II GSK 537/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-27
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowykara pieniężnakierowcabadania lekarskiebadania psychologiczneprzewóz okazjonalnyustawa o transporcie drogowymNSAskarga kasacyjnaorzecznictwo

Podsumowanie

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę kasacyjną GITD, uznając, że naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4 ustawy o transporcie drogowym nie są tożsame i nie podlegają zasadzie 'ne bis in idem' z art. 92a ust. 10 u.t.d.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na kierowcę za wykonywanie okazjonalnego przewozu osób bez wymaganych badań lekarskich i psychologicznych (naruszenie z załącznika nr 4 do u.t.d.). WSA uchylił decyzję organów, uznając, że zastosowanie powinien mieć art. 92a ust. 10 u.t.d., który wyłącza nałożenie kary, gdy ten sam czyn stanowi naruszenie z załącznika nr 3 i 4. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że naruszenia z załącznika nr 3 (np. brak licencji) i nr 4 (brak badań) nie są tożsame i nie podlegają zasadzie 'ne bis in idem'. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną organu, ale rozpoznał skargę strony na decyzję GITD, uznając ją za bezzasadną i oddalając ją.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który uchylił decyzję GITD nakładającą karę pieniężną na P. B. za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sprawa dotyczyła kary nałożonej za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczeń lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy (naruszenia z lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym - u.t.d.). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji błędnie zastosowały prawo, pomijając art. 92a ust. 10 u.t.d. Przepis ten stanowi, że jeżeli czyn będący naruszeniem z załącznika nr 3 stanowi jednocześnie naruszenie z załącznika nr 4, nakłada się wyłącznie karę pieniężną określoną w ust. 1 (z załącznika nr 3). WSA uznał, że w tej sprawie doszło do naruszenia tej zasady, ponieważ skarżący był już karany inną decyzją za naruszenia z załącznika nr 3 (brak licencji i niespełnianie kryteriów konstrukcyjnych pojazdu). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną GITD, uznał ją za zasadną. Sąd podkreślił, że art. 92a ust. 10 u.t.d. dotyczy sytuacji, gdy ten sam czyn wypełnia znamiona naruszeń z obu załączników. W ocenie NSA, naruszenia z załącznika nr 3 (brak licencji, niespełnianie kryteriów konstrukcyjnych pojazdu) i naruszenia z załącznika nr 4 (brak badań lekarskich i psychologicznych kierowcy) są odrębne i nie podlegają zasadzie 'ne bis in idem' w rozumieniu tego przepisu. Brak licencji nie pochłania braku badań, ani odwrotnie. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA. Następnie, NSA, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę P. B. na decyzję GITD i uznał ją za bezzasadną, oddalając ją. Orzeczono również o kosztach postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4 nie są tożsame i nie podlegają zasadzie 'ne bis in idem' z art. 92a ust. 10 u.t.d. w sposób generalny, jeśli nie wynikają z tego samego czynu.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 92a ust. 10 u.t.d. dotyczy sytuacji, gdy ten sam czyn wypełnia znamiona naruszeń z obu załączników. Naruszenia z załącznika nr 3 (np. brak licencji) i nr 4 (brak badań lekarskich/psychologicznych) są odrębne i nie pochłaniają się wzajemnie, co oznacza, że można nałożyć kary za oba rodzaje naruszeń, jeśli nie wynikają z tego samego czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

u.t.d. art. 92a § ust. 10

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis ten wyłącza możliwość nałożenia kary pieniężnej za naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4, jeśli ten sam czyn stanowi naruszenie z obu załączników. Nie stanowi jednak generalnego zakazu nakładania kar za naruszenia z obu załączników stwierdzone podczas jednej kontroli, jeśli naruszenia te są odrębne.

u.t.d. art. 92a § ust. 1 i 2

Ustawa o transporcie drogowym

Przepisy określające odpowiedzialność za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Odpowiedzialność ma charakter obiektywny.

u.t.d. art. 92a § ust. 2

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy kar pieniężnych nakładanych na osoby wykonujące czynności związane z przewozem drogowym.

u.t.d. art. 188

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa prawna do rozpoznania skargi przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do rozpoznania skargi przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

u.t.d. art. 92a § ust. 2

Ustawa o transporcie drogowym

Nakładanie kar pieniężnych za naruszenia określone w załączniku nr 4.

