III SA/Kr 491/26

III SA/Kr 491/26 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2026-07-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Michał Niedźwiedź /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
Art. 151a par. 2, art. 64 d  par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 19 marca 2026 r., znak: WO-II.621.1.6.2026 w przedmiocie wymeldowania oddala sprzeciw
Uzasadnienie
Sprzeciw M. B. został wniesiony na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 marca 2026r, nr WO-II.621.1.6.2026, którą uchylono decyzję organu l instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji, wydaną na skutek rozpatrzenia odwołania Ł. B. od decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 15 grudnia 2025r., nr WSO.5343.2.38.2025, orzekającą o wymeldowaniu Ł. B. z miejsca pobytu stałego.
Decyzja objęta sprzeciwem zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania Ł. B. z miejsca pobytu stałego pod adresem: N., ul. T. [...], zostało wszczęte 14 sierpnia 2025 r. przez Prezydenta Miasta Nowego Sącza na wniosek M. B. Wnioskodawczyni poinformowała organ l instancji, że Ł. B. w domu jej wyłącznej własności pod wskazanym adresem nie mieszka od 2017 r., wyprowadzka miała charakter trwały, podała przy tym dwa koleje adresy pobytu ww. z ostatnich lat.
Zdaniem organu l instancji przeprowadzone postępowanie dowodowe przy dostrzeżeniu okoliczności w tle sprawy, w postaci znacznego skonfliktowania małżonków w trakcie rozwodu - ustaliło stan faktyczny pozwalający na potwierdzenie wspomnianych depozycji wnioskodawczyni odnośnie opuszczenia przez Ł. B. w sposób trwały i dobrowolny posesji przy ul. T. [...] w N., bez dopełnienia przy tym obowiązku wymeldowania i w konsekwencji orzeczenie o wymeldowaniu.
W ustawowo zakreślonym terminie odwołanie od niniejszej decyzji wywiódł pełnomocnik Ł. B., podnosząc szereg zarzutów wobec przebiegu postępowania organu l instancji, w tym obrazy m.in. przepisów: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz wadliwość przyjętej wykładni art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ l instancji.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, organ II instancji wydał decyzję z dnia 19 marca 2026r., o której mowa na wstępie. W ocenie organu odwoławczego, stanowisko skarżącego jest zasadne odnośnie kwestii części podniesionych zarzutów, a to: naruszenia procedury administracyjnej,
przedwczesnego orzekania i wadliwości sporządzonego uzasadnienia decyzji. Nadto organ stwierdził uchybienie procedury, poprzez naruszenie art. 86 k.p.a. Przesłuchanie stron powinno być elementem ostatnim dla ustalenia stanu faktycznego mającym weryfikować inne dowody. Mo to znaczenie zwłaszcza - jak w niniejszej sprawie - gdy większość dowodów opiera się na wypowiedziach osób, często wzajemnie sprzecznych, o różnym nastawieniu do meritum problemu i działających w różnym uwarunkowaniu odnośnie zdolności postrzegania, zapamiętywania, odtwarzania i wreszcie intencji wypowiedzi. Tymczasem z akt sprawy wynika, że planowane oględziny miejsca pobytu wymeldowywanego (ostatecznie niezrealizowane o czym poniżej) miały mieć miejsce po przesłuchaniu stron, zaś z samych zapisów protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 6 listopada 2025 r. (k. 79-82) wynika, iż o godz. 10.00 przesłuchana została M. B., bez odnotowania godziny (zapis wypowiedzi na odwrocie kart z treścią depozycji M. B. sugeruje bezpośrednie następstwo czasowe) Ł. B. -oboje w charakterze stron, zaś następnie świadkowie: o godz. 10.30 J. B. i o godz. 11.15 M. L.
Zdaniem organu II instancji, powyższe "odwrócenie" kolejności czynności procesowych w toku rozprawy administracyjnej, pozbawiło organ możliwości weryfikacji informacji pozyskanych od świadków i ustosunkowania się do nich stron, co przy znanym organowi ich skonfliktowaniu, miało i ma wpływ na prawidłowość poczynionych ustaleń, a zatem ma istotne znaczenie dla sprawy i oceny rozstrzygnięcia, wpisując się przy tym w dalsze zarzuty skarżącego. Niewyjaśnione pozostały odmiennie deklarowane kwestie odnośnie korzystania przez Ł. B. ze spornej nieruchomości, posiadania do niej kluczy. Lakoniczne streszczenie zeznań świadków - a zdaniem organu odwoławczego również i stron postępowania - bez próby ich konfrontacji merytorycznej i oceny co do całokształtu okoliczności, zgromadzonych dowodów i logiki, bez wskazania którym to i dlaczego dowodom przyznał walor wiarygodności, a którym i z jakiego powodu go odmówił, nie dało podstaw do orzekania. W tym zakresie organ wskazał m.in. na brak wyjaśnienia dostrzegalnych sprzeczności w wypowiedzi wnioskodawcy udzielonych podczas przesłuchania w toku rozprawy administracyjnej w dniu 6 listopada 2025 r. (k.82). Twierdzenia odnośnie posesji w N. przy ul. T. [...], iż: "mąż opuścił ten dom w 2017 r. (...) od 2017 r. mąż nie był w tym domu, wszystkie rzeczy mąż sobie zabrał w 2017 r.", czy "w 2017 r. (..) oddał mi klucze do domu (...) zamki też zostały zmienione", stoją w jawnej i niewyjaśnionej sprzeczności z wypowiedzią: "jeżeli mąż w domu tym przechowywał jakieś rzeczy, to bez mojej wiedzy i zgody".
