III SA/LU 137/23

III SA/Lu 137/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1832/23 - Wyrok NSA z 2024-04-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 22 lit. l ; art. 87; art. 89 ust. 1 pkt 3; art. 92a ust. 1, 7; art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 2 pkt 35a; art. 62 ust. 4a pkt 1; art. 64; art. 64c; art. 64ea
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej organ odwoławczy, organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. (dalej także jako skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej organ I instancji) z dnia 21 października 2022 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowy.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 14 października 2021 r. na terenie drogowego przejścia granicznego w K. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka przewozowego – pojazdu silnikowego marki [...] z naczepą marki [...] o numerach rejestracyjnych [...], którym wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącego. Przejazd realizowany był bez ładunku. W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu ustalono, że długość pojazdu wynosi 1690 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 1650 cm o 40 cm, czyli o 2,42 %. Szerokość pojazdu wynosiła 273 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 255 cm o 18 cm, czyli o 7,06 %. Pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
Zakres i wyniki przeprowadzonych pomiarów opisane zostały w protokole z kontroli nr [...] z dnia 14 października 2021 r. Z protokołu wynika również, że pojazd posiadał 7 osi, oś z napędem 2, zawieszenie pneumatyczne, opony bliźniacze na osi napędowej. Pomiaru nacisków osi oraz pomiaru masy całkowitej pojazdu nie wykonano.
W tych okolicznościach pojazd został uznany za nienormatywny, którym przewóz jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, w tym przypadku kat. II, w świetle regulacji art. 64 i art. 64c ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, ze zm.), dalej też jako p.r.d. Kierowca pojazdu nie posiadał zezwolenia przedmiotowej kategorii. Kierowca posiadał i okazał do kontroli zezwolenie kategorii IV. Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli, gdyż nie zgadzał się z jego ustaleniami.
Funkcjonariusze przeprowadzili również kontrolę drogową przedmiotowego pojazdu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2022 r. poz. 2201 ze zm.), dalej też jako u.t.d. W wyniku tej kontroli stwierdzono naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, tj. naruszenie określone w lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - za każdy dokument; naruszenie określone w lp. 10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d.- dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%; oraz naruszenie określone w lp. 10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. - dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 m do wartości mniejszej niż 3,10 m.
Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem wyżej wymienionych naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym i decyzją z dnia 21 października 2022 r. nałożył na skarżącego - podmiot wykonujący przewóz drogowy - karę pieniężną w kwocie 4 500 zł.
W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie między innymi art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a. oraz art. 87 ustawy o transporcie drogowym. Skarżący podniósł, że w dniu kontroli korzystał z ważnego zezwolenia nr [...] i jako ważne i obowiązujące okazał do kontroli drogowej. Zezwolenie obejmowało pojazdy nienormatywne o parametrach, które kontrolowany pojazd spełniał. Nie można wymagać od przedsiębiorcy posiadania odrębnego zezwolenia kat. II na przejazd pojazdu nienormatywnego bez ładunku. Twierdzenie to zostało w opinii skarżącego podzielone przez Departament Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury, który w piśmie z dnia 18 października 2022 r. wskazał, że obowiązujące przepisy prawne dotyczące zezwolenia kat. IV upoważniają do poruszania się po drogach zarówno z ładunkiem lub bez ładunku. Skarżący podniósł, że wykonując przewóz drogowy korzystał z zezwolenia kat. IV nr [...], które zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Infrastruktury jest wystarczającym.
Ponadto, zdaniem skarżącego, organ administracji publicznej nie może prowadzić kilku postępowań w tej samej sprawie. Każde wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone zgodnie z przepisami art. 104 lub 105 k.p.a. Nie wszczyna się i nie prowadzi jednocześnie kilku postępowań administracyjnych w tej samej sprawie. Kwestionowanie posiadanego zezwolenia jest również przedmiotem wszczętego postępowania w zakresie naruszenia przepisów Prawa o ruchu drogowym.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, z odwołaniem do regulacji ustawy o transporcie drogowym (w tym m.in. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (w tym art. 64), uzasadniał, że ruch pojazdu nienormatywnego, jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ.
