III SA/Kr 590/25

III SA/Kr 590/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2025 roku sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 lutego 2025 roku znak SKO.GN/4160/6/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 20 lutego 2025 r., sygn. akt SKO.GN/4160/6/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia Burmistrza Miasta Bochnia z 22 grudnia 2024 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia pomiędzy nieruchomością składającą się z działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z działkami sąsiednimi nr [...] i [...] położonymi w B. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 138 § 2 w zw. z art. 61a § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 28 listopada 2024 r. skierowanym do Burmistrza Miasta Bochni R. B. (dalej: "skarżący") wniósł o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości skarżącego położonych w B. oznaczonych nr [...] i [...] z nieruchomościami sąsiednimi, tj. działkami ewidencyjnymi o numerach [...] i [...]. W uzasadnieniu wskazał, że jest spadkobiercą po zmarłej J. B., w wyniku dziedziczenia stał się wyłącznym właścicielem działki [...] oraz współwłaścicielem w ¼ działki nr [...]. Zaznaczył, że w sprawie było prowadzone postępowanie sądowe w sprawie rozgraniczenia. Sąd Rejonowy w Bochni postanowieniem z 24 października 2002 r. orzekł o rozgraniczeniu, ale wadliwie ujął punkt 207, który wyznacza granicę pomiędzy działką [...] oraz [...]. W związku z tym uchybieniem, skarżący zwrócił się do Sądu Rejonowego w Bochni o sprostowanie postanowienia, lecz Sąd oddalił wniosek jako bezzasadny.
Postanowieniem z 23 grudnia 2024 r. Burmistrz Miasta Bochnia odmówił wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości położonych w B. obręb ewidencyjny B. – oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z działkami ewidencyjnymi nr [...] i nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że prowadził na podstawie postanowienia z 30 sierpnia 2000 r. postępowanie z wniosku J. B. i P. S. o rozgraniczenie nieruchomości nr [...] i nr [...] z działkami ewidencyjnymi nr [...] i nr [...]. Decyzją z 8 marca 2001 r. Burmistrz Miasta Bochnia umorzył postępowanie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Bochni. Sąd Rejonowy w Bochni wydał postanowienie 24 października 2002 r. (sygn. akt [...]), w którym ustalił, że granica pomiędzy nieruchomością J. B. tj. działką nr [...] i nr [...] a nieruchomością P. S., tj. z działkami ewidencyjnymi nr [...] i nr [...] przebiega linią koloru fioletowego wyznaczoną punktami 206, 207, 205, 204 przedstawioną na planie rozgraniczenia sporządzonym przez biegłego sądowego geodetę inż. J. H. w dniu 14 czerwca 2002 r. tzn. według granicy katastralnej pomiędzy punktami parcel gruntowych [...] i [...]. Organ wskazał, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem, granice ustalone w decyzji rozgraniczeniowej, ugodzie, czy postanowieniu mogą ponownie stać się sporne, generując nową sprawę rozgraniczeniową. Natomiast możliwość prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego nie może być traktowana jako środek do kwestionowania prawomocnego postanowienia o rozgraniczeniu. W ocenie organu, w sprawie nie pojawiły się nowe okoliczności, dające podstawę do przyjęcia, że granice są sporne, a zatem konieczna była odmowa wszczęcia postępowania.