W ocenie organu II instancji, nawet przy założeniu, iż ostatnia depozycja strony była wyłącznie jej domniemaniem obalanym w dalszym toku jej wypowiedzi, to nadal do wyjaśnienia pozostaje fakt, iż zeznający na tej samej rozprawie (k. 80) świadek M. L. (obcy dla stron) po pierwsze wskazuje na wizyty u Ł. B., jako gospodarza spornej posesji, w latach 2022-2023 na kilku spotkaniach towarzyskich i stwierdza przy tym, że "widać było że Ł. B. "okazyjnie" tam mieszka" oraz po drugie, że mimo wiedzy o drugim miejscu pobytu Ł. B. w tym czasie (w S.) stwierdza, że: "wiem (...) przy ul. T. [...] się zatrzymywał i zostawał na noc, więc rzeczy na pewno w tym domu miał". Rozbieżności powyższych organ l instancji nawet nie próbował wyjaśnić, mimo iż Ł. B. na tej samej rozprawie jednoznacznie w swych depozycjach przyznawał, że od wiosny 2018r.: "zaczął mieszkać na dwa domy", motywując to pracą w N. i potrzebą utrzymania kontaktu z rodziną w S. Przyznawał posiadanie, "nieaktualnych" obecnie wobec zmiany zamków, kluczy do domu. Skarżonej decyzji, z omówionych już przyczyn wadliwej kolejności przesłuchań, ubiegło z pola uwagi korespondowanie powyższych wypowiedzi z zeznaniami świadka, zatem nie zostały należycie zweryfikowane istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Podobnie w skarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia do treści zalegających w aktach sprawach, zarówno w oryginałach jak i kopiach dokumentów, składanych na potrzeby innych postępowań (k. 23 - 24, 72 zrzuty ekranu konta bankowego, k. 70 zaświadczenie o zatrudnieniu) dokumentujących miejsce zamieszkania Ł. B. pod adresem, z którego procedowane jest wymeldowanie.
Zdaniem organu odwoławczego, szczególna uwaga, a w konsekwencji i ocena znaczenia nie została poświęcona zwłaszcza ostatniemu z wymienionych dowodów, funkcjonującemu w formie prawidłowo uwierzytelnionej kopii, zaświadczenia o zatrudnieniu. Wynika bowiem z niego, że na dzień 27 października 2025 r. pracodawca Ł. B. potwierdza posiadanie w swych aktach pracowniczych - pracownika zatrudnionego od 1 września 2005 r. -jego adres tożsamy z adresem, spod którego ma być wymeldowany. Dla oceny powyższego istotnym jest fakt, iż (niezależnie od podstawy zatrudnienia -tu nauczyciel mianowany) Ł. B. obowiązują zapisy regulacji dotyczące podatków, ubezpieczeń społecznych itp. nakazujące niezwłoczne informowanie pracodawcy o zmianie adresu miejsca zamieszkania. Wynikający z treści tego dokumentu brak takowych zgłoszeń pracodawcy w trakcie zatrudnienia winien być pryzmatem dla oceny jego zamiarów wobec adresu zameldowania w N., zaś obecny brak jego weryfikacji warunkuje negatywnie możliwość rozstrzygnięcia w sprawie w kontekście ewentualnej trwałości opuszczenia miejsc pobytu.
Dla oceny zasadności kwestii podawanego przy różnych prawnie uzasadnionych okazjach adresu miejsca zamieszkania, istotnym jest również (zwłaszcza w obliczu istnienia konfliktu stron) odnotowanie - co również dotąd nie nastąpiło - i prawnoadministracyjne skomentowanie znaczenia sytuacji ujawnionej w aktach sprawy, polegającej na fakcie aprobaty i swobodnej interpretacji oraz precyzji deklaracji, przez małżonków B., odnośnie "życia na dwa domy" i podawania w związku z tym różnych okolicznościach, różnych adresów ich pobytu.
Organ II instancji zwrócił tez uwagę, że w aktach sprawy zalega (k. 92) kopia PIT-28 za rok 2024. Wnioskodawczyni w tym dokumencie deklaruje (k-87) w dniu 27 marca 2025 r. Urzędowi Skarbowemu swe miejsce zamieszkania - (rubryki 7-18), jako N. ul T. [...], tj. adres, spod którego wnosi o wymeldowanie Ł. B., mimo że w pozostałych depozycjach sprawy sama przyznaje fakt mieszkania w miejscowości S. k. W. Podobnie miejsce swego pobytu deklaruje wnioskodawca w umowie zwieranej 24 maja 2024 r. (k.85-86). W tym też kontekście zda się być logicznie poprawnym i koniecznym dokonywanie ewentualnych ocen wypowiedzi Ł. B. odnośnie "mieszkania na dwa domy", co dotąd również nie nastąpiło. W dotychczasowym toku postępowania, organ II instancji nie dostrzega, żadnych prób organu meldunkowego dla skonfrontowania tych stanowisk.
Zdaniem organu II instancji, skoro w bezspornym stanie faktycznym obie skonfliktowane strony prowadzą podobny model życia w odniesieniu do swych miejsc pobytu, podjęcie rozstrzygnięć administracyjnych wobec jednej z nich - z szacunkiem dla zasady równego traktowania - winno nastąpić po analizie znaczenia tożsamych okoliczności i dopiero następnie ewentualnie być różnicowane w oparciu o ujawniony tok rozumowania organu dla umożliwienia oceny zasadności orzeczenia. Na obecnym etapie sprawy - wobec braku odniesienia w skarżonej decyzji do powyższego problemu - weryfikacja przez organ II instancji nie jest możliwa.
W ocenie Wojewody, organ l instancji nie poświecił też należytej uwagi okolicznościom związanym z podejmowanymi przez Ł. B. działaniami dotyczącymi przywrócenia posiadania. W aktach sprawy zalegają pominięte w motywacji orzeczenia - dokumenty (tj. nieuwierzytelniona kopia postanowienia) dotycząca kwestii sądowego udzielenia Ł. B. zabezpieczenia roszczenia w postaci nakazu wobec M. B. wydania mu kluczy do posesji (k. 149), oraz (k. 152) notatki urzędowej z rozmów telefonicznych przedstawiciela organu l instancji z wnioskodawczynią i jej reakcji na powyższe.
Organ odwoławczy zwrócił tez uwagę, że wnioskodawczyni przesłuchiwana w charakterze strony (k. 82) jednoznacznie stwierdziła, że: "proponowałam mężowi zameldowanie w S. [...], gdy mieszkał ze mną ale odmówił, nie chciał tam zameldowania, nie wiem dlaczego". Fakt, iż powyższe wpisuje się w deklaracje Ł. B., nie został należycie procesowe oceniony. Rację ma skarżący poddając krytyce działania organu w postaci bierności i braku konsekwencji dotyczącej nieudolnej próby przeprowadzenia oględzin na spornej posesji. Fakt czynienia przeszkód przez wnioskodawcę i tolerancja dla powyższego organu l instancji wypaczają sens i wiarygodność jego orzeczenia. Nie konwaliduje zaniechanej czynności fakt dostarczenia przez wnioskodawcę niejako zastępczo zrealizowanego na jej zlecenia komorniczego protokołu opisu stanu fizycznego nieruchomości z dnia 14 listopada 2025 r. (k. 120). Niezależnie od uwag jakie pod jego tytułem podnosi skarżący, organ wskazał, że cel jakiemu miały służyć oględziny nieruchomości pod spornym adresem, tj. sprawdzenie, czy na posesji znajdują się rzeczy osobiste wymeldowywanego, mające świadczyć o jego użytkowaniu posesji, z braku realizacji w założonym terminie bezpowrotnie utracił swój sens. Brak stanowczości organu i determinacji w realizacji opisywanej czynności oraz upływ czasu niwelują wszelkie próby konwalidacji powyższego, albowiem już zawsze ich efekt może być podważany nieobalanym domniemaniem, iż było dostatecznie dużo czasu dla rekonstrukcji przestrzeni w pożądanym przez wnioskodawcę kierunku. Ten sam zarzut wobec upływu czasu od planowanych oględzin do 14 listopada 2025 r. można podnieść wobec oceny zalegającej w aktach nieuwierzytelnionej kopii protokołu opisanej powyżej czynności Komornika. Skarżący upatruje wadliwości tego dowodu w prywatnym charakterze dokumentu, czyli sporządzeniu go na podstawie art. 245 k.p.c.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że w dniu 14 listopada 2025 r. w godzinach od 16.00 -17.10 Komornik z Kancelarii Komorniczej nr VIII w Nowym Sączu, na wniosek M. B. wykonał pod sygn. akt. [...] czynność na posesji pod adresem: N., ul. T. [...] na podstawie art. 3 ust 4 pkt 2, art. 4 ustawy o komornikach sądowych, tj, sporządził protokół stanu faktycznego. Lakoniczny, bo zaledwie jednostronicowy zapis tego dokumentu, w zestawieniu z podanym czasem realizacji samej czynności tj. 70 minut, rodzi wątpliwość, co do adekwatności i pełnego odzwierciedlenia jej przebiegu. Cel sporządzenia dokumentu przez Komornika nie pokrywa się w całości z celem niewykonanej przez organ czynności, a to w postaci weryfikacji deklaracji Ł. B. o zaleganiu na posesji jego rzeczy osobistych. Już chociażby tylko z tego powodu, powyższe działanie wnioskodawcy - zlecenie czynności komornikowi - nie waliduje braku zgody na oględziny w trybie k.p.a. Zdefiniowanym celem działań komornika było ustalenie: "stanu faktycznego w jakim jest nieruchomość pod adresem N. ul. T. [...]", czyli dokonanie oględzin. Zgodnie z k.p.c. czynność powyższa podlega utrwalaniu za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk, przy czym z treści omawianego dokumentu nie wynika, aby taka rejestracja miała miejsce, natomiast jej ewentualne wykonywanie uzasadniałoby czas trwania czynności. Pozostaje zatem do uzupełnienia dla organu l instancji podjęcie ustaleń, co do istnienia owego nagrania i możliwości zapoznania z nim. Nie udzieli ono bowiem odpowiedzi na kluczowe dla organu l instancji pytanie o ewentualne przechowywanie rzeczy osobistych Ł. B. na posesji w dniu planowanych oględzin w trybie k.p.a., ale może pozwolić na weryfikację, czy w dniu czynności komornika, faktycznie na posesji nie było żadnych rzeczy osobistych, czy tylko -jak wynika z omawianego protokołu - padła tam wyłącznie takowa deklaracja i na ile ona była prawdziwa, zaś o tym wypowiedzieć się może jedynie Ł. B., rozpoznając bądź nie utrwalone przedmioty.