Organ II instancji uzasadniał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Wyjaśnił, że wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Organ odwoławczy zauważył, że analogicznie, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, długość pojazdu w przypadku pojazdu członowego (tj. zespołu pojazdów składającego się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą - art. 2 pkt 35 Prawa o ruchu drogowym) nie może przekraczać 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16, który nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Dalej organ odwoławczy wskazał, że na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m. W myśl § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1-16 rozporządzenia, są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów, z uwzględnieniem art. 61 ust. 6, 7 i 10 ustawy (ust. 17).
Organ odwoławczy uzasadniał, że kierowca wprawdzie odmówił podpisania protokołu kontroli, a przy tym jednak nie wniósł do protokołu zastrzeżeń odnośnie dokonanych czynności. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego, czego w sprawie nie zrobiła. W świetle powyższego oraz mając na uwadze, że pomiaru parametrów pojazdu dokonano urządzeniami posiadającymi ważne świadectwa legalizacji oraz wzorcowania, brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych udokumentowanych w protokole kontroli z dnia 14 października 2021 r., zatem wyniki pomiarów zawarte w protokole należy uznać za prawidłowe, wiarygodne i potwierdzające, stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej długości oraz dopuszczalnej szerokości kontrolowanego pojazdu. Organ odwoławczy zwróci uwagę, że odwołujący nie kwestionował prawidłowości dokonanych pomiarów, na podstawie których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych parametrów. Skarżący zarzucał nieuwzględnienie posiadania i okazania przez kierowcę ważnego na dzień kontroli zezwolenia kategorii IV nr [...] z dnia 22 września 2021 r.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia okazanego przez kierowcę zezwolenia kategorii IV, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że ważność tego zezwolenia w dacie kontroli nie jest kwestią sporną i organ jej nie kwestionuje. Nieuprawnione jest natomiast twierdzenie, że zezwolenie to uprawniało do wykonywania kontrolowanego przejazdu. Podczas kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii IV wydane w dniu 22 września 2021 r., tj. na podstawie przepisów obowiązujących po dniu 13 marca 2021 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021, poz. 54), a więc zezwolenie niewłaściwej kategorii. Ustawa ta wprowadziła zmiany w zakresie kategorii zezwoleń wydawanych na przejazdy nienormatywne, kategorie I-VII zastąpiono kategoriami l-V (art. 3 pkt 2 lit. b ustawy). W świetle jej unormowań (art. 8 i 12) na dzień kontroli, tj. 14 października 2021 r., przewoźnik mógł wyposażyć kierowcę w zezwolenie kategorii odpowiedniej dla wykonywanego przewozu, wydane przed zmianą ustawy Prawo o ruchu drogowym tj. przed 13 marca 2021 r. (wtedy odpowiednim byłoby zezwolenie kategorii III), lub w zezwolenie wydane na podstawie przepisów obowiązujących po zmianie ustawy tj. po 13 marca 2021 r.(a więc zezwolenie kategorii II). Organ odwoławczy podkreślił też, że art. 64c p.r.d. w brzmieniu po 13 marca 2021 r. nie zawiera zapisu, na podstawie którego zezwolenie kategorii IV (wydane po dniu 13 marca 2021 r.) uprawniałoby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 64ea Prawa o ruchu drogowym, zezwolenie kategorii innej niż wymagana nie może stanowić podstawy legalnego poruszania się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego.
Odnośnie załączonego do odwołania pisma Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury z dnia 18 października 2022 r. organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje okazanego do kontroli zezwolenia kategorii IV ze względu na przejazd pojazdu nienormatywnego bez ładunku, lecz z powodu nieodpowiedniej (innej niż wymagana) kategorii zezwolenia.
Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji o braku podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie regulacji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W ocenie organu II instancji, podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy powinien zaznajomić się z przepisami prawa w zakresie tego przewozu, i tak zaplanować wykonywany przewóz, aby kierowca środka przewozowego mógł okazać wymagane dokumenty w trakcie kontroli, w tym przypadku zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Brak wiedzy skarżącego co do obowiązku posiadania zezwolenia odpowiedniej kategorii nie zwalnia go z odpowiedzialności za brak dokumentu. W ocenie organu II instancji skarżący przy dołożeniu należytej staranności mógł nie dopuścić do powstania naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na stronę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres dwóch lat. Organ II instancji uznał również, że nie naruszono wskazanych w odwołaniu przepisów k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł również o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 92a ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d w zw. z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez jego błędne zastosowanie, w przypadku gdy kierowca posiadał dokument zawierający wymagane i ważne zezwolenie na przejazd pojazdu tj. zezwolenie na przejazd kategorii IV, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, gdyż stanowiło zasadniczą podstawę do zastosowania powołanych przepisów, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 500 zł;
- art. 92a ust. 1 w zw. z lp. 10.3 pkt 2 załącznik nr 3 do u.t.d., poprzez ich błędne i nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, gdy kierowca posiadał ważne zezwolenie na przejazd kategorii IV dla zespołu pojazdów nienormatywnych, zgodnie z którym był uprawniony do wykonywania przejazdów zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość nie przekroczyła 23 m, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, gdyż stanowiło zasadniczą podstawę do zastosowania powołanych przepisów, a w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 2 000 zł;
- art. 92a ust 1 w zw. z lp. 10.4. pkt 2 załącznik nr 3 do u.t.d., poprzez ich błędne i nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, gdy kierowca posiadał ważne zezwolenie na przejazd kategorii IV dla zespołu pojazdów nienormatywnych zgodnie, z którym uprawniony był do wykonywania przejazdów zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość nie przekroczyła 3,4 m wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, gdyż stanowiło zasadniczą podstawę do zastosowania powołanych przepisów, a w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 2 000 zł.
W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik skarżący wyjaśnił, że w dniu kontroli korzystał z ważnego zezwolenia nr [...] i jako ważne i obowiązujące okazał do kontroli drogowej. Nie można zatem wymagać od przedsiębiorcy posiadania odrębnego zezwolenia kategorii II na przejazd nienormatywnego pojazdu bez ładunku. Dalej pełnomocnik skarżącego podkreślił, że zwrócił się o wykładnię przepisów w kontekście możliwości wykonywania przewozów nienormatywnych pojazdem z ładunkiem oraz bez ładunku z zastrzeżeniem ograniczeń wynikających z posiadania jedynie zezwolenia kategorii IV. W odpowiedzi Departament Transportu Ministerstwa Infrastruktury w piśmie z dnia 18 października 2022 r. stwierdził, że obowiązujące przepisy prawne dotyczące zezwolenia kategorii IV uprawniają do poruszania się po drogach zarówno z ładunkiem lub bez ładunku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
W pierwszej kolejności jednak należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ w odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. w brzmieniu mającym w sprawie zastosowanie podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
Pod l.p. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. Kara za powyższe naruszenie została określona w wysokości 500 zł - za każdy dokument.
Pod l.p. 10.3.2. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%. Kara pieniężna za wymienione naruszenie wynosi wysokości 2 000 zł.
Zgodnie zaś z lp. 10.4.2. załącznika nr 3 do u.t.d. za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 m do wartości mniejszej niż 3,10 m, przewidziana została kara pieniężna w wysokości 2 000 zł.
Stosownie do art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dokumenty wymienione w tym przepisie, w tym – wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także, między innymi, zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d.).
W świetle art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to również obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu zawarte są właśnie w ustawie Prawo o ruchu drogowym i w wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 p.r.d. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.
Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Jak wynika z powyższego do uznania nienormatywności pojazdu wystarczy przekroczenie jednego ze wskazanych parametrów.
Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym).
Według art. 61 ust. 10 p.r.d., wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. Zgodnie z art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d., długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Analogicznie, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, długość pojazdu w przypadku pojazdu członowego nie może przekraczać 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16. Zgodnie z ust. 16 cyt. przepisu, wymiary o których mowa w ust. 1 pkt 4 (...), mogą być przekroczone o 0,15 m w przypadku pojazdu członowego lub naczepy przewożących jeden lub więcej załadowanych lub niezaładowanych kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m), w operacjach transportu intermodalnego, co jak trafnie zauważył organ nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie kontroli został poddany zespół pojazdów złożony z ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej wyjeżdżający z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ładunku. Zgodnie z § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m.
W myśl natomiast regulacji § 2 ust. 2 tego rozporządzenia, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m. (...).
W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w § 2 ust. 1-16 rozporządzenia, są wartości rzeczywiste wymienionych wymiarów, z uwzględnieniem art. 61 ust. 6, 7 i 10 ustawy (ust. 17).
W niniejszej sprawie przejazd kontrolowanego pojazdu realizowany był bez ładunku. W wyniku przeprowadzonej kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu ustalono, że długość pojazdu wynosi 1690 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 1650 cm o 40 cm, czyli o 2,42 %. Szerokość pojazdu wynosiła 273 cm, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 255 cm o 18 cm, czyli o 7,06 %. Pozostałe zmierzone parametry zewnętrzne pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
Pomiaru długości i szerokości pojazdu dokonano przymiarem wstęgowym typu [...] BMI, nr [...], posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 25 października 2019 r. wydane przez [...] Sp. z o.o. Pomiaru wysokości dokonano natomiast przymiarem teleskopowym, posiadającym świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia 16 lutego 2015 r., wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. (k.[...] akt adm.). Wprawdzie kierujący pojazdem odmówił podpisania protokołu kontroli, stwierdzając, że zezwolenie kategorii IV jest wystarczające, jednakże sposób przeprowadzenia pomiarów oraz ich wyniki nie są w niniejszej sprawie kwestionowane przez skarżącego, który był podmiotem wykonującym przejazd. Trafnie przy tym zauważa organ, że utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Protokół ponadto sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w przypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą (art. 76 k.p.a.). Ciężar obalenia domniemania wiarygodności dowodu ciąży przy tym na stronie skarżącej. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających wiarygodność protokołu kontroli i okoliczności z niego wynikających. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów, które należy uznać za wiarygodne.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy prawidłowo organy uznały, iż w niniejszej sprawie doszło do wykonywanego przewozu z naruszeniem warunków ustawy o transporcie drogowym, poprzez okazanie w dniu kontroli przejazdu zezwolenia kategorii IV, które w ocenie organu było nieodpowiednie. W ocenie organu skarżący, zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d., obowiązany był wyposażyć kierowcę w zezwolenie kategorii II, jako zezwolenie odpowiedniej kategorii, jednakże takiego zezwolenia kierujący pojazdem nie posiadał.
W myśl zaś art. 64ea p.r.d., w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Wskazując na powyższy przepis i regulacje załącznika nr 3 do u.t.d., w ocenie sądu, organy zasadnie uznały, że zachodzą podstawy do nałożenia na skarżącego kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji, gdy skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii IV, to jest kategorii innej niż wymagana kategoria II, w konsekwencji doszło bowiem do naruszenia warunków przewozu drogowego, poprzez dopuszczenie do wykonywania przewozu zespołem pojazdów z przekroczonymi parametrami w zakresie długości i szerokości.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.
Przepis art. 64ea p.r.d. stanowi wyraźny zakaz posługiwania się podczas wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym zezwoleniem kategorii innej niż wymagana.
