III SA/Lu 127/25

III SA/Lu 127/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Anna Strzelec /przewodniczący/
Iwona Tchórzewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 28 ust. 1, art. 92a ust. 1, lp. 3.1 załącznik nr 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
M.P. 2002 nr 6 poz 125 art. 6
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzona  w Warszawie  dnia 18 maja 1992 r.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "S. " Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Czerwonogrodzie (Ukraina) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 16 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. III SA/Lu 127/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. (Nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (Nr [...]) z dnia 27 września 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez wymaganego zezwolenia.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w Dołhobyczowie, dnia 30 kwietnia 2024 r. został poddany kontroli pojazd członowy wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na rzecz "S. " Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. (Ukraina).
Kierowca zgłosił do odprawy celnej różne towary o łącznej masie netto 1.639,60 kg. Nadawcą towaru była F. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., natomiast odbiorcą była "S. " Sp. z o.o. (dalej jako "skarżąca")
Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej ustalili, że kierowca nie posiadał w pojeździe zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie przedłożył również zezwolenia wielokrotnego, wielostronnego EKMT. Z przebiegu kontroli został sporządzony protokół, który został podpisany przez kierowcę bez uwag i zastrzeżeń.
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako "organ I instancji") zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W odpowiedzi skarżąca wskazała, że podczas kontroli pojazdu, zażądano od kierowcy zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy, podczas gdy strona ukraińska nie wydaje takich pozwoleń. Dodatkowo skarżąca podniosła, że kierowca posiadał zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z terytorium Rzeczypospolitej do Ukrainy. Ponadto w czasie działań wojennych strona ukraińska za każdym razem kiedy wyjeżdża komercyjny transport, wymaga zgłoszenia internetowego tego rodzaju usługi i po uzyskaniu zgody, transport zostaje zarejestrowany. Skontrolowany transport także był zarejestrowany.
Skarżąca wyjaśniła również, że F. Sp. z o.o. posiada pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego oraz posiada pozwolenia na transport na potrzeby własne w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy oraz zewnętrznymi środkami transportowymi. Współpraca handlowa pomiędzy F. Sp. z o.o. a skarżącą polega na transporcie towarów z Polski do Ukrainy w celu poddania ich procedurze uszlachetniania. Skarżąca wskazała nadto, że przewożone towary w dalszym ciągu pozostała własnością F. Sp. z o.o.
Skarżąca wystawia fakturę za usługę transportową z B. do C. w Ukrainie. Towary nie były przewożone na potrzeby własne, tylko jako międzynarodowy drogowy transport rzeczy.
Decyzją z dnia 27 września 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia, zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1539 ze zm.), stosownie do Lp. 3.1 załącznika nr 3 do przedmiotowej ustawy.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ odwoławczy") decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 2a ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy oraz o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy.
Z uwagi na fakt, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 7 000 kg (3 500 kg - pojazdu samochodowego, 3 500 kg - przyczepy ciężarowej), natomiast masa własna pojazdów bez ładunku wynosi 4 164 kg (2 700 kg - pojazd samochodowy, 1 464 kg - przyczepa), to należy stwierdzić, że do przewozu drogowego wykonywanego w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie regulacje ustawy o transporcie drogowym.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 4 pkt 2 – 4, pkt 6 oraz pkt 6a ustawy o transporcie drogowym i wskazał, że skarżąca bezsprzecznie wykonywała niezarobkowy, międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy. Bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że transport drogowy towarów (kod klasyfikacji działalności gospodarczej 49.41) jest wykonywany przez skarżącą pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, tj. produkcji innych mebli (kod klasyfikacji działalności gospodarczej 31.09). Zostały łącznie spełnione wszystkie warunki określone w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, tj. pojazd prowadzony był przez pracownika skarżącej, skarżąca posiadała tytuł prawny do używania pojazdu samochodowego, kupiony towar - w postaci materiałów meblowych był przewożony do przedsiębiorstwa skarżącej na jej własną działalność gospodarczą. Zatem pod pojęciem niezarobkowego przewozu drogowego, zwanego zamiennie przewozem na potrzeby własne rozumie się każdy przejazd pojazdu (nawet wykonywany jednorazowo) po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. W odróżnieniu od transportu drogowego jest to przewóz niezarobkowy, nieodpłatny, tzn. że przedsiębiorca ponosi we własnym zakresie koszty przewozu koniecznego dla wykonywania zarejestrowanej przez niego innej niż transportowa działalności podstawowej.