III SA/Lu 200/24

III SA/Lu 200/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 728
art. 92a ust. 1, ust. 7, Załącznik nr 3 lp. 9,2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 200/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego
z dnia 29 sierpnia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 29 marca 2023 r. w miejscowości Z. W. na drodze krajowej nr [...], został poddany kontroli drogowej zespołu pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] oraz naczepy marki [...]. W chwili kontroli kierowca wykonywał krajowy transport drogowy towarów niebezpiecznych z L. do C.-D. w imieniu i na rzecz M. M., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: [...] z siedzibą w L..
W toku kontroli stanu technicznego naczepy stwierdzono usterkę polegającą na pęknięciu tarczy hamulcowej koła na środkowej osi po prawej stronie. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...]
Decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na [...] (dalej jako "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 2 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 7, ust. 11 ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 728 ze zm.), dalej jako "u.t.d." oraz załącznika nr 3 Lp. 9.2. za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna - za każdy pojazd.
Skarżąca złożyła odwołanie od wskazanej decyzji, jednak Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako "organ II instancji") decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podkreślono, że kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.d.t. Treść art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem
nr 3 do ustawy o transporcie drogowym określa wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów ustawy. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej jako "k.p.a." nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Zdaniem organu II instancji reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Organ II instancji przywołał treść art. 4 pkt 22 lit. l, art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym oraz art. art. 66 ust. 1, art. 132 ust. 1 pkt 1 ustawy
z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia
(Dz. U. z 2024 r., poz. 502), a także rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego
(Dz. U. z 2019 r., poz. 2141 ze zm.). Wyjaśnił, że pojazd wytypowany do drogowej kontroli stanu technicznego podlega wstępnej lub szczegółowej drogowej kontroli technicznej. Drogowa kontrola stanu technicznego obejmuje identyfikację pojazdu oraz badanie techniczne m.in. układu hamulcowego. Badanie stanu technicznego pojazdu przeprowadza się z wykorzystaniem dostępnych technik i sprzętu, bez demontażu czy usuwania jakichkolwiek części pojazdu za pomocą narzędzi. Badanie może także obejmować sprawdzenie, czy odpowiednie części i elementy pojazdu odpowiadają wymogom w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska. W celu przeprowadzenia badania kontrolujący może korzystać z dodatkowego sprzętu,
w szczególności podnośnika lub kanału przeglądowego.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że usterki stwierdzone podczas badania stanu technicznego pojazdu dzieli się na trzy kategorie - usterki drobne, usterki poważne oraz usterki niebezpieczne. Te ostatnie stanowią bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszają wymagania ochrony środowiska,
w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Organ II instancji podkreślił, że stosownie do treści Ip. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2 000 zł.
W ocenie organu II instancji w dniu przeprowadzenia kontroli doszło do naruszenia przez skarżącą przepisów ustawy o transporcie drogowym tj. wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę układu hamulcowego zakwalifikowaną jako niebezpieczna. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że podczas kontroli przeprowadzono oględziny stanu technicznego zespołu pojazdów i stwierdzono usterkę w naczepie marki M. polegającą na pęknięciu tarczy hamulcowej koła na środkowej osi po prawej stronie. Ze względu na stan techniczny pojazdu zatrzymano dowód rejestracyjny naczepy. Organ II instancji wskazał, że pojazd uczestniczący w ruchu drogowym nie może stwarzać niebezpieczeństwa dla osób w nim jadących, ale także dla innych uczestników ruchu drogowego. Korzystanie z pojazdu nie może narażać kogokolwiek na szkodę. Warunki techniczne pojazdu i jego niezbędne wyposażenie określa powołane rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Przepisy tego rozporządzenia określają, jakie warunki muszą spełniać m.in. hamulce pojazdów i naczep. Z treści § 15 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że hamulce pojazdu powinny zachowywać wymaganą sprawność niezależnie od drgań i wpływów atmosferycznych, na jakie są narażone w normalnych warunkach eksploatacji.