Obowiązywanie wskazanej zasady wzmacnia przytoczony także w zaskarżonej decyzji przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. W obecnym brzmieniu przepis ten przewiduje, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii II.
Przed dniem 13 marca 2021 r. przepis art. 64c ust. 5 p.r.d. stanowił, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III. Jednocześnie przed dniem 13 marca 2021 r. obowiązywał ust. 6 art. 64c p.r.d., który stanowił, że zezwolenie kategorii VI uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii V.
Zmiana z dniem 13 marca 2021 r. brzmienia ust. 5 art. 64c p.r.d. oraz uchylenie ust. 6 tego artykułu wynikały z przewidzianej nowelizacją zmiany w zakresie liczby, numeracji i opisu kategorii zezwoleń, w tym w istocie połączenia dotychczasowych kategorii V i VI w jedną kategorię IV. Nowelizacja miała związek ze zniesieniem obowiązku uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Jednakże treść art. 64c ust. 5 p.r.d. przed zmianą i po zmianie ustawy, a także obowiązujący przez zmianą ust. 6 art. 64c p.r.d. to jedyne wyjątki, w których ustawa dopuszczała lub aktualnie dopuszcza możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego, pojazdami i drogami, na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, a mianowicie określonej kategorii wyższej, w ramach obowiązującej numeracji, w sytuacji, gdy wystarczające jest zezwolenie określonej kategorii niższej.
Wskazane wyjątki potwierdzają zatem ogólną regułę wynikającą z art. 64ea p.r.d. Jednocześnie w sprawie nie budzi wątpliwości, że wyjątki te nie odnoszą się do okoliczności sprawy, w której skarżący posiadał wydane po nowelizacją ustawy zezwolenie kategorii IV, które w świetle przytoczonych przepisów art. 64c p.r.d. nie mogło zastąpić zezwolenia kategorii II.
Zwrócić także należy uwagę na podstawowy przepis art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., wedle którego ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Już z tego przepisu wynika zatem, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia.
O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z treści art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz treści tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy, a także formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 212) i formularza wniosku o wydanie zezwolenia stanowiącego załącznik do obowiązującego wcześniej rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 czerwca 2012 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 764). W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy określone są także drogi, po których pojazdy posiadające stosowne zezwolenie mogą się poruszać.
W świetle zapisów w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym błędne jest stanowisko skarżącego, że pojazd członowy poddany kontroli w dniu 14 października 2021 r. miał parametry właściwe dla obu kategorii zezwoleń, to jest zezwolenia kategorii IV oraz zezwolenia kategorii II.
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii IV uprawnia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego:
- o szerokości nieprzekraczającej:
3,4 m dla drogi jednojezdniowej,
4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S,
- o długości nieprzekraczającej:
15 m dla pojedynczego pojazdu,
23 m dla zespołu pojazdów,
30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,
- o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,
- o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t,
- o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych.
Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do p.r.d. zezwolenie kategorii II uprawnia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego:
- o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m;
- o długości nieprzekraczającej: - 15 m dla pojedynczego pojazdu, - 23 m dla zespołu pojazdów, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że przeprowadzona kontrola nie wykazała nienormatywności w zakresie rzeczywistej masy całkowitej skontrolowanego pojazdu, a jedynie w zakresie jego długości i szerokości. Trafnie zwrócono na to uwagę w zaskarżonej decyzji. Samo zatem okoliczność tożsamego limitu co do długości i szerokości w obu rodzajach zezwoleń nie uprawnia jeszcze do postawienia tezy, że zezwolenie kategorii IV może zastąpić zezwolenie kategorii II, jako zezwolenie odpowiedniej kategorii.
W konsekwencji zaś uprawnione było uznanie, że zezwolenie kategorii IV, którym dysponował kierujący pojazdem, nie było zezwoleniem odpowiednim w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. Jak wyjaśniono już wyżej, poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
W świetle powyższych rozważań bezpodstawne są sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Wydając zaskarżoną decyzją organ dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, tym załącznika nr 1 do tej ustawy oraz ustawy o transporcie drogowym i z tej analizy wyprowadził trafne wnioski. Przejazd pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana musiał być zatem, zgodnie z art. 64ea p.r.d., uznany za przejazd wykonywany bez zezwolenia. W okolicznościach sprawy, co nie jest sporne, brak było wymaganego zezwolenia kategorii II.
Jak wskazano stosownie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Niewyposażenie kierowcy w zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, stanowi penalizowane przez ustawodawcę naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Pod lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. za tego rodzaju naruszenie została przewidziana kara w wysokości 500 zł. Taka też kara została nałożona na skarżącego.
Z kolei dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%, stanowi penalizowane przez ustawodawcę naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym sankcjonowane karą w wysokości 2 000 zł (lp. 10.3.2. załącznika nr 3 do u.t.d.). Natomiast pod lp. 10.4.2. załącznika nr 3 do u.t.d. za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 m do wartości mniejszej niż 3,10 m, przewidziana została kara pieniężna w wysokości 2 000 zł.
Nałożona zatem na stronę skarżącą kara w łącznej kwocie 4 500 zł jest zgodna z przepisami, w tym także z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d.
Trafnie również stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że skarżący w toku postępowania nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Bez wątpienia przepisy art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d. nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie.
Z kolei art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. Zatem może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek niezależnych okoliczności, na które wykonujący przewóz nie miał wpływu i których nie mógł przewidzieć. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy podmiot wykonujący przejazd musi uwzględniać w jego planowaniu i wykonywaniu zasady prawa regulujące wykonywanie tego rodzaju działalności. Skarżący powinien znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Jak podnosił organ II instancji normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.
Skarżący ani w skardze, ani w trakcie postępowania administracyjnego nie powołał żadnych okoliczności, które mogłyby zwolnić go z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Samo przekonanie strony o wyposażeniu kierowcy w zezwolenie odpowiedniej kategorii w żadnym razie nie jest wystarczające do uwolnienia się strony skarżącej od odpowiedzialności na podstawie omawianych przepisów.
Trafne jest również stanowisko organu co do bezpodstawności argumentacji skarżącego w zakresie prowadzenia przez organ dwóch postępowań w tej samej sprawie.
W niniejszej sprawie kara wymierzana została za naruszenie przez skarżącego, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym. Natomiast nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii II (sprawa o sygn. akt III SA/Lu 136/23) ma swoje normatywne podstawy w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Nie zachodzi tożsamość chronionego interesu prawnego. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalne wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji. Nałożenie na stronę skarżącą kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw stanowiąc dopuszczalny przepisami prawa zbieg odpowiedzialności administracyjnej nie narusza zakazu podwójnego karania za to samo zachowanie. Podobne stanowisko w kwestii tzw. "podwójnego ukarania" jest prezentowane w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (porównaj wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 720/21 i powołane tam orzecznictwo – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i został przez organ poddany wszechstronnej i logicznej ocenie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Organ odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne, w tym do przedłożonego pisma Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury z dnia 18 października 2022 r. W ocenie sądu przedmiotowe pismo nie stanowi dowodu podważającego legalność zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie zawarte we wskazanym piśmie, że zezwolenie kategorii IV upoważnia do poruszania się po drogach zarówno z ładunkiem lub bez ładunku nie jest równoznaczne z przyjęciem, że zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II. Skarżący pomija przy tym, że w piśmie tym podkreślono, z odwołaniem się do treści art. 2 pkt 35a i art. 64 p.r.d., że przejazd pojazdu nienormatywnego powinien odbywać się na podstawie obowiązujących przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Tym samym skarżący w momencie kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego powinien legitymować się zezwoleniem odpowiedniej kategorii, co w niniejszej sprawie, jak wynika z niepodważonych skutecznie ustaleń organu, nie miało miejsca.
Wobec powyższego uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.