III SA/KR 543/20

III SA/Kr 543/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bożenna Blitek
Ewa Michna /przewodniczący/
Halina Jakubiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 418/21 - Wyrok NSA z 2024-05-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
Art. 92a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2018 poz 1302
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Bożenna Blitek WSA Halina Jakubiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 marca 2020 r., nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 12 marca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] 2019 r., nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 2, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm., dalej: "u.t.d." lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d., art. 32 ust. 3, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tekst jedn. Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.), art. 1, art. 2 oraz art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego (Dz. Urz. UE. L Nr 300, str. 51, dalej jako: "rozporządzenie 1071/2009").
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Zaskarżoną decyzją została nałożona na skarżącego kara pieniężna w wysokości 2.000,00 zł. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło korzystanie przez kierowcę z niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf.
Powyższe zostało stwierdzone w dniu 17 września 2019 r. podczas kontroli drogowej na drodze krajowej nr [...], w miejscowości L, zestawu pojazdów składającego się z ciągnika siodłowego marki Scania o nr rej. [...] oraz naczepy marki Koegel o nr rej. [...], którego łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Kierowcą pojazdu był P. M. Pojazdem wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Rumunii do Polski, na podstawie licencji nr [...], w imieniu i na rzecz skarżącego. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z 17 września 2019 r.
Na podstawie informacji z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego organ I instancji ustalił, że zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie A – D., S., A. K. SPÓŁKA JAWNA jest S. K. W związku z powyższym pismem z 6 listopada 2019 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania wobec zarządzającego transportem.
Na podstawie dokonanych ustaleń Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] 2020 r., nr [...], nałożył na S. K. karę pieniężną w wysokości 2.000,00 zł za naruszenia stwierdzone w toku kontroli.
W odwołaniu skarżący podniósł, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego w tym art. 80 k.p.a. Ponadto wskazał, że jako zarządzający transportem nie może ponosić odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działanie kierowcy. Skarżący wskazał również, że klasyfikacja naruszeń z rozporządzenia 2016/403 dotyczy jedynie przewoźników, a stosownie do rozporządzenia 165/2014 zarządzający nie ponosi odpowiedzialności za naruszenia dotyczące tachografów. Przytoczył wyjaśnienia przewoźnika dotyczące braku wpływu na zachowanie kierowcy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. l u.t.d. Treść art. 92a ust. 2 i 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 4 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, zastosowania nie znajduje również art. 189e oraz art. 189f, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Zgodnie z art. 1 rozporządzenia 1071/2009 niniejsze rozporządzenie reguluje dostęp do zawodu przewoźnika drogowego i wykonywanie tego zawodu. Ma zastosowanie do wszystkich przedsiębiorców, którzy mają siedzibę we Wspólnocie i wykonują zawód przewoźnika drogowego. Dotyczy ono również przedsiębiorców, którzy mają zamiar wykonywać zawód przewoźnika drogowego. Odniesienia do przedsiębiorców wykonujących zawód przewoźnika drogowego uznaje się w odpowiednich przypadkach za obejmujące odniesienie do przedsiębiorców, którzy mają zamiar wykonywać ten zawód. Natomiast zgodnie z art. 2 rozporządzenia 1071/2009 "zawód przewoźnika drogowego rzeczy" oznacza działalność każdego przedsiębiorcy wykonującego w celach zarobkowych transport rzeczy, środkami takimi, jak pojazd silnikowy lub zespół pojazdów; "zarządzający transportem" oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Stosownie do art. 4 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną -zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. l lit. b) i d) i która:
a) W sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na korzystaniu przez kierowcę z niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf; Ip. 16 załącznika nr 4 do u. t. d. organ odwoławczy wskazał, co następuje:
W toku kontroli drogowej ciągnika siodłowego marki Scania o nr rej. [...], przeprowadzonej 17 września 2019 r. w miejscowości L, stwierdzono podłączenie niedozwolonego urządzenia w postaci "pendrive'a" do gniazda USB, połączonego z tachografem. W dniu kontroli w godzinach od godz. 04:00 do godz. 04:32 kierowca P. M. prowadził pojazd bez rejestrowania aktywności w postaci jazdy na karcie kierowcy w pamięci tachografu. W trakcie przesłuchania kierowca zeznał: "Około godz. 02:30 stanąłem przed Ś i odpoczywałem około półtorej godziny. Następnie podłączyłem do gniazda USB tzw. "pendrive" i ruszyłem w dalszą drogę nie rejestrując swojej rzeczywistej aktywności, tj. jazdy. Tachograf rejestrował na mojej karcie kierowcy i w pamięci urządzenia odpoczynek, gdy w rzeczywistości jechałem pojazdem marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą. Przed miejscem kontroli widząc sygnały świetlne pojazdu ITD wyciągnąłem pendrive z gniazda i tachograf zaczął rejestrować rzeczywiste aktywności, tj. jazdę. Na wyłączonym tachografie jechałem około pół godziny i przejechałem ponad 20 km. Użyłem wyłącznika tachografu, gdyż obawiałem się, że zabraknie mi czasu jazdy. Chciałem dojechać do punktu rozładunku i następnie podjechać na załadunek do Ś. Przewożony ładunek miałem dostarczyć maksymalnie do godz. 16. Kolejny w Ś miałem odebrać maksymalnie do godz. 15. Nie wiem kto zainstalował to urządzenie w pojeździe. Wiedziałem, że takie urządzenie jest w pojeździe, bo dowiedziałem się od poprzedniego kierowcy. Nie pamiętam nazwiska, na imię miał chyba J., obecnie nie pracuje już w tej firmie".