Pomocnicze

u.t.d. art. 92a § ust. 8

Ustawa o transporcie drogowym

Określa załącznik nr 4 jako wykaz naruszeń i wysokości kar za naruszenia z ust. 2.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

k.p.a. art. 189a § § 2 pkt 1 – 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące wyłączenia odpowiedzialności.

k.p.a. art. 189e

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące wyłączenia odpowiedzialności.

k.p.a. art. 189f

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące wyłączenia odpowiedzialności.

u.t.d. art. 92a § ust. 4

Ustawa o transporcie drogowym

Limit kary pieniężnej za naruszenia z załącznika nr 4.

u.t.d. art. 92a § ust. 3

Ustawa o transporcie drogowym

Limit kary pieniężnej za naruszenia z załącznika nr 3.

u.t.d. art. 4 § pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja krajowego transportu drogowego.

u.t.d. art. 5b § ust. 1 pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy zarobkowego przewozu osób.

u.t.d. art. 39a § ust. 1 pkt 3

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązki związane z transportem drogowym.

u.t.d. art. 39j § ust. 1 – 4

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązki związane z transportem drogowym.

u.t.d. art. 39k § ust. 1 – 3

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązki związane z transportem drogowym.

u.t.d. art. 39m

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązki związane z transportem drogowym.

u.t.d. art. 18 § ust. 4a

Ustawa o transporcie drogowym

Kryteria konstrukcyjne pojazdu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 92a ust. 10 u.t.d. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4 są tożsame i wyłączają możliwość nałożenia kary za naruszenia z załącznika nr 4.

Odrzucone argumenty

Argumentacja P. B. kwestionująca charakter wykonywanego przewozu jako transportu drogowego oraz odpłatność przejazdu. Argumentacja WSA, że naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4 podlegają zasadzie 'ne bis in idem' z art. 92a ust. 10 u.t.d.

Godne uwagi sformułowania

Istotą sporu w sprawie jest wykładnia i zastosowanie art. 92a ust. 10 u.t.d. – tj. błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że z dyspozycji tego przepisu wynika zakaz nałożenia w drodze decyzji kary pieniężnej za naruszenie określone w zał. 4 do u.t.d. w przypadku ujawnienia w toku kontroli jakichkolwiek naruszeń opisanych w zał. nr 3 i zał. nr 4 do u.t.d. Skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że ukaranie strony karą administracyjną za naruszenia określone w zał. nr 4, nie wyklucza możliwości wszczęcia, wobec tej samej strony, postępowania w przedmiocie innych naruszeń stwierdzonych podczas jednej kontroli, określonych w innym załączniku do ustawy. Normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w zał. nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń. Naruszenie z jednego załącznika nie stanowi zatem w tym konkretnym przypadku jednocześnie naruszenia z drugiego załącznika. Odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący

Małgorzata Rysz

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 92a ust. 10 ustawy o transporcie drogowym w kontekście możliwości nakładania kar za różne naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, a także kwestia kwalifikacji przewozu okazjonalnego realizowanego przez aplikacje mobilne jako transport drogowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której naruszenia z załącznika nr 3 i nr 4 ustawy o transporcie drogowym są odrębne. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy ten sam czyn faktycznie wypełnia znamiona naruszeń z obu załączników.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnej formy transportu (aplikacje mobilne) i ważnej kwestii prawnej dotyczącej podwójnego karania za te same czyny. Wyjaśnia praktyczne aspekty stosowania przepisów o transporcie drogowym.

Czy przewóz przez aplikację Bolt to transport drogowy? NSA wyjaśnia zasady karania kierowców.