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że jednym z dokumentów, przedłożonych do kontroli przez kierowcę, potwierdzających fakt, że odbiorca towaru jest tożsamy z przewoźnikiem drogowym jest międzynarodowy drogowy list przewozowy, w którym w polach 16, 17 widnieje pieczęć przedsiębiorstwa skarżącej. Natomiast z art. 4 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r., Nr 49, poz. 238 ze zm.) wynika, że dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. W braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika, o czym stanowi przepis art. 9 ust. 1 Konwencji. Ponadto ze zgłoszeń celnych oraz faktur pro-forma wynika, że skarżąca nabyła od F. Sp. z o.o. artykuły meblowe, które zostały objęte procedurą wywozu. Eksporterem jest sprzedawca tj. F. Sp. z o.o., zaś odbiorcą skarżąca. To oznacza, że skarżąca wykonywała przewóz tego towaru na własne potrzeby na trasie z B. do C. w Ukrainie. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że stosownie do art. 259 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (wersja przekształcona) (Dz. U. UE L 269 z dnia 10 października 2013 r.) procedura uszlachetniania biernego pozwala na dokonanie czasowego wywozu towarów unijnych poza obszar celny Unii w celu poddania ich procesom przetwarzania. Produkty przetworzone powstałe z tych towarów mogą zostać dopuszczone do obrotu z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych na wniosek posiadacza pozwolenia lub każdej innej osoby mającej siedzibę na obszarze celnym Unii, pod warunkiem, że osoba ta uzyskała zgodę posiadacza pozwolenia, i że spełnione są warunki tego pozwolenia.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz informacje zawarte w przedłożonym pozwoleniu na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego, organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nabywa artykuły meblowe, samodzielnie na potrzeby własne przewozi je do Ukrainy, gdzie następnie na podstawie zawartego kontraktu dokonuje produkcji mebli na rzecz F. Sp. z o.o.
W związku z powyższym, w sytuacji rozpoczęcia międzynarodowego przewozu drogowego w miejscu nadania przesyłki, przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej podczas wykonywania takiego przewozu przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim UE, istnieje wymóg posiadania zezwolenia na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia. W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że z komunikatu zamieszczonego na stronie internetowej Stowarzyszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych Ukrainy wynika, że w sytuacji, kiedy przewoźnik pełni jednocześnie rolę importera i przewoźnika, w 2024 r. powinien zaplanować transport z wykorzystaniem zezwolenia EKMT, które jest dokumentem upoważniającym do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r. Rzeczpospolita Polska przystąpiła do protokołu w 1993 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 116, poz. 518).
Organ odwoławczy wskazał również na umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzoną w Warszawie w dniu 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6 poz. 125). Na mocy tej umowy uregulowane zostały zasady wykonywania międzynarodowych przewozów osób i ładunków między Rzecząpospolitą Polską, a Ukrainą oraz w tranzycie przez ich terytoria realizowanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z umawiających się stron. Wobec tego przewozy ładunków mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony. Przy czym zwolnione są z wymogu zezwoleń przewozy wykonywane pojazdami o ładowności nieprzekraczającej 3,5 ton lub dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 6 ton we wszystkich relacjach przewozowych, co w sprawie nie ma zastosowania. Ponadto kontrolowanego przewozu nie dotyczyły postanowienia Umowy między Unią Europejską, a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów.
W konsekwencji stosownie do treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, kierowca pojazdu, wykonując przewóz drogowy rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym, winien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej. W załączniku nr 3 do ustawy wyszczególniono naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździć wymaganego zezwolenia. Wysokość kary w przypadku tego naruszenia wynosi 12 000 zł.
Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 92c ustawy o transporcie drogowym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem jest zwolniony od odpowiedzialności za powstałe naruszenie, jeżeli nie miał wpływu na powstanie tego naruszenia, a nastąpiło ono wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W ocenie organu odwoławczego przewoźnik miał wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, bowiem podejmując się międzynarodowego przewozu drogowego towaru winien posiadać zezwolenie, co nie miało miejsca w sprawie. Kierujący pojazdem nie posiadał również i nie przedłożył do kontroli zezwolenia wielostronnego, wielokrotnego EKMT, które uprawniałoby go do wykonywania przedmiotowego przewozu.
Mając zatem na uwadze powyższe, nałożenie kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenie określone w Lp. 3.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, należy uznać za zasadne i zgodne z przepisami.
"S. " Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. nieuwzględnienie, że zaskarżona decyzja została wydana:
1. z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako "k.p.a.") poprzez zaniechanie podjęcia działań mających na celu wszechstronne i dogłębne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i oparcie aktu stosowania prawa na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych i tym samym prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z dyspozycją przepisu 8 k.p.a. nakazującą organom podejmowanie działań mających na celu pogłębianie zaufania strony do organów państwa, jak również rażące naruszenie wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, nakazującej wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu jej sprawy,
2. w następstwie błędnego i oczywiście nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia, polegającego na dowolnym uznaniu, że skarżąca w dniu 30 kwietnia 2024 r. w Dołhobyczowie wykonywała międzynarodowy przewóz rzeczy bez wymaganego zezwolenia,
3. z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w następstwie niezasadnej odmowy jego zastosowania i zaniechania uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego, ewentualnie z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., w następstwie niezasadnej odmowy jego zastosowania i zaniechania uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji,
4. w konsekwencji z naruszeniem art 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w następstwie jego niezasadnego zastosowania polegającego na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji mimo braku podstaw prawnych i faktycznych do takiego postąpienia.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, ze zm. – dalej jako "u.t.d."), podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie (...). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł, z wyjątkami nie mającymi w sprawie zastosowania (art. 92a ust. 3 u.t.d.).
W art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. zawarto wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy.
Pod lp. 3.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wymienione zostało naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia. Naruszenie to jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 12 000 zł. Według treści art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a u.t.d., kierowca pojazdu, wykonując przewóz drogowy rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym, winien mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 1 u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. W art. 29b u.t.d. ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, m.in. sposobu wypełniania blankietów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 oraz wzorów zezwoleń, o których mowa w art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 – uwzględniając warunki wykorzystania zezwoleń określone w dwustronnych umowach międzynarodowych o wykonywaniu przewozów drogowych oraz zakres niezbędnych danych umieszczonych w zezwoleniach. W oparciu o to umocowanie Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał rozporządzenie z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zezwoleń na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy oraz drogowy przewóz kabotażowy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1564). Przepis art. 28a ust. 3 u.t.d. stanowi z kolei, że kierujący pojazdem samochodowym wykonującym międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionych osób blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1. W przypadku nieokazania podczas kontroli tego dokumentu, międzynarodowy przewóz drogowy uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Zagraniczny podmiot wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany wypełnić blankiet zezwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1, najpóźniej przed wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu samochodowego, którym przewóz ten jest wykonywany (art. 28a ust. 1 u.t.d.) W przypadku niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia blankietu zezwolenia, przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia (art. 28a ust. 2 u.t.d.). W świetle natomiast art. 4 pkt 3 i pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy oznacza transport drogowy (w tym międzynarodowy transport drogowy) lub niezarobkowy przewóz drogowy. Niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy, to przewóz na potrzeby własne wykonywany z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 6 u.t.d.).
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie była kwestia prawidłowej kwalifikacji wykonywanego i skontrolowanego w dniu 30 kwietnia 2024 r. przewozu, realizowanego przez skarżącą.
W ocenie organów, spółka w dniu kontroli wykonywała niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, co wymagało posiadania odpowiedniego zezwolenia (zarówno na podstawie przepisów u.t.d. jak i postanowień umowy z Ukrainą).