Odnosząc się do argumentacji odwołania GITD wyjaśnił, że wobec skarżącego zastosowano sankcję z Ip. 16 załącznika nr 4 do u.t.d., która dotyczy zarządzającego transportem. W ocenie organu II instancji przepisy rozporządzania Komisji (UE) 2016/403 z 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016) dotyczą również sankcji nakładanych na zarządzającego transportem. Podobnie zresztą jak rozporządzenie 165/2014. Stosownie do art. 4 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa. Powyższy przepis jasno wskazuje, że zarządzający transportem dopowiada za wszystkie aspekty wykonywanego przewozu. Jednym z nich jest stosowanie przez kierowcę niedozwolonego urządzenia, mającego na celu manipulowanie danymi rejestrowanymi przez tachograf. GITD podkreślił, że kierowca kontrolowanego pojazdu świadomie i celowo stosował niedozwolone urządzenie. Używanie tzw. wyłączników powoduje, że kierowca może przez wiele godzin prowadzić pojazd bez zachowywania norm czasu pracy, co z kolei powoduje zagrożenie w ruchu drogowym. Zarządzający powinien planować przewozy w sposób wykluczający stosowanie niedozwolonych praktyk przez kierowców. Nadto do przedmiotowego naruszenia nie doszło w okolicznościach, których strona nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu, co wyklucza zastosowanie art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zasadne było utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 2.000,00 zł za stwierdzone naruszenia określone w lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d.
Odnośnie zarzutów podniesionych w odwalaniu, organ odwoławczy - po szczegółowej analizie całości materiału dowodowego - zważył, że są one niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wykazała, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów k.p.a. Organ I instancji działał na podstawie przepisów prawa, podejmując czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Nadto analizując całość materiału dowodowego organ nie stwierdził okoliczności pozwalających na zastosowanie art. 92c u.t.d.
S. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił zakwestionowanej decyzji:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 92a ust. 2 u.t.d. w związku z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. poprzez nałożenie kary na zarządzającego transportem za zachowanie innej osoby (kierowcy), w sytuacji gdy o ile przedsiębiorca (przewoźnik) może ponosić obiektywną (niezależną od winy) odpowiedzialność za zachowanie swoich pracowników (na zasadzie ryzyka), o tyle osoba zarządzająca transportem nie będąca przedsiębiorcą nie ponosi odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za cudze zachowanie na które nie miała wpływu.
b) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez nie umorzenie wszczętego postępowania, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia i naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których zarządzający transportem nie mógł przewidzieć,
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
art. 80 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez przyjęcie w sposób sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym, że odwołujący swoimi wyjaśnieniami nie wykazał, że zostały spełnione warunki do umorzenia postępowania, w sytuacji gdy odwołujący nie ponosi żadnej odpowiedzialności za negatywne zachowanie kierowcy, a pociągnięcie go do odpowiedzialności za cudze zachowanie jest sprzeczne z zasadami odpowiedzialności administracyjnej o charakterze prewencyjno-represyjnym,
art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a. oraz art. 189f k.p.a. poprzez nie zastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy ITD, a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować i które zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w u.t.d zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1 - 6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co konieczne jest odwołanie do uregulowań działu IVa k.p.a.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny zobligowany jest uwzględnić skargę w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 12 marca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] 2020 r. o nałożeniu na skarżącego – osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie - kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a w szczególności jej art. 92a ust. 2, 4 i 8, art. 92c ust. 1a u.t.d. oraz poz.: lp. 16 załącznika nr 4 do tej ustawy.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 4 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Natomiast stosownie do art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
W rozpoznawanej sprawie okoliczności dotyczące zdarzenia stanowiącego naruszenie przepisów dotyczących wykonywania transportu drogowego nie są kwestionowane przez strony. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że w dniu 17 września 2019 r. kierowca – P. M., wykonujący przewóz drogowy na rzecz przedsiębiorstwa A – D., S., A. K. SPÓŁKA JAWNA, w którym skarżący pełni funkcję zarządzającego transportem, pojazdem marki Scania o nr rej. [...] wraz z naczepą, poruszając się w rzeczywistości tym pojazdem od godz. 04:00 podłączył do gniazda USB pendrive, nie rejestrując swojej rzeczywistej aktywności.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była natomiast zasadność nałożenia na skarżącego - osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie, kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, które zostało opisane w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym pod pozycją l.p. 16, tj. za naruszenie polegające na korzystaniu przez kierowcę z niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania lub przerabiania danych rejestrowanych przez tachograf, które jest sankcjonowane karą w wysokości 2.000 zł, i które zostało sklasyfikowane - co do wagi naruszenia - jako "NN" – najcięższe naruszenia (wg rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady; Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8).