Dane finansowe

WPS: 1000 PLN

Sektor

transportowe

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II GSK 537/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1329/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-01-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 92 a ust. 10 oraz art. 92 a ust. 1 i 2, lp. 1.1, lp. 2.11 załącznika nr 3 oraz lp. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2023 poz 259
art. 188 w związku z art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1329/19 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 września 2019 r. nr BP.501.1482.2019.1238.RZ9.7601 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od P. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") wyrokiem z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1329/19, po rozpoznaniu skargi P. B. (dalej zwanego "skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "GITD", "organem II instancji" lub "skarżącym kasacyjnie") z 20 września 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "organem I instancji") z 24 lipca 2019 r.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 27 marca 2019 r. na parkingu przy ul. [...] w R. miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki [...] o nr rej. [...] przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Kontrolowany pojazd stanowił własność skarżącego, który we własnym imieniu wykonał usługę okazjonalnego przewozu osób, zamówionej poprzez aplikację Bolt (Taxify) na trasie R. ul. [...] – R. ul. [...], za którą została przez pasażera wniesiona opłata w kwocie 6,87 zł. Powyższe potwierdzają: protokół kontroli drogowej nr 118/19, protokół przesłuchania pasażera kontrolowanego pojazdu oraz notatka urzędowa KW-12852.
Organ I instancji decyzją z 24 lipca 2019 r., działając na podstawie art. 92a ust. 2 oraz art. 93 ust. 5 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 58 z późn. zm.; dalej zwanej "u.t.d.") nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 zł z tytułu popełnienia naruszeń z lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., tj. wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, GITD decyzją z 20 września 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji wskazał m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 2 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.; dalej zwanej "k.p.a."), art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39j ust. 1 – 4, art. 39k ust. 1 – 3, art. 39m, art. 92a ust. 2, 4 i 8 u.t.d. oraz Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 189a § 2 pkt 1 – 3, art. 189e i art. 189f k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję do WSA złożył skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji administracyjnych obu instancji, a także o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dniu kontroli nie posiadał statusu przedsiębiorcy, a wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywania działalności gospodarczej. Skarżący podkreślił, że nie otrzymał wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera w kwocie i w sposób wskazany przez organ. Skarżący wyjaśnił, że przejazd samochodem możliwy był dzięki skorzystaniu przez pasażera z platformy internetowej Bolt kojarzącej kierowcę, który jedzie na określonej trasie z osobą trzecią, która chciałaby na tej trasie zostać przewieziona. Zapłata za przejazd odbywa się na rzecz platformy internetowej Bolt (nie zaś na rzecz kierowcy) za możliwość skojarzenia kierowcy pasażera. Na wysokość tej zapłaty w żaden sposób nie ma wpływu stanowisko samego kierowcy.
Skarżący zakwestionował także, że 27 marca 2019 r. wykonywał transport drogowy oraz przewóz okazjonalny. Konsekwencją zaś stwierdzenia, że skarżący nie wykonywał krajowego transportu drogowego oraz że nie wykonywał ani nie wykonuje pracy na stanowisku kierowcy w ocenie skarżącego musi być uznanie, że nie podlega on obowiązkom posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 stycznia 2020 r. uchylił decyzje administracyjne obu instancji.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zarówno decyzje organu I jak i organu II instancji naruszają przepisy prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 10 u.t.d., poprzez jego niezastosowanie.
WSA nie miał wątpliwości, że skarżący jest podmiotem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne, w których organy przypisały stronie naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Wynikało z nich, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażera, który usługę przewozu zamówił przy pomocy zainstalowanej w telefonie aplikacji. W konsekwencji powyższego zasadnie organy uznały, że przewóz dokonany 27 marca 2019 r. miał cechy przewozu okazjonalnego. W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy istniały podstawy do uznania, że wykonywany przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). Sam przewóz został wykonany na zlecenie pasażera, po skorzystaniu z aplikacji. Zdaniem Sądu, organizowanie usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez skarżącego świadczona w jego własnym imieniu jako wykonawcy przewozu, za którą był odpowiedzialny. Strona skarżąca pełniła zatem rolę przewoźnika drogowego osób, a zatem jej działanie mieściło się w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego ile razy skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu.
Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych WSA uznał, że wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje to, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji, bądź też jaki jest zakres prowadzonej działalności.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że strona wykonywała zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., a zatem były uprawnione do oceny zachowania skarżącego w kontekście wyczerpania znamion Ip. 4.2 i 4.3 złącznika nr 4 do u.t.d. i art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przyczyną uwzględnienia skargi była natomiast niewłaściwa wykładnia oraz pominięcie uregulowania art. 92a ust. 10 u.t.d., kształtującego zasady wymiaru kary (nie odpowiedzialności) podmiotowi, który narusza przepisy u.t.d. jednocześnie jako podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako "osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust. 2 u.t.d.). WSA przytoczył treść art. 92a ust. 10 u.t.d. i podniósł, że ustawodawca stanął na stanowisku, iż w sytuacji, gdy ten sam czyn wypełnia znamiona deliktów administracyjnych z zał. nr 3 i nr 4 do u.t.d., karę wymierza się wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., a więc za naruszenia określone w zał. nr 3 do u.t.d.
Podstawą wymierzenia kary w niniejszej sprawie był art. 92a ust. 2 u.t.d. oraz lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ jednoznacznie podał, że skarżący nie został zakwalifikowany jako wykonawca przewozu, lecz jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym.
W tym stanie rzeczy Sąd wskazał, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z 27 marca 2019 r., wymierzono skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za delikty określone w załączniku nr 3 do ustawy (decyzją z 25 czerwca 2019 r., nr WITD.DI.0152.IX1228/50/19/KP), jak i na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., za delikty określone w załączniku nr 4 do ustawy. W sprawach przypisano skarżącemu odpowiednio status podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W tym stanie rzeczy zastosowanie powinien znaleźć art. 92a ust. 10 u.t.d., co umknęło uwadze organów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł GITD, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Organ skarżący kasacyjnie wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 92 a ust. 10 oraz art. 92 a ust. 1 i 2 u.t.d., lp. 1.1, lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz lp. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie organy błędnie nie zastosowały art. 92a ust. 10 u.t.d., podczas gdy wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, nie było podstaw do uznania, że zachowanie skarżącego stanowiące naruszenie, o którym mowa w lp. 1.1 i Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., stanowiło jednocześnie naruszenie określone w lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., a tym samym brak było przesłanek do nałożenia na skarżącego kary wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d.
Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej, podtrzymując argumentację w niej przedstawioną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że w wyrokach m.in. z 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 182/22 i z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 744/22 Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do tożsamego problemu prawnego oraz analogicznych w istocie zarzutów skargi kasacyjnej z zakresu prawa materialnego, w zbliżonym stanie faktycznym sprawy. Oceny przedstawione w uzasadnieniach wskazanych powyżej wyroków NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, a zatem uznał za zasadne odwołanie się do motywów wskazanych powyżej rozstrzygnięć.
Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z uwzględnieniem przedstawionych zasad postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w sprawie jest wykładnia i zastosowanie art. 92a ust. 10 u.t.d. – tj. błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że z dyspozycji tego przepisu wynika zakaz nałożenia w drodze decyzji kary pieniężnej za naruszenie określone w zał. 4 do u.t.d. w przypadku ujawnienia w toku kontroli jakichkolwiek naruszeń opisanych w zał. nr 3 i zał. nr 4 do u.t.d.
Niniejsze postępowanie odnosi się do kary administracyjnej w łącznej kwocie 2 000 zł, nałożonej na skarżącego jako inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, o której mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., a także wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do tej ustawy.
Dokonując oceny omawianego zarzutu, skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że ukaranie strony karą administracyjną za naruszenia określone w zał. nr 4, nie wyklucza możliwości wszczęcia, wobec tej samej strony, postępowania w przedmiocie innych naruszeń stwierdzonych podczas jednej kontroli, określonych w innym załączniku do ustawy.
W sprawie bezsporne jest, że decyzją z 25 czerwca 2019 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji – lp. 1.1.1. załącznika nr 3, oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. – I.p. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy. Ukaranie nastąpiło w związku z ustaleniami poczynionymi w trakcie kontroli 27 marca 2019 r.
Zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d., jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w zał. nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w zał. nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że art. 92a ust. 10 u.t.d. wyłącza możliwość nałożenia na ten sam podmiot kary pieniężnej za te same naruszenia, jeśli są one uregulowane i usankcjonowanie jednocześnie w dwóch załącznikach do ustawy: nr 3 i nr 4. Sytuacje objęte dyspozycją art. 92a ust. 10 to takie zatem, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z dwóch załączników. W ocenie Sądu, normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w zał. nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń. Odmienne wnioskowanie przez Sąd pierwszej instancji w ocenie składu orzekającego jest błędne chociażby dlatego, że ustanowiony w art. 92a ust. 10 nakaz nałożenia jednej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 (a więc opisanej w zał. nr 3 do u.t.d.), w określonych w tym przepisie sytuacjach, odnosi się wyraźnie do tożsamości stwierdzonych naruszeń, a nie do tożsamości zdarzenia (w tym przypadku kontroli), będącego podstawą do stwierdzenia tych naruszeń. To nie okoliczność jednej kontroli (jednego czynu) wyłącza możliwość nałożenia kar pieniężnych przewidzianych w dwóch załącznikach, ale stwierdzenie, że czyn ten stanowi naruszenie opisane jednocześnie w zał. nr 3 i nr 4. Tytułem przykładu należy wskazać, iż brak licencji stwierdzony podczas kontroli przewozu, o jakim mowa w załączniku nr 3 lp. 1.1 oraz nieokazanie i niewyposażenie kierowcy w licencję podczas tej samej kontroli, o czym mowa w załączniku nr 4 lp. 1.1, wynikają z tego samego naruszenia, a zatem zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d. nie można ukarać za brak licencji i za jej nieokazanie, bowiem brak licencji pochłania to drugie naruszenie. Tego rodzaju asocjacji naruszeń w załącznikach nr 3 i 4 jest znacznie więcej, np. naruszenia z Ip. 4.5, 5, 11 – 13, 15.1 i 15.2 opisane w załączniku nr 4, stanowią odpowiednio naruszenia z Ip. 6.3.3., 8, 5.4 pkt 3 i pkt 4, 5.5 pkt 3, 9.1 i 9.2 załącznika nr 3. Żadna z opisanych wyżej sytuacji nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.
Ograniczeniem dla organu, jeśli chodzi o wysokość kary nałożonej w trakcie jednej kontroli drogowej przeprowadzonej 27 marca 2019 r., był w tej sytuacji przepis art. 92a ust. 3 u.t.d. – w przypadku naruszeń określonych w zał. nr 3 (kara nie może przekroczyć 12 000 zł) oraz art. 92a ust. 4 – jeśli stwierdzone naruszenia wyczerpują te, które zostały opisane w zał. nr 4 (kara nie może wówczas przekroczyć 3 000 zł). Łącznie, w czasie tej kontroli drogowej, organ nie mógł nałożyć kary wyższej niż 15 000 zł. W stanie faktycznym sprawy przepisy te nie zostały naruszone.
Innymi słowy, naruszenia wymienione w zał. nr 3 lp. 1.1.1i lp. 2.11, za które inną decyzją wymierzono skarżącemu karę pieniężną 12 000 zł, nie pochłaniają naruszeń wymienionych w zał. nr 4 lp. 4.2 lp. i 4.3 lp., na podstawie którego podjęto zaskarżoną decyzję. Naruszenie z jednego załącznika nie stanowi zatem w tym konkretnym przypadku jednocześnie naruszenia z drugiego załącznika.
W konsekwencji uwzględnienia zarzutu błędnej wykładni i tym samym wadliwego zastosowania w sprawie art. 92a ust. 10 u.t.d., należało zgodzić się z organem skarżącym kasacyjnie, że na gruncie przedmiotowej sprawy należy jednoznacznie podkreślić, iż czym innym jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (lp. 1.1 zał. nr 3 do u.t.d.) i wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. (lp. 2.11 zał. nr 3 do u.t.d), a czymś zupełnie innym jest brak badań psychologicznych i lekarskich (zał. 4.2 i Ip. 4.3. zał. nr 4 do u.t.d.). Tym samym należy stwierdzić, że normy zawartej w tym przepisie nie można, odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załączniku nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92a ust. 1 i 2 należy wskazać, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Skarżący jako podmiot wykonujący w dniu kontroli inne czynności związane z przewozem drogowym (przewóz okazjonalny osób) był zobowiązany do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym i posiadania odpowiednich dokumentów. Brak dopełnienia tych obowiązków oraz niewykazanie wystąpienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność za ten brak, jak również prawidłowe niestwierdzenie wystąpienia tych przesłanek przez organ, skutkuje nałożeniem kary.
Z tych względów skargę kasacyjną należało uznać za zasadną.
Stwierdzając więc, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy Naczelny Sąd Administracyjny uznał – podzielając, w tym zakresie niezakwestionowane przez skarżącego stanowisko Sądu pierwszej instancji – że skarga jest bezzasadna w związku z czym należało ją oddalić.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od skarżącego na rzecz organu 1 000 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dla pełnomocnika, który nie prowadził sprawy w I instancji (900 zł).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę