III SA/KR 363/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-06-29
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyprzewóz osóbkara pieniężnaniezarobkowy przewózprzewóz okazjonalnyustawa o transporcie drogowymWSAnie przedsiębiorca

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił karę pieniężną nałożoną na osobę niebędącą przedsiębiorcą za niezarobkowy przewóz osób samochodem osobowym.

Skarżąca P. D., uczennica, została ukarana karą 12 000 zł za niezarobkowy przewóz osób samochodem osobowym, który nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego i bez wymaganej licencji. Organy administracji uznały przewóz za zarobkowy transport drogowy. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że ustawa o transporcie drogowym nie ma zastosowania do niezarobkowego przewozu osób wykonywanego przez osobę niebędącą przedsiębiorcą pojazdem przeznaczonym do przewozu nie więcej niż 9 osób.

Sprawa dotyczyła skargi P. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. Kara została nałożona za wykonywanie zarobkowego przewozu osób bez wymaganej licencji oraz pojazdem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych. Skarżąca, będąca uczennicą i nieprowadząca działalności gospodarczej, twierdziła, że przewóz miał charakter niezarobkowy i był jednorazowy. Organy administracji uznały, że przewóz był zarobkowy, ponieważ skarżąca pobrała opłatę, a pojazd nie spełniał wymogów ustawy o transporcie drogowym. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że ustawa o transporcie drogowym, w tym przepisy dotyczące kar pieniężnych, nie ma zastosowania do niezarobkowego przewozu drogowego osób wykonywanego przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, zwłaszcza gdy pojazd jest przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób. Sąd podkreślił, że skarżąca nie prowadziła zorganizowanej działalności zarobkowej w sposób ciągły, a pojazd nie był jej własnością ani nie był przystosowany do świadczenia usług transportowych. W związku z tym, nałożenie kary pieniężnej było niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ustawa o transporcie drogowym nie ma zastosowania do niezarobkowego przewozu drogowego osób wykonywanego pojazdami samochodowymi przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, jeśli wykonuje go podmiot niebędący przedsiębiorcą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca nie była przedsiębiorcą, a przewóz miał charakter niezarobkowy i był wykonywany pojazdem osobowym. W związku z tym, wyłączenie stosowania ustawy o transporcie drogowym zawarte w art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy miało zastosowanie, co skutkowało brakiem podstaw do nałożenia kary.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.d. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 4 § 11

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 4 § 22

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 18 § 4a

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 18 § 4b

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 87 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92a § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92a § 3

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92a § 7

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

Pomocnicze

u.t.d. art. 33

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189a § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189d

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189e

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo przedsiębiorców art. 3 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Prawo przedsiębiorców art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

rozporządzenie (WE) nr 561/2006 art. 2 § 1

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o transporcie drogowym nie ma zastosowania do niezarobkowego przewozu osób wykonywanego przez osobę niebędącą przedsiębiorcą pojazdem osobowym. Skarżąca nie prowadziła zorganizowanej działalności gospodarczej w sposób ciągły. Pojazd nie był własnością skarżącej i nie był przystosowany do świadczenia usług transportowych.

Odrzucone argumenty

Przewóz miał charakter zarobkowy, ponieważ skarżąca pobrała opłatę. Pojazd nie spełniał kryteriów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego. Skarżąca wykonywała transport drogowy bez wymaganej licencji.

Godne uwagi sformułowania

ustawa o transporcie drogowym generalnie odnosi się do sytuacji prowadzenia transportowej działalności gospodarczej, jak również do sytuacji gdy ta działalność transportowa ma charakter uboczny w stosunku do tej zasadniczej. aby spełniony został warunek niezarobkowego przewozu krajowego konieczne jest łącznie spełnienie wszystkich przesłanek określonych w podpunktach a do d. nie ma żadnej miary, by stosować do skarżącej pkt 1.1 oraz 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Skład orzekający

Jakub Makuch

przewodniczący

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sprawozdawca

Magdalena Gawlikowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o transporcie drogowym w kontekście niezarobkowego przewozu osób przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przewóz jest faktycznie niezarobkowy, a osoba wykonująca go nie prowadzi zorganizowanej działalności gospodarczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między przewozem zarobkowym a niezarobkowym, szczególnie w kontekście osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami. Pokazuje też, że przepisy prawa transportowego nie zawsze mają zastosowanie do zwykłych sytuacji życiowych.

