III SA/Kr 438/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Spółki Akcyjnej na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję płatniczą Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Opłata została nałożona za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, związane z uzgodnieniem pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o warunkach zabudowy. Strona skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów KPA oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wskazując na brak podstawy prawnej do nałożenia opłaty. Sąd, analizując podstawy prawne decyzji, stwierdził, że ani ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ani rozporządzenie wykonawcze, ani wewnętrzne zarządzenie organu, nie stanowiły wystarczającej podstawy do naliczenia opłaty za analizę dokumentacji. Sąd podkreślił, że nałożenie opłat publicznoprawnych wymaga wyraźnego upoważnienia ustawowego, zgodnie z zasadami konstytucyjnymi (art. 84 i 217 Konstytucji RP). W ocenie Sądu, czynności takie jak analiza dokumentacji poprzedzająca wydanie postanowienia nie mogą być traktowane jako odrębna, odpłatna czynność, wykraczająca poza standardowe koszty postępowania administracyjnego, które co do zasady ponosi organ. W związku z brakiem ustawowej podstawy prawnej do ustalenia opłaty oraz naruszeniem zasad praworządności (art. 6 i 7 KPA), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a postępowanie administracyjne umorzył. Orzeczono również o zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz strony skarżącej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie opłat przez organy administracji publicznej, zakres kompetencji inspekcji sanitarnej, wymogi konstytucyjne dotyczące nakładania danin publicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji naliczania opłat za czynności nadzoru sanitarnego; ogólne zasady dotyczące podstawy prawnej opłat mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istnieje ustawowa podstawa prawna do naliczenia opłaty za czynności polegające na analizie dokumentacji w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ani przepisy wykonawcze nie przewidują takiej podstawy prawnej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że brak jest wyraźnego przepisu ustawowego, który upoważniałby organy inspekcji sanitarnej do naliczania opłat za analizę dokumentacji w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Opłaty publicznoprawne wymagają ścisłego oparcia w ustawie.
Czy wewnętrzne zarządzenie organu może stanowić podstawę do naliczenia opłaty publicznoprawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarządzenie wewnętrzne nie może stanowić podstawy do naliczenia opłaty publicznoprawnej, która wymaga ustawowego umocowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że opłaty o charakterze daninowym, zgodnie z Konstytucją RP, muszą być oparte na akcie rangi ustawowej, a nie na przepisach niższego rzędu czy zarządzeniach wewnętrznych.
Czy czynności związane z przygotowaniem i wydaniem postanowienia w ramach nadzoru sanitarnego mogą być podstawą do naliczenia opłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłaty nie mogą obejmować tak podstawowej czynności, jak czas poświęcony na przygotowanie i wydanie decyzji, chyba że wykraczają one poza standardowe czynności organu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym opłaty za 'inne czynności' mogą obejmować koszty postępowania administracyjnego, ale nie mogą dotyczyć standardowych czynności związanych z wydaniem aktu administracyjnego.
Przepisy (16)
Główne
u.P.I.S. art. 36 § 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Przepis ogólnie stanowi o obowiązku ponoszenia opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, w wysokości kosztów ich wykonania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny, w tym uchylenie aktu w całości albo w części w przypadku naruszenia prawa.
Dz.U. 1985 nr 12 poz. 49 art. 36
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Podstawa prawna decyzji organu I instancji.
Dz.U. 2024 poz. 935 art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia decyzji.
Dz.U. 2024 poz. 935 art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna umorzenia postępowania.
Pomocnicze
u.P.I.S. art. 3
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Określa zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, w tym uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych.
u.P.I.S. art. 36 § 2
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Dotyczy bieżącego nadzoru sanitarnego i stanowi, że opłat nie pobiera się, jeżeli w wyniku badań i innych czynności nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych.
u.P.I.S. art. 12 § 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Określa właściwość organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sprawach należących do ich zakresu działania.
u.P.I.S. art. 37 § 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Przewiduje stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
u.P.I.S. art. 36 § 4
Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Upoważnia właściwego ministra do określenia sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne i inne czynności.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
u.f.p. art. 60 § pkt 7
Ustawa o finansach publicznych
Określa, że niepodatkowe należności budżetowe obejmują m.in. opłaty.
u.p.z.p. art. 53 § 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nakłada obowiązek wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, co wiąże się z analizą uzgodnień.
Dz.U. 2010 nr 36 poz. 203 art. 1-6
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Przepisy te odwołują się do nieokreślonej kategorii 'badań laboratoryjnych oraz innych czynności', ale nie stanowią podstawy do naliczenia opłaty za analizę dokumentacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak ustawowej podstawy prawnej do naliczenia opłaty za analizę dokumentacji w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. • Naruszenie zasad praworządności poprzez oparcie decyzji na przepisach wewnętrznych bez ustawowego umocowania. • Czynności związane z przygotowaniem i wydaniem decyzji nie mogą być podstawą do naliczenia opłaty, jeśli nie wykraczają poza standardowe czynności organu.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów wskazujące na istnienie podstawy prawnej do naliczenia opłaty za czynności nadzoru sanitarnego.
Godne uwagi sformułowania
żaden z ww. przepisów nie stanowi podstawy prawnej do wyliczenia zastosowanego w zaskarżonej decyzji. • wyłącznie ustawa (a nie akt niższego rzędu, a tym bardziej zarządzenie kierującego organem) może stanowić podstawę nakładania podatków, innych danin publicznych... • opłaty nie mogą obejmować tak podstawowej czynności, jak czas poświęcony na samo przygotowanie, napisanie i wydanie decyzji.
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący
Maria Zawadzka
sprawozdawca
Marta Kisielowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie opłat przez organy administracji publicznej, zakres kompetencji inspekcji sanitarnej, wymogi konstytucyjne dotyczące nakładania danin publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naliczania opłat za czynności nadzoru sanitarnego; ogólne zasady dotyczące podstawy prawnej opłat mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia braku podstawy prawnej do naliczania opłat przez organy administracji, co ma szerokie implikacje praktyczne dla obywateli i przedsiębiorców.
“Czy sanepid może żądać opłaty bez wyraźnej podstawy w ustawie? Sąd Administracyjny odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 180 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.