Kary pieniężne określone w załączniku nr 4 do omawianej ustawy zostały ustalone w sposób sztywny. Brak jest zatem możliwości jakiegokolwiek wpływu na wysokość nałożonej kary, z wyjątkiem sytuacji wskazanej w art. 92a ust. 4 u.t.d., jednakże taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.
Podkreślenia w rozpoznawanej sprawie wymaga jednakże fakt, że z dniem 3 września 2018 r., na mocy nowelizacji art. 92 i art. 92a ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1481), w odniesieniu do osób zarządzających transportem, w miejsce odpowiedzialności wykroczeniowej wprowadzono odpowiedzialność administracyjną. Oznacza to, że dotychczas obowiązująca odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie oparta w istocie na zasadzie winy, została zmieniona i de facto zrównana z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przewóz drogowy, tj. odpowiedzialnością mającą charakter obiektywny a nie subiektywny. Odpowiedzialność administracyjna ma bowiem charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem. Odpowiedzialność ta zbliżona jest zatem do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka, choć nie ma charakteru nieograniczonego, gdyż przepisy przewidują możliwość odstąpienia od nałożenia kary w sytuacjach określonych w art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 u.t.d. Wykazanie okoliczności w tych przepisach ciąży jednak na osobie chcącej uwolnić się od odpowiedzialności, dlatego nie jest obowiązkiem organu prowadzenie w tym zakresie z urzędu postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 451/14, LEX nr 1513322).
Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w odnośnym załączniku do u.t.d., natomiast odstąpienie od nałożenia tej kary i zwolnienie się podmiotu wykonującego przewóz drogowy czy też – co ma miejsce w przedmiotowej sprawie – osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, z odpowiedzialności administracyjnej za dane naruszenie możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b lub art. 92c u.t.d.
W tym miejscu – w odniesieniu do treści skargi – Sąd pragnie zaznaczyć, że zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz (a na podstawie ust. 2 także zarządzający transportem w przedsiębiorstwie) zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Wyjaśnić w związku z tym należy, że powyższy przepis nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż w zakresie art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu czy też ingerencje w jego działanie. W przypadku zaistnienia takich naruszeń podmiot odpowiedzialny może zwolnić się od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d., w szczególności określonych w pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Stosownie zaś do art. 92c ust. 2 u.t.d. przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 (a zatem także wobec zarządzających transportem).
W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zdaniem Sądu okoliczności wskazywane przez skarżącego w odwołaniu, jak i skardze nie mogą być ocenione w niniejszej sprawie, jako świadczące o braku wpływu skarżącego na powstanie naruszenia w rozumieniu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zaznaczenia wymaga, że skarżący nie wykazał wystąpienia okoliczności opisanych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tj. okoliczności nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których profesjonalny podmiot zarządzający transportem, a więc osoba, która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa (por. art. 4 ust. 1 lit. a/ rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE) - organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności - nie był w stanie przewidzieć.
Powtórzyć w tym miejscu należy, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym, zasady rozkładu ciężaru dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez kierowców przy wykonywaniu przewozu, przedstawiają się w ten sposób, że zebranie dowodów w sprawie, której przedmiotem jest naruszenie przepisów ustawy oraz odpowiednich przepisów unijnych, jest obowiązkiem organu, natomiast wykazanie okoliczności objętych hipotezami art. 92c u.t.d., a więc tzw. okoliczności egzoneracyjnych, pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności osoby zarządzającej transportem za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciąża tę osobę. Obowiązkiem organu jest natomiast przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę, których celem jest wykazanie istotnych okoliczności dla zwolnienia się przez nią z odpowiedzialności administracyjnoprawnej.
W wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r. (sygn. akt II GSK 2098/13, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że art. 92c ust. 1 u.t.d. - jako wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy także za działania swoich kierowców (co wobec zrównania odpowiedzialności zarządzających transportem w przedsiębiorstwie z podmiotami wykonującymi przewóz drogowy znajduje walor aktualności w niniejszej sprawie) - nie tylko odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, ale i dotyczy okoliczności, istnienia których organ – bez wskazania strony – nie zna. Sprawą przedsiębiorcy (a więc i zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie) jest zatem wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca (a tym samym zarządzający transportem w przedsiębiorstwie) ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. także wyroki NSA: z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1990/14; z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14; z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14). Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę - a tym samym zarządzającego transportem - od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13, wszystkie przywołane wyroki publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
W ocenie Sądu skarżący - jako profesjonalny podmiot zarządzający operacjami transportowymi w przedsiębiorstwie w sposób rzeczywisty i ciągły, a w konsekwencji sprawujący bieżący nadzór na kierowcami powinien w ramach czynności zarządzania transportem w przedsiębiorstwie zastosować takie mechanizmy, które wyeliminowałyby powstawanie naruszeń w pracy kierowców. Nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym posługuje się podmiot wykonujący transport drogowy w przedsiębiorstwie, to osoba zarządzająca transportem w tym przedsiębiorstwie obowiązana jest mieć rzeczywisty i ciągły zarząd (nadzór) nad operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa. Brak takiego nadzoru nie jest wynikiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, na które osoba zarządzająca transportem nie ma wpływu, a wyłączenie odpowiedzialności takiej osoby nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, zarządzie czy nadzorze nad pracownikami.
Nawet brak wiedzy o samowolnej ingerencji kierowcy w pracę urządzenia rejestrującego nie może być oceniany w kategoriach tzw. braku wpływu osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, ani też okoliczności, których nie można było przewidzieć. Zarówno przedsiębiorca, jak i osoba wyznaczona przez przedsiębiorcę do zarządzania transportem w przedsiębiorstwie, ma obowiązek nadzorowania kierowców w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń w powyższym zakresie.
Okoliczność, że kierowca podjął decyzję o nierejestrowaniu czasu jazdy nie zwalnia strony skarżącej z odpowiedzialności. Zdaniem Sądu ingerowanie w pracę urządzeń rejestrujących w celu nierejestrowania wszystkich okresów aktywności przez kierowców nie jest okolicznością, której profesjonalny podmiot zarządzający transportem w przedsiębiorstwie nie mógłby przewidzieć. Przeciwnie, jest to jedna z okoliczności, którą podmiot wykonujący przewozy i posługujący się w tym celu osobami trzecimi, a w konsekwencji także podmiot zarządzający transportem w przedsiębiorstwie, powinien mieć zawsze na uwadze.
Skarżący nie wykazał natomiast, że stosował wobec kierowcy w sposób skuteczny kontrolę jego pracy.
Podstawowym celem regulacji prawnych dotyczących czasu pracy kierowców jest prawidłowe rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy. Jakiekolwiek ingerowanie w prace tachografu, a tym samym w dane dotyczące czasu pracy kierowców, zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, gdyż czas pracy kierowcy i okresy przerw w kierowaniu pojazdem są istotne tak dla samego kierowcy, jak i pozostałych uczestników ruchu drogowego. Z tego powodu waga naruszenia tegoż warunku wykonywania transportu drogowego została oceniona przez prawodawcę bardzo wysoko, jako "najpoważniejsze naruszenie" (NN).
W kontekście powyższych rozważań Sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego należy uznać za nieuzasadnione. W ocenie Sądu organy słusznie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa uznały, że S. K. jest osobą zarządzającą transportem i ponosi odpowiedzialność administracyjną, która jak wyżej szczegółowo Sąd wyjaśnił, ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem. Dotychczas obowiązująca odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie oparta w istocie na zasadzie winy, została zmieniona (w wyniku nowelizacji u.t,d,) i de facto zrównana z odpowiedzialnością podmiotu wykonującego przewóz drogowy, tj. odpowiedzialnością mającą charakter obiektywny a nie subiektywny.
Niezasadny również jest zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organy wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.), oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a., natomiast stan faktyczny i prawny przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., zaś na podstawie art. 92a ust. 2 w zw. z l.p. 16 załącznika nr 4 do ustawy prawidłowo nałożyły na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2000 zł.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.