Natomiast według skarżącej, wykonywany przewóz nie miał charakteru niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, gdyż transportowane towary pozostawały własnością F. Sp. z o.o., a ponadto kierowca posiadał zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, ale z niewiadomych powodów nie zostało to odnotowane w protokole kontroli. Ponadto w czasie wojny ukraińskie władze nie wydają zezwoleń na niezarobkowy międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.
W ocenie sądu, racja w tym sporze leży po stronie organów obu instancji, a podniesione przez skarżącą zarzuty okazały się bezzasadne.
Przede wszystkim w aktach administracyjnych nie znajduje się kopia zezwolenia CEMT/EKMT. Skarżąca nie przedłożyła również takiego dokumentu na etapie postępowania przed sądem.
Zdaniem sądu nie budziło wątpliwości i nie było przez skarżącą kwestionowane to, że do kontrolowanego przewozu znajdowały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym z tej przyczyny, że kontrola miała miejsce na terytorium Polski a dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego w niniejszej sprawie zespołu pojazdów wynosiła łącznie 7 000 kg. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 2a u.t.d., przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony: a) w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy, b) w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (pkt 2) oraz o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy (pkt 2a).
Zasadnicze natomiast znaczenie dla oceny charakteru wykonywanego przez stronę przewozu miała treść art. 4 pkt 4 u.t.d., według którego, niezarobkowy przewóz drogowy, czyli przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że podstawowa działalność gospodarcza skarżącej to produkcja innych mebli (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 31.09). Natomiast transport ciężarowy został wskazany jako jedna z innych rodzajów jej działalności (kod klasyfikacji działalności gospodarczej KVED 49.41). Dodatkowo postępowanie administracyjne wykazało, co nie było kwestionowane, że pojazd prowadzony był przez pracownika kontrolowanej spółki – S. S., a spółka posiadała tytuł prawny do używania pojazdu silnikowego marki [...] (adnotacja w polach C.1.1. do C.1.3. dowodu rejestracyjnego). Nie był również sporny przedmiot przewozu (towar w postaci pianki poliuretanowej, tkaniny obiciowej meblowej oraz dzianiny włosowej meblowej), a nadawcą towaru była F. Sp. z o.o. z siedzibą w B..
W ocenie sądu prawidłowa była ocena organów co do braku podstaw do zastosowania w sprawie postanowień umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z dnia 29 czerwca 2022 r. (Dz. Urz. UE L 179 z dnia 6 lipca 2022 r. str. 4, dalej "umowa Unia Europejska – Ukraina"). Z umowy tej wynika bowiem między innymi, że jej celem jest tymczasowe ułatwienie drogowego transportu towarowego między i przez terytorium Unii Europejskiej i Ukrainy, poprzez przyznanie dodatkowych praw tranzytu i przewozu towarów między Stronami przewoźnikom mającym siedzibę na terytorium jednej ze Stron w związku ze skutkami prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej przeciwko Ukrainie i poważnymi zakłóceniami, jakie stwarza ona dla wszystkich rodzajów transportu w tym państwie (art. 1 ust. 1). Niniejsza umowa ma zastosowanie do tranzytu i międzynarodowego przewozu drogowego towarów między Stronami wykonywanego zarobkowo i pozostaje bez uszczerbku dla stosowania zasad ustanowionych przez wielostronny system kontyngentów Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu w ramach Międzynarodowego Forum Transportu. Przewóz drogowy towarów w obrębie państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub między państwami członkowskimi Unii Europejskiej pozostaje poza zakresem stosowania niniejszej Umowy. Tranzyt przez terytorium drugiej Strony w celu przewozu towarów między państwami trzecimi nie jest objęty niniejszą Umową (art. 2 ust. 1).
Dodatkowo w świetle postanowień tej umowy i dla jej celów "przewoźnik drogowy towarów" oznacza osobę fizyczną lub prawną zajmującą się transportem towarów w celach handlowych, mającą siedzibę na terytorium Strony zgodnie z prawem tej Strony i posiadającą zezwolenie wydane przez tę Stronę na zarobkowe wykonywanie międzynarodowego transportu towarów za pomocą pojazdów silnikowych lub zespołów pojazdów (art. 3 pkt 2).
Treść umowy w innych językach urzędowych UE również wskazuje, że chodzi o tranzyt i międzynarodowy przewoź drogowy towarów "za wynagrodzeniem", "odpłatnie" czy "na zlecenie".
Przykładowo w wersji francuskiej użyto sformułowania "pour compte d'autrui" ("w imieniu kogoś innego" - https://pl.pons.com), w wersji angielskiej - "for hire or reward" ("wynajmując albo za wynagrodzeniem" - https://dictionary.cambridge.org), w wersji niemieckiej - "die gewerbliche Beförderung" ("komercyjny transport" – https://pl.langenscheidt.com).
Zatem przedmiotowa umowa znajduje zastosowanie jedynie do przewoźników zawodowo zajmujących się transportem czyli prowadzących działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych.
Natomiast w przypadkach, których nie obejmują postanowienia umowy Unia Europejska – Ukraina, tj. w przypadku przewozów na potrzeby własne, zastosowanie znajdują postanowienia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych sporządzonej w Warszawie w dniu 18 maja 1992 r. (M.P. z 2002 r. Nr 6 poz. 125) oraz uregulowania ustawy o transporcie drogowym. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych ma zastosowanie do przewozów podróżnych i ładunków między obu krajami i w tranzycie przez te terytoria, wykonywanych pojazdami zarejestrowanymi na terytorium jednej z umawiających się stron (art. 1 ust. 1 umowy). Stosownie do art. 2 ust. 1 umowy, określenie "przewoźnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, zamieszkałą lub mającą siedzibę bądź w Rzeczypospolitej Polskiej bądź na Ukrainie i która ma prawo wykonywania międzynarodowych przewozów drogowych, zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem wewnętrznym jej Państwa. Z danych zawartych w Jednolitym Państwowym Rejestrze Podmiotów Prawnych, Przedsiębiorców Indywidualnych i Organizacji Publicznych taki podmiot ma prawo wykonywania międzynarodowych przewozów drogowych (a więc zarówno transportu drogowego rzeczy, jak również niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy). Przewoźnik drogowy ma swobodę w prowadzeniu działalności gospodarczej, a zatem także ustalaniu osób odpowiedzialnych za dokonywanie na jego rzecz i w jego imieniu określonych czynności, w tym obowiązek wyposażania kierowcy w wymagane przepisami prawa dokumenty niezbędne do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego rzeczy. Według art. 5 umowy, przewoźnicy każdej Umawiającej się Strony mogą wykonywać przewozy ładunków oraz wykonywać przejazdy w stanie próżnym:
a) między miejscem położonym na terytorium jednej Umawiającej się Strony a miejscem położonym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony;
b) w tranzycie przez terytorium drugiej Umawiającej się Strony.
Ponadto, przewoźnicy jednej z Umawiających się Stron mają prawo zabierania ładunku powrotnego na terytorium drugiej Umawiającej się Strony. Z treści art. 6 umowy wynika, że z wyjątkiem przewozów określonych w artykule 7, przewozy ładunków wymienione w artykule 5 mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń, wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej umawiającej się strony.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 umowy, nie wymagają zezwoleń przewozy:
a) rzeczy przesiedlenia,
b) materiałów i przedmiotów, w tym dzieł sztuki, przeznaczonych na targi, wystawy lub na imprezy o charakterze niehandlowym na terytorium drugiej umawiającej się strony,
c) sprzętu, przedmiotów i zwierząt przeznaczonych na imprezy teatralne, muzyczne, filmowe lub sportowe, dla cyrków, targów, kiermaszy na terytorium drugiej umawiającej się strony,
d) sprzętu przeznaczonego dla wykonywania zapisów radiofonicznych, zdjęć filmowych lub telewizyjnych,
e) zwłok,
f) pojazdów uszkodzonych.
Stosownie do art. 34 ust. 1 u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego na potrzeby własne może wymagać uzyskania odpowiedniego zezwolenia, jeżeli umowy międzynarodowe, którymi Rzeczpospolita Polska jest związana tak stanowią.
Z powyższych przepisów wynika zatem, że z obowiązku posiadania zezwolenia zwolnione są tylko przewozy określone w art. 7 omawianej wyżej umowy. Natomiast art. 6 umowy jasno wskazuje, że z wyjątkiem przewozów określonych w art. 7, przewozy ładunków wymienione w art. 5 mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony. Wymaga stąd zaakcentowania, że przewóz na potrzeby własne nie został wskazany w art. 7 umowy, zatem na jego realizację także wymagane jest posiadanie właściwego zezwolenia.
Z tego względu, zgodzić należało się ze stanowiskiem organów, że w niniejszej sprawie nie miały miejsca przewozy wymienione w art. 7 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o międzynarodowych przewozach drogowych. Z przedstawionych podczas kontroli dokumentów wynika bowiem, że kontrolowanym zespołem pojazdów wykonywany był przewóz z Polski do Ukrainy towaru. Mając na uwadze rodzaj przewożonego towaru oraz okoliczność, że skarżąca sama dokonywała przewozu swojego towaru, swoim pojazdem prowadzonym przez własnego pracownika, a także uwzględniając parametry zespołu pojazdów (dopuszczalna masa całkowita 7 000 kg), należało stwierdzić, że przewoźnik wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy na potrzeby własne. Stąd prawidłowe było stanowisko organów, że nie zachodziły przesłanki zwalniające przewoźnika z obowiązku uzyskania i przedkładania do kontroli zezwolenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast jedynym zezwoleniem, na podstawie którego przewoźnik ukraiński może wykonywać niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy jest zezwolenie EKMT/CEMT. Dystrybucja zezwoleń wielostronnych, wielokrotnych EKMT/CEMT pozostaje w kompetencji państw uczestniczących w tym systemie - przewoźnik ukraiński uzyskuje zezwolenie od uprawnionego na terytorium Ukrainy organu. Oznacza to, że jeżeli przewoźnik ukraiński przedstawi organowi kontrolnemu zezwolenie EKMT/CEMT podczas wykonywania przewozów na potrzeby własne, to umożliwia się mu wykonywanie przewozu na podstawie takiego zezwolenia. Wyjaśnić przy tym należy, że mimo, iż przewozy na potrzeby własne zwolnione są z systemu EKMT/CEMT, to Polska należy do grupy państw, które zgłosiły zastrzeżenia do tej decyzji. W konsekwencji takiego stanu rzeczy, w przypadku przewozów na potrzeby własne Polska posiada prawo i ma podstawy żądać zezwoleń podczas wykonywania przewozów pomiędzy Polską, a Ukrainą oraz w tranzycie przez terytorium RP.
W tym stanie faktycznym i prawnym trafna okazała się ocena organu, że kontrolowany przewóz drogowy wykonywany był przez zagraniczny podmiot niemający siedziby w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, z naruszeniem przepisów art. 28 ust. 1 i art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.t.d. Zezwolenie EKMT, jak wyjaśnił organ odwoławczy, jest dokumentem upoważniającymi do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego towarów pomiędzy państwami członkowskimi stowarzyszonymi w ramach Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (obecnie Międzynarodowym Forum Transportu), powołanej do życia protokołem sporządzonym w Brukseli dnia 17 października 1953 r. Zarówno Rzeczpospolita Polska, jak i Ukraina są państwami członkowskimi EKMT. Zezwolenia te są wielokrotne, wielostronne i przyznawane są z reguły na okres 1 roku. Na ich podstawie można wykonywać przewozy między krajami członkowskimi EKMT oraz w tranzycie przez ich terytoria.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne było natomiast, że skarżąca spółka takiego zezwolenia nie okazała. Tymczasem odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, którą ponosi na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., ma charakter obiektywny i niezaleny od winy. Dla potwierdzenia zaistnienia tej odpowiedzialności wystarczające jest zatem samo stwierdzenie naruszenia, nawet jeżeli powstało ono w sposób niezawiniony. Okoliczność braku posiadania przez przewoźnika zezwolenia w trakcie kontroli została bezspornie udowodniona. Brak natomiast ważnego zezwolenia w świetle art. 28 ust. 1, art. 28a ust. 3 i art. 87 ust.1 pkt 3 lit. a u.t.d. w pełni zasadnie skutkował nałożeniem na stronę kary, o jakiej mowa w lp. 3.1 załącznika nr 3 do u.t.d., a więc kary w wysokości nieprzekraczającej 12 000 zł. Przy tym pobór kaucji w przypadku skarżącej w wysokości przewidywanej kary znajdował także swoje normatywne podstawy w zasadzie wynikającej z art. 94 ust. 3 i 4 u.t.d.
Sąd stwierdza również, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d. Skarżąca nie przedstawiła żadnej istotnej argumentacji w tym przedmiocie. Dlatego organ odwoławczy trafnie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy przewoźnik miał całkowity wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, bowiem podejmując się międzynarodowego przewozu drogowego wskazanego towaru powinien posiadać zezwolenie, którym jednak w ogóle nie dysponował. Kierujący pojazdem nie posiadał również i nie przedłożył do kontroli zezwolenia wielostronnego, wielokrotnego EKMT/CEMT, które uprawniałoby go do wykonywania przedmiotowego przewozu.
W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wymagane czynności niezbędne do należytego wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych i wydania opartego na właściwych przepisach prawa rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zapewniono również skarżącej czynny udział w postępowaniu. W postępowaniu przed organami obu instancji, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., wyznaczono stronie skarżącej termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. W rozpoznawanej sprawie okoliczności stanu faktycznego sprawy nie budziły zaś wątpliwości.
Wobec powyższego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania zarzucanych w skardze.
Również argumentacja skarżącej dotycząca pozostawienia prawa własności towaru przy F. Sp. z o.o. w związku z procedurą uszlachetniania biernego nie jest zasadna.
Procedura uszlachetniania biernego pozwala na dokonanie czasowego wywozu towarów unijnych poza obszar celny Unii w celu poddania ich procesom przetwarzania. Produkty przetworzone powstałe z tych towarów mogą zostać dopuszczone do obrotu z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych na wniosek posiadacza pozwolenia lub każdej innej osoby mającej siedzibę na obszarze celnym Unii, pod warunkiem, że osoba ta uzyskała zgodę posiadacza pozwolenia, i że spełnione są warunki tego pozwolenia.
Towary wywożone poza obszar celny Unii w celu poddania ich przetwarzaniu nie muszą stać się własnością podmiotu nieunijnego. W dalszym ciągu towary te mogą być własnością podmiotu unijnego, który uprawniony jest do korzystania z procedury uszlachetniania biernego (zob. pismo z dnia 17 marca 2023 r., wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, nr 0113-KDIPT1-2.4012.892.2022.2.PRP).
W tym zakresie dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje bez znaczenia, czy doszło do przeniesienia własności z F. Sp. z o.o. na skarżącą. Przepisy bowiem ustawy o transporcie drogowym nie ograniczają uznania przejazdu na potrzeby własne - pojazdem załadowanym jedynie towarami, które są własnością przedsiębiorcy.
Art. 4 pkt 4 lit. c) u.t.d. stanowi bowiem, że rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby. W tym przypadku mamy do czynienia z alternatywą rozłączną "albo", co przesądza, że warunek z art. 4 pkt 4 lit. c) u.t.d. spełniony jest również w przypadku, gdy celem przejazdu jest przewóz rzeczy do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby.
W ocenie sądu bez wątpienia mamy do czynienia z taką sytuacją. Skarżąca bowiem prowadzi działalność w zakresie produkcji mebli z towarów dostarczonych jej przez F. Sp. z o.o. Jak wynika z pkt 1 kontraktu nr 8 z dnia 19 kwietnia 2021 r. (k. akt adm. 31) – przedmiotem umowy jest produkcja mebli przez skarżącą z częściowym wykorzystaniem materiałów dostarczonych przez F. Sp. z o.o. Zatem oczywiste jest, że w momencie kontroli celem przejazdu był przewóz rzeczy do skarżącej na jej własne potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był stwierdzić, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji prawa nie naruszają. Dlatego – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") – sąd skargę oddalił, o czym orzekł w sentencji wyroku.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Według tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).