Organ II instancji wskazał również na przekłamania uzasadnienia decyzji w odniesieniu do zawartości materiału dowodowego, l tak nieprawdziwa jest konkluzja uzasadnienia (k. 163 ostatnie zdanie drugiej strony) "(protokół czynności komornika sądowego) w domu tym nie ma rzeczy osobistych należących do Ł. B." (podkr. wł.), gdyż w przywoływanym dokumencie adekwatne twierdzenie ma brzmienie: "W pomieszczeniach w których dokonano oględzin nie zastano żadnych (podkr. wł.) rzeczy osobistych". Widoczna tu nadinterpretacja organu l instancji, nie uwzględnia też okoliczności - zwłaszcza, bezspornej jakim był najem budynku - że w sensie logicznym brak jakichkolwiek rzeczy osobistych dowodzić może jedynie starannego wyczyszczenia obiektu, zaś intencje powyższego pozostają nadal do ustalenia i oceny. Przy czym ocena winna uwzględniać fakty, iż między czynnościami planowanych i niezrealizowanych oględzin według k.p.a., a działaniem komornika upłynęło parę dni i z uwagi na krąg uczestników jego działań, dla prowadzonego postępowania o wymeldowanie, czynność ta nie była transparentna. Podobnie nieznana jest etiologia ustaleń organu l instancji (k. 162, 7 strona uzasadnienia), iż: "Ł. B. w domu tym nie był co najmniej od 19 miesięcy" oraz: że: "nie można takich pobytów uznać za stałe zamieszkiwanie, tym bardziej, że co najmniej od 19 miesięcy nie było takiej sytuacji, ponieważ w domu zamieszkiwali najemcy, o czym Ł. B. wiedział". Opisanej tezy skarżonej decyzji wprost przeczy przywołanie faktu zawieranych w okresach: od sierpnia 2021 r. do listopada 2022 r. i od 24 maja 2024 r. do kwietnia 2025 r. umów najmu tej nieruchomości, bowiem zarówno osobno, jak i sumując oba te okresy czasu otrzymuje się inne wartości niż podany przez organ l instancji czas 19 miesięcy.
W odniesieniu do ustalenia organu meldunkowego (k.160 verte - 8 strona uzasadnienia), iż: "Ł. B. (..) nie zamieszkuje i nie ma zamiaru zamieszkać" w nieruchomości, wobec której proceduje jego wymeldowanie, organ II instancji wskazał, że obecnie, konkluzja ta jest zdecydowanie przedwczesna, a tym samym nieuprawniona. Odnotowano dostrzegalny w sprawie brak konsekwencji w stanowiskach organu l instancji wyrażany w podejmowanych w nim orzeczeniach i w stosowaniu wynikłych z nich wskazań. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 15 grudnia 2025 r. o odmowie zawieszenia postępowania Prezydent (k. 157 verte) przywołuje wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt. M SA/Ke 899/19 oraz WSA w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn, akt, II SA/Ke 69/17, nie kwestionując trafności obu cytowanych wyroków dla podejmowanych orzeczeń, nie sposób zrozumieć, dlaczego organ l instancji dla swej oceny sytuacji, całkowicie pomija funkcjonujące w aktach sprawy argumenty wskazujące na próbę Ł. B. sądowego zabezpieczenia swych interesów - (k. 149, 152), stanowiące przecież dowód legalnego egzekwowania swych uprawnień. Zaniechanie organu w tej materii jest niezrozumiałe, gdyż kwestia ta dla meritum sprawy stanowi element istotny i jak widać z cytowanych przez niego ww. orzeczeń, był i jest mu znany i aprobowany. Następnie organ II instancji podał, że o ile, jak w realiach sprawy, uzasadnienie całkowicie pomija istnienie niektórych dowodów w sprawie, to nie może być w ogóle przedmiotem oceny według kryterium wiarygodności. Z kolei lista wskazanych powyżej uchybień, a w szczególności ich ilość i konieczność ponownego procedowania z uwzględnieniem zasad postępowania, nie daje podstaw do podjęcia prób ich uzupełniającej walidacji w trybie działania organu II instancji. Art. 136 k.p.a. nie ma tu zastosowania, gdyż meritum ujawnionych problemów dowodzi, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione. Jako przykład można tu wskazać, że podniesiona potrzeba ustalenia i ewentualnego zapoznania się z nagraniem czynności komornika, w myśl dyspozycji art. 8091 § 5 k.p.c. realizowana może być w siedzibie kancelarii komorniczej, gdyż stronom ani uczestnikom postępowania nie wydaje się zapisu obrazu i dźwięku, W tym też znaczeniu organizacja przez organ odwoławczy czynności z udziałem kilku osób w siedzibie kancelarii komorniczej w Nowym Sączu, czyli miejscowości oddalonej o ponad 100 kilometrów, czy też prawidłowo metodologicznie zorganizowana weryfikacja przesłuchań stron, stanowi o nadmiernym utrudnieniu w samodzielnej realizacji organu II instancji. Bezprzedmiotowym byłoby też zlecanie organowi l instancji wykonania zleconych czynności, gdyż w tym przypadku ewentualne przyszłe orzeczenie Wojewody, stałoby w opozycji do zasady dwuinstancyjności postępowania.
Poza wspomnianymi już powyżej kwestiami dotyczącymi podjęcia czynności dla ewentualnego dostępu do nagrań, organ meldunkowy powinien ponownie dokonać przesłuchań stron (z zastrzeżeniem respektu dla opisanych powyżej implikacji), a o ile w toku sprawy ujawnione zostaną (np. w związku z upływem czasu) również inne dowody dotyczące postępu innych postępowań związanych z tematem niniejszego postępowania, bądź ujawnieni zostaną inni świadkowie, to zabezpieczy te dowody w przewidzianej prawem formie. Zweryfikuje formalną poprawność zabezpieczonych dotychczas i w przyszłości dowodów z dokumentów. Ponadto podejmie próbę weryfikacji materiału dowodowego poprzez zasięgnięcie informacji u pracodawcy Ł. B. odnośnie ewentualnego w toku zatrudnienia wystąpienia potrzeby sprawdzenia jego miejsca pobytu, np. w sytuacji kontroli L-4 (czy i ewentualnie, gdzie i kiedy miało to miejsce). Ponadto należy ustalić, na jakim etapie znajduje się postępowanie sądowe dotyczące przywrócenia Ł. B. posiadania budynku nr [...] przy ul. T. w N. Czy aktualnie ww. dysponuje prawomocnym postanowieniem sądu, nakazującym M. B. wydanie Ł. B. kompletu kluczy do furtki, drzwi wejściowych oraz wiatrołapu do nieruchomości położonej w N. przy ul. T. [...]. Następnie zgromadzony materiał dowodowy powinien zostać przeanalizowany i ponownie oceniony, bez pomijania poszczególnych jego elementów, czy zbiorczego komentarza, z należytą starannością i zachowaniem logiki wywodu, umożliwiającej potencjalną ocenę instancyjną.
Od powyższej decyzji M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu l instancji, błędne przyjęcie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu l instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy;
art, 15 k.p.a. poprzez uchylenie się od obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy;
art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego dowodów i dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów oraz dopatrzenie się nieistniejącej sprzeczności w ustaleniach faktycznych organu l instancji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i w konsekwencji przyjęcie za nieudowodniony fakt, że Ł. B. opuścił miejsce pobytu w N. przy ul. T. [...] w 2017 roku, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się, a to w wyniku wadliwego skupienia się przez organ odwoławczy na przesłance elementu wolicjonalnego, tj.: przesłance deklarowanego przez Ł. B. zamiaru zamieszkania w N. przy ul. T. [...] z zamiarem stałego przebywania lub deklarowanego zamiaru powrotu do ww. miejsca pobytu, czy też przesłance dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu w N. przy ul. T. [...], podczas gdy w realiach sprawy, w sytuacji gdy Ł. B. nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do ww. miejsca pobytu - domu mieszkalnego, a właścicielka M. B. wyraźnie sprzeciwia się tak zamieszkaniu, jak i jakiemukolwiek pobytowi Ł. B. w ww. miejscu pobytu - domu mieszkalnym stanowiącym jej wyłączną własność, realizacja deklarowanego przez Ł. B. jest realnie niemożliwa, z uwagi na brak zgody i sprzeciw właścicielki i oznaczałby stan sprzeczny z prawem - w konsekwencji ww.. wadliwej oceny, organ odwoławczy wadliwe przyjął, że zachodzi konieczność przeprowadzenia przez organ l instancji dodatkowego postępowania dowodowego; mającego na celu wyjaśnienie pozornych wątpliwości organu odwoławczego ,oraz pozornie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności pozornie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy potencjalnie mogących istnieć okoliczności;
4) art. 77 k.p.a. poprzez kwestionowanie treści dokumentu urzędowego Protokół stanu faktycznego nieruchomości położonej przy ul. T.[...] w N. z dnia 14 listopada 2025 r. sporządzony przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Nowym Sączu M. S. Kancelaria Komornicza [...] w Nowym Sączu, ul. D. [...], podczas gdy ww. dokument został sporządzony na podstawie art. 3 ust. 4 pkt 2 stawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz, U. z 2024 r. poz. 1458 z późn, zm.), a zatem w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo;
2. art. 35 ustawy z dnia 24 września,2010 r. ,o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 274, z późn. zm.), poprzez błąd w subsumpcji i wadliwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w przez organ l instancji, nie jest wystarczający do wydania decyzji orzekającej o wymeldowaniu Ł. B. z miejsca pobytu stałego w N. przy ul. T. [...], poprzez wadliwe skupienie się przez organ odwoławczy na przesłance elementu wolicjonalnego, tj.: przesłance deklarowanego przez Ł. B. zamiaru zamieszkania w N. przy ul. T. [...] z zamiarem stałego przebywania lub deklarowanego zamiaru powrotu do ww. miejsca pobytu, czy też przesłance dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu w N. przy ul. T. [...], podczas gdy w realiach przedmiotowej w sprawy, w sytuacji gdy Ł. B. nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do ww. miejsca pobytu -domu mieszkalnego, a właścicielka M. B. wyraźnie sprzeciwia się tak zamieszkaniu, jak i jakiemukolwiek pobytowi Ł. B. w ww. miejscu pobytu - domu mieszkalnym, stanowiącym jej wyłączną własność, realizacja zamiaru deklarowanego przez Ł. B. jest realnie niemożliwa, z uwagi na brak zgody i sprzeciw właścicielki r oznaczałby stan sprzeczny z prawem - w konsekwencji ww. wadliwej oceny, organ odwoławczy dopatrzy} się, sprzeczności w ustaleniach organu l instancji oraz koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, który ma i istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu sprzeciwu, skarżąca przedstawiła uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania .
W piśmie z dnia 14 kwietnia 2026r. organ wniósł o nieuwzględnienie i oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd Uznał, że przyczyny wydania decyzji kasatoryjnej nie budzą wątpliwości, a organ odwoławczy prawidłowo wskazał na konieczny zakres wyjaśnienia sprawy.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026r., poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują. Kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności, z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl z kolei art, 3 § 2a p.p.s.a, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawią art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Instytucja sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego uregulowania została w przepisach art. 64 a - 64 e, p,p.s.a. W myśl art: 64a p.p.s.a.
od decyzji, o której mowa w art. 13,8 § 2 ustawy z dnia 14:czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania, administracyjnego,, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone: organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję.(art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym ( art. 64d §1).
Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, p której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego.
Z kolei w myśl art; 151 a § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli; stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
W świetle powyższych przepisów kontrola sądowa w zakresie rozpoznania sprzeciwu polega na dokonaniu oceny, czy w okolicznościach danej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób wykorzystał, możliwość wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Obowiązkiem sądu administracyjnego, który rozpoznaje sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a : konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wybór takiego właśnie wyniku rozpoznania odwołania nie zależy od swobody uznaniowej organu. Możliwość ta stosownie do przywołanego art. 138 § 2 k.p.a., ma bowiem zastosowanie jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Użycie w art. ,138 § 2 k.p.a.. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. W takim przypadku niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Sytuacja taka będzie miała miejsce, np. gdy w trakcie rozpoznawania sprawy niezbędne okaże się przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie, a wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy nie będą możliwe do wyeliminowania w trybie art. 136 § 1 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić; przeprowadzenie tego postępowania; organowi, który wydał decyzję.
Dlatego też należy przyjąć, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie będzie niezbędne w sytuacji, gdyby wydanie decyzji merytorycznej naruszyło zasadę dwuinstancyjności, np. ze względu na konieczność przeprowadzenia dowodów mających charakter podstawowy i rozstrzygający w danej sprawie. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia, postępowania,- wyłączając dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej.
Pamiętać także należy, że zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 k.p.a. jest jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zgodnie z nią każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia przez legitymowany podmiot środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Zatem istotą postępowania ; odwoławczego, jest ponowne, rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ, wyższego stopnia. Kontrola instancyjna przez niego przeprowadzona obejmuje zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak, i dokonaną przez ten organ ocenę stanu faktycznego sprawy. Organ drugiej instancji nie może, więc ograniczyć się wyłącznie do kontroli pierwszoinstancyjnego orzeczenia, lecz ma obowiązek rozpatrzenia sprawy we własnym zakresie. Oznacza to że, organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją (wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08, publ. LEX nr 532803). Zatem w sytuacji gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest wadami, o
których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy, po uprzednim znacznym uzupełnieniu postępowania dowodowego, naruszyłoby tą zasadę.
W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że. Art. 64e oraz art. 151 a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w tan sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny decyzji w zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w; postępowaniu przed sądem administracyjnym. Tak przyjęto w wyroku z 7 czerwca 2018 r.; sygn. akt II OS K 1319/18. Pogląd ten został zaakceptowany m.in; w wyroku NSA z 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1984/20, w wyroku NSA z 5 listopada 2019 r.; sygn. akt II OSK 3238/19, w wyroku NSA z 29 sierpnia 2019 t.; sygn. akt II OSK 2030/19, w wyroku NSA z 3 grudnia 2019 r., sygn. akt lI OSK 3552/1 oraz w wyroku NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt l OSK 2182/18. Ponadto wskazany sposób wykładni art. 64e oraz art. 151 a § 1 p.p.s.a. został zaaprobowany w doktrynie prawa (Paweł Daniel, glosa do pierwszego ze wskazanych wyroków, opublikowana w OSP zeszyt 4 z 2019 r., póz. 42).
Pomimo, że instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek decyzji kasacyjnej określonych w art. 138 § 2 k.p.a., to jednak ocena ta nie może abstrahować od przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie, jako że to przepisy prawa materialnego z reguły determinują zakres postępowania/Wyjaśniającego (por- wyrok;-WSA w-Krakowie z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 1827/21).
Sprzeciw nie jest środkiem prawnym, służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ prawa procesowego, niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest wyrazem zakwestionowania przez stronę uchylenia decyzji organu l instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, ale jako rozstrzygnięcia właśnie o charakterze kasatoryjnym. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego .środka ma więc wyłącznie/charakter formalny i polega na kontroli sądowej, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Po 649/17).
Zgodnie z art. 7 K.p.a. organy powinny podejmować wszelkie czynności
niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zobowiązane są również w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art 77 § i K.p.a.). Ocena zebranego materiału dowodowego powinna być natomiast dokonana według wymagań z art. 80 K.p.a. tj. na podstawie całokształtu materiału dowodowego i powinna znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, które winno realizować zasadę przekonywania określoną wart. 11 K.p.a. i odpowiadać regulacji żart. 107 § 3 K.p.a.