W zażaleniu skarżący zarzucił postanowieniu naruszenie:
- 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 u.p.g.i.k. w zw. z art. 33 ust. 1 u.p.g.i.k. poprzez odmowę wszczęcia postępowania mimo tego, że aktualny przebieg granicy jest odmienny od stanu faktycznego, na podstawie którego orzekał Sąd Rejonowy w Bochni w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt [...], przebieg granic między działkami jest sporny, granice między działkami nie zostały ustalone przez Sąd Rejonowy w Bochni albowiem postanowienie z 24 października 2002 r. jest wadliwe i w swojej sentencji i nieprawidłowo określa faktyczny przebieg granicy działek;
- naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 1 i 2 u.p.g.i.k. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i zebrania dowodów na okoliczność faktycznego przebiegu granic działek, istnienia sporu co do granicy.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Postanowieniem z 20 lutego 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w wyniku postanowienia Sądu Rejonowego w Bochni z dnia 24 października 2002 r. została ustalona granica między działkami, a organ administracji publicznej nie może zmieniać granic ustalonych orzeczeniem sądu powszechnego. SKO podkreśliło, że w postępowaniu rozgraniczeniowym organ – wbrew temu, czego domaga się skarżący – nie może oceniać prawidłowości postanowienia sądu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 138 § 1 w zw. z art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 u.p.g.i.k. w zw. z art. 33 ust. 1 u.p.g.i.k. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo iż orzeczenie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa oraz istniały przesłanki do uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, przede wszystkim z uwagi na fakt, iż aktualny przebieg granic między działkami jest odmienny od stanu faktycznego, na podstawie którego orzekał Sąd Rejonowy w Bochni w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt [...]; przebieg granic między działkami jest sporny; granice między działkami nie zostały ustalone przez Sąd Rejonowy w Bochni, bowiem postanowienie z dnia 24 października 2002 r. jest wadliwe i w swojej sentencji nieprawidłowo określa faktyczny przebieg granicy działek;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, na okoliczność ustalenia faktycznego przebiegu granic między działkami i ustalenia sporu co do ich przebiegu między właścicielami działek, mimo tego, że nawet z niepełnego materiału dowodowego zebranego w sprawie, który został przedłożony przez skarżącego wraz z wnioskiem do organu pierwszej instancji i na późniejszym etapie przekazany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie wynika, że przebieg granic jest sporny i nie został ustalony.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie zawiera ono wskazanych naruszeń prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Zgodnie z art. 61 §1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie przysługuje zażalenie (§ 2).
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. 2024 r., poz. 1151, dalej: "u.p.g.i.k.") rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (ust. 2). Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (ust. 3). Art. 30 ust. 1 p.g.k. stanowi, że wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony.
Na wstępie należy podkreślić, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego powinna być interpretowana w sposób ścisły, a zatem niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia art. 61a k.p.a.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny, postępowanie jurysdykcyjne nie może być wszczęte, gdy z żądaniem jego wszczęcia nie wystąpiła strona lub inny podmiot upoważniony do tego na mocy ustawy, ale także wtedy, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło w niej rozstrzygnięcie (por. M. Romańska, [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019). Podkreślić zatem należy, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 3 grudnia 2021 r., III OSK 497/21, CBOSA). W innych przypadkach tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen co do przesłanek jego prowadzenia (wyrok WSA w Warszawie z 5.02.2013 r., VII SA/Wa 1163/12, wyrok WSA w Szczecinie z 17.01.2013 r., II SA/Sz 1193/12).
W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym je postanowieniu organu pierwszej instancji zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2014 r., I OSK 971/13) prawomocne orzeczenie sądu ma ten skutek, że wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy administracji publicznej (art. 365 § 1 k.p.c.). Organ właściwy do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego jest zatem związany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, który ustalił już przebieg granicy. W orzecznictwie sądowym niekwestionowane jest stanowisko, że niemożliwe jest ustalenie w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż uczynił to sąd powszechny w postępowaniu cywilnym.
W niniejszej sprawie granice nieruchomości zostały ustalone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Bochni z dnia 24 października 2002 r. (sygn. akt [...]). Skarżący w toku postępowania przed organami administracji publicznej, a także postępowania sądowego kwestionuje prawidłowość orzeczenia.
Trzeba wskazać, że jedną z podstaw uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania jest tzw. powaga rzeczy osądzonej. W sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, w której orzekał już prawomocnie sąd powszechny, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania przed organami administracji publicznej, gdyż przedmiot postępowania został już rozstrzygnięty wcześniejszym orzeczeniem sądu.
Skoro, administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe w niniejszej sprawie nie mogło być prowadzone, bowiem kwestia ustalenia spornych granic została już prawomocnie rozstrzygnięta orzeczeniem sądu powszechnego, co wyłącza możliwość innego ustalenia tej granicy przez organ administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 574/00 i z dnia 16 marca 1998 r., II SA 1407/97), zasadnie organ odmówił wszczęcia postępowania. Żądanie strony dotyczy bowiem sprawy, która nie podlega już rozstrzygnięciu co do jej istoty przez organ administracji, daje podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Należy podkreślić, że z treści wniosku skarżącego oraz pism składanych w toku postępowania wynika, że skarżący kwestionuje treść prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego o rozgraniczeniu, nie zgadzając się z częścią zawartych w nim ustaleń. Niewątpliwie jednak postępowanie rozgraniczeniowe w trybie administracyjnym nie może zmierzać do zakwestionowania prawomocnego postanowienia sądu powszechnego.
Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Należy wskazać, że w przypadku, gdy zachodzą przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, czyli "na pierwszy rzut oka" organ dostrzega przesłankę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania, niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.