Czy studencki "przewóz na czarno" może skończyć się gigantyczną karą? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 363/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Jakub Makuch /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 3, 4 33, 92 a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) ASR WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 stycznia 2023 r. nr BP.501.1401.2021.2152.ML6.346277 w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej P. D. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r., znak: BP.501.1401.2021.2152.ML6.346277 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 2000 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5b ust.1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej jako: "u.t.d."), utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: MWITD) z dnia 8 lipca 2021 r. nr WITD.DI.0152.VI0204/28, którą nałożono na skarżącą P. D., karę pieniężną w wysokości 12.000 zł.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 21 maja 2021 r. na ul. [...] w W. przeprowadzono kontrole pojazdu marki [...] o nr rej. [...] prowadzone przez skarżącą, która wykonywała zarobkowy przewóz osób z pasażerami-członkami O. w K. na swoją rzecz z miejscowości S. ul. [...] do miejscowości W. Kierująca w toku kontroli nie okazała żadnych dokumentów. Za przejazd kierująca pobrała kwotę 20 zł w momencie rozpoczęcia przewozu, pozostała cześć kwoty w wysokości 30 zł miała być zapłacona po wykonaniu przejazdu. Za przejazd nie wydano paragonu, pojazd nie był wyposażony w kasę fiskalną ani lampę z napisem TAXI czy też taksometr. W toku kontroli ustalono, iż pojazd marki [...] o nr rej. [...], był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu 5 osób wraz z kierowcą. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem nr [...] z dnia 21 maja 2021 r.
Zawiadomieniem z dnia 21 maja 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia przez skarżącą przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokość 12.000 zł.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał, że skarżąca wykonywała transport drogowy bez wymaganej licencji oraz pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4 u.t.d.
W odwołaniu skarżąca wyjaśniła, że do naruszeń doszło w wyniku okoliczności, o których nie mogła wiedzieć i przewidzieć, gdyż jest osobą młodą, uczniem szkoły zawodowej i z uwagi na ten fakt osobą niepracującą. Wskazała, iż nigdy nie prowadziła, ani nie prowadzi działalności gospodarczej. Przypadkiem natknęła się na grupę na Facebook'u o nazwie "[...]" na której nieznana jej osoba zamieściła ogłoszenie o poszukiwaniu transportu z miejscowości S. do W., na które skarżąca odpowiedziała, jednocześnie uzgadniając warunki przejazdu. Nie wiedziała, że taka czynność może być nielegalna, gdyż ogłoszenie to zostało zamieszczone na ww. portalu. Ponadto, skarżąca wyjaśniła, iż w dniu kontroli miała odebrać koleżankę ze S., która wracała od cioci i w związku z wyżej wskazanym ogłoszeniem, zdecydowała się zabrać tą osobę, gdyż określone przez nią miejsce docelowe znajdowało się na trasie przejazdu. Dodatkowo wskazała, iż zamiast jednej osoby, pojawiły się dwie, dwóch rosłych mężczyzn, którzy wzbudzili w stronie strach i obawę, w związku, z czym bała się odmówić umówionego wcześniej przewozu. Jedna z przewożonych osób pozostawiła 20 zł na podłokietniku samochodów, twierdząc, iż resztę kwoty zapłaci już po przyjeździe na miejsce docelowe w W. Skarżąca stoi na stanowisku, iż do sytuacji doszło w wyniku prowokacji taksówkarzy. Ponadto, nie stać ją na opłacenie tak wysokiej kary, jednocześnie informując o tym, iż pojazd, którym się poruszała należy do jej ojca. Nadto podkreśliła, że została ukarana już przez policjantów, którzy zatrzymali dowód rejestracyjny pojazdu. W uzasadnieniu zapewniła, iż sytuacja była jednorazowa i nigdy więcej tego nie powtórzy, gdyż jest już świadoma, że jest to niedozwolone, dodatkowo wnosząc o zastosowanie art. 189f k.p.a.
Opisaną we wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ poinformował, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne nakładane są na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Organ podał, że art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d., określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d., i w tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, zdaniem organu, zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, zastosowanie ma art. 92b ust. 1 tej ustawy.
W dalszej kolejności, organ odwoławczy podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że pasażer wystawił ogłoszenie w Internecie na publicznie dostępnej grupie o nazwie "[...]" na portalu Facebook, w którym wyraził chęć skorzystania z przewozu na trasie S-W. Skarżąca na powyższe ogłoszenie odpowiedziała, prosząc o prywatną wiadomość w celu uzgodnienia warunków przejazdu, w tym uzgadniając jego cenę. Powyższe zostało także potwierdzone w protokole przesłuchania świadka jednego z pasażerów, który zeznał, iż po dołączeniu do grupy o nazwie "[...]" na ww. portalu, zamieścił ogłoszenie o chęci skorzystania z przewozu, na które odpowiedziała jedynie skarżąca prosząc o kontakt prywatnie. W wyniku rozmowy uzgodniono cenę przejazdu na 50 zł w dniu 21 maja 2021 r. Tym samym celem i intencją pasażerów było skorzystanie z usługi przewozu. Pasażer miał świadomość, iż za wykonany przejazd będzie musiał uiścić opłatę. Przewóz osób, za który kierujący otrzymuje zapłatę jest przewozem odpłatnym - zarobkowym, do wykonywania, którego konieczne jest uzyskanie stosownego uprawnienia, jakim jest zezwolenie lub licencja.
Z powyższego wynika, że skarżąca wykonywała w dniu 21 maja 2021 r. przewóz drogowy osób bez stosownych uprawnień, tj. bez licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym lub pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, na podstawie których to można wykonywać przewóz okazjonalny osób. W związku, z czym, organ I instancji prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.1. załącznika nr 3 u.t.d.
Dalej, organ odwoławczy podkreślił, że analiza zebranego materiału dowodowego wykazała, w postaci protokołu kontroli oraz sporządzonej dokumentacji fotograficznej, że pojazd marki [...] o nr rej. [...], którym skarżąca wykonywał w dniu kontroli przewóz osób, jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d. - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatem pojazd skarżącego tego warunku nie spełniał.
Ponadto, organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny pojazdami zabytkowymi albo samochodami osobowymi prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 78 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy. Z akt sprawy wynika, że kontrolowany przewóz był wykonywany pojazdem marki [...] o nr rej. [...], który nie jest pojazdem zabytkowym. Ponadto, ww. pojazd nie spełniał łącznie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 4b
pkt 2. Nie spełniono, bowiem warunku polegającego na zawarciu umowy z pasażerem w formie pisemnej lub elektronicznej w lokalu - przedsiębiorstwa, tym samym nie mógł skorzystać z odstępstwa przewidzianego w ww. art. u.t.d.
Końcowo, organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania, uznając je za niezasadne.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszeni art. 35 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niezachowanie terminu rozpatrzenia sprawy.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 stycznia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 lipca 2021 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą P. D. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 92a ustawy o transporcie drogowym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.
Z kolei ust. 3 powołanego przepisu stanowi, że suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do ustawy.
Kluczowa kwestią w niniejszej sprawie jest po pierwsze, stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym do ustalonego przez organy stanu faktycznego, pod drugie, interpretacja pojęcie podmiotu wykonującego przewóz drogowy oraz po trzecie, możliwości zastosowania kar za naruszenia wskazane w zaskarżonych decyzjach. Stan faktyczny sprawy nie budzą natomiast wątpliwości. Istotna jest natomiast prawidłowość dokonanej przez organ subsumpcji tak ustalonego stanu faktyczne.
Należy stwierdzić, że ustawa o transporcie drogowym generalnie odnosi się do sytuacji prowadzenia transportowej działalności gospodarczej, jak również do sytuacji gdy ta działalność transportowa ma charakter uboczny w stosunku do tej zasadniczej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób. Z kolei ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że do przewozów drogowych wykonywanych m.in. przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.
Z definicji określonych w art. 4 ustawy o transporcie drogowym wynika, że krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie został zdefiniowany międzynarodowy transport drogowy. Jest to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Sam transport drogowy oznacza zaś krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również:
a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4,
b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy,
c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób;
Natomiast niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – został zdefiniowany jako każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Istotne jest więc, że aby spełniony został warunek niezarobkowego przewozu krajowego konieczne jest łącznie spełnienie wszystkich przesłanek określonych w podpunktach a do d.
Niezarobkowy krajowy przewóz drogowy oznacza przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006". Przewóz okazjonalny został zdefiniowany w pkt 11 powołanego przepisu i znacza przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Należy przy tym zaznaczyć, że wyżej powołane rozporządzenia (WE) nr 561/2006 stanowi w art. 2 ust. 1, iż ma ono zastosowanie do przewozu drogowego:
a) rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony; lub
aa) od dnia 1 lipca 2026 r. - rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym lub kabotażowym, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 2,5 tony; lub
b) osób, pojazdami skonstruowanymi lub trwale przystosowanymi i przeznaczonymi do przewozu więcej niż dziewięciu osób łącznie z kierowcą.
