III SA/Kr 377/25

III SA/Kr 377/25 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Art. 281 w zw. z art. 277
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. O. o wznowienie postępowania sądowoadmonostracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 185/22, oddalającym skargę S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 grudnia 2021 r. nr SKO.NP/4115/476/2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 185/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. O., zwanego dalej skarżącym na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 grudnia 2021 r. znak: SKO.NP/4115/476/2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten jest prawomocny.
Pismem z dnia 10 lutego 2025 r. (data nadania) skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem.
Zarządzeniem z dnia 29 maja 2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania przez oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wskazanie czy żąda uchylenia czy zmiany zaskarżonego orzeczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pod rygorem jej odrzucenia na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a.
W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik w piśmie z dnia 16 czerwca 2025 r., wyjaśniła, że przedmiotem skargi o wznowienie postepowania jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 185/22, co do którego prawomocność stwierdzono od dnia 7 czerwca 2023 r. Jako podstawę skargi o wznowienia wskazała przepis art. 271 pkt 2 P.p.s.a. w zakresie dotyczącym naruszenia przepisów prawa, wskutek którego skarżący pozbawiony był możliwości działania.
Uzasadniając podstawę wznowienia podniesiono, że w efekcie wprowadzającej w błąd treści pouczeń, które skarżący otrzymał od WSA został on pozbawiony możliwości zaskarżenia wyroku w drodze skargi kasacyjnej. Powyższe skutkowało naruszeniem:
- zasady dwuinstancyjności postępowania sadowoadministracyjnego,
- art. 173 §1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka ("EKPC") poprzez uniemożliwienie złożenia przewidzianego prawem środka zaskarżenia,
- art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sadu oraz rzetelnego procesu.
Niemożność złożenia skargi kasacyjnej pozbawiła skarżącego prawa do podniesienia istotnych argumentów, tak dotyczących prawa procesowego, jak i materialnego. W toku postępowania przed WSA w Krakowie skarżący otrzymał w sumie trzy pouczenia: w związku z otrzymaniem sentencji wyroku z dnia 27 czerwca 2022 r, uzasadnienia tegoż wyroku oraz postanowienia z dnia 5 września 2022 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Każde z tych pouczeń, w zakresie dotyczącym tzw. przymusu adwokackiego przy składaniu środka zaskarżenia różniło się od siebie. Z pierwszych dwóch pouczeń wynikało, iż obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika dotyczy jedynie spraw wyszczególnionych w pouczeniach tj. spraw z zakresu obowiązków podatkowych i celnych, egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami oraz spraw z zakresu własności przemysłowej. Jako takie, pouczenie to było więc błędne. Dopiero z trzeciego pouczenia można wnioskować, że skarga kasacyjna powinna zostać sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika w ogóle, a w wymienionych sprawach mogą to być szczególne kategorie tych pełnomocników. Skarżący zapoznał się z treścią dwóch pierwszych pouczeń przed złożeniem skargi i, działając w dobrej wierze oraz w zaufaniu do informacji przekazywanych mu przez Sąd, uznał, że w jego sprawie, nie należącej do wymienionej kategorii spraw, przymus adwokacki nie ma zastosowania. Dla skarżącego treść pouczenia i takie jego rozumienie były jasne i nie budziły wątpliwości. Skarga została przy tym przez niego wniesiona z zachowaniem wszystkich innych wymogów, o których mowa w pouczeniach. Skarżący powziął wiadomość o konieczności występowania w sprawie adwokata lub radcy prawnego dopiero z trzeciego pouczenia i w jego następstwie złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy.
Skarżący podniósł nadto, że WSA nie wydał żadnego postanowienia w przedmiocie skargi kasacyjnej z dnia 16 stycznia 2023 r., złożonej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem skarga ta wymagała rozstrzygnięcia osobnego od kwestii rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Brak wydania tego rozstrzygnięcia pozbawił skarżącego możliwości działania poprzez uzyskanie i zapoznanie się ze stanowiskiem WSA w zakresie złożonej skargi kasacyjnej oraz skorzystanie ze zwykłego środka zaskarżenia przysługującego w stosunku do tego rozstrzygnięcia, którym byłoby zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe skutkowało naruszeniem:
a) zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego,
b) art. 194 §1 pkt 1a) P.p.s.a. oraz art. 13 EKPC poprzez uniemożliwienie złożenia przewidzianego prawem środka zaskarżenia,
c) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu oraz rzetelnego procesu.
Skarżący dodał, że pismem z dnia 8 września 2024 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2022 r.
Uzasadniając okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania podał, że skargę o wznowienie wniósł w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania orzeczenia odrzucającego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, co miało miejsce dnia 14 listopada 2024 r. (z akt sprawy wynika, że 12 listopada 2024 r.). Dopiero po negatywnym rozpatrzeniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - co pociąga za sobą brak możliwości uzyskania odszkodowania - mógł on w pełni ocenić zakres i skutek pozbawienia go możliwości działania w sprawie III SA/Kr 185/22. Dopóki mógł on uzyskać wspomniane odszkodowanie nie był pozbawiony możliwości działania odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego (jego równowartości). Wraz z odrzuceniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem skarżący został pozbawiony alternatywnego środka do uzyskania kwoty odpowiadającej wnioskowanemu świadczeniu, a tym samym w pełni zaktualizowały się przesłanki braku możliwości działania w sprawie III SA/Kr 185/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu.
Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej P.p.s.a.) w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przepisy działu VII P.p.s.a. - ściśle określają przypadki, na podstawie których może być oparte żądanie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.
Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 P.p.s.a. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 P.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677).
Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 P.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 P.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania.
Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast, w sytuacjach określonych w art. 272 § 1 i § 3 P.p.s.a. skargę winno się wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.
Z przywołanych regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. jest zobowiązany zbadać, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Stosownie do postanowień art. 281 in fine P.p.s.a. sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.
Sąd ponownie zatem ocenia, czy termin do złożenia skargi o wznowienie został dochowany, a następnie bada, czy faktycznie zachodzi ustawowa przesłanka wznowienia. W razie ustalenia, że skarga o wznowienie została złożona po terminie lub przesłanka wznowieniowa w rzeczywistości nie istnieje, pomimo powołania się na nią w skardze o wznowienie, sąd skargę powinien odrzucić.
Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze (por. A. Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie jako podstawę wznowienia skarżący wskazał przepis art. 271 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jak podał skarżący w efekcie wprowadzającej w błąd treści pouczeń, które skarżący otrzymał od WSA w Krakowie został on pozbawiony możliwości zaskarżenia wyroku w drodze skargi kasacyjnej.
Zdaniem Sądu, skarżący nie dochował trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wbrew jego twierdzeniom, termin ten należało liczyć nie od dnia otrzymania postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2024 r., sygn. akt I ANP 2/24, o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, co miało miejsce w dniu 12 listopada 2024 r., a od dnia otrzymania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 27 czerwca 2022 r.. Decydująca jest zatem w tym przypadku data, w której o orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu dowiedziała się: sama strona (jeśli jest osobą fizyczną i ma zdolność procesową), przedstawiciel ustawowy strony (jeśli strona jest osobą fizyczną niemającą zdolności procesowej) lub organ strony (jeśli strona nie jest osobą fizyczną).
Przepis art. 277 P.p.s.a. w takiej sytuacji jednoznacznie bowiem wskazuje od kiedy należy liczyć termin trzymiesięczny na złożenie skargi o wznowienie postępowania - jest to więc dzień, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
O wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżący dowiedział się z chwilą doręczenia odpisu sentencji tego wyroku – tj. co najmniej z dniem 4 lipca 2022 r. (k. 32 akt sądowych III SA/Kr 185/22, Tom I). Termin ten upływał więc z dniem 4 października 2022 r. (we wtorek). Tymczasem przedmiotowa skarga o wznowienie została wniesiona - w dniu 13 maja 2025 r. - a więc bezsprzecznie po upływie terminu przewidzianego na jej wniesienia w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak wydania postanowienia o odrzuceniu uprzednio wniesionej skargi kasacyjnej, po uzupełnieniu braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi kasacyjnej (wobec którego Sąd wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu w dniu 10 lutego 2023 r., na które zażalenie zostało przez NSA oddalone postanowieniem z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt IOZ 175/23), w żaden sposób nie mogło stanowić przeszkody w wydaniu niniejszego postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postepowania sądowoadministracyjnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 27 czerwca 2022 r. Jeżeli by było inaczej, to nie mogło by także zapaść przed NSA orzeczenie o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem – nie innego, jak prawomocnego wyroku.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 281 w zw. z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł, jak sentencji.