III SA/LU 203/25

III SA/Lu 203/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 28 ust. 1; art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a; art. 92a ust. 1, 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. L. (Ukraina) na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. , po rozpatrzeniu odwołania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością W. L. z siedzibą w Ukrainie (dalej też jako "skarżąca spółka", "spółka", "strona skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 9 maja 2024 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w D. został poddany kontroli pojazd członowy o nr rej. [...], kierowcą, którego był obywatel Ukrainy V. N., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na rzecz przewoźnika drogowego – ukraińskiej spółki W. L.. Kierowca zgłosił do odprawy celnej towar w postaci 5 sztuk samochodów osobowych, o masie brutto 11151 kg, przewożony za zgłoszeniem celnym MRN [...] Nadawcą towaru był A. S.A. w siedzibą w Z. k/B. , działający w imieniu J. L. R. L., A. R., W. C. [...], GB. Odbiorcą towaru była skarżąca spółka.
W trakcie kontroli stwierdzono, że skarżąca spółka wykonywała przewóz na potrzeby własne (przewóz niezarobkowy), na wykonywanie, którego wymagane jest zezwolenie, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, ze zm.), dalej także jako "u.t.d.".
Kierujący pojazdem nie posiadał w pojeździe i nie okazał na żądanie funkcjonariuszy służby celno-skarbowej zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielonej przewoźnikowi wykonującemu przewóz drogowy ważnego w dniu kontroli, nie przedłożył również zezwolenia wielokrotnego, wielostronnego EKMT.
Wobec stwierdzonego naruszenia zgodnie z art. 94 ust. 3 u.t.d. pobrano kaucję w wysokości 12000 zł, tj. kwocie odpowiadającej przewidywanej karze pieniężnej. Sporządzono protokół kontroli drogowej numer [...] z 9 maja 2024 r. oraz wykonano kserokopie okazanych dokumentów, w tym m.in. dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej, paszportu, międzynarodowego samochodowego listu przewozowego CMR z dnia 7 maja 2024 r. oraz faktur. Postanowieniem z dnia [...] 2024 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, opisanego w protokole kontroli jako naruszenie z lp. 1.12 i lp. 3.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
W toku postępowania Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. włączył do materiału dowodowego w sprawie pismo Ministerstwa Infrastruktury Departament Transportu Drogowego znak [...] z dnia [...] 2024 r., pismo Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Biuro Prawne znak [...] z dnia [...] 2024 r., wydruk ze strony internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy [...]?idt=68963&langid=l wraz z tłumaczeniem na język polski, wydruk ze strony internetowej Głównego Inspektoratu Transportu Międzynarodowego "Informacja [...]" oraz informację dot. podmiotu LLC "W. I. U." ze strony internetowej [...] na podstawie kodu [...]
W piśmie z dnia 1 października 2024 r. pełnomocnik wskazał, że argumentem przemawiającym za odstąpieniem przez organ od wymierzenia kary jest to, że podmiot A. SA z siedzibą w Z. k/B. opłacił usługi transportowe za przewóz pojazdów samochodowych dla spółki L. W. I. U.. Jako dowody w sprawie pełnomocnik skarżącej spółki załączył przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego na język polski odpisy:
- faktury nr [...]/2024 ADM z dnia 24 maja 2024 r. wraz z aktem nr [...]/2024 ADM dotyczącym świadczenia usług transportowych zgodnie z umową nr [...] z dnia 1 kwietnia 2024 r. oraz wraz z protokołem nr [...]/2024 ADM z dnia 1 kwietnia 2024 r. dotyczącym świadczenia usług transportowych, zestawienie usług transportowych Załącznik nr [...] z dnia 24 maja 2024 r.;
- faktury nr [...]/2024 ADM z dnia 31 maja 2024 r. wraz z aktem nr [...]/2024 ADM dotyczącym świadczenia usług transportowych zgodnie z umową nr [...] z dnia 1 kwietnia 2024 r. oraz wraz z protokołem nr [...]/2024 ADM z dnia 1 kwietnia 2024 r. dotyczącym świadczenia usług transportowych;
- zestawienie usług transportowych Załącznik nr [...] z dnia 31 maja 2024 r.;
- zlecenia transportowe: nr [...] z dnia 8 maja 2024 r.
Decyzją z dnia [...] 2024 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej "organ I instancji") nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 12000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia, zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. i stosownie do Ip. 3.1 załącznika nr 3 do przedmiotowej ustawy oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej niewyposażenia kierowcy w odpowiednie zezwolenie, wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 572), dalej "k.p.a." w związku z Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. W ocenie organu I instancji z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że transport drogowy towarów (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 49.41) jest wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, tj. handlu pojazdami samochodowymi i lekkimi pojazdami silnikowymi (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 45.11) oraz że zostały łącznie spełnione wszystkie warunki określone w art. 4 u.t.d. Organ I instancji podkreślił, że biorąc pod uwagę rodzaj przewożonego towaru, zakres działalności spółki, okoliczność, że strona sama dokonywała przewozu swojego towaru, swoim pojazdem prowadzonym przez swojego pracownika, a także parametry zespołu pojazdów (dopuszczalna masa całkowita 41 800 kg, ładowność 18 586 kg), należy stwierdzić, że był to międzynarodowy przewóz na potrzeby własne i nie zachodzą przesłanki zwalniające przewoźnika z obowiązku uzyskania i przedkładania do kontroli zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przewóz ten nie mieścił się w katalogu zwolnień wynikającym z art. 7 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy ani w katalogu zwolnień wynikających z umowy między Unią Europejską a Ukrainą.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek złożonego przez spółkę odwołania od decyzji organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej "organ odwoławczy", organ II instancji", "organ") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności, odwołując się do regulacji ustawy o transporcie drogowym, wyjaśnił, że z danych zawartych w dowodach rejestracyjnych pojazdu członowego wynika, iż dopuszczalna masa całkowita wynosi 41 800 kg (19 800 kg - pojazdu samochodowego, 22 000 kg – naczepy ciężarowej), natomiast masa własna pojazdów bez ładunku wynosi 23 214 kg (7 534 kg - pojazd samochodowy, 15 680 kg - naczepa). Obliczona ładowność środka przewozowego będąca różnicą dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej wynosi 18 586 kg. Przedmiotowe skutkuje brakiem wyłączenia określonego w ww. art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 2a), tym samym do przewozu drogowego wykonywanego w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie regulacje ustawy o transporcie drogowym.
Następnie organ II instancji przytoczył definicje przewozu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego, przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) oraz niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego i podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie zostały łącznie spełnione wszystkie warunki określone w art. 4 u.t.d., tj. pojazd prowadzony był przez pracownika podmiotu – V. N., podmiot posiadał tytuł prawny do używania pojazdu samochodowego, zakupiony towar w postaci samochodów osobowych był przewożony do przedsiębiorstwa na jego własną działalność gospodarczą, przewóz nie był przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Odnosząc się do zarzutów spółki co do naruszenia umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z 29 czerwca 2022 r. (Dz. Urz. UE L 179 z dnia 6 lipca 2022 r. str. 4), dalej "umowa Unia Europejska – Ukraina", organ odwoławczy zauważył, że nie może mieć ona w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy wyłącznie przewoźników drogowych wykonujących zarobkowo przewozy drogowe towarów w relacji dwustronnej i tranzytowej (transportem towarów w celach handlowych). Natomiast skarżąca spółka wykonywała niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy (przewóz na potrzeby własne), który nie podlegał pod regulacje przedmiotowej umowy.
Organ II instancji podniósł, że w przypadkach, których nie obejmują postanowienia umowy między Unią Europejską, a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów, tj. w przypadku przewozów na potrzeby własne, zastosowanie mają postanowienia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w W. w dniu 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6 poz, 125), dalej "umowa" lub "umowa z Ukrainą" oraz ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek posiadania zezwolenia przez obywateli ukraińskich wynika z postanowień niniejszej umowy (art. 6 umowy), gdyż kontrolowany przewóz nie zawierał się w katalogu przewozów zwolnionych z konieczności posiadania zezwolenia wymienionych w art. 7 ust. 1 umowy zawartej z Ukrainą.
Organ zauważył również, że regulacja art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., zgodnie z którą, kierowca pojazdu, wykonując przewóz drogowy rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym, powinien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym, pozostaje w ścisłym związku z postanowieniami art. 13 ust. 1 umowy z Ukrainą, co oznacza, że przewoźnik, który nie okazał w dniu kontroli właściwego zezwolenia dla konkretnej operacji przewozu, nie posiadał wymaganego - zarówno przepisami prawa polskiego, jak i stosownie do postanowień umowy z Ukrainą – zezwolenia.
Organ II instancji zwrócił także uwagę na treść komunikatu, zamieszczonego na stronie internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy (http://www.asmap.org.ua/index1.php?idt=68960&laneid=1), z którego wynika, że w sytuacji, kiedy przewoźnik pełni jednocześnie rolę importera i przewoźnika, organy regulacyjne wymagają od przewoźników posiadania zezwolenia na transport. Z uwagi na fakt, że na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, w przypadku przewozu towarów, gdy przewoźnicy pełnią jednocześnie rolę importera i przewoźnika, powinni zaplanować transport z wykorzystaniem zezwolenia ECMT. Zezwolenia EKMT są dokumentami upoważniającymi do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r., do którego Rzeczpospolita Polska przystąpiła w 1993 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 116, poz. 518).