Wynika z tego, że nie ma ono zastosowania do przewozu osób jak w niniejszej sprawie, gdyż pojazd musi być tak skonstruowany, aby można było nim przewieźć 9 osób łącznie z kierowcą. Pojazd skarżącej był przeznaczony do przewozu 5 osób (wraz z kierowcą).
W niniejszej sprawie skarżąca niewątpliwie ani nie prowadziła działalności gospodarczej, ani nie była przedsiębiorcą. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 221 z późn. zm.). działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Usługa transportowa skarżącej wprawdzie miała charakter odpłatny (a więc zarobkowy), ale ani nie była zorganizowaną działalnością, ani nie była prowadzona w sposób ciągły. Skarżąca bowiem jednorazowo wykonała określony w zaskarżonej decyzji transport, a organy nie udowodniły, że jej działalność miała charakter ciągły, a więc że przynajmniej kilkakrotnie wykorzystywała każdą nadarzająca się sposobność do wykonywania takiej usługi. Ponadto samochód nie był jej własnością, a był własnością jej ojca i nie stanowił przedmiotu jakiejś zorganizowanej działalności i stąd nie był przystosowany do świadczenia usługi transportu osób. Z protokołu przesłuchania świadka wynika wprost, że "nie był to samochód przystosowany do wykonywania usług transportowych, w środku były jakieś farby, lakiery, jakby auto było z budowy". Skarżąca nie była w związku z tym przedsiębiorcą, gdyż na podstawie art. 4 ust. 1 powołanej ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. W momencie zdarzenia skarżąca uczyła się w szkole średniej.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zgodnie z powołanym już przepisem – art. 3 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych m.in. przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W związku z powyższym skoro stosuje się przepisy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego do podmiotów nie będących przedsiębiorcami, to również stosuje się wyłączenie zawarte w art. 3 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a więc że przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób. Stąd przepisy ustawy nie mogą mieć zastosowania do sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, a więc gdy przewóz odbywał się samochodem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu 5 osób, a jednocześnie skarżąca nie
była przedsiębiorcą, z uwagi na nie prowadzenie przez nią działalności gospodarczej. Przewóz bowiem wykonany przez skarżąca miał charakter przewozu prywatnego. Wprawdzie skarżąca ustaliła jego cenę, tym niemniej nie był to przewóz, który był wykonywany w ramach działalności zorganizowanej – należy też zauważyć, że skarżąca nie uruchomiła grupy na facebooku "[...]" - oraz świadczona przez nią usługa nie miała charakteru ciągłego, a przynajmniej organy nie wykazały, że skarżąca kilkakrotnie wykorzystała nadarzająca się sposobność do osiągnięcia zarobku z tego tytułu.
Skoro do tego typu niezarobkowego przewozu samochodem przeznaczonym konstrukcyjnie do transportu jedynie 5 osób nie mają zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym, to jednocześnie skarżąca nie miała obowiązku uzyskiwać zaświadczenia na niezarobkowy krajowy przewóz drogowy, o którym mowa w art. 33 ustawy o transporcie drogowym.
Należy także dodatkowo podkreślić, że z definicji niezarobkowego przewozu drogowego wynika, że osoba go wykonująca powinna legitymować się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi. W niniejszej sprawie skarżąca nie była właścicielem samochodu, którym dokonała przewozu osób. Zeznała ona, że jego właścicielem jest ojciec. Tym niemniej organy nie uzyskały dowodu na fakt, że ojciec skarżącej pożyczył jej samochód do dokonania konkretnego przewozu osób, a więc nie wykazały, że dysponowała ona tytułem prawnym do samochodu.
Organy nie mogły nałożyć na skarżącą kary administracyjnej w wysokości 12 000 zł. na podstawie art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przede wszystkim z tego powodu, że przepis ten, jak i cała ustawa w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Co więcej należy podkreślić, że interpretacja pojęcia podmiotu wykonującego przewóz drogowy powinna jednak iść w kierunku takiej wykładni, która odnosi się do sytuacji prowadzenia przez taki podmiot działalności gospodarczej. Przepisy ustawy jedynie wyjątkowo mają zastosowanie do osób, które nie prowadzą takiej działalności (nie są przedsiębiorcami), a więc do niezarobkowego przewozu drogowego i wymagają wówczas jedynie uzyskania wówczas stosownego zaświadczenia. Żadną miarą więc nie można było stosować do skarżącej pkt 1.1 oraz 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z pkt 1.1. karalne jest
wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji innej niż licencja wspólnotowa. Skarżąca w niniejszej sytuacji nie miała obowiązku uzyskiwania licencji, a co najwyżej gdyby przyjąć że podlegała przepisom ustawy jedynie zaświadczenia określonego w art. 33 ustawy o transporcie drogowym. Z kolei pkt 2.11 odnosi się do wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy, a do krajowego niezarobkowego przewozu drogowego przepis ten nie ma zastosowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.
.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI