III SA/LU 208/25

III SA/Lu 208/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Anna Strzelec /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 22, art. 37, art. 38, art. 67 ust. 11, art. 147a ust. 1 pkt 1, pkt 2, ust. 11
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia Agnieszka Kosowska, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania D. S., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kraśniku z dnia 11 października 2024 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
W dniu 1 lipca 2023 r. za pomocą aplikacji eWniosekPlus D. S. (dalej jako "skarżący", "strona") złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Kraśniku wniosek o przyznanie płatności na rok 2023. W złożonym wniosku strona ubiegała się o przyznanie płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni 4,25 ha, w tym do: podstawowego wsparcia dochodów (PWD), płatności redystrybucyjnej (RED) oraz o przyznanie uzupełniającej płatności podstawowej (UPP) do działki rolnej o powierzchni 3,67 ha.
W dniu 31 sierpnia 2023 r. za pomocą aplikacji eWniosekPlus do Biura Powiatowego ARiMR w Kraśniku wpłynęło żądanie przyznania płatności dla małych gospodarstw.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kraśniku (dalej jako "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kraśniku", "organ I instancji") decyzją z dnia 14 maja 2024 r. odmówił przyznania skarżącemu płatności dla małych gospodarstw i nałożył karę w wysokości 1 603,69 zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności podstawowej.
Decyzja została doręczona za pośrednictwem platformy usług elektronicznych ePUE w dniu 29 maja 2024 r. Skarżący w dniu 30 czerwca 2023 r. wyraził zgodę na wymianę korespondencji za pomocą systemu teleinformatycznego.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 14 maja 2025 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kraśniku.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kraśniku decyzją z dnia 11 października 2024 r. odmówił skarżącemu przyznania:
- płatności dla małych gospodarstw i nałożył karę w wysokości 1 603,69 zł.;
- uzupełniającej płatności podstawowej.
Decyzja została doręczona za pośrednictwem platformy usług elektronicznych ePUE w dniu 24 października 2024 r.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
Decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 11 października 2024 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy słusznie wykluczono z płatności na rok 2023 - spośród działek zgłoszonych przez skarżącego - część działki rolnej C o powierzchni 0,34 ha z zadeklarowaną uprawą – mieszanka_sad mieszany, część działki rolnej E o powierzchni 0,01 ha z zadeklarowaną uprawą - ziemniak oraz część działki rolnej F o powierzchni 1,19 ha z zadeklarowaną uprawą pszenica twarda jara, położonych na działce ewidencyjnej nr [...] znajdującej się w województwie lubelskim, powiat k. gmina G., nazwa obrębu K.-K..
Organ II instancji ustalił, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 skarżący ubiegał się o przyznanie płatności dla małych gospodarstw oraz o przyznanie uzupełniającej płatności podstawowej. We wniosku strona zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 4,25 ha, w tym działkę rolną:
- A o pow. 1,18 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - 0,62 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] - 0,56 ha z zadeklarowaną uprawą "pszenica zwyczajna jara";
- B o pow. 0,12 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] z zadeklarowaną uprawą "mieszanka_sad mieszany";
- C o pow. 0,41 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - 0,04 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] - 0,03 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] – 0,34 ha z zadeklarowaną uprawą "mieszanka_sad mieszany";
- D o pow. 0,76 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] z zadeklarowaną uprawą "żyto jare";
- E o pow. 0,05 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - 0,04 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] – 0,01 ha z zadeklarowaną uprawą "ziemniak";
- F o pow. 1,73 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] - 0,54 ha, na działce ewidencyjnej nr [...] – 1,19 ha z zadeklarowaną uprawą "pszenica twarda jara".
Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle art. 22 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. O Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm., dalej jako "ustawa o Planie Strategicznym"), płatności przysługują temu rolnikowi, który m.in. użytkuje działkę oraz posiada do działki tytuł prawny, przy czym warunek ten może zostać spełniony poprzez wszystkie dopuszczone prawem formy, takie jak tytuł własności czy umowa dzierżawy. Nie jest wystarczające samo władanie (użytkowanie) deklarowaną do płatności działką rolną, lecz dodatkowo wymagane jest legitymowanie się do niej tytułem prawnym.
Organ II instancji stwierdził, że przeprowadzona kontrola administracyjna wniosku wykazała konflikt kontroli krzyżowej pomiędzy skarżącym, a innym producentem rolnym, dotyczący działki ewidencyjnej nr [...], położonej w województwie lubelskim, powiat k,, gmina G., obręb ewidencyjny Księżomierz Kolonia. Wniosek o przyznanie płatności do ww. działek ewidencyjnych został złożony również przez innego producenta rolnego - M. J..
W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień na okoliczność posiadania tytułu prawnego oraz ustalenia faktycznego użytkownika działki ewidencyjnej nr [...], skarżący przesłał do Kierownika Biura ARiMR w Kraśniku pismo wraz z załącznikami: Akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia 17 listopada 1994 r., fakturę VAT RR nr [...] z dnia 4 września 2024 r., fakturę VAT RR [...] z dnia 30 września 2023 r., fakturę nr [...] z dnia 7 marca 2022 r., fakturę nr [...] z dnia 7 marca 2022 r., fakturę nr [...] z dnia 24 marca 2022 r., fakturę nr [...] z dnia 22 marca 2022 r.
Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kraśniku dopuścił jako dowód dokumenty złożone przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej - M. J.: wypis z rejestru gruntów [...] z dnia 4 marca 2022 r., odpis zwykły Księgi Wieczystej nr [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r. fakturę nr [...] z dnia 22 kwietnia 2023 r., fakturę nr [...] z dnia 26 maja 2023 r., fakturę nr [...] z dnia 28 września 2023 r., fakturę nr [...] z dnia 14 października 2023 r., fakturę nr [...] z dnia 17 października 2023 r. oraz oświadczenie M. J. z dnia 3 stycznia 2024 r.
Organ II instancji stwierdził, w oparciu o zgromadzone dokumenty, że skarżący nie posiadał tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...] oraz nie udowodnił, iż ją faktycznie użytkował na dzień 31 maja 2023 r., jak i przez cały rok kalendarzowy. Z tej przyczyny wykluczono z płatności część działki rolnej C o powierzchni 0,34 ha z zadeklarowaną uprawą - mieszanka sad mieszany, część działki rolnej E o powierzchni 0,01 ha z zadeklarowaną uprawą - ziemniak oraz część działki rolnej F o powierzchni 1,19 ha z zadeklarowaną uprawą pszenica twarda jara.
Organ odwoławczy podniósł, że w dokumentach złożonych przez skarżącego w dniu 12 czerwca 2024 r. wraz z odwołaniem, w dniu 12 września 2024 r., w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, jak również z dnia 7 października 2024 r. brak jest dowodu na posiadanie tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...]. Skarżący w żadnym złożonym przez siebie piśmie nie odnosi się do kwestii prawa do użytkowania działki ewidencyjnej nr [...]. Przedstawiony Akt Notarialny z 1994 roku nie odnosi się do działki nr [...], która jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Z dokumentów złożonych przez drugą stronę konfliktu kontroli krzyżowej, tj. wypisu z rejestru gruntów z dnia 4 marca 2022 r. oraz odpisu zwykłego księgi wieczystej [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r. wynika, że właścicielem działki [...] jest M. J..
Z oświadczenia M. J., które wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w Pruszkowie wynika, że ze względu na małą powierzchnię i odległość od miejsca zamieszkania na działce uprawia zboża przy pomocy wynajmowanych usług rolnych. Prace wymagające specjalistycznego sprzętu wykonuje w ramach pomocy sąsiedzkiej P. Z., prowadzący działalność nierejestrową. Na potwierdzenie tej okoliczności M. J. dołączył fakturę nr [...] z dnia 22 kwietnia 2023 r. na usługę - orka pola, fakturę nr [...] z dnia 26 maja 2023 r. na usługę - uprawa, siew, bronowanie, fakturę nr [...] z dnia 28 września 2023 r. na usługę - koszenie poplony, fakturę nr [...] z dnia 14 października 2023 r. na usługę - orka, fakturę nr [...] z dnia 17 października 2023 r. na usługę - uprawa siew.
Odnosząc się do dowodów złożonych przez skarżącego w postaci faktur z dnia 7 marca 2022 r. na zakup pszenicy jarej Telimena i na zakup pszenicy jarej Goplana oraz owsa zwyczajnego Romulus, a także z dnia 30 września 2023 r. na sprzedaż jabłka przemysłowego oraz wyciągu z rachunku bankowego potwierdzającego przelew zaliczki na płatności bezpośrednie 2023 r., a także faktury VAT RR z dnia 4 września 2024 r. na sprzedaż pszenicy, faktury z dnia 24 marca 2022 r. na zakup owsa zwyczajnego Figaro oraz pszenicy jarej Goplana, faktury z dnia 22 marca 2022 r. na zakup pszenicy jarej Telimena oraz zakup pszenicy jarej Goplana, organ odwoławczy stwierdził, że wymienione dokumenty nie stanowią dowodu na posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...], przez co nie mają wpływu na ustalenie prawa do wnioskowanej płatności do spornej działki. Organ zwrócił uwagę, że w 2023 roku skarżący pszenicę jarą deklarował nie tylko na spornej działce ewidencyjnej nr [...], ale również na innych działkach ewidencyjnych, tj. działce ewidencyjnej nr [...], [...], [...]. Natomiast jabłko przemysłowe, które było sprzedane przez skarżącego, mogło pochodzić z działki ewidencyjnej nr [...], [...] bądź [...]. Organ zwrócił również uwagę, że w 2023 roku wnioskodawca nie deklarował uprawy owsa.
W odniesieniu do płatności dla małych gospodarstw organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do płatności dla małych gospodarstw wynosiła 4,25 ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 2,71 ha. Powyższe wynikało z wykluczenia działki rolnej C o pow. 0,34 ha, działki rolnej E o pow. 0,01 ha, działki rolnej F o 1,19 ha. Łączna powierzchnia wykluczenia wyniosła 1,54 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 56,83% (1,54 ha: 2,71 ha).
W związku z tym, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, na podstawie art. 147a ust. 11 ustawy o Planie Strategicznym oraz zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2025 r., poz. 1186, dalej "rozporządzenie w sprawie płatności bezpośrednich"), odmówiono przyznania tej płatności i nałożono karę w wysokości 1 603,69 zł.
W zakresie uzupełniającej płatności podstawowej organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2023 do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 3,67 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do uzupełniającej płatności podstawowej wynosiła 3,67 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 2,48 ha. Powyższe wynikało ze zmniejszenia działki rolnej F o 1,19 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 47,98% (1,19 ha: 2,48 ha).
W związku z tym, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekraczała 20% i stanowiła nie więcej niż 50%, odmówiono skarżącemu przyznania uzupełniającej płatności podstawowej, zgodnie § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy formułując logiczne wnioski na jego podstawie oraz należycie i wyczerpująco uzasadnił decyzję, z wymienieniem materiału dowodowego, na którym oparto podjęte w sprawie rozstrzygnięcie i precyzyjną jego analizę, dokonaną w świetle mających zastosowanie przepisów prawa.
Organ II instancji nie uwzględnił zarzutu wadliwego doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji wyłącznie za pomocą portalu informacyjnego a nie listownie. Organ podkreślił, że skarżący w dniu 30 czerwca 2023 r. wyraził zgodę na wymianę korespondencji za pomocą systemu teleinformatycznego. Decyzja organu I instancji została doręczona zatem za pośrednictwem platformy usług elektronicznych ePUE.
Odnosząc się do kwestii ustalenia stanu faktycznego na podstawie wpisu do księgi wieczystej oraz zarzutów skarżącego dotyczących dowodów przedstawionych przez M. J. organ odwoławczy zauważył, że w niniejszym postępowaniu rozstrzygana jest sprawa z wniosku o przyznanie płatności dla skarżącego, nie zaś sprawa z wniosku M. J.. Stwierdzenie braku tytułu prawnego do działki, do której strona ubiega się o przyznanie płatności, rodzi konieczność wykluczenia tej działki z powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności. Organ odwoławczy podkreślił również, że organy administracji nie są właściwe do rozstrzygania sporów posesoryjnych (o posiadanie). Organy administracji właściwe do rozstrzygania o przyznaniu płatności bezpośrednich mają za zadanie ustalenie, kto faktycznie jest posiadaczem i użytkownikiem gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, na podstawie posiadanego tytułu prawnego. W rozpoznawanej strona nie przedstawiła żadnych przekonujących dowodów czy argumentów przemawiających za słusznością własnego stanowiska. Samo twierdzenie strony nie stanowi żadnego przeciwdowodu w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego.
D. S. zaskarżył decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W skardze skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako "k.p.a."), poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;
- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów;
- naruszenie art. 107 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie przyczyn wyłączenia działki nr [...];
- naruszenie art. 39 § 2 k.p.a., poprzez wadliwe dostarczenie decyzji za pośrednictwem portalu informatycznego, w sytuacji gdy skarżący nie składał żadnego oświadczenia w tym zakresie.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że działka nr [...] jest uprawiana przez niego niezmiennie od 30 lat. Dopłaty były wypłacane co roku bez uwag. Wadliwe jest w ocenie skarżącego ustalenie, że wpis w księdze wieczystej determinuje faktyczne wykorzystanie gruntu. Skarżący wskazał, że ww. działka powstała w wyniku podziału, który faktycznie na gruncie nie został odzwierciedlony. Podniósł, że faktury składane przez M. J. powstały po terminie składania o dopłaty bezpośrednie na rok 2023. Poza tym M. J. nie posiadał numeru gospodarstwa i tym bardziej nie mógł składać wniosków o płatność. Skarżący zarzucił, że organ tych okoliczności nie wyjaśnił. Skarżący zarzucił również brak zachowania po stronie organu wszelkich terminów do załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organów w zakresie wykluczenia z płatności zgłoszonej przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na 2023 r. działki ewidencyjnej o nr [...] położonej w województwie lubelskim, powiat k., gmina G., obręb K.-K..
Organy, w oparciu o wyniki kontroli administracyjnej wniosku i kontroli krzyżowej oraz zgromadzone dokumenty, uznały, że skarżący nie posiadał tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...], oraz że nie udowodnił, iż ją faktycznie użytkował na dzień 31 maja 2023 r., jak i przez cały rok kalendarzowy.
Powyższe ustalenia organów spowodowały wykluczenie z płatności dla małych gospodarstw części działki rolnej C o powierzchni 0,34 ha, z zadeklarowaną uprawą – mieszanka sad mieszany, części działki rolnej E o powierzchni 0,01 ha z zadeklarowaną uprawą - ziemniak oraz części działki rolnej F o powierzchni 1,19 ha z zadeklarowaną uprawą pszenica twarda jara położonych na działce ewidencyjnej [...], co dało różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną (4,25 ha), a powierzchnią stwierdzoną (2,71 ha) w wysokości ponad 50 % (56,83%) i co uzasadniało, w świetle regulacji ustawy o Planie Strategicznymi i przepisów rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich, odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji. Z kolei w przypadku płatności uzupełniającej podstawowej różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (3,67 ha), a powierzchnią stwierdzoną (2,48 ha) wynikająca z wykluczenia działki rolnej F o powierzchni 1,19 ha wyniosła 47,98 % i skutkowała odmową przyznania przedmiotowej płatności.
Skarżący konsekwentnie stał na stanowisku, iż istotne w sprawie jest to, że przedmiotowa działka jest przez niego uprawiana od 30 lat, a jej podział w 2020 r., który nie został faktycznie na gruncie odzwierciedlony nie ma żadnego znaczenia. Skarżący zarzucał organom wadliwe ustalenie, że wpis w księdze wieczystej determinuje faktyczne wykorzystanie gruntu.
W ocenie sądu w sporze tym rację należy przyznać organowi, a stanowisko skarżącego uznać za wadliwe.
Mając na względzie regulacje przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie wyjaśnić należy, że na dzień złożenia przez skarżącego wniosku zastosowanie miały przepisy ustawy o Planie Strategicznym.
Zgodnie z art. 147a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Planie Strategicznym, w 2023 r. rolnikowi może zostać przyznana płatność dla małych gospodarstw, na jego żądanie, a także jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do podstawowego wsparcia dochodów będących w posiadaniu tego rolnika wynosi co najmniej 1 ha oraz powierzchnia użytków rolnych będących w posiadaniu tego rolnika w dniu 31 maja 2023 r. wynosiła nie więcej niż 5 ha.
Płatność dla małych gospodarstw jest przyznawana, jeżeli w decyzji w sprawie
przyznania płatności bezpośrednich za 2022 r. wydanej na podstawie przepisów ustawy uchylanej w art. 168, której stroną jest ten rolnik lub podmiot, od którego ten rolnik nabył gospodarstwo rolne, powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 168 jest większa od zera.
W powołanym art. 168 mowa jest o ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dodatkowo zgodnie z art. 147a ust. 11 ustawy o Planie Strategicznym do płatności dla małych gospodarstw stosuje się przepisy art. 65 ust. 3-7, art. 66-69 i art. 74-78 oraz przepisy wydane na podstawie art. 70 ust. 1 i ust. 2 pkt 1—4 w zakresie dotyczącym szczegółowych warunków przyznawania podstawowego wsparcia dochodów, w tym szczegółowych warunków przyznawania podstawowego wsparcia dochodów następcy prawnemu rolnika lub przejmującemu gospodarstwo oraz wysokości kar i sposobu ich obliczania.
W regulacji tej mowa jest m.in. o wydanym na podstawie art. 70 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-4 ustawy o Planie Strategicznym powołanym wyżej rozporządzeniu z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie płatności bezpośrednich.
Zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, wówczas odmawia się tej płatności, a dodatkowo nakłada się karę stanowiącą iloczyn brakującej powierzchni oraz stawki płatności.
Stawka dla płatności dla małych gospodarstw do 1 ha w 2023 r. została określona w art. 147a ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym i wynosi równowartość w złotych kwoty 225 euro przeliczonej z zastosowaniem kursu wymiany euro na złote zgodnie z art. 94 ust. 3 rozporządzenia 2021/2116. Organ odwoławczy wyliczył, że mając na uwadze kurs wymiany euro 4,6283 zł po przeliczeniu na złotówki stawka płatności dla małych gospodarstw wyniosła 1 041,36 zł, a kara 1 603,69 zł (1,54 ha x 1 041,36 zł.). Wyliczenia te były przez stronę kwestionowane.
Zgodnie natomiast z art. 38 ustawy o Planie Strategicznym uzupełniająca płatność podstawowa przysługuje rolnikowi, do powierzchni upraw niektórych rodzajów roślin, o których mowa w § 17 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich oraz gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin – do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów i rolnik, zgodnie z §19 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich:
1) dokonał zasiewu w celu podniesienia żyzności gleby przez wprowadzenie do niej świeżej masy roślinnej (zielony nawóz);
2) przyorał roślinność lub wprowadził ją do gleby w wyniku zastosowania innego zabiegu mechanicznego w terminie do dnia 31 sierpnia roku, w którym złożył wniosek o przyznanie uzupełniającej płatności podstawowej;
3) nie prowadzi uprawy na tej samej powierzchni nie dłużej niż rok.
Dodatkowe, zgodnie z § 18 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich, uzupełniająca płatność podstawowa do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany, których gatunki są określone w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia, przysługuje, jeżeli uprawy tych roślin zostały objęte oceną połową, o której mowa w przepisach o nasiennictwie.
Ponadto, zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym uzupełniająca płatność podstawowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli spełnia warunki określone w art. 25 ww. ustawy, a także zgodnie z art. 38 ust. 1 tej ustawy wyłącznie do powierzchni gruntów, do których zostało przyznane podstawowe wsparcie dochodów.
Jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% i stanowi nie więcej niż 50%, wówczas odmawia się tej płatności (§ 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich).
Najistotniejsza jednak dla wyniku tej sprawy jest regulacja art. 22 ustawy o Planie Strategicznym, zgodnie z którą, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gruntu, pomoc jest przyznawana do gruntu, który w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pomocy, jest w posiadaniu podmiotu ubiegającego się o jej przyznanie na podstawie tytułu prawnego.
Powyższy przepis odmiennie reguluje warunki przyznawania płatności posiadaczom aniżeli miało to miejsce w dotychczasowym stanie prawnym, w którym obowiązywał art. 18 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (uchylonej z dniem 15 marca 2023 r.).
W dotychczasowej regulacji warunkiem przyznania płatności do działek prywatnych było bowiem ich posiadanie (nawet bezumowne), natomiast w odniesieniu do działek publicznych wymagane było legitymowanie się przez rolnika tytułem prawnym do nich.
W aktualnie obowiązującym art. 22 ustawy o Planie Strategicznym różnice te nie występują. Wprowadzając ograniczenie w art. 22 powołanej ustawy przez wymóg legitymowania się tytułem prawnym do gruntu, Rzeczpospolita Polska uwzględniła cele przepisów unijnych dotyczących pomocy oraz obowiązki przestrzegania ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. Z uwagi na występujące sytuacje bezumownego korzystania z gruntu w Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie płatności do gruntu użytkowanego bez tytułu prawnego.
Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnemu korzystaniu z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości UE za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności (por. wyrok TSUE z 24 czerwca 2010 r. w sprawie C-375/08 oraz zob. wyrok w sprawie III SA/Po 41/25).
Zgodzić się zatem należy w pełni z organami, że w przypadku gruntu nie jest już wystarczające władanie (użytkowanie, posiadanie) deklarowaną do płatności działką rolną, lecz dodatkowo wymagane jest legitymowanie się do niej tytułem prawnym.
Brak udokumentowania takiego tytułu skutkuje odmową przyznania płatności.
Zgodnie z art. 5 ustawy o Planie Strategicznym z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 66 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Ustawodawca tym samym uczynił wyjątek od zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m. in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a.
Z tych już przyczyn zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a. uznać należy za chybione.
Art. 66 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym stanowi z kolei, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a organ zobowiązany jest je ocenić.
W ocenie sądu także zarzut naruszenia przez organ art. 80 k.p.a. uznać należy za nietrafny.
Zgodzić się bowiem należy z organem odwoławczym, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie dotyczących statusu zadeklarowanych a wykluczonych z płatności działek rolnych jednoznacznie wynika, że skarżący nie legitymował się tytułem prawnym do spornych działek, co jest wystarczające do odmowy przyznania pomocy.
Przedłożony przez skarżącego Akt Notarialny darowizny nr [...] z dnia 17 listopada 1994 r. nie stanowi o posiadaniu przez skarżącego tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...]. Dokument ten w ogóle nie odnosi się do działki nr [...]. Z aktu tego wynika, że A. T. S. nabyła we współwłasność z M. J. J. działkę o nr ewid.[...]
Skarżący nie zaprzeczył, że doszło do zniesienia współwłasności. Ze znajdującego się w aktach odpisu księgo wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r., wynika, iż jej właścicielem jest M. J. J.. Zniesienie współwłasności nastąpiło na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kraśniku I Wydział Cywilny, sygn. akt [...]. Z wypisu z rejestru gruntów działki [...] z dnia 4 marca 2022 r. również wynika, że właścicielem przedmiotowej działki jest M. J.. Stan ten potwierdziła również w swoim oświadczeniu z dnia 2 stycznia 2024 r. druga strona konfliktu kontroli krzyżowej – M. J..
W tym miejscu w kontekście zarzutów strony, co do spełnienia przesłanek przez M. J. do uzyskania płatności, to wskazać należy, że kwestia ta, Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, pozostaje poza granicami sprawy niniejszej i bez wpływu na jej wynik.
W ocenie sądu nie można również zarzucić organowi dowolności w ocenie przedłożonych przez skarżącego pozostałych dokumentów, w tym w postaci faktur kupna - sprzedaży. Trafnie wywodzi organ odwoławczy, odnosząc się do złożonych przez skarżącego faktur nr [...] z dnia 7 marca 2022 r. na zakup pszenicy jarej Telimena i nr [...] z dnia 7 marca 2022 r. na zakup pszenicy jarej Goplana oraz owsa zwyczajnego Romulus, a także faktury VAT RR [...] z dnia 30 września 2023 r. na sprzedaż jabłka przemysłowego oraz wyciągu z rachunku bankowego potwierdzającego przelew zaliczki na płatności bezpośrednie 2023 r. na kwotę [...]zł, że wymienione dokumenty nie stanowią dowodu na posiadanie przez skarżącego tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...], przez co nie mają wpływu na ustalenie prawa do wnioskowanej płatności do spornej działki. Organ słusznie również zwrócił uwagę, że w 2023 roku skarżący pszenicę jarą deklarował nie tylko na spornej działce ewidencyjnej nr [...], ale również na innych działkach ewidencyjnych, tj. działce ewidencyjnej nr [...], [...], [...], a jabłko przemysłowe, które było sprzedane przez skarżącego, mogło pochodzić natomiast z działki ewidencyjnej nr [...], [...] bądź [...]. Organ zwrócił też uwagę, że w 2023 roku wnioskodawca nie deklarował uprawy owsa. Te ustalenia nie zostały przez skarżącego podważone, i świadczą o tym, że skarżący nie udowodnił w istocie, iż faktycznie użytkował sporną działkę na dzień 31 maja 2023 r., jak i przez cały rok kalendarzowy.
Trafnie również wywodzi organ odwoławczy, odnosząc się do pozostałych dokumentów przedłożonych przez skarżącego przy piśmie z dnia 11 września 2024 r., że omówiony powyżej Akt Notarialny, jak i faktura VAT RR nr [...] z dnia 4 września 2024 r. na sprzedaż pszenicy, faktura nr [...] z dnia 24 marca 2022 r. na zakup owsa zwyczajnego Figaro oraz pszenicy jarej Goplana, faktura nr [...] z dnia 22 marca 2022 r. na zakup pszenicy jarej Telimena oraz zakup pszenicy jarej Goplana, nie potwierdzają posiadania tytułu prawnego przez skarżącego do spornej działki, przez co nie mają wpływu na ustalenie prawa do wnioskowanej płatności. Zgodzić się należy z organ II instancji, że dokumenty te stanowią jedynie dowód na okoliczność przedstawionych w nich faktów i tylko w tym zakresie można je oceniać. Słuszne są również spostrzeżenia organu w odniesieniu do faktury nr [...] z dnia 22 marca 2022 r. na zakup pszenicy jarej Telimena oraz zakup pszenicy jarej Goplana, że faktura nie dotyczyła skarżącego, lecz nabywcy będącego osobą trzecią, tj. M. S..
Nawet jednak nie kwestionując, że skarżący użytkował działkę [...] na dzień 31 maja 2023 r., jak i przez cały rok kalendarzowy, to w świetle jednoznacznego wymogu wynikającego z art. 22 ustawy o Planie Strategicznym legitymowania się tytułem prawnym do tej działki, okoliczność ta i tak pozostawałaby bez wpływu na prawo do uzyskania płatności.
Sąd nie dopatrzył się również zasadności zarzutu naruszenia zarówno art. 39 § 2 k.p.a., poprzez doręczenia skarżącemu decyzji przez organy obu instancji za pomocą środków komunikacji elektronicznej a nie za pomocą operatora pocztowego, jak i art. 107 § 3 k.p.a.
W zakresie pierwszego zarzutu wyjaśnić skarżącemu należy, że zgodnie z art. 10c ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1363), jeżeli postępowanie administracyjne lub inne postępowanie zostało wszczęte na wniosek złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji, wymiany korespondencji dotyczącej postępowania, w tym składania pism przez stronę postępowania i doręczania pism stronie postępowania, oraz wykonywania przez stronę postępowania innych czynności dotyczących postępowania, w tym podpisywania dokumentów, dokonuje się za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji zgodnie z ust. 7, pod warunkiem że strona tego postępowania wyraziła na to zgodę za pomocą tego systemu. Bezspornym jest, że skarżący złożył wniosek za pomocą aplikacji eWniosekPlus, zgodnie z wymogiem art. 17 ustawy o Planie Strategicznym, a z akt sprawy (k. 210 akt adm.) bezsprzecznie wynika, że skarżący w dniu 30 czerwca 2023 r. wyraził zgodę na wymianę korespondencji za pomocą systemu teleinformatycznego.
W aktach sprawy znajdują się także wszelkie konieczne upoważnienia dla osób, które wydane w sprawie decyzje podpisały.
Wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane prawem. Zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Organ odwoławczy w sposób szczegółowy w stosunku do każdej płatności powołał mające zastosowanie przepisy prawa materialnego, przedstawiając stosowne wyliczenia, których prawidłowość nie została przez skarżącego zakwestionowana.
Na koniec odnosząc się do zarzutu skargi co do działania organów z przekroczeniem wszelkich terminów, to wskazać skarżącemu należy, że po pierwsze sprawa nie dotyczy skargi na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Po drugie, zgodnie z art. 18 ustawy o Planie Strategicznym rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy następuje w terminie nie dłuższym niż niezbędny do należytego wyjaśnienia sprawy, w tym do przeprowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy przeprowadzanych przez agencję płatniczą lub podmiot wdrażający na podstawie ustawy, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Po trzecie, zgodnie z art. 67 ust. 11 powołanej ustawy decyzja w sprawie o przyznanie pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1-4, jest wydawana w terminie do dnia 31 maja roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej pomocy. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał w dniu 14 maja 2024 r. decyzję w sprawie przyznania płatności i przejściowego wsparcia. Fakt jej uchylenia decyzją organu odwoławczego z dnia 9 sierpnia 2024 r. i wydanie ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji w dniu 11 października 2024 r. nie oznacza naruszenia powołanego przepisu.
Podsumowując, w ocenie sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w szczególności nie została wydana z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego. Organ odwoławczy zastosował również w sposób prawidłowy przepisy prawa materialnego, w tym art. 147a, art. 37 i art. 38 ustawy o Planie Strategicznym, jak i regulacje § 45 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2 rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich.
Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) sąd skargę oddalił.