W świetle powyższego organ ocenił, że przedmiotowy przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d. i organ I instancji zasadnie nałożył na spółkę karę pieniężną w kwocie 12 000 zł, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał także działanie organu I instancji, co do umorzenia postępowania w części dotyczącej niewyposażenia kierowcy w odpowiednie zezwolenie, wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d. i opisane w Ip. 1.12 załącznika nr 3 do tej ustawy. Zdaniem organu II instancji, skoro przewoźnik w trakcie kontroli w ogóle nie dysponował zezwoleniem, to oczywistym jest, że nie mógł wyposażyć kierowcy w ten dokument. Z opisu naruszenia z Ip. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika bowiem, że dotyczy ono sytuacji, gdy wymagany dokument w sensie formalnym istnieje (występuje w obrocie prawnym), jednak przewoźnik drogowy nie wyposażył kierowcy w ten dokument (kierowca nie posiada go podczas wykonywania przewozu). W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajduje także zastosowania art. 92c u.t.d. Dodał, że spółka przy dołożeniu należytej staranności przy organizacji międzynarodowych przewozów towarów, jako przewoźnik mogła nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów prawa mających zastosowanie, poprzez zaopatrzenie kierowcy w ważne zezwolenie. Za stwierdzone w sprawie naruszenie nie została także nałożona na spółkę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia (9 maja 2024 r.) nie upłynął okres 2 lat.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie zachowano również wszystkie standardy postępowania administracyjnego.
Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję organu odwoławczego zaskarżając ją w całości. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 4 pkt 4 u.t.d., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niepełnej i wybiórczej analizie przepisu i uznaniu za organem I instancji, że międzynarodowy przewóz drogowy dokonany przez spółkę miał charakter niezarobkowy jedynie z uwagi na fakt wypełnienia przesłanek określonych w art. 4 pkt 4 lit a)-d) u.t.d., podczas gdy definicja niezarobkowego przewozu drogowego uwzględnia każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, przy spełnieniu łącznie przesłanek opisanych w lit. a)-d), co w sytuacji spółki nie miało miejsca z uwagi na odpłatny charakter przewozu potwierdzony m.in. wystawionymi przez spółkę fakturami VAT, który to koszt jako wartość faktur VAT został uiszczony przez A. S.A., zleceniami transportowymi wystawionymi przez A. S.A., w których to dane spółki zostały wskazane w rubryce: Przewoźnik (na dokumencie w j. angielskim: Carrier) oraz zastosowanymi regułami Incoterms CIP;
- art. 28 ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 2 ust. 1 Umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu za organem I instancji, że międzynarodowy przewóz drogowy dokonany przez spółkę miał charakter niezarobkowy, w konsekwencji czego spółka powinna posiadać wymagane podstawie art. 28 ust. 1 u.t.d. zezwolenie, podczas gdy przewóz ten miał charakter zarobkowy i odpłatny, o czym świadczy fakt, że transport odbył się na zlecenie A. S.A. z zastosowaniem reguł Incoterms CIP, na dowód czego spółka w toku postępowania przedstawiła zlecenia transportowe, w których to dane spółki zostały wskazane w rubryce: Przewoźnik (na dokumencie w j. angielskim: Carrier), dokumenty CMR, z których wynika zastosowanie reguł Incoterms CIP, następie po odbyciu się transportu zostały wystawione przez spółkę faktury VAT, które obejmowały koszt transportu, który to koszt został uiszczony przez A. S.A (na dowód czego spółka załącza potwierdzenie przelewu) i tym samym zastosowanie miały postanowienia Umowy, na mocy których spółka była uprawniona do korzystania z ułatwień w transporcie drogowym dopuszczonych na mocy art. 2 ust. 1 Umowy w oparciu, o które nie było wymagane uzyskanie zezwolenia przy dokonaniu przewozu, a które to naruszenie doprowadziło do niesłusznego utrzymania w mocy wymierzonej spółce kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z Lp. 3.1 załącznika nr 3 do u.t.d.;
- art. 233 u.k.c., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że spółka dokonała zgłoszenia do zewnętrznego tranzytu unijnego T1 i była zatem zobowiązana do realizacji obowiązków wynikających z art. 233 u.k.c., co doprowadziło organ do konkluzji, iż przewóz dokonany przez spółkę miał charakter niezarobkowy, podczas gdy spółka nie dokonała zgłoszenia do zewnętrznego tranzytu unijnego T1, gdyż przewóz odbywał się na podstawie karnetu TIR, a ponadto nałożenie na spółkę obowiązków wynikających z art. 233 UKC w żaden sposób nie przesądza o tym, że dokonany przewóz miał charakter niezarobkowy;
- art. 6 k.p.a., tj. naruszenia zasady praworządności, poprzez kierowanie się przy wydawaniu decyzji przesłankami niewynikającymi z przepisów prawa, takimi jak komunikaty publikowane na stronie ukraińskiego związku przewoźników, podczas gdy organy administracji publicznej w swojej działalności powinny działać na podstawie przepisów prawa;
- art. 8 k.p.a., tj. naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej i braku kierowania się przez organ w swoich działaniach zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, poprzez uznanie za organem I instancji, że spółka nie działa zgodnie z prawem na skutek braku wymaganego zezwolenia, co skutkowało nałożeniem na nią kary pieniężnej, podczas gdy spółka z uwagi na zarobkowy charakter przewozu była uprawniona do korzystania z ułatwień w transporcie drogowym dopuszczonych na mocy Umowy, na co wskazywały okoliczności faktyczne i zebrany w sprawie materiał dowodowy;
- art. 7 Konstytucji RP w zw. z jej art. 87, poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w której wymierzył on na rzecz spółki karę pieniężną w wysokości 12000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez zezwolenia, podczas gdy na podstawie postanowień Umowy spółka nie była zobowiązana do jego uzyskania, co zostało wykazane przez spółkę w toku postępowania administracyjnego, a zatem decyzja organu I instancji nie powinna się ostać w porządku prawnym.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w części, to jest w zakresie tiret pierwsze i umorzenie postępowania w zaskarżonym zakresie.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: 1) potwierdzenia zapłaty przez A. S.A. za zrealizowane usługi transportowe, 2) pisma z dnia 18 lipca 2024 r. przedstawiającego potrącenie należności - na okoliczność (i) prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w zakresie transportu, (ii) odpłatności tego przewozu, (iii) realizacji dodatkowej usługi transportowej niewchodzącej w skład ceny nabywanego towaru, 3) międzynarodowego drogowego listu przewozowego CMR - na okoliczność zastosowania dla przedmiotowego przewozu reguł Incoterms CIP, 4) wydruku z rejestru handlowego spółki - na okoliczność rodzajów prowadzonej działalności gospodarczej przez spółkę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
Przedmiot kontroli Sądu pod względem legalności stanowiła decyzja organu odwoławczego wydana w przedmiocie nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 12000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, z późn. zm.).