Powyższe obowiązki organu mają szczególne znaczenie w sprawach meldunkowych, w których ocena przesłanek określonych w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010-r. o ewidencji ludności wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności związanych zarówno z opuszczeniem lokalu, jak i późniejszym funkcjonowaniem osoby objętej postępowaniem.
Niniejsze postępowanie dotyczyło oceny prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza orzekającej o wymeldowaniu Ł. B. z miejsca stałego pobytu. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że przez opuszczenie miejsca pobytu stałego" należy rozumieć, trwałe j dobrowolne wyprowadzenie się z lokalu, połączone z zerwaniem więzi z dotychczasowym miejscem pobytu. Organ zobowiązany jest zatem ustalić nie tylko sam fakt niezamieszkiwania w lokalu, lecz także przyczyny wyprowadzenia się oraz to, czy całokształt okoliczności wskazują na trwałe zerwanie więzi z miejscem pobytu stałego (por. wyrok z 22 stycznia;2026 r, III SA/Kr 142/25).
Z tego względu kluczowe znaczenie, dla rozstrzygnięcia sprawy ma nie tylko ustalenie samego faktu niezamieszkiwania Ł. B. w spornym lokalu, lecz przede wszystkim wyjaśnienie okoliczności, w jakich do tego niezamieszkiwania doszło, a więc czy było ono wynikiem jego woli, czy też następstwem działań osób trzecich, a także czy stan ten miał charakter trwały. Dopiero bowiem łączne ustalenie tych elementów pozwoli, na prawidłową subsumcje stanu faktycznego pod normę art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Tymczasem - jak trafnie zauważył Wojewoda Małopolski - materiał dowodowy zgromadzony przez organ l instancji nie pozwalał, na dokonanie takich jednoznacznych ustaleń. W szczególności organ ten nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego umożliwiającego rekonstrukcję przebiegu procesu i okoliczności oraz towarzyszących temu czynników w zakresie niezamieszkiwania pod spornym adresem. W sprawie zabrakło również oceny późniejszych konsekwencji dla sytuacji faktycznej i życiowej skarżącego.
W badanej sprawie postępowanie dowodowe powinno zostać szczegółowo przeprowadzone, tym bardziej, że, pomiędzy -stronami istniał zasadniczy spór dotyczący zarówno przyczyn opuszczenia -lokalu, jak i charakteru późniejszego pobytu skarżącego poza sporną nieruchomością. W takich okolicznościach szczególnego znaczenia nabiera';"', przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, umożliwiającego bezpośrednia, weryfikację twierdzeń stron oraz wszechstronną ocenę wszystkich, okoliczności, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Równie istotne braki dotyczyły ustalenia trwałości opuszczenia lokalu oraz rzeczywistego centrum życiowego skarżącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że nawet jeżeli pierwotne opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego) to późniejsze długotrwałe niezamieszkiwanie, urządzenie centrum życiowego w innym miejscu oraz trwałe zerwanie więzi z lokalem mogą prowadzić do spełnienia przesłanek określonych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności (por. wyroki z 15 stycznia 2026 r., VII SA/Wa 752/25, z 9 stycznia 2026-r-., IIKSA/Kr 846/25 oraz z 12 grudnia 2025 r, II SA/GI 1008/25).
Ocena taka wymaga jednak szczegółowych ustaleń dotyczących rzeczywistego miejsca pobytu zainteresowanego, sposobu organizacji jego życia osobistego i zawodowego, korzystania z innych nieruchomości oraz działań podejmowanych w celu odzyskania możliwości korzystania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Tymczasem organ l instancji nie ustalił w sposób dostateczny, od kiedy i na jakiej podstawie skarżący korzystał, czy/też nie ze spornego lokalu. Czy dysponował innymi lokalami mieszkalnymi, gdzie faktycznie koncentrowały się jego sprawy życiowe i zawodowe, gdzie odbierał korespondencje, czy ponosił koszty utrzymania nieruchomości oraz czy podejmował realne działania zmierzające do odzyskania możliwości korzystania ze spornego lokalu.
Nie zgromadzono również obiektywnych dowodów, pozwalających zweryfikować stopień utrzymywania przez, niego więzi z lokalem, takich jak dokumenty dotyczące opłat, rachunki, faktury, korespondencja lub inne dokumenty potwierdzające faktyczne korzystanie z adresu.
W orzecznictwie konsekwentnie podkreśla się, że o istnieniu zamiaru dalszego zamieszkiwania nie decydują wyłącznie deklaracje zainteresowanego, lecz obiektywne okoliczności, pozwalające ustalić rzeczywiste centrum jego aktywności życiowej. Zamiar pozostawania w lokalu musi być oceniany przez pryzmat faktów możliwych do zweryfikowania, takich jak miejsca codziennego, pobytu, prowadzenia spraw osobistych.! zawodowych czy korzystania z nieruchomości (wyrok z 28 stycznia 2026 r., II SA/Ke 596/25; wyrok z 29 stycznia 2026 r.,: II SA/Sz 837/25).
W tym kontekście znaczenia nabiera również upływ czasu pomiędzy opuszczeniem lokalu a datą rozpoznawania sprawy. Nawet bowiem w przypadku początkowego braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu, stałego, długotrwałe niezamieszkiwanie w lokalu, urządzenie centrum życiowego w innym miejscu oraz brak skutecznego odzyskania możliwości korzystania z nieruchomości mogą prowadzić do uznania, że doszło do trwałego zerwania więzi, z lokalem w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Okoliczności te wymagają każdorazowo wszechstronnego wyjaśnienia i oceny na tle całokształtu materiału dowodowego. Pogląd ten znajduje, potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym brak dobrowolności początkowego opuszczenia lokalu nie stanowi samoistnej - przeszkody do wymeldowania, jeżeli następnie doszło do trwałego związania centrum życiowego z innym miejscem oraz nie zostały podjęte skuteczne działania prowadzące do odzyskania możliwości zamieszkiwani w dotychczasowym lokalu (wyrok z 15,stycznia..2026 r., VII SA/Wa 752/25; wyrok z 9 stycznia 2026 r., III SA/Kr 846/25; wyrok z 12 grudnia.2025 r., III SA/GI 1008/25).
Znaczenie dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mają również działania prawne podejmowane w, odniesieniu, do spornego lokalu. Organ I instancji te ustalił jednak aktualnego stanu ewentualnego postępowania w tym zakresie, ani jego ewentualnego wpływu, na ocenę sytuacji faktycznej stron.
Wbrew twierdzeniom skarżącej zawartych w. sprzeciwie, wskazane braki nie miały charakteru wyłącznie marginalnego ani uzupełniającego. Dotyczyły one podstawowych okoliczności warunkujących możliwość zastosowania art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Ich wyjaśnienie wymagało przeprowadzenia szeregu nowych dowodów, dokonania ponownej oceny całokształtu materiału dowodowego oraz ustalenia zasadniczych elementów stanu faktycznego, które nie zostały dotychczas należycie zbadane przez organ l instancji.
W tych okolicznościach Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że zakres koniecznych do przeprowadzenia czynności wyjaśniających był na tyle szeroki, że nie mógł zostać zrealizowany w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art 136 § 1 k.p.a. Nie chodziło bowiem o uzupełnienie materiału dowodowego o pojedyncze dowody, lecz o przeprowadzenie szeregu nowych czynności dowodowych, dokonanie zasadniczych ustaleń faktycznych oraz ich wszechstronną ocenę. W konsekwencji, organ odwoławczy musiałby w istocie przeprowadzić znaczną część postępowania wyjaśniającego od początku, zastępując organ l instancji w realizacji jego podstawowych obowiązków procesowych. Należy przy tym mieć na uwadze, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozpoznawania sprawy przez organ odwoławczy i nie może być interpretowany rozszerzająco. Jak wskazał Naczelny Sąd
Administracyjny w wyroku, z 20 grudnia 2024 r., l OSK 2313/24, konieczność przeprowadzenia pojedynczego dowodu lub nawet kilku dowodów, takich jak przesłuchanie świadków czy stron, co do zasady mieści się w kompetencji organu odwoławczego wynikającej z art, 136 k.p.a. i sama przez się nie uzasadnia wydania decyzji kasatoryjnej. Dopiero sytuacja, w której zakres niezbędnych ustaleń wymaga przeprowadzenia zasadniczej części postępowania wyjaśniającego od początku, uzasadnia zastosowanie ,art. 138 § 2 k.p.a. .Przeprowadzenie wszystkich niezbędnych dowodów wymagałoby bowiem zgromadzenia nowego materiału dowodowego, w tym, dokumentacyjnego, ustalenia rzeczywistego centrum życiowego Ł. B. oraz dokonania kompleksowej, rekonstrukcji relacji rodzinnych i faktycznych warunków zamieszkiwania, co w istocie oznaczałoby konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części od początku.
W konsekwencji przeprowadzenie takich czynności przez organ odwoławczy prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym merytorycznym rozpoznaniu sprawy przez dwa odrębne organy administracji. Uzupełnianie materiału dowodowego w tak szerokim zakresie na etapie postępowania odwoławczego prowadziłoby w istocie do zastąpienia organu l instancji w realizacji jego podstawowej funkcji rozstrzygania sprawy.
Nie można zatem podzielić stanowiska skarżącej, jakoby stwierdzone braki mogły zostać usunięte wyłącznie w drodze uzupełniającego, postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy. Zakres koniecznych ustaleń miał bowiem, charakter fundamentalny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wojewoda w sposób obszerny i wyczerpujący, bardzo szczegółowo wskazał braki w materiale dowodowym oraz w postępowaniu organu l instancji, jak również wykazał kierunek dalszego postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji zawarł ponadto prawidłowe - i odnoszące się do ujawnionych uchybień procesowych wskazania, jakie okoliczności należy - wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, podsumowując i akcentując je dodatkowo w ostatnim akapicie decyzji.
Należy przy tym podkreślić, że ocena dokonana w niniejszym wyroku nie przesądza o tym, czy zachodzą lub nie, przesłanki do wymeldowania. Kwestia ta będzie przedmiotem ponownego postępowania prowadzonego przez organ l instancji po uzupełnieniu materiału dowodowego. Przedmiotem kontroli Sądu było wyłącznie ustalenie, czy istniały podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej.
Zatem w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie naruszył normy zawartej w art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu l instancji, gdyż zaistniały przesłanki warunkujące jego zastosowanie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił sprzeciw, działając na podstawie art. 151a §2 p.p.s.a. w zw. z art 64d § 1 p.p.s.a.