskiej w związku z trwającym konfliktem zbrojnym na terenie tego kraju. Zdaniem skarżącego organ błędnie ustalił stan faktyczny w zakresie braku kwalifikacji przejazdu jako niezarobkowego przewozu drogowego. Skarżący wykazał, że dysponował tytułem prawnym do dysponowania pojazdem przedstawiając dowód z oświadczenia R. B.. W dalszej kolejności organ błędnie ocenił również przesłankę z art. 4 pkt 4 lit. c ustawy
o transporcie drogowym, tj. kwestię własności przewożonego przez skarżącego towaru, bowiem zgodnie ze złożonymi do akt dokumentami (międzynarodowymi drogowymi listami przewozowymi CMR, fakturami i listami załadunkowymi) P. B. był odbiorcą towaru zgłoszonego do odprawy celnej - a zatem w trakcie kontroli był formalnoprawnym właścicielem tego towaru. Bez znaczenia jest zatem dla oceny własności towaru to, kto miał być docelowym podmiotem który miał ten towar otrzymać na Ukrainie.
Zdaniem skarżącego spornego przewozu nie można traktować jako przewozu zarobkowego, a dodatkowo zostały spełnione kumulatywne warunki uznania przejazdu za spełniający wymagania zawarte w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Skarżący podkreślił również, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2490/20) nie można zgodzić się z twierdzeniem, że przepis art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi przepis odrębny,
o którym stanowi art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a więc wyłączający dopuszczalność zastosowania art. 189f§ 1-3 k.p.a. W związku z tym, organy obu instancji błędnie nie rozważyły przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z art. 189f k.p.a. czy przesłanki siły wyższej z art. 189e k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i potrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Stosownie do treści art. 92a ust. 1 wskazanej ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa
w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł (ust. 3).
Przepis art. 92a ust. 7 ustawy o transporcie drogowym stanowi natomiast, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa
w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane
w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Pod lp. 1.1a. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wymienione jest naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji wspólnotowej. Naruszenie to jest sankcjonowane karą w wysokości 12 000 zł.
Przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym przewiduje natomiast, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego,
z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki
z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis
z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Powołany przepis pozostaje w związku z art. 5a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, z którego wynika, że podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1072/2009. Zgodnie zaś z zasadą ogólną wyrażoną w art. 3 przywołanego rozporządzenia wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii prawidłowej kwalifikacji wykonywanego przez skarżącego przewozu. W ocenie organu, skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy, co wymagało posiadania przez niego odpowiedniej licencji. W ocenie skarżącego natomiast, był to przewóz na potrzeby własne, do którego nie stosuje się ustawy o transporcie drogowym. Ponadto skarżący kwestionuje, że wykonywał przewóz jako przedsiębiorca.
W sprawie pozostaje poza sporem, że samochodem ciężarowym marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu wynoszącej 3490 kg skarżący przewoził towar z Polski do Ukrainy.
Nie jest kwestionowane ustalenie organu, że skarżący licencji wspólnotowej nie posiadał. Znajdująca się w aktach sprawy informacja udzielona przez Biuro do spraw Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego potwierdza tę okoliczność.
W powyższym stanie faktycznym organ II podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżący zobowiązany był posiadać licencję wspólnotową dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego.
W ocenie sądu stanowisko to jest prawidłowe.
Przede wszystkim nie budzi wątpliwości, że do kontrolowanego przewozu znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym z tej przyczyny, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego w niniejszej sprawie pojazdu, wynosiła 3490 kg (k. 2 akt administracyjnych). Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony:
a) w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy,
b) w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (pkt 2) oraz
o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy (pkt 2a).
Innymi słowy, skoro masa całkowita skontrolowanego pojazdu przekraczała
2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy i nie był to niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy to zastosowanie w sprawie znajdą przepisy ustawy o transporcie drogowym.
Przewóz drogowy, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 6a ustawy
o transporcie drogowym oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Przepis art. 4 lit. a wskazanego rozporządzenia definiuje zaś "przewóz drogowy" jako każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy. Wskazany w tej definicji "pojazd" oznacza pojazd silnikowy, ciągnik, przyczepę lub naczepę albo zespół tych pojazdów (art. 4 lit. b). "Przedsiębiorstwo transportowe" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub związek lub grupę osób nieposiadającą osobowości prawnej, niezależnie od tego, czy działa zarobkowo, lub jednostkę państwową, niezależnie od tego, czy posiada ona osobowość prawną, czy też podlega organowi posiadającemu osobowość prawną, która zarobkowo lub na potrzeby własne wykonuje przewozy drogowe (art. 4 lit. p).
Stosowne definicje dotyczące transportu zawiera art. 4 ustawy o transporcie drogowym. W przepisie tym wskazano m.in., że międzynarodowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się ustawy o transporcie drogowym z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 2 ustawy).
Transport drogowy oznacza krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy (art. 4 pkt 3). W sprawie istotne jest przy tym, że zgodnie z dalszą treścią art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym definiowane w tym przepisie określenie transportu drogowego obejmuje również:
a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo
w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa
w pkt 4,
b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy,
c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób.
Według zaś art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z treści wskazanego przepisu wynika zatem, że jednym z warunków, które muszą wystąpić łącznie, aby przewóz został uznany za przewóz na potrzeby własne, jest wymóg, aby rzeczy przewożone były własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane lub kupione, ewentualnie wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione.
Jak zasadnie wskazał organ II instancji, z niekwestionowanego w tym zakresie stanu faktycznego sprawy wynika, że przewożony w dniu 3 kwietnia 2023 r. towar nie był własnością skarżącego. Zgodnie z międzynarodowym drogowym listem przewozowym CMR z dnia 30 marca 2023 r. (k. 18 akt adm.) oraz fakturą
nr [...] z dnia 1 marca 2023 r. (k. 11a akt am.) nabywcą był podmiot [...] z siedzibą w Ukrainie, a dawcą [...]
z siedzibą w [...]. Zgodnie z kolejnym międzynarodowym drogowym listem przewozowym CMR (k. 17 akt adm.) oraz fakturą nr [...] z 24 marca
2023 r. (k. 11 akt am.) sprzedawcą była [...] Sp. z o.o. z siedzibą
w C., a nabywcą [...] z siedzibą w Ukrainie. Również z kolejnego międzynarodowego drogowego listu przewozowego (k. 16 akt adm.) i faktury nr [...] z 1 marca 2023 r. (k. 10 akt adm.) wynika, że nabywcą jest [...]
z siedzibą w Ukrainie, a nadawcą [...] z siedzibą w [...]. Także z następnych międzynarodowych listów przewozowych CMR wynika, że nabywcą jest za każdym razem [...], a nadawcą odpowiednio [...] (k. 15 i k. 9 akt adm.), [...] (k. 14 i k. 8 akt adm.), [...] (k. 13 i k. 7 ak adm.) oraz [...] (k. 12 i k. 6 akt adm.).
W związku z powyższym sąd nie ma wątpliwości, że dokonywany przez skarżącego przewóz nie spełniał wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, a tym samym nie może być uznany za przejazd na potrzeby własne, bowiem przewożone towary nie były ani własnością skarżącego ani też nie zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają zatem zarzuty dotyczące błędnego ustalenia, że skarżący nie posiadał tytułu prawnego do dysponowania samochodem marki [...]. Przede wszystkim organ II instancji nie kwestionował, że skarżący posiadał taki tytuł. Organ II instancji zakwestionował natomiast spełnienie przez skarżącego przesłanki z art. 4 pkt 4 lit. c ustawy
o transporcie drogowym.
Należy również wyjaśnić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, jakoby w ramach przewozu nie występował w charakterze przedsiębiorcy – przewoźnika, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że [...] widnieje jak przewoźnik na wszystkich międzynarodowych listach przewozowych CMR z dnia 30 marca 2023 r. Jedynie ubocznie można dodać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że podmiot wykonujący transport to również ten, kto faktycznie podejmuje czynności z zakresu transportu drogowego, chociaż nie dopełnił warunków do legalnego wykonywania działalności gospodarczej (por. wyrok NSA
z 8 września 2022 r., sygn. akt II GSK 757/19 oraz wyrok NSA z dnia 10 marca
2023 r., sygn. akt II GSK 104/20).
Zdaniem sądu organy prawidłowo uznały, że sporny przewóz wymagał, zgodnie z art. 5a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, wcześniejszego uzyskania przez skarżącego odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych
w rozporządzeniu (WE) nr 1072/2009. Zgodnie bowiem z tym przepisem podjęcie
i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej. Bezspornie skarżący w dniu kontroli wykonywał międzynarodowy transport drogowy oraz takiej licencji nie posiadał, wobec czego zaistniały okoliczności uzasadniające nałożenie na niego kary na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 1.1a załącznika nr 3 do tej ustawy.
Podzielić również należy argumentację organu II instancji, że nie wystąpiły
w sprawie przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego. Przepis art. 92c
ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem,
a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstałe naruszenia, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń
i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W orzecznictwie podkreśla się, że to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy spoczywa, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. II GSK 647/20).
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący nie wykazuje okoliczności wyłączenia swojej odpowiedzialności za brak licencji wspólnotowej.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że wysokość przedmiotowej kary pieniężnej jest sztywno określona w ustawie. Wymiar kary nie zależał zatem od uznania organu. Od ujawnienia naruszenia, nie upłynął również okres dwóch lat, o którym mowa w art. 92c ust.1 pkt 3 u.t.d.
W ocenie sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji wydanych
w sprawie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących nierozważenia oraz niezastosowania przez organy przepisów art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 189e k.p.a. należy wyjaśnić, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a.
Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie
z art. 92c ustawy o transporcie drogowym wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Jeżeli z przywołanego przepisu wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa
w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku
z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się.
Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych.
Stanowisko to - wbrew twierdzeniu skarżącego - jest ugruntowane
w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co wskazują liczne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące skarg kasacyjnych w sprawach o naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym (zob. II GSK 1397/23, II GSK 1456/23,
II GSK 707/23, II GSK 732/23, Il GSK 689/21 oraz II GSK 824/20 dotyczący przepisów prawa farmaceutycznego).
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na wniosek organu, wobec braku sprzeciwu skarżącego.