III SA/KR 797/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy N. o uchyleniu zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Uchylenie świadczeń nastąpiło z powodu przekroczenia przez skarżącego ustawowego kryterium dochodowego, wynikającego ze sprzedaży udziałów w nieruchomości za kwotę 219 000 zł. Skarżący zarzucał organom nieuwzględnienie jego stanu zdrowia, faktu przebywania w zakładzie karnym oraz spłacenia długu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że sprzedaż nieruchomości przyniosła dochód jednorazowy, który zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, podlegał rozliczeniu na 12 kolejnych miesięcy. Po odliczeniu kwoty 23 615,87 zł przeznaczonej na bieżące alimenty, pozostała kwota 195 384,13 zł została rozliczona, co skutkowało miesięcznym dochodem w wysokości 16 282,01 zł, znacznie przekraczającym kryterium dochodowe (776 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę przychodów, pomniejszoną m.in. o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednakże, zgodnie z dominującą linią orzeczniczą, w tym uchwałą NSA I OPS 2/21, pomniejszenie to nie obejmuje kwot przeznaczonych na spłatę zaległości alimentacyjnych, zwłaszcza gdy doprowadziło to do uruchomienia świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd uznał, że kwota 163 890,33 zł przeznaczona na zadłużenie wobec funduszu alimentacyjnego nie mogła być odliczona od dochodu. W konsekwencji, miesięczny dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe, co wykluczało przyznanie zasiłku stałego. Sąd zaznaczył, że trudna sytuacja zdrowotna czy życiowa skarżącego nie mogła wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyż przyznanie zasiłku stałego zależy od spełnienia ściśle określonych przesłanek ustawowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących rozliczania dochodu jednorazowego, w szczególności środków przeznaczonych na spłatę zaległości alimentacyjnych, w kontekście prawa do świadczeń z pomocy społecznej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dochód jednorazowy został uzyskany ze sprzedaży nieruchomości i przeznaczony na spłatę zaległości alimentacyjnych. Kluczowe jest rozróżnienie między spłatą bieżących alimentów a spłatą zaległości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, przeznaczona na spłatę zaległości alimentacyjnych, stanowi dochód podlegający rozliczeniu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwota przeznaczona na spłatę zaległości alimentacyjnych, w tym na rzecz funduszu alimentacyjnego, nie stanowi dochodu podlegającego odliczeniu od przychodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym nie może być traktowana jako dochód strony w kontekście ustalania prawa do zasiłku stałego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA I OPS 2/21, zgodnie z którą pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów dotyczy jedynie świadczeń bieżących, a nie spłaty zaległości, które doprowadziły do uruchomienia świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pozwala to na zachowanie zasady sprawiedliwości społecznej i zapobiega podwójnemu korzystaniu przez dłużnika z naruszenia prawa.
Jak należy rozliczać jednorazowy dochód przekraczający pięciokrotność kryterium dochodowego przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jednorazowy dochód przekraczający pięciokrotność kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uzyskany w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia, rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym dochód jednorazowy przekraczający określony próg jest rozliczany na 12 miesięcy. W przypadku skarżącego, dochód z nieruchomości został rozliczony w ten sposób, co skutkowało miesięcznym dochodem znacznie przekraczającym kryterium dochodowe.
Czy stan zdrowia i trudna sytuacja życiowa skarżącego mogą wpływać na przyznanie zasiłku stałego, jeśli dochód przekracza ustawowe kryterium?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie zasiłku stałego jest ściśle uzależnione od spełnienia przesłanek ustawowych, w tym kryterium dochodowego. Uznanie administracyjne nie ma zastosowania w tym zakresie, a trudna sytuacja życiowa nie może zastąpić spełnienia wymogów formalnych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prawo do zasiłku stałego nie jest kwestią uznania administracyjnego, lecz wynika z przepisów prawa. Skoro dochód skarżącego przekraczał kryterium, organy nie miały podstaw do przyznania świadczenia, niezależnie od jego sytuacji osobistej.
Przepisy (9)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego.
u.p.s. art. 8 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o pomocy społecznej
Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów pomniejszoną o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wyjątek ten nie obejmuje spłaty zaległości alimentacyjnych.
u.p.s. art. 8 § ust. 11 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Dochód jednorazowy przekraczający pięciokrotność kryterium dochodowego rozlicza się na 12 kolejnych miesięcy.
u.p.s. art. 37 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, przeznaczona na spłatę zaległości alimentacyjnych, nie stanowi dochodu strony. • Organ nie wziął pod uwagę stanu zdrowia, sytuacji życiowej i faktu spłaty długu alimentacyjnego. • Niesprawiedliwe rozstrzygnięcie naruszające zasadę sprawiedliwości społecznej.
Godne uwagi sformułowania
alimenty [...] nie stanowią należności uiszczanych przez dłużnika alimentacyjnego, czy to dobrowolnie czy też podlegających ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej, na rzecz funduszu alimentacyjnego. • Wyjątek z art. 8 ust. 3 pkt 3 ma właśnie szczególnie silne uzasadnienie aksjologiczne wyłącznie z uwagi na interes uprawnionego do alimentacji i powinien być interpretowany ściśle. • W innym przypadku z wyjątkowego pomniejszenia przychodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. korzystałyby osoby, które nie dostarczają uprawnionym środków utrzymania na bieżąco, doprowadzając do uruchomienia świadczeń z funduszu alimentacyjnego. • Zobowiązany korzystałby dwukrotnie z naruszania przez siebie prawa - za pierwszym razem nie wykonując swojego skonkretyzowanego obowiązku terminowo i należycie [...], drugi raz - uzyskując pomniejszenie przychodu w rozmiarze większym niż osoba w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, która swoje świadczenia łożyła należycie i w terminie.
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
przewodniczący
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Ewa Michna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozliczania dochodu jednorazowego, w szczególności środków przeznaczonych na spłatę zaległości alimentacyjnych, w kontekście prawa do świadczeń z pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dochód jednorazowy został uzyskany ze sprzedaży nieruchomości i przeznaczony na spłatę zaległości alimentacyjnych. Kluczowe jest rozróżnienie między spłatą bieżących alimentów a spłatą zaległości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne rozliczenie dochodów w kontekście świadczeń socjalnych, zwłaszcza gdy pojawiają się zaległości alimentacyjne i sprzedaż majątku. Pokazuje też, że nawet spłata długu może mieć negatywne konsekwencje finansowe w krótkim okresie.
“Spłacił dług alimentacyjny, stracił zasiłek. Jak sprzedaż nieruchomości wpłynęła na jego pomoc społeczną?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.