Na mocy art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12000 zł za każde naruszenie (...). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12000 zł, z wyjątkami nie mającymi w sprawie zastosowania (art. 92a ust. 3 u.t.d.).
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Pod lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia. Naruszenie to jest sankcjonowane karą w wysokości 12000 zł.
Według treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., kierowca pojazdu, wykonując przewóz drogowy rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym, winien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym.
Zgodnie zaś z art. 28 ust. 1 u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. W art. 29b u.t.d. ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, m.in. sposobu wypełniania blankietów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 oraz wzorów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 - uwzględniając warunki wykorzystania zezwoleń określone w dwustronnych umowach międzynarodowych o wykonywaniu przewozów drogowych oraz zakres niezbędnych danych umieszczonych w zezwoleniach. W oparciu o to umocowanie Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał rozporządzenie z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zezwoleń na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy oraz drogowy przewóz kabotażowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1564). Przepis art. 28a ust. 3 u.t.d. stanowi z kolei, że kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany (art. 28a ust. 1 u.t.d.). W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (art. 28a ust. 2 u.t.d.).
W świetle natomiast art. 4 pkt 3 i pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy oznacza transport drogowy (w tym międzynarodowy transport drogowy) lub niezarobkowy przewóz drogowy. Niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy, to przewóz na potrzeby własne wykonywany z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 6 u.t.d.).
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do kwestii prawidłowej kwalifikacji wykonywanego przez skarżącą spółkę przewozu. W ocenie organu skarżąca w dniu 9 maja 2024 r. wykonywała niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, co wymagało posiadania przez stronę odpowiedniego zezwolenia, zarówno na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak i postanowień umowy z Ukrainą. Natomiast według strony skarżącej, wykonywany przewóz miał charakter zarobkowy, a w konsekwencji, na mocy postanowień umowy Unia Europejska – Ukraina, strona była zwolniona z obowiązku posiadania zezwolenia na przewóz poddany kontroli w dniu 9 maja 2024 r.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z powyższym stanowiskiem organu, natomiast podniesione przez stronę zarzuty skargi są niezasadne.
Przede wszystkim nie budziło wątpliwości i nie było przez stronę skarżącą kwestionowane, że do kontrolowanego przewozu znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym, gdyż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego w niniejszej sprawie zespołu pojazdów wynosiła łącznie 41800 kg. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 i 2a u.t.d., przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony: a) w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy, b) w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (pkt 2) oraz o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy (pkt 2a).
W takich warunkach istotne znaczenie dla oceny charakteru wykonywanego przez stronę przewozu miał przepis art. 4 pkt 4 u.t.d., według którego niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z przedłożonego przez skarżącą wyciągu z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób prawnych, Osób Fizycznych – Przedsiębiorców i Formacji Społecznych wynika jednoznacznie, że podstawową działalność gospodarczą skarżącej stanowi sprzedaż samochodów i lekkich pojazdów mechanicznych (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 45.11), zaś transport drogowy towarów (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 49.41) został wymieniony na czwartej pozycji spośród pozostałych, poza podstawową rodzajów działalności.
W związku ze złożeniem przez stronę, wraz ze skargą, wydruku z rejestru handlowego spółki – na okoliczność rodzajów prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej – wymaga podkreślenia, że z przedstawionego przez stronę wyciągu z rejestru wynika tylko tyle, że drogowy transport towarów został wymieniony w ramach rodzajów działalności strony skarżącej, czego organy w toku postępowania nie kwestionowały. Jednak w zgodzie z danymi zawartymi w rejestrze stwierdziły, że głównym profilem działalności gospodarczej skarżącej jest działalność o kodzie KVED 45.11 – sprzedaż samochodów i lekkich pojazdów mechanicznych, zaś transport drogowy towarów (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 49.41) jest tylko jednym z pozostałych profili działalności gospodarczej skarżącej, na co wskazywał też pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 8 sierpnia 2024 r. W świetle zapisów w rejestrze transport drogowy towarów z całą pewnością nie stanowi podstawowej działalności strony. Dodać przy tym należy, że to przedsiębiorca jest odpowiedzialny za prawidłowość i aktualność danych zawartych w rejestrze.
Dodatkowo postępowanie administracyjne wykazało, że kierowcą kontrolowanego pojazdu był pracownik strony skarżącej – V. N.. Skarżąca nie kwestionowała tej okoliczności, która została też przyznana w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 1 października 2024 r. Strona posiadała również tytuł prawny do używania skontrolowanego pojazdu, co potwierdzają zapisy w dowodach rejestracyjnych.
W sprawie nie było też sporne, że przewożony towar stanowiło 5 sztuk samochodów osobowych, nadawcą towaru była A. S.A. w siedzibą w Z. k/B. , działająca w imieniu brytyjskiej spółki J. L. R. L., natomiast odbiorcą była skarżąca spółka (zgłoszenie celne nr [...] oraz [...]). Fakt, że odbiorca towaru był tożsamy z przewoźnikiem drogowym potwierdza międzynarodowy drogowy list przewozowy [...] z dnia 7 maja 2024 r. Ponadto strona przyznała, że przewożone towary (samochody) były własnością skarżącej spółki (pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 1 października 2024 r.), a potwierdza to również treść faktur.
Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d., w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. Konstrukcja przepisu art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. określającego okoliczności, które muszą zostać spełnione, aby przejazd pojazdu z ładunkiem został uznany za przewóz na potrzeby własne, a zwłaszcza użycie spójników "lub" wskazuje, że wystarczy zaistnienie jednego z wymienionych tam przypadków. Z powołanego art. 4 pkt 4 lit. c u.t.d. wynika wprost, że wystarczy, aby nastąpiła którakolwiek z sytuacji wskazanych w tym przepisie. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że właścicielem przewożonego towaru w dniu kontroli była strona skarżąca. Ewentualna późniejsza sprzedaż samochodów w ramach działalności handlowej skarżącej w zakresie sprzedaży tego rodzaju towarów pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Natomiast skarżąca na etapie postępowania administracyjnego przedłożyła dokumenty w celu wykazania, że otrzymała zapłatę za transport. Argumentem przemawiającym za niewymierzeniem kary zdaniem strony skarżącej miała być okoliczność, że A. S.A. opłaciła usługę transportową obejmującą przewóz poddany kontroli w niniejszej sprawie, a skarżąca spółka świadczyła usługi transportowe na zasadach CIP, pomimo że przewożone towary (samochody) były własnością spółki. W związku z tym, jak wywodziła skarżąca, przewóz ten nie spełniał kryteriów niekomercyjnego międzynarodowego przewozu towarów i nie stanowił przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. Jako dowody w sprawie strona załączyła przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego na język polski odpisy: faktury nr [...]/2024 ADM z dnia 24 maja 2024 r. wraz z aktem nr [...]/2024 ADM dotyczącym świadczenia usług transportowych zgodnie z umową nr [...] z dnia 1 kwietnia 2024 r., wraz z protokołem nr [...]/2024 ADM z dnia 24 maja 2024 r. dotyczącym świadczenia usług transportowych, zestawienie usług transportowych Załącznik nr [...] z dnia 24 maja 2024 r.; faktury nr [...]/2024 ADM z dnia 31 maja 2024 r. wraz z aktem nr [...]/2024 ADM dotyczącym świadczenia usług transportowych zgodnie z umową nr [...] z dnia 1 kwietnia 2024 r. wraz z protokołem nr [...]/2024 ADM z dnia 31 maja 2024 r. dotyczącym świadczenia usług transportowych, zestawienie usług transportowych Załącznik nr 1 z dnia 31 maja 2024 r.; zlecenia transportowe nr: [...], [...], [...], [...] i [...] z dnia 8 maja 2024 r. Jak wyjaśniono też w zaskarżonej decyzji, warunki dostawy CIP (Carriage and Insurance Paid To...) "przewóz i ubezpieczenie opłacone do..." oznacza, że sprzedający dostarcza towary i przenosi ryzyko na kupującego przez przekazanie ich przewoźnikowi, zaangażowanemu przez sprzedającego, gdy spowoduje dostawę towarów już w ten sposób dostarczonych. Sprzedający może przekazać przewoźnikowi fizyczne posiadanie towarów w sposób i w miejscu odpowiednim dla użytego środka transportu. Ryzyko ze sprzedającego na kupującego przechodzi w momencie, gdy towary są dostarczone kupującemu poprzez przekazanie go przewoźnikowi, Sprzedający musi zawrzeć umowę na przewóz towarów do uzgodnionego miejsca przeznaczenia.
Ponadto do skargi skarżąca dołączyła dalsze dokumenty w postaci kopii: potwierdzenia z dnia 2 sierpnia 2024 r. zapłaty przez A. S.A. za zrealizowane usługi transportowe (k. 45 akt sąd.), pisma z dnia 18 lipca 2024 r. przedstawiającego potrącenie należności pomiędzy A. S.A. a skarżącą oraz międzynarodowego drogowego listu przewozowego CMR – kompensata należności (k.[...] akt sąd.), którego kopia znajduje się na karcie 9 akt administracyjnych.
W ocenie składu orzekającego WSA w Lublinie w niniejszej sprawie kwestia poniesienia przez sprzedającego kosztów transportu to okoliczność wewnętrznych rozliczeń między stronami i pozostaje bez wpływu na uznanie w analizowanej sprawie, że doszło do spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d. i w konsekwencji istnienia po stronie skarżącej obowiązku posiadania zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy. Kwestia rozliczeń pomiędzy skarżącą a jej kontrahentem, w imieniu którego działała A. S.A., w zakresie poniesienia kosztów transportu i przyjętych warunków dostawy to kwestie odnoszące się do czynników kształtujących cenę towaru w ramach działalności skarżącej polegającej na sprzedaży samochodów. Dlatego w ocenie Sądu, nie kwestionując nawet stanowiska skarżącej co do zapłaty za koszty transportu, okoliczności te w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa pozostają bez wpływu na prawidłową ocenę organu co do rodzaju skontrolowanego w dniu 9 maja 2024 r. przewozu. Bez wątpienia przewóz przez skarżącą towarów zakupionych przez stronę dla potrzeb własnej działalności polegającej na sprzedaży samochodów, stanowiącej podstawowy rodzaj działalności gospodarczej strony, jest przewozem wykonywanym pomocniczo w stosunku do tej podstawowej działalności. Nie zmienia tego, a w konsekwencji także charakteru przewozu – jako przewozu na potrzeby własne – sama okoliczność przyjęcia przez kontrahentów warunków dostawy CIP. Dostrzec należy, jak wskazano w decyzji organu pierwszej instancji, że ustawa o transporcie drogowym w art. 4 pkt 4 zawiera enumeratywnie skatalogowane przesłanki do uznania przewozu na potrzeby własne. Wśród nich brak jest przesłanki wykluczającej tego rodzaju przewóz z powodu ponoszonych przez sprzedającego kosztów transportu.
Z powyższych względów dokumenty, na które powoływała się skarżąca na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego, nie podważają skutecznie prawidłowości zaskarżonej decyzji nakładającej na skarżącą karę za naruszenie opisane w lp. 3.1 załącznika nr 1 do u.t.d.
Na marginesie zwrócić można uwagę, że na fakturach na kartach 3v-6v. akt administracyjnych widnieje pozycja dotycząca kosztów transportu. Ponadto z treści złożonych przez stronę skarżącą w toku postępowania zleceń transportowych wynika, iż strony umówiły się co do tego, że kierowca otrzyma, po pierwsze, zezwolenia ECMT, a ponadto, że przewoźnik winien posiadać (i upewnić się, że kierowca je otrzymał), komplet dokumentów niezbędnych do wykonania przewozu towarów w ruchu krajowym i międzynarodowym, w tym m.in.: komplet listów przewozowych CMR, karnet TIR, oraz zezwolenia. Powyższe wskazuje, że skarżąca miała świadomość ciążącego na niej obowiązku legitymowania się w chwili kontroli stosownym zezwoleniem umożliwiającym zgodne z obowiązującymi przepisami wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Treść zleceń transportowych, w których mowa jest o warunkach procedury JRL ([...], [...]), w powiązaniu z treścią zgłoszenia celnego oraz wpisem w polu 1 międzynarodowego listu przewozowego CMR potwierdza również, że A. S.A. działała w imieniu sprzedawcy towaru i jego nadawcy – J. L. R. L..
W konsekwencji prawidłowego ustalenia, że kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne, prawidłowa była również ocena organów co do braku podstaw do zastosowania w sprawie postanowień umowy Unia Europejska – Ukraina, a zarzuty skargi w tym zakresie należało uznać za całkowicie chybione.
W ocenie Sądu, przyjęta za podstawę zaskarżonej decyzji wykładnia postanowień powyższej umowy nie budzi wątpliwości. Z umowy tej wynika m.in, że jej celem jest tymczasowe ułatwienie drogowego transportu towarowego między i przez terytorium Unii Europejskiej i Ukrainy, poprzez przyznanie dodatkowych praw tranzytu i przewozu towarów między Stronami przewoźnikom mającym siedzibę na terytorium jednej ze Stron w związku ze skutkami prowadzonej przez R. napastniczej wojny przeciwko Ukrainie i poważnymi zakłóceniami, jakie stwarza ona dla wszystkich rodzajów transportu w tym państwie (art. 1 ust. 1 Umowy). Wskazana umowa ma zastosowanie do tranzytu i międzynarodowego przewozu drogowego towarów między Stronami wykonywanego zarobkowo i pozostaje bez uszczerbku dla stosowania zasad ustanowionych przez wielostronny system kontyngentów Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu w ramach Międzynarodowego Forum Transportu. Przewóz drogowy towarów w obrębie państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub między państwami członkowskimi Unii Europejskiej pozostaje zaś poza zakresem stosowania niniejszej Umowy. Tranzyt przez terytorium drugiej Strony w celu przewozu towarów między państwami trzecimi nie jest w ogóle Umową objęty (art. 2 ust. 1 Umowy). Nadto w świetle postanowień tej umowy i dla jej celów "przewoźnik drogowy towarów" oznacza osobę fizyczną lub prawną zajmującą się transportem towarów w celach handlowych, mającą siedzibę na terytorium Strony zgodnie z prawem tej Strony i posiadającą zezwolenie wydane przez tę Stronę na zarobkowe wykonywanie międzynarodowego transportu towarów za pomocą pojazdów silnikowych lub zespołów pojazdów (art. 3 pkt 2 Umowy).
Dlatego też stanowisko organu, że umowa Unia Europejska – Ukraina dotyczy wyłącznie przewoźników drogowych wykonujących zarobkowo przewozy drogowe towarów w relacji dwustronnej i tranzytowej, było w pełni prawidłowe, a cel handlowy transportu towarów został wprost wyartykułowany w definicji przewoźnika. Z tej też przyczyny zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad konstytucyjnych wynikających art. 7 w zw. z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uznać należało za bezpodstawne.
Zasadnie również organ odwoławczy podniósł, że w przypadkach, których nie obejmują postanowienia umowy Unia Europejska – Ukraina, zastosowanie znajdą postanowienia umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych. Z powołanego wyżej art. 28 ust. 1 u.t.d. wprost bowiem wynika, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej (...), wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 5 umowy z Ukrainą, przewoźnicy każdej Umawiającej się Strony mogą wykonywać przewozy ładunków oraz wykonywać przejazdy w stanie próżnym: a) między miejscem położonym na terytorium jednej Umawiającej się Strony a miejscem położonym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, b) w tranzycie przez terytorium drugiej Umawiającej się Strony. Postanowienie art. 6 ust. 1 i 2 przedmiotowej Umowy stanowi z kolei, że z wyjątkiem przewozów określonych w artykule 7, przewozy ładunków wymienione w artykule 5 mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony. Właściwe władze Umawiających się Stron przekazują sobie wzajemnie zezwolenia, wymienione w ustępie 1 niniejszego artykułu. Zwolnienia z wymogu zezwoleń, o których mowa w art. 7 Umowy z oczywistych względów nie mają w sprawie zastosowania, gdyż zgodnie z tym przepisem nie wymagają zezwoleń przewozy:
a) rzeczy przesiedlenia,
b) materiałów i przedmiotów, w tym dzieł sztuki, przeznaczonych na targi, wystawy lub na imprezy o charakterze niehandlowym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony,
c) sprzętu, przedmiotów i zwierząt przeznaczonych na imprezy teatralne, muzyczne, filmowe lub sportowe, dla cyrków, targów, kiermaszy na terytorium drugiej Umawiającej się Strony,
d) sprzętu przeznaczonego dla wykonywania zapisów radiofonicznych, zdjęć filmowych lub telewizyjnych,
e) zwłok,
f) pojazdów uszkodzonych.
Trafnie również organ odwoławczy zwrócił uwagę na brzmienie art. 13 ust. 1 przedmiotowej Umowy, który stanowi, że przewoźnicy jednej Umawiającej się Strony, jak również załogi pojazdów powinni przestrzegać podczas swojego pobytu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony przepisów prawnych obowiązujących na tym terytorium, dotyczących w szczególności przewozów i ruchu drogowego.
W tym stanie faktycznym i prawnym prawidłowa okazała się ocena organu, że kontrolowany przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, a zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 4 pkt 4 u.t.d., art. 28 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 2 ust. 1 umowy między Unią Europejską a Ukrainą nie zasługują na uwzględnienie.
Zwrócić przy tym należy uwagę, że organ miał na względzie okoliczność, iż na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, zgodnie z art. 8 ust. 1 umowy, który stanowi, że zezwolenia na wykonywanie przewozów ładunków są wydawane w granicach kontyngentów ustalanych wspólnym porozumieniem każdego roku przez właściwe władze Umawiających się Stron. Jednakże taki stan rzeczy powinien być znany stronie skarżącej jako przewoźnikowi, albowiem jak ustaliły organy i czego nie kwestionowała skarżąca, na stronie internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy (AsMAP UA) zamieszczono jasny komunikat (komunikat z roboczym tłumaczeniem w aktach sprawy – k. 18-19 akt adm.), z którego wynika, że w sytuacji, kiedy przewoźnik pełni jednocześnie rolę importera i przewoźnika, organy regulacyjne wymagają od przewoźników posiadania zezwolenia na transport. Z uwagi na fakt, że na rok 2024 Ukraina i Polska nie dokonały wymiany zezwoleń zagranicznych, w przypadku przewozu towarów, gdy przewoźnicy pełnią jednocześnie rolę importera i przewoźnika, winni zaplanować transport z wykorzystaniem zezwolenia EKMT. Zezwolenie EKMT, jak wyjaśnił organ odwoławczy, jest dokumentem upoważniającym do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r. Zarówno Rzeczpospolita Polska, jak i Ukraina są państwami członkowskimi EKMT. Zezwolenia te są wielokrotne, wielostronne i przyznawane są z reguły na okres 1 roku. Na ich podstawie można wykonywać przewozy między krajami członkowskimi EKMT oraz w tranzycie przez ich terytoria.
Niesporne zaś było, że skarżąca takiego zezwolenia wielostronnego nie okazała. Wprawdzie w skardze podnosiła, że powołany wyżej komunikat nie stanowi źródła prawa obowiązującego, co jest stanowiskiem prawidłowym, gdyż przewoźnik nie musiał się do tego komunikatu stosować, jednak dla sprawy jest to okoliczność prawnie obojętna. Nie można bowiem zapominać, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, którą ponosi na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Dla zaistnienia tej odpowiedzialności wystarczające jest zatem samo stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony. Jednocześnie należy zauważyć, że organ powołał się wprawdzie na przepis art. 233 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L z 2013 r. Nr 269, str. 1, z późn. zm.), lecz podniesiono go jako dodatkowy argument w świetle innych dowodów zebranych w sprawie, których ocena świadczyła o charakterze wykonanego przez stronę przewozu.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi przepisy postępowania, w tym zasady określone w przepisach art. 6 i art. 8 k.p.a., nie zostały naruszone. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy podjęciu decyzji znalazły wyraz w uzasadnieniu zarówno decyzji organu pierwszej instancji, jak i decyzji organu odwoławczego. Strona miała też zapewniony czynny udział w postępowaniu, z którego to prawa aktywnie korzystała.
Okoliczność braku w trakcie kontroli wymaganego zezwolenia została bezspornie udowodniona. Brak natomiast ważnego zezwolenia w świetle wyżej przywołanych przepisów art. 28 ust. 1, art. 28a ust. 3 i art. 87 ust.1 pkt 3 lit. a u.t.d. zasadnie skutkował nałożeniem na stronę kary, o jakiej mowa w lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d., a więc kary w wysokości 12 000 zł. Przy tym pobór kaucji w przypadku skarżącej w wysokości przewidywanej kary znajdował swoje normatywne podstawy w zasadzie wynikającej z art. 94 ust. 3 i 4 u.t.d.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") trzeba wskazać, że trafna była także ocena organu odwoławczego co do zaistnienia przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. przesłanki umorzenia postępowania w części dotyczącej naruszenia polegającego na niewyposażeniu kierowcy w odpowiednie zezwolenie, wymagane zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d., a więc w części dotyczącej naruszenia określonego w Ip. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, sankcjonowanego karą 500 zł. Zasadnie bowiem wywiodły organy obu instancji, że normy lp. 1.12. i lp. 3.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczą dwóch odrębnych naruszeń, mających zastosowanie w dwóch odrębnych stanach faktycznych. W sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie ustalono, że przewoźnik w ogóle nie posiadał ważnego zezwolenia, nie można było zarazem przyjąć, że mamy do czynienia także z kolejnym deliktem administracyjnym w postaci niewyposażenia kierowcy w ten dokument. Celem sankcji określonej w lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. jest bowiem wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, by kierowca każdorazowo posiadał w pojeździe kompletną wymaganą dokumentację związaną z wykonywanym przewozem. Natomiast celem unormowania określonego w lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy innego rodzaju działań, które zagwarantują przestrzeganie przepisów prawa dzięki posiadaniu przez przewoźnika uprawnień do wykonywania danego rodzaju przewozów.
Sąd podziela również wyrażoną w zaskarżonej decyzji ocenę, że w stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d. Przy tym skarżąca w treści skargi nie przedstawiła w tym przedmiocie żadnej argumentacji, koncentrując swoje zarzuty na wadliwym zdaniem strony stanowisku organów co do obowiązku posiadania przez nią stosownego zezwolenia. W tej kwestii trafnie organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie sprostała obowiązkowi wykazania wystąpienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodzić się należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy przewoźnik miał całkowity wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, bowiem podejmując się międzynarodowego przewozu drogowego przedmiotowego towaru, stanowiącego własność skarżącej i przewożonego pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności, powinien posiadać zezwolenie, którym jednak nie dysponował. Kierujący pojazdem nie posiadał również i nie przedłożył do kontroli zezwolenia wielostronnego, wielokrotnego EKMT, które uprawniałoby go do wykonywania przedmiotowego przewozu. W sprawie nie zachodziły też okoliczności wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W konsekwencji, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).