Na podstawie analizy dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy można bez żadnych wątpliwości stwierdzić pęknięcia na powierzchni tarczy hamulcowej, co stanowi usterkę o kategorii niebezpieczna stosownie do pkt. 1.1.21.d.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
w sprawie kontroli ruchu drogowego.
Zdaniem organu II instancji skarżąca nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ skontrolowany przewóz drogowy był wykonywany pojazdem stanowiącym zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Ze znajdujących się w aktach zdjęć wyraźnie wynika, że tarcza hamulcowa była w znacznym stopniu zużyta. Taki stan tarczy świadczy o długotrwałym eksploatowaniu jej. Kierowca podczas kontroli nie poinformował kontrolujących o zdarzeniu, które mogło mieć miejsce na terasie i jednocześnie wpływ na powyższy stan techniczny naczepy.
W ocenie organu II instancji takie tarcze hamulcowe nie powinny stanowić wyposażenia pojazdu, bowiem nie spełniały nawet minimum wymogów określonych
w § 14 i 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.
W ocenie organu II instancji postępowanie zostało przeprowadzone
z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonano wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został ustalony zgodnie
z zasadami prawdy obiektywnej.
Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie brak jest również podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym za względu na fakt, że do stwierdzonych naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Powołany przepis pozwala na uniknięcie odpowiedzialności, wówczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Również orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że powołany przepis ma charakter wyjątkowy, a przedsiębiorca jest zobowiązany wykazać brak wpływu na powstanie naruszenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. M. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.:
1.1. art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie na przewoźnika kary za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne
w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć,
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
2.1. art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym,
a zostały przez organy pominięte.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że usterka, która została stwierdzona przez kontrolujących mogła powstać w trakcie jazdy, na krótko przed zatrzymaniem pojazdu do kontroli. Przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia, natomiast obowiązujące u przewoźnika procedury powinny zapobiegać powstaniu tego rodzaju naruszeń. Skarżąca bowiem regularnie serwisuje pojazdy, pojazdy są regularnie sprawdzane i przeglądane przez mechaników. Pojazd, w którym stwierdzono usterkę był serwisowany kilka miesięcy przed kontrolą. Co więcej, tarcza hamulcowa, której pęknięcie stwierdzono podczas przedmiotowej kontroli także została podczas tego serwisu wymieniona. Tym samym skarżąca dokonała wszystkiego, czego można od niej rozsądnie wymagać, żeby nie doszło do popełnienia naruszenia. Natomiast nie miała możliwości podjęcia żadnych dalej idących działań, które zapobiegłyby stwierdzonemu naruszeniu.
Zdaniem skarżącej odpowiedzialność przewidziana w ustawie o transporcie drogowym jest oczywiście odpowiedzialnością o charakterze obiektywnym - ale nie jest to odpowiedzialność absolutna. Podmiot ponosi bowiem odpowiedzialność za fakt obiektywnego naruszenia, ale może się od odpowiedzialności uwolnić w sytuacji gdy uczynił wszystko, by do naruszenia nie doszło. W niniejszej sprawie tak właśnie było, a stosowane przez przewoźnika procedury świadczą o dochowaniu przez niego należytej staranności. Ukaranie go w takiej sytuacji stanowi przejaw odpowiedzialności
o charakterze absolutnym, niedopuszczalnej na gruncie art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji RP.
Skarżąca wskazała, że usterki mogą się zdarzyć niezależnie od tego jak mocno dba się o pojazd. Innymi słowy, nawet nowy pojazd może się zepsuć w dowolnym
i nieprzewidywalnym momencie. W tym zakresie skarżąca zwróciła uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2020 r.,
III SA/Kr 653/20 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 1021/22.
W opinii skarżącej waga stwierdzonych naruszeń była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, wobec czego spełnione zostały przesłanki wyrażone
w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Organy natomiast nie tylko nie zastosowały art. 189f k.p.a., lecz nawet nie rozważyły szczegółowo konieczności zastosowania tego przepisu, uznając że nie znajduje on zastosowania do niniejszej sprawy. W tym zakresie wskazała na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21. Analogiczny pogląd o relacji przepisów działu IVa k.p.a. w stosunku do konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych unormowanych w innych regulacjach jest wyrażany w orzecznictwie (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2020 r, sygn. akt II OSK 142/20, również wyroki NSA z dnia: 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 141/20;
3 grudnia 2020 r., sygn. akt: II GSK 774/20 i II GSK 775/20).
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej.
Należy zwrócić uwagę, że prawodawca europejski dostrzegł potrzebę zwiększania bezpieczeństwa w ruchu drogowym stawiając, państwom Unii Europejskiej za cel zmniejszenie do 2050 r. liczby śmiertelnych ofiar wypadków w transporcie drogowym prawie do zera. W związku z tym przyjęta została Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylająca dyrektywę 2000/30/WE (Dz. Urz. UE L
z 2014 r. nr 127, str. 134, z późn. zm.). Wskazana dyrektywa ustanawia wymogi minimalne mające zastosowanie do systemu drogowych kontroli technicznych zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się po terytorium państw członkowskich. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt b dyrektywy, podczas każdej wstępnej drogowej kontroli technicznej pojazdu funkcjonariusz służb kontrolnych przeprowadza wzrokową ocenę stanu technicznego pojazdu. W załączniku nr II do dyrektywy zawarty jest zakres drogowych kontroli technicznych. Kontrola obejmuje te elementy, które uznane są za niezbędne i istotne przy uwzględnieniu w szczególności bezpieczeństwa m.in. hamulców. Dyrektywa przewiduje również, że dla każdego układu i elementu poddanego badaniu ocenę usterek przeprowadza się zgodnie z kryteriami określonymi w tabeli załącznika nr II, stosownie do poszczególnych przypadków.
W przypadku tarcz hamulcowych dyrektywa przewiduje wzrokową metodę kontroli. Stwierdzenie przez kontrolujących, że występuje nadmierne zużycie bębna lub tarczy (rysy lub pęknięcia na powierzchni, niepewne mocowanie lub pęknięcia) powoduje zakwalifikowanie usterki do kategorii niebezpiecznej.
Innymi słowy – na terenie całej Unii Europejskiej - rysy lub pęknięcia na powierzchni tarczy hamulcowej uznawane są za usterki niebezpieczne.
Wskazana dyrektywa została implementowana do polskiego sytemu prawnego m.in. ustawą o transporcie drogowym, która określa zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2
lit. a u.t.d.).
W myśl art. 4 pkt 22 u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz innych aktów prawnych (w tym ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym).
Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 3 do ustawy.
Według Ip. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd, sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 2.000 zł.
Z prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego wynika, że
w dniu 29 marca 2023 r. na drodze krajowej 74 zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] wraz z naczepą marki [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli naczepy stwierdzono usterkę techniczną (pęknięta tarcza hamulcowa). Naruszenia te zostały wskazane w protokole z kontroli drogowej - podpisanym przez kierowcę bez uwag
i zastrzeżeń. Sporządzono również dokumentację fotograficzną (jako załącznik do protokołu).
Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę.
Skontrolowana naczepa nie spełniała powyższego warunku technicznego określonego ustawą.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie podważa tego ustalenia. Nie zgłasza też zastrzeżeń odnośnie przyjętej przez organ odwoławczy oceny, że w świetle § 5 ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada
2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, ujawnione usterki powinny być zakwalifikowane jako usterki niebezpieczne, to znaczy takie, które powodują bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
Wprawdzie w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca podkreślała, że błędnie organ uznał, że mamy do czynienia z usterką niebezpieczną - jednak na etapie skargi nie jest to kwestionowane. Jedynie dla porządku sąd zwraca uwagę, że zgodnie z pkt 1.1.14 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego do uznania usterki za niebezpieczną także wystarczy występowanie na tarczach hamulcowych samych rys (zob. wyrok NSA z 9 listopada 2023 r. sygn. II GSK 924/20).
Zdaniem sądu należy zwrócić również uwagę, że skontrolowanym pojazdem przewożone były towary niebezpieczne. Tym bardziej obowiązkiem przewoźnika było dopilnowanie, aby transport odbywał się z zachowaniem wszystkich obowiązków,
w szczególności w zakresie bezpieczeństwa przewozu.
Zaistniały spór sprowadza się więc do tego, czy po stronie skarżącej zaistniały okoliczności uniemożliwiające wszczęcie lub prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarżąca twierdzi bowiem, że wada techniczna mogła powstać nagle w trakcie przewozu. Podkreślała, że dba o swoje pojazdy, regularnie je serwisuje oraz wymienia zużyte elementy.
Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym określa, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstałe naruszenia, a naruszenie to nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
W orzecznictwie podkreśla się, że to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy spoczywa, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r., sygn. II GSK 647/20).
W realiach rozpoznawanej sprawy - poza wyjaśnieniami skarżącej - nie ma żadnego dowodu świadczącego o tym, że stan techniczny naczepy został sprawdzony w trakcie wewnętrznej kontroli przed wyjazdem z bazy i nie wykryto wówczas niewłaściwego stanu tarczy hamulcowej. Samo oświadczenie przedsiębiorcy o tym, że dba o swoje samochody to za mało, aby organ mógł zastosować przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Powyższe oznacza, że gołosłownym jest stwierdzenie, że usterki techniczne naczepy były wynikiem zdarzenia nagłego, którego strona nie mogła przewidzieć.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że wysokość przedmiotowej kary pieniężnej jest sztywno określona w ustawie. Wymiar kary nie zależał zatem od uznania organu. Od ujawnienia naruszenia, nie upłynął również okres dwóch lat, o którym mowa w art. 92c ust.1 pkt 3 u.t.d.
Słusznie zatem organ nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 000 zł, stosownie do unormowania art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 u.t.d. w zw. z Ip. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d.
W ocenie sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji wydanych w sprawie.
Podniesiona w skardze argumentacja o podjęciu przez skarżącą wszelkich możliwych czynności aby zminimalizować, czy wręcz uniemożliwić zaistnienie jakichkolwiek naruszeń przepisów prawa świadczy jedynie o prowadzeniu nieskutecznej polemiki z prawidłowym stanowiskiem organu odwoławczego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących nierozważenia oraz niezastosowania przez organy przepisów Działu IVa kodeksu postępowania administracyjnego, przede wszystkim art. 189a § 1 i 2 oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy wyjaśnić, że na gruncie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., ustanowiona została instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Jakkolwiek z systematyki wewnętrznej ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że przywołany przepis usytuowany został w Dziale IVa - "Administracyjne kary pieniężne" - to jednak trzeba stwierdzić, że z tego właśnie powodu wykładnia art. 189f § 1 k.p.a. nie może pomijać potrzeby odwołania się do argumentu wykładni systemowej. Zwłaszcza, że zakres stosowania przepisów wymienionego działu ustawy wyznacza art. 189a k.p.a., stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu.
W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania. Nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel,
art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).
Uwzględniając powyższe stwierdzić trzeba, że oczekiwanie skarżącej co do zasadności zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, podobnie, jak i zarzut naruszenia tego przepisu prawa przez jego niezastosowanie. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine,
a mianowicie z art. 92c ustawy o transporcie drogowym wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa
w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Jeżeli z przywołanego przepisu wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa
w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku
z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się.
Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych.
Stanowisko to - wbrew twierdzeniu skarżącej - jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co wskazują liczne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące skarg kasacyjnych w sprawach o naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym (zob. II GSK 1397/23, II GSK 1456/23, II GSK 707/23, II GSK 732/23, Il GSK 689/21 oraz II GSK 824/20 dotyczący przepisów prawa farmaceutycznego). Przywołane przez skarżącą wyroki sądów administracyjnych, albo są w większości nieprawomocne, albo dotyczą innych okoliczności sprawy.
Z tych też względów, podzielając argumentację organu II instancji, nie można zgodzić się ze skarżącą, że należało rozważyć zastosowanie w sprawie Działu IV k.p.a.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Można jedynie wskazać, że skarżąca nie kwestionuje ustalonego stanu faktycznego i nie podnosi zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, z wyjątkiem art. 189 i nast. k.p.a.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r., poz. 935